V U 305/13

Sygn. akt : VU 305/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2013 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Regina Stępień Protokolant: Ewelina Trzeciak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. w Legnicy sprawy z wniosku F. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę na skutek odwołania F. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 18 stycznia 2013 roku znak (...) I. zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.z dnia 18 stycznia 2013 roku znak (...)w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy F. K.prawo do emerytury od dnia (...), II. stwierdza, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia. Sygn. akt VU 305/13 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 18 stycznia 2013r. odmówił F. K. prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że zgodnie z treścią art.184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r., nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 tej ustawy, jeżeli w dniu wejścia ustawy czyli w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych, 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 Przy czym wskazał, iż art. 184 ust. 2 ww. ustawy emerytury stanowi, że emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego (lub złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu Państwa). Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki nabycia prawa do emerytury ustala się natomiast - na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia – pracownik (mężczyzna), który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, uzyskuje prawo do emerytury jeżeli ukończył 60 lat, ma 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych, gdyż nie uwzględniono mu do pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia w - (...) we W. od 4 sierpnia 1977r. do 31 sierpnia 1991r. - (...) w P. od 14 lutego 1992r. do 31 grudnia 1998r. gdyż określony w świadectwie pracy w szczególnych warunkach z 2 maja 2001r. charakter pracy jest niezgodny z rozporządzeniem RM z 7 lutego 1983r., a przy podanym stanowisku pracy podano błędną podstawę prawną. Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca F. K., wnosząc o jej zmianę przez przyznanie mu prawa do emerytury. Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, że spełnił warunek przepracowania 15 lat w warunkach szczególnych, pracował bowiem w spornych okresach jako operator spycharki. W odpowiedzi na odwołanie strona pozwana wniosła o jego oddalenie. W uzasadnieniu organ rentowy podtrzymał w całości argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił: F. K. urodził się (...). Na dzień 1 stycznia 1999r. wykazał 30 lat i 23 dni okresów składkowych i nieskaldkowych. W dniu 2 stycznia 2013r. ubezpieczony złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę. W dniu złożenia wniosku nie był członkiem OFE. Skarżoną decyzją z dnia 13 marca 2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił F. K. prawa do emerytury. (bezsporne) W Przedsiębiorstwie (...) we W. wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 4 sierpnia 1977r. do 31 sierpnia 1991r. na stanowisku operatora spycharki, maszynisty spycharki. W tym okresie udzielono mu urlopu bezpłatnego od 1 marca 1986r. do 15 października 1987r. przekazując do dyspozycji (...) skąd został oddelegowany na kontrakt zagraniczny. Podczas tego kontraktu będąc zatrudnionym przez Przedsiębiorstwo (...) przy realizacji kontraktu w ZSRR pracował jako operator spycharki. W czasie zatrudnienia w (...)we W.wnioskodawca pracował jako operator spycharki gąsienicowej Przy jej użyciu wykonywał prace ziemne przy niwelacji terenu, formowaniu nasypów kolejowych i przy budowanych zbiornikach wodnych na terenie (...), hałdowaniu i podsypywaniu ziemi przy budowie wysypisk śmiecie, przy podwyższaniu nasypów przy wybudowanych zbiornikach ziemnych, paliwowych, przy korytowaniu dróg budowanych w strefach ekonomicznych w regionie (...). Prace te wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie wykonywał w tym okresie żadnych innych prac. Dowody: - akta rentowe: świadectwo pracy k.8, świadectwo pracy w szczególnych warunkach k. 9, Rp-7 k. 15-18, św. pracy w szcz. war. k.29, zaś. o oddelegowaniu na kontrakt k. 55, zaśw. o pracy na kontrakcie k. 70, - akta emerytalne: zaświadczenie o zatrudnieniu k. 41, - akta osobowe :podanie o przyjęcie do pracy k.1, umowa o pracę k. 6, oddelegowanie na kontrakt k.8, świadectwo pracy k. 9 - zeznania świadków: T. D. 00:03:14 - 00:08:53 J. W. 00:17:02 - 00:21:58 Z. Ż. 00:21:58 – 00:27:06 - wyjaśnienia wnioskodawcy: 00:27:12 – 00:30:16 i 00:30:56 – 00:31:56 W (...) Przedsiębiorstwie (...) w P. wnioskodawca był zatrudniony od 14 lutego 1992r. do 1 lipca 1999r. na stanowisku operatora spycharki, operatora sprzętu ciężkiego. Jego obowiązku polegały na kierowaniu spycharka przy pracach ziemnych – niwelacji, wykopach, budowie nasypów i dróg - wykonywanych przy budowie zbiorników wodnych, wysypisk śmieci, dróg. Prace te wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie wykonywał w tym okresie żadnych innych prac. Dowody: - akta rentowe: zaświadczenie k.12, Rp-7 k.14, 46-47, świadectwo pracy w szcz. war .k . 