IV U 412/13

Sygn. akt IVU 412/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Toruniu - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Hanna Cackowska-Frank Protokolant referent stażysta E. G. po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. w Toruniu sprawy M. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. o wysokość renty na skutek odwołania M. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. z dnia 16 stycznia 2013 r. nr (...)

1. zmienia zaskarżoną decyzję i zobowiązuje organ rentowy do zaliczenia ubezpieczonemu przy ustalaniu wysokości renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 27 grudnia 2012 roku do okresów składkowych okresu pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. (późniejsza nazwa: (...)w L.) od 22 marca 1976 roku do 23 września 1987 roku i nie stwierdza odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji;
2. oddala odwołanie w pozostałej części;
3. wniosek M. M. zgłoszony na rozprawie w dniu 15 maja 2013 roku o wyliczenie podstawy wymiaru renty z uwzględnieniem wysokości dochodu uzyskiwanego w okresie pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. na podstawie nadesłanych do Sądu wykazów dniówek obrachunkowych i dochodu za lata 1978, 1982-1986 przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.. /-/SSO Hanna Cackowska-Frank Sygn. akt: IV U 412/13 UZASADNIENIE M. M. złożył odwołanie od decyzji z dnia 16 stycznia 2013r., na mocy której ZUS Oddział w T. przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 27 grudnia 2012r., tj. od daty zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego do 22 marca 2016r. Ubezpieczony domagał się zaliczenia do stażu (okresów składkowych) okresu pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. od 22 marca 1976r. do 11 listopada 1987r., gdzie pracował jako kierownik do spraw kooperacji codziennie po 8 lub więcej godzin. Na rozprawie w dniu 15 maja 2013r., M. M. zgłosił dodatkowo żądanie wyliczenia podstawy wymiaru renty z uwzględnieniem wysokości dochodu uzyskiwanego przez ubezpieczonego w okresie pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. na podstawie nadesłanych do Sądu wykazów dniówek obrachunkowych i dochodu za lata 1978 oraz 1982-
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania, wskazując że odmowa zaliczenia ubezpieczonemu do stażu pracy okresu pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. od 22 marca 1976r. do 11 listopada 1987r. wynikała z braku informacji o ilości przepracowanych dni. Sąd ustalił następujący stan faktyczny; Ubezpieczony M. M. w dniu 29 listopada 2012r. złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Do wniosku dołączył m. in. świadectwo pracy z 9 listopada 1987r. wystawione przez W. Spółdzielnię Produkcji Rolnej w L. potwierdzające, że w okresie od 22 marca 1976r. do 11 listopada 1987r. (w tym urlop bezpłatny od 24 września 1987r. do 11 listopada 1987r.) ubezpieczony był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L., W. Spółdzielni Produkcji Rolnej w L. i w w/w okresie pracował jako kierownik kooperacji, a ostatnio na stanowisku specjalisty ds. kooperacji, na którym otrzymywał wynagrodzenie 55 dniówek obrachunkowych x 400,- zł. W świadectwie tym zaznaczono, że spółdzielnia wypłacała dodatek za staż pracy oraz nagrody jubileuszowe a także że stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia między zakładami. Decyzją z 16.01.2013r. przyznano ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 27 grudnia 2012r. (tj. od zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego) do 22 marca 2016r. Ustalając wysokość świadczenia rentowego przysługującego M. M. ZUS Oddział w T. nie uwzględnił do stażu pracy ubezpieczonego (okresów składkowych) m. in. okresu pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. - od 22 marca 1976r. do 11 listopada 1987r. – z uwagi na brak informacji o ilości przepracowanych dni. DOWÓD: - wniosek, k. 1-3 akt rentowych, - świadectwo pracy z 9.11.1987r., k. 12 akt rentowych, - decyzja z 16 stycznia 2013r. z załącznikiem – k. 41-43 akt rentowych (plik I). W okresie od 22 marca 1976r. do 11 listopada 1987r. M. M. pracował jako członek w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L., na stanowiskach - kolejno zaopatrzeniowca, kierownika kooperacji, a następnie – specjalisty ds. kooperacji. W razie potrzeby ubezpieczony wykonywał również prace fizyczne w polu. Przez okres około dwóch lat M. M. był też zastępcą kierownika mieszalni pasz (będąc jednocześnie zaopatrzeniowcem). Od początku pracy w wymienionej wyżej Spółdzielni ubezpieczony był jej członkiem – z tym, że nie wnosił wkładu w postaci własnej działki gruntu. Spółdzielnia zajmowała się produkcją roślinną i zwierzęcą oraz prowadziła zakład remontowo-budowlany. W okresie pracy w charakterze członka w wymienionej wyżej Spółdzielni ubezpieczony otrzymywał wynagrodzenie za pracę oraz