Sygn. akt IV U 597/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2013 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:SSO Natalia Lipińska Protokolant: stażysta Sylwia Dymańska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 roku w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania T. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 3 kwietnia 2013 roku nr (...) w sprawie T. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury oddala odwołanie. Sygn. akt IV U 597/13 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 13 grudnia 2013 r. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2013 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), odmówił T. Z. przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a jedynie 4 lata takiej pracy. W stażu tym organ rentowy nie uwzględnił wnioskodawcy okresu zatrudnienia w Zakładach (...) w T. od 1 listopada 1982 r. do 31 sierpnia 1987 r. na stanowisku zastępcy kierownika wydziału oraz od 1 września 1987 r. do 31 grudnia 1993 r. na stanowisku kierownika wydziału, ponieważ- jak wskazał- praca na stanowiskach kierowniczych nie wymaga wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia i nie jest to praca o znacznej szkodliwości dla zdrowia, a ponadto przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1982 r. mają zastosowanie do prac wykonywanych stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia. Decyzję tę zaskarżył T. Z., domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że jego praca w Zakładach (...) w T. od 1 listopada 1982 r. do 31 sierpnia 1987 r. na stanowisku zastępcy kierownika wydziału oraz od 1 września 1987 r. do 31 grudnia 1993 r. na stanowisku kierownika wydziału była pracą w szczególnych warunkach- zgodnie z działem XIV, poz. 24 wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Zdaniem odwołującego, wbrew twierdzeniom organu rentowego, praca ta wymagała dużej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne oraz była pracą o znacznej szkodliwości dla zdrowia, podobnie zresztą jak praca wykonywana przez niego na stanowisku specjalisty technologa, którą organ rentowy uznał za pracę w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł też, że jest mało prawdopodobne, aby wnioskodawca na zajmowanych stanowiskach pracy sprawował ciągły i bezpośredni nadzór nad pracownikami wykonującymi prace szkodliwe dla zdrowia, bowiem taki nadzór sprawują pracownicy niższego szczebla dozoru technicznego, np. brygadzista czy mistrz i to właśnie tych pracowników dotyczy przepis, na który powołuje się pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 13 marca 2012 r., kwalifikując pracę ubezpieczonego w spornym okresie jako kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji oraz dozór inżynieryjno- techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. ZUS wskazał ponadto, że czym innym jest stałe sprawowanie specjalistycznego dozoru polegającego na bezpośrednim strzeżeniu prawidłowego toku produkcji i bezpieczeństwa zatrudnionych przy niej pracowników i innych osób, a czym innym wykonywanie zwierzchniego nadzoru kierowniczego nad prawidłową organizacją pracy i funkcjonowaniem całego wydziału. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący T. Z., urodzony (...)w dniu (...) osiągnął 60 lat życia. Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca udokumentował 26 lat, 6 miesięcy i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych oraz staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 4 lat z tytułu zatrudnienia w Zakładach (...) w T. od 1 listopada 1978 r. do 31 października 1982 r. na stanowisku samodzielnego technologa. We wniosku z dnia 1 lutego 2013 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 kwietnia 2013 r. (...) Oddział w T. odmówił T. Z. przyznania prawa do emerytury, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odwołujący nie przystąpił do OFE. (okoliczności bezsporne) Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy: Odwołujący T. Z. pracował w Zakładach (...) w T. w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 listopada 1982 r. do 31 sierpnia 1987 r. na stanowisku zastępcy Kierownika Wydziału Obróbki Wiórowej oraz od 1 września 1987 r. do 31 grudnia 1993 r. na stanowisku Kierownika tego Wydziału w Zakładzie (...). dowód: - angaże z dnia: 01.11.1982 r. i 01.09.1987 r.