30, zaś. o zatrudnieniu k. 40, - zeznania świadków: Z. K. 00:09:07 – 00:13:20 M. T. 00:13:40 – 00:16:32 - wyjaśnienia wnioskodawcy: 00:27:12 – 00:30:16 i 00:30:56 – 00:31:56 Sąd zważył: Odwołanie jest uzasadnione. Zgodnie z treścią art.184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r., nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 tej ustawy, jeżeli w dniu wejścia ustawy czyli w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych, 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 Przy czym art. 184 ust. 2 ww ustawy stanowi, że emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego (lub złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu Państwa). Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki nabycia prawa do emerytury ustala się natomiast - na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W sprawie bezspornym był fakt, iż w dacie wydania decyzji przez ZUS wnioskodawca miał ukończone 60 lat i wymagany okres zatrudnienia 25 lat, nie był członkiem OFE. Sporną kwestią wymagają ustalenia sądu było natomiast to, czy wnioskodawca posiada nadto 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczony nie spełnia tego warunku, ponieważ nie udokumentował 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy wskazał, że przedłożone przez wnioskodawcę zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach w zatrudnienia w - (...) we W. od 4 sierpnia 1977r. do 31 sierpnia 1991r. oraz w (...) w P. od 14 lutego 1992r. do 31 grudnia 1998r. gdyż określony w świadectwie pracy w szczególnych warunkach z 2 maja 2001r. zawiera nieprawidłowe dane dotyczące kwalifikacji wykonywanej przez niego pracy i podstawy prawnej. Natomiast według wnioskodawcy te okresy zatrudnienia winny zostać uznane za okresy pracy w szczególnych warunkach, albowiem w okresie tym świadczył on stale i w pełnym wymiarze czasu prace operatora koparki. Z treści § 21 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń wynika, że jeżeli pracownik ubiega się o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury. W świetle natomiast § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. W świetle ugruntowanych już poglądów wyrażanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, powyższe ograniczenia dowodowe obowiązują jedynie w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w szczególnych warunkach także w oparciu o inne dowody” (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984r., III UZP 48/84). W orzeczeniu z dnia 27 maja 1985r. (III UZP 5/85) Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że „w postępowaniu odwoławczym przed (..) okręgowymi sądami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno – rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Z kolei w uchwale z dnia 10 marca 1984r. Sąd Najwyższy orzekł, że „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (...) mogą być ustalone w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż zaświadczenie zakładu pracy” (III UZP 6/84). Wnioskodawca przedstawił dokumenty, które potwierdzały charakter wykonywanej przez niego w obu spornych okresach pracy. Wprawdzie zawierały one pewne nieścisłości – to w powiązaniu z treścią złożonych przez świadków zeznań, zgodnych i jednoznacznych oraz w świetle wyjaśnień wnioskodawcy oraz akt osobowych (dot. zatrudnienia w (...) we W.) nie ma wątpliwości, iż stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był zatrudniony w okresie od 4 sierpnia 1977r. 28 lutego 1986r. i od 16 października 1987r. do 31 sierpnia 1991r. na stanowisku operatora spycharki, maszynisty spycharki - wykonywał prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych – ujętych w wykazie A dział V pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Z uznanego okresu wyłączono okres urlopu bezpłatnego od 1 marca 1986r. do 15 października 1987r., kiedy został przekazany do dyspozycji (...) do pracy na kontrakcie w ZSRR. Wprawdzie z dokumentów wynikało, iż w tym czasie by zatrudniony jako operator spycharki – ale są to dokumenty niepełne. Zresztą wnioskodawca nie domagał się ustalenia, iż był to okres pracy w szczególnych warunkach. Przy czym pozostałe uznane okresy pracy w szczególnych warunkach : od 4 sierpnia 1977r. do 28 lutego 1986r. i od 16 października 1987r. do 31 sierpnia 1991r. oraz od 14 lutego 1992r. do 31 grudnia 1998r. – dają ponad 15 – letni okres również poi wyłączeniu okresów nieskaldkowych – w ilości 11 miesięcy za cały okres zatrudnienia). Na podstawie zgromadzonych dowodów nie budzi wątpliwości fakt, iż wnioskodawca legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, a skoro spełnia on nadto inne przesłanki wymagane dla nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym (60 lat), zaskarżona decyzja odmowna jako nieprawidłowa musi podlegać zmianie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 477