Sygn. akt III AUa 1246/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Hanna Ha

§ 1k.p.c.

Sąd I instancji oddalił odwołania o czym orzekł w sentencji wydanego wyroku. Powyższy wyrok w całości apelacją zaskarżył odwołujący płatnik Przedsiębiorstwo Budowlane (...) sp. zo.o. Apelujący zarzucił Sądowi I instancji: 1) naruszenie przepisów postępowania art.

§2K.p.c.

w zw. z art. 477 10 § 1 k.p.c. które miało wpływ na wynik sprawy 2) naruszenie prawa materialnego: przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1, 3, 4, 6 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym od 1 stycznia 1997 r. i art. 2, 32 Konstytucji RP; Wskazując na powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zmianę zaskarżonych decyzji w ten sposób że stwierdzić iż wypłaty świadczenia urlopowego nie stanowią podstawy wymiaru składek zainteresowanych jako pracowników na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zasądzenie od strony przeciwnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz odwołującego się kosztów procesu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi ZUS. W odpowiedzi na apelację, ZUS wniósł o jej oddalenie oraz zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Wśród zarzutów podniesionych przez odwołującą Spółkę w apelacji znalazł się ten o naruszeniu przez Sąd Okręgowy art.

§ 2i art.

477 10 k.p.c. Skarżąca Spółka wskazała, iż wnosząc odwołania od decyzji organu rentowego zakwestionowała stwierdzenie, iż wypłacone pracownikom świadczenia urlopowe stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Wniosek o uchylenie decyzji winien był zostać odczytany przez Sąd Okręgowy, jako wniosek o ich zmianę w rozumieniu art.

§ 2k.p.c., której istotą jest uchylenie treści sentencji decyzji ZUS.

Powyższy zarzut jest w sposób oczywisty chybiony i stanowi w istocie odpowiedź odwołującego na trafną uwagę Sądu I instancji, o nieprawidłowo sformułowanym żądaniu zawartym w odwołaniu dotyczącym zaskarżonej edycji. Apelująca wskazując, iż sąd pracy i ubezpieczeń społecznych rozstrzyga w prawidłowości zaskarżonej decyzji w graniach jej treści i przedmiotu nie przedstawiła jakiekolwiek argumentacji, na poparcie stwierdzenia, że Sąd Okręgowy naruszył powołane powyżej przepisy proceduralne. Sąd Okręgowy słusznie, w oderwaniu o merytorycznej oceny odwołania, zauważył, iż w niniejszej sprawie nie miał podstaw do uchylenia spornych decyzji. Odwołująca, działając przez fachowego pełnomocnika, winna w sposób jasny i precyzyjny formułować wnioski a nie pozostawić Sądowi odszyfrowywanie własnych intencji. Sąd Okręgowy prawidłowo określił przedmiot sporu i wydał rozstrzygnięcie w graniach wyznaczonych przez treść zaskarżonych decyzji. Sąd Apelacyjny nie znalazł również podstaw pozwalających na uwzględnienie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Przytoczyć należy na wstępie przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 20 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) nie stanowią podstawy wymiaru składek przychody w postaci świadczeń wypłacanych z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie Układu Zbiorowego Pracy u pracodawców, którzy nie tworzą Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego określonej w art. 5 ust. 2 ustawy z 4.03.1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. b. z 1996r. Nr 70, poz. 335 ze zm.). W mysi art. 3 ust. 3 w/w ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty z zastrzeżeniem ust. 2 mogą tworzyć fundusz do wysokości i na zasadach określonych w art. 5 lub mogą wypłacać świadczenia urlopowe, o których mowa w ustępach 4-