- akta osobowe, Zgodnie z pisemnym zakresem czynności, do zadań i obowiązków odwołującego na stanowisku Kierownika Wydziału Obróbki Wiórowej należało: opracowywanie projektów planów dla powierzonego odcinka pracy; zabezpieczanie środków dla realizacji zadań objętych planem, dokonywanie oceny i weryfikacji pod względem możliwości ich technicznego wykonania oraz wcześniejszych rozwiązań technicznych; ustalanie kolejności wykonywania przyjętych zamówień w zależności od potrzeb oraz dokonywanie oceny przebiegu procesu technologicznego pod kątem zabezpieczenia terminowej realizacji; prowadzenie właściwej i racjonalnej gospodarki materiałami oraz stosowanie metody analizy wartości uwzględniając wykorzystanie materiałów zastępczych; zabezpieczanie należytego wykorzystania maszyn i urządzeń oraz oszczędnej gospodarki energiami i paliwami; zabezpieczanie przestrzegania przez podległy personel przepisów w zakresie BHP, przepisów przeciwpożarowych, dyscypliny pracy i ochrony mienia; ustalanie przyczyn powstawania wypadków przy pracy i opracowywanie dokumentacji powypadkowej; wprowadzanie postępu technicznego w organizacji pracy; stosowanie zachęt materialnych i moralnych z obowiązującymi przepisami; udzielanie instruktażu i fachowej pomocy podległym pracownikom w zakresie powierzonych im zadań, adaptacja nowo przyjętych pracowników, dokonywanie ocen pracowników pod względem przygotowania zawodowego; prowadzenie gospodarki siły roboczej uwzględniając kwalifikacje, zdolności oraz stan zdrowia pracowników; udział w naradach produkcyjnych; szkolenie podległych pracowników oraz prowadzenie sprawozdawczości i korespondencji wynikającej z tej działalności; reprezentowanie interesów podległych pracowników wobec kierownictwa wyższego szczebla i organizacji społeczno- politycznych, jak również wykonywanie prac zleconych przez przełożonego (Kierownika Technicznego). dowód: - zakres czynności na stanowisku Kierownika Wydziału Obróbki Wiórowej z dnia 31.08.1987 r.- akta osobowe Wydział Obróbki Wiórowej zajmował się wykonywaniem części toczonych metodą obróbczą na obrabiarkach, tokarkach, strugarkach i frezarkach, których używano następnie do budowy aparatury chemicznej. Wydział pracował w zależności od potrzeb na 2 lub 3 zmianach. Na czele Zakładu stał Kierownik, któremu podlegał Kierownik Techniczny, jemu zaś szef produkcji i kierownicy sześciu wydziałów. Następnie, w hierarchii usytuowani byli mistrzowie i pracownicy fizyczni. Będąc Kierownikiem Wydziału odwołujący dbał o tzw. reżim technologiczny. Sporadycznie kontrolował stanowiska pracy oraz to czy dany element aparatury chemicznej wykonywany jest na hali zgodnie z parametrami i z odpowiedniego materiału. Odpowiadał też za przestrzeganie przepisów BHP, ponieważ w Wydziale realizowano prace niebezpieczne, tj. przy użyciu maszyn wirujących. Ponadto, opracowywał technologie przy remontach, a jeżeli zachodziła konieczność zmiany parametru, materiału bądź całej technologii, korygował warunki wykonania danych elementów aparatury chemicznej. Poza tym objaśniał pracownikom fizycznym rysunki techniczne poszczególnych detali i sporządzał na hali odręczne szkice, odnotował w odpowiednim rejestrze ilość operacji wykonanych, niewykonanych i zaawansowanych, prowadził dokumentację tzw. zamówień w toku oraz ustalał kolejność wykonywanych zadań, które później weryfikowane były w tzw. operatywkach. Do obowiązków odwołującego na stanowisku Kierownika Wydziału należało również prowadzenie ogólnych szkoleń z zakresu BHP i dzienników szkoleń. Szkolenia takie odbywały się nie rzadziej niż raz w miesiącu. Raz w miesiącu odwołujący uczestniczył też w naradach produkcyjnych z dyrekcją, na której obecni byli kierownicy wszystkich wydziałów i ich zastępcy. Oprócz tego brał udział w komisjach stałych i doraźnych. Komisje doraźne zbierały się przy odbiorze maszyn po remontach. Odwołujący prowadził też postępowania powypadkowe. Jego rola polegała na zgłoszeniu dyrekcji faktu zaistnienia wypadku przy pracy, przesłuchaniu poszkodowanego i świadków zdarzenia, sporządzeniu dokumentacji powypadkowej, a następnie przekazaniu jej specjaliście do spraw BHP. Jako Kierownik Wydziału odwołujący przyjmował do pracy nowych pracowników i kierował ich do odpowiedniego wydziału na