premię zgodnie z regulaminem Spółdzielni. Wynagrodzenie było ustalane w oparciu o system tzw. dniówek obrachunkowych. Na miesiąc ubezpieczony miał około 60 dniówek obrachunkowych. M. M. pracował we wspomnianej wyżej Spółdzielni w wymiarze co najmniej 8 godzin na dobę. Co do zasady członkowie Spółdzielni pracowali w dniach od poniedziałku do soboty, w godzinach od 7.00 do 15.00 (z wyjątkiem sobót, kiedy to wymiar czasu pracy wynosił sześć godzin), ale czasami wykonywali pracę również w czasie ponadnormatywnym, także w niedziele (np. w okresie żniw). Spółdzielnia prowadziła listy obecności dla swoich członków. W okresie pracy w charakterze członka w wymienionej wyżej Spółdzielni M. M.tylko raz korzystał z urlopu bezpłatnego w celu poszukiwania pracy – w okresie od 24 września 1987r. do 11 listopada 1987r. Początkowo ubezpieczony wnosił o roczny urlop bezpłatny, ale ostatecznie skończył ów urlop po upływie krótszego okresu, tj. z dniem 11 listopada 1987r., gdyż od 16.11.1987r. został zatrudniony w Fabryce (...) w C.. W okresie pracy w charakterze członka w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. ubezpieczony współpracował m. in. z takimi członkami Spółdzielni, jak K. M. - pracująca w Spółdzielni na stanowiskach księgowej i głównej księgowej w okresie od 1 stycznia 1976r. do 14 czerwca 1987r., R. B., pracującym w Spółdzielni jako murarz w okresie od 1 sierpnia 1976r. do 20 lipca 1982r. oraz z M. D., pracującym w brygadzie remontowo-budowlanej w okresie od 15 lipca 1976r. do 30 kwietnia 1992r. DOWÓD: - przesłuchanie M. M. jako strony – protokół elektroniczny, k. 57 akt sądowych. - świadectwo pracy z 9.11.1987r. – k. 12 akt rentowych. - wykazy dniówek obrachunkowych za lata: 1978, 1982-1986 – w kopercie, k. 49 akt sądowych. - zeznania świadka K. M. - protokół elektroniczny, k. 57 akt sądowych. - świadectwo pracy z 14.06.1987r. – k. 7 akt rentowych K. M.. - zeznania świadka R. B. – elektroniczny protokół, k. 57 akt sądowych. - świadectwo pracy z 26.07.1982 r. – k. 7 akt rentowych R. B.. - zeznania świadka M. D. – elektroniczny protokół, k. 57 akt sądowych. - zaświadczenie o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy (kserokopia) – k. 53 akt sądowych. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna (...) w L. zaliczyła M. M. z tytułu pracy na rzecz tej Spółdzielni: 1) w 1978 r. – 509 dniówek obrachunkowych 2) w 1982 r. – 290 dni pracy (689,9 dniówek obrachunkowych), 3) w 1983 r. – 300 dni pracy 812 dniówek obrachunkowych), 4) w 1984 r. – 507,7 dniówek obrachunkowych, 5) w 1985 r. – 311 dni pracy (696 dniówek obrachunkowych), 6) w 1986 r. – 309 dni pracy (686 dniówek obrachunkowych). DOWÓD: - wykazy dniówek obrachunkowych za lata: 1978 oraz 1982-1986 – w kopercie, k. 49 akt sądowych. Z dniem 30 czerwca 1987 r. nastąpiło połączenie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. z W. Spółdzielnią Produkcji Rolnej w L.. Spółdzielnią przejmującą była (...) w L.. DOWÓD: - pismo z Sądu Rejonowego w Toruniu VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego – k. 38 akt sądowych. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków: R. B., M. D. i K. M., przesłuchania ubezpieczonego jako strony oraz w oparciu o wymienione wyżej dokumenty, znajdujące się w aktach sądowych i aktach rentowych M. M. oraz świadków: K. M. i R. B.. Sąd dał wiarę wszystkim powołanym wyżej dowodom, jako że były one jasne, logiczne i zrozumiałe oraz wzajemnie się uzupełniały, tworząc łącznie spójną całość. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia miarodajności któregokolwiek z powołanych wyżej dowodów. Należy dodać, że choć pełnomocnik organu rentowego kwestionował wiarygodność zestawień dniówek obrachunkowych złożonych do akt sprawy, Sąd uznał przedmiotowe dokumenty za wiarygodne – i to co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, część tych zestawień (jak chociażby te dotyczące roku 1978) została rozpoznana jako autentyczna przez świadka K. M., która w spornym okresie pracowała w Rolniczej Spółdzielni (...) w L. jako księgowa i która sama sporządzała niektóre z tych dokumentów. Po drugie, zestawienia dniówek obrachunkowych znajdowały potwierdzenie co do faktu pracy M. M. w Spółdzielni w charakterze członka w wymiarze co najmniej 8 godzin dziennie (pełnym wymiarze czasu pracy) – w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, takim jak zeznania świadków oraz przesłuchanie ubezpieczonego jako strony. W tym stanie rzeczy Sąd uznał wspomniane wyżej dokumenty za wiarygodne, gdyż były one zbieżne z resztą materiału dowodowego zebranego w toku postępowania w niniejszej sprawie. Sąd zważył, co następuje; Odwołanie wniesione przez ubezpieczonego jest częściowo uzasadnione. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była wysokość renty ustalona zaskarżoną decyzją, w szczególności ilość okresów składkowych – czyli prawidłowość niezaliczenia przez ZUS Oddział w T. do okresów składkowych – okresu pracy M. M. w charakterze członka Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L. od 22 marca 1976r. do 11 listopada 1987r. W pierwszej kolejności trzeba przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227, ze zm., nazywanej dalej „ustawą emerytalną”) renta dla osoby częściowo niezdolnej do pracy wynosi 75 % renty dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy. Z kolei w myśl ust. 1 cytowanego wyżej artykułu – renta dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy wynosi: 1) 24 % kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, oraz 2)po 1,3 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych; 3)po 0,7 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych; 4)po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista osiągnąłby wiek, o którym mowa w art. 24 ust. 1a. W myśl przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy - okresami składkowymi są okresy ubezpieczenia, a stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 12 za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. następujące okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne: - pracy na obszarze Państwa Polskiego w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i w innych spółdzielniach zrzeszonych w Centralnym Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, w zespołowych gospodarstwach rolnych spółdzielni kółek rolniczych zrzeszonych w Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych oraz pracy na rzecz tych spółdzielni: a) objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki, b) przed dniem objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tego tytułu. Warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu – w okresie, którego dotyczy niniejszy spór – odnieść należy do art. 1 w związku z art. 2 pkt 3 dekretu z dnia 4 marca 1976r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 1983 r., nr 27, poz. 135, ze zm.), wymieniającego jako podmioty ubezpieczenia społecznego członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz innych spółdzielni, zrzeszonych w Centralnym Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, wykonujących pracę w tych spółdzielniach, członków spółdzielni kółek rolniczych zrzeszonych w Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, którzy wykonują pracę w zespołowych gospodarstwach rolnych tych spółdzielni i pozostałe osoby, wykonujące pracę w spółdzielniach i wynagradzane według zasad obowiązujących członków tych spółdzielni. Z powyższej regulacji prawnej wynika, że każdy członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej, który wykonywał pracę na jej rzecz, wykonywał pracę objętą obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 12 ustawy emerytalnej. Objęcie pracy członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych ubezpieczeniem społecznym nie było zastrzeżone innymi warunkami, lecz jednocześnie samo podleganie obowiązkowi ubezpieczenia należy uznać za niewystarczające do zaliczenia okresu ubezpieczenia z tytułu pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej do okresów składkowych. O podleganiu ubezpieczeniu w myśl przepisów powołanego dekretu decydował wymiar świadczonej pracy, o czym świadczy art. 4 w/w dekretu, zgodnie którym przy ustalaniu okresu pracy w spółdzielni wymaganego do uzyskania świadczeń za dzień pracy uważa się 8 godzin pracy, za miesiąc 20 dni pracy i za rok pracy - rok obrachunkowy, w którym mężczyzna przepracował w spółdzielni co najmniej 240 dni lub odpowiednio 18 dni w miesiącu i 220 dni w roku, gdy użytkował działkę przyzagrodową lub dostarczał spółdzielni produkty rolne wytworzone w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym poza członkostwem w spółdzielni. W zakresie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego dla członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych ówczesne regulacje rzutują obecnie na uwzględnianie okresu pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako okresu składkowego, zważywszy że w przepisie art. 195 ustawy emerytalnej nie wymieniono wśród uchylonych przepisów art. 4 w/w dekretu. Ponadto na podstawie przepisu art. 194 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zostały utrzymane w mocy przepisy wykonawcze wymienionego dekretu. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że dopiero współcześnie tytułem ubezpieczenia społecznego jest członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej bez dodatkowych warunków (art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t. j.: Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585, ze zm.). Stosowanie przeliczników dniówek obrachunkowych na okresy ubezpieczenia społecznego uzasadnione było ze względu na różnicę między pracą wykonywaną w ramach stosunku pracy a pracą świadczoną w ramach stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