1. Pracodawców, o których mowa w ust. 3 zatrudniających co najmniej 20 pracowników objętych układem zbiorowym pracy postanowienia w sprawie nietworzenia funduszu i niewypłacania świadczenia urlopowego zawiera się w układzie zbiorowym pracy (art. 3b w/w ustawy o ZFŚS). Świadczenia urlopowe, o których mowa w ust. 4 nie podlegają składce na ubezpieczenie społeczne pracowników (art. 3 ust. 6 w/w ustawy). Płatnik składek na dzień 1 stycznia każdego roku w spornym okresie zatrudniał powyżej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, a nie prowadził działalności przewidzianej w art. 3 ust. 2 i dlatego nie ma do niego zastosowania art. 3 ust. 3 ustawy o ZFŚS. Podstawą skorzystania z wyłączenia przychodu w postaci świadczeń urlopowych ze składki na ubezpieczenia społeczne u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników , który nie tworzy Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych jest utworzenie funduszu na cele socjalno-bytowe na podstawie układu zbiorowego pracy. Apelująca Spółka podnosząc zarzut naruszenia art. 3 ust. 1, 3, 4 i 6 ustawy z 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (w dalszej części uzasadnienia również „ustawy”), wskazała, że w dacie podpisania protokołu dodatkowego nr 1 z 10 stycznia 1997r., nie obowiązywało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, inna była również treść art. 3 w/w ustawy. Ponadto cytując treść art. 4 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1997r., odwołująca wskazała, że wówczas przepis ten nie różnicował pracodawców, w zależności od ilości zatrudnionych pracowników. Skarżąca spółka powtórzyła stanowisko zawarte już w odwołaniu, zgodnie z którym z całości regulacji dotyczącej świadczenia urlopowego, zawartej w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, uwzględniającej dopuszczoną w tej ustawie swobodę układową w zakresie tworzenia funduszu socjalnego i wypłacania świadczenia urlopowego i ich wysokości, wynika, że świadczenia urlopowe wypłacane na zasadach przewidzianych w tej ustawie nie podlegają składkowaniu. Na koniec wreszcie skarżąca podniosła, iż wykładnia przepisów właściwych do rozstrzygnięcia przeprowadzona przez Sąd Okręgowy jest sprzeczna z art. 2 i 32 Konstytucji. Na wstępie, odnosząc się do powyższego przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwojaki, sposób przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Pierwszy sposób naruszenia prawa materialnego polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie, to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, sprawa właściwego skonfrontowania okoliczności stanu faktycznego z hipotezą odnośnej normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy (tak w wyroku Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2003 roku, w sprawie I CKN. 160/01). W ocenie Sądu Apelacyjnego uzasadnienie apelacji w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego nie zawiera argumentacji wskazującej na konkretne błędy Sądu Okręgowego. Skarżąca nie podjęła rzeczowej polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, poprzestając na bardzo ogólnikowo sformułowanych stwierdzeniach, jak w szczególności to odnoszące się do zmian w treści art. 3 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. W części, treść uzasadnienia apelacji pozostaje bez właściwego związku z przedmiotem sporu. Odwołująca spółka powołując stanowisko doktryny oraz treść art. 4 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1997r. zdaje się nie dostrzegać, iż istotą sporu nie jest dopuszczalność wypłacania pracownikom świadczenia urlopowego ale warunki, które muszą być spełnione przy jego przyznawaniu, pozwalające na wyłączenie go z podstawy wymiaru składek. Powyższe uwagi nie miały ostatecznie wpływu na rozstrzygnięcie, wobec faktu, iż Sąd Apelacyjny – Sąd II instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego i musi samodzielnie dokonać jurydycznej oceny dochodzonego żądania i skonfrontowania jej z zaskarżonym orzeczeniem oraz stojącymi za nim motywami (uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z 31 stycznia 2008r., w sprawie III CZP 49/07, zasada prawna). W ocenie Sądu Apelacyjnego zaskarżone rozstrzygniecie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych , tworzą go, z zastrzeżeniem ust. 2, pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą ZFŚS, bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników (ust. 2). Pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, z zastrzeżeniem ust. 2, mogą tworzyć Fundusz do wysokości i na zasadach określonych w art. 5 lub mogą wypłacać świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4-6 (ust. 3). Wysokość świadczenia urlopowego i zasady jego wypłaty uregulowano w ust. 4 do 5a. Stosownie do ust. 6, świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, nie podlega składce na ubezpieczenie społeczne pracowników. Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż wobec bezopornego faktu, że na dzień 1 stycznia każdego roku w spornym okresie, odwołująca zatrudniała powyżej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, a nie prowadziła działalności przewidzianej w art. 3 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, nie ma do niej zastosowania art. 3 ust. 3 tej ustawy. Powyższe determinuje wyeliminowanie jako podstawy rozstrzygnięcia § 2 ust. 1 pkt 20 w/w rozporządzenia z 8 grudnia 1998 r. Odnosząc się do stanowiska apelującej, zgodnie z którym świadczenia urlopowe wypłacane na zasadach przewidzianych w ustawie nie podlegają oskładkowaniu, warto powołać wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 września 2011r., w sprawie III AUa 341/
2. W orzeczeniu tym Sąd Apelacyjny rozstrzygając w przedmiocie decyzji analogicznej do zaskarżonych, wskazał, iż przepisy o świadczeniu urlopowym, zgodnie z regulacją ustawową, dotyczą ściśle określonych grup pracodawców, tzn. tych, którzy zatrudniają co najmniej 20 pracowników, ale nie mniej niż 20 w przeliczeniu na pełne etaty oraz tych, którzy zatrudniają mniej niż 20 pracowników i nie są pracodawcami, o których mowa w art. 18-20 ustawy o finansach publicznych i ich interpretacja w połączenie z treścią § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 roku musi być ścisła. Aby świadczenia urlopowe mogły być wyłączone z podstawy wymiaru składek, nie wystarczy, aby były wypłacane w wysokości przewidzianej w art. 3 ust. 4 ustawy z 4 marca 1994r. Skoro spółka postanowiła, że fundusz nie będzie tworzony (do czego miała prawo zgodnie z treścią art. 4 ustawy), to postanowienia socjalne może zawierać regulamin wynagradzania. Jednak pracodawca, który wypłaca wówczas pracownikom świadczenie urlopowe według zasad określonych w art. 3 ust. 4-5a ustawy o funduszu, nie może skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 3 ust.
3. Sąd II instancji w pełni podziela powyższy pogląd. W jego świetle stanowisko odwołującej, jakoby odesłanie zawarte w art. 3 ust. 6 do art. 3 ust. 4 ustawy, dotyczyło jedynie „wysokości” świadczenia urlopowego a nie wypłacających go pracodawcach, uznać należy za wybiórcze, instrumentalne odczytywanie ustawy. Odwołująca nie kwestionowała również okoliczności, iż nie utworzyła funduszu na cele socjalno – bytowe; wypłata świadczeń urlopowych finansowana była ze środków obrotowych. W konsekwencji w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania § 2 ust. 1 pkt 20 w/w rozporządzenia z 8 grudnia 1998 roku, skoro jego treść jednoznacznie wskazuje, iż podstawy wymiaru składek nie stanowią świadczenia wypłacane z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie układu zbiorowego pracy u pracodawców, którzy nie tworzą zakładowego funduszu świadczeń socjalnych - do wysokości nie przekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego, określonej w art. 5 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt. 2 wyroku znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 98 § 1 i 3 i art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Sąd Apelacyjny miał przy tym na uwadze okoliczność, iż połączenie oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia na podstawie art. 219 k.p.c. nie oznacza, że takie połączenie tworzy jedną nową sprawę i koszty zastępstwa procesowego były należne organowi rentowemu za każdą ze spraw połączonych. /del. SSO Wiesława Stachowiak/ /SSA Hanna Hańczewska-Pawłowska/ /SSA Maria Michalska-Goźdź/