odbycie stażu. Do pracy przyjmował również 2-3 tygodniowe praktyki uczniów szkół zawodowych, których po odbyciu praktyk egzaminował. Zdarzało się, że decydował też o wynagrodzeniu. W szczególności, na wniosek mistrza czy zastępcy kierownika przyznawał w/w podwyżki. Jako Kierownik Wydziału odwołujący wskazywał w końcu swojemu zastępcy jakie czynności ma wykonać ten ostatni. W przeciwieństwie do technologa, którego zakres czynności był nieco inny, jako zastępca Kierownika Wydziału Obróbki Wiórowej odwołujący wykonywał w zasadzie te same czynności co Kierownik- albo na jego polecenie albo podczas jego nieobecności. Czynności te polegały w szczególności na sprawowaniu bezpośredniego nadzoru nad Wydziałem, współpracy z mistrzami, prowadzeniem szkoleń z zakresu BHP czy współpracą z zarządem Zakładu. Kierownik i jego zastępca mieli swoją siedzibę usytuowaną bezpośrednio przy hali produkcyjnej. dowód: - zeznania świadka J. W.- 00:36:06-01:05:07, - zeznania świadka T. G.- 00:09:20-00:51:53, - zeznania odwołującego T. Z.- 00:04:22-01:00:54, Od 1 czerwca 1981 r. do 31 grudnia 1993 r. odwołującemu wypłacano dodatek uciążliwy na podstawie postanowień protokołu dodatkowego Nr 30 z dnia 15 kwietnia 1981 r. do Układu Zbiorowego Pracy (...) z dnia 28 grudnia 1974 r. dowód: - pisma pracodawcy z dnia: 08.10.2013 r. i 25.11.2013 r.- k. 39, 45, Jako zastępca Kierownika Wydziału i Kierownik Wydziału odwołujący nie zajmował się kontrolą i bezpośrednim nadzorem pracy pracowników zatrudnionych na hali produkcyjnej. Pracowników fizycznych i ich pracę nadzorowali bowiem bezpośrednio mistrzowie, którzy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przebywali na hali produkcyjnej przy danych stanowiskach pracy. To mistrzowie rozdzielali prace między pracowników, zajmowali się zabezpieczeniem materiałowym i dokonywali na hali wstępnej kontroli wykonanych elementów aparatury chemicznej. Mistrz podlegał bezpośrednio Kierownikowi Wydziału i jego Zastępcy. Kierownik Wydziału albo Zastępca wydawał mistrzowi polecenia i mistrz polecenie to przekazywał pracownikom do realizacji, a następnie i czuwał nad jego realizacją na hali produkcyjnej. dowód: - zeznania świadka J. W.- 00:44:13-01:03:17, - zeznania świadka T. G.- 00:23:58, - zeznania odwołującego T. Z.- 00:36:25-00:41:55, Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów oraz zeznania świadków i odwołującego. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków J. W. i T. G. oraz słuchanego w charakterze strony T. Z., którzy złożyli depozycje odnośnie rodzaju czynności wykonywanych przez odwołującego w spornych okresach. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż były jasne, logiczne i przekonujące w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Korespondowały też ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami w postaci zalegającego w aktach osobowych zakresu czynności odwołującego na stanowisku Kierownika Wydziału Obróbki Wiórowej z dnia 31 sierpnia 1987 r. oraz z przedłożonymi w toku postępowania pismami pracodawcy z dnia 8 października 2013 r. i 25 listopada 2013 r. z informacją o wypłacaniu odwołującemu tzw. dodatku uciążliwego. Okoliczność, że zdaniem świadków praca odwołującego na stanowisku technologa nie różniła się od pracy na stanowisku zastępcy Kierownika Wydziału nie zmienia dokonanej oceny wiarygodności zeznań J. W. i T. G.. Wszak trzeba mieć na uwadze, że jest to dowolna i subiektywna ocena świadków, która nie znalazła potwierdzenia w treści ich zeznań, obrazujących zakres obowiązków i rzeczywiście realizowanych przez wnioskodawcę w spornym okresie czynności. Zważyć również trzeba, że ostateczna ocena, czy praca technologa różni się i w przypadku odwołującego różniła od pracy zastępcy Kierownika Wydziału należy do Sądu, nie zaś do świadków. Uwagę należy w końcu zwrócić na to, że sam odwołujący wyraźnie podkreślił, iż technolog nigdy nie wykonywał czynności leżących w gestii Kierownika Wydziału- w przeciwieństwie do jego zastępcy- a zatem zakres jego obowiązków był inny niż zastępcy Kierownika Wydziału, co potwierdzają relacje świadków dotyczące rzeczywiście realizowanych przez odwołującego obowiązków. Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności. Sąd rozważył, co następuje: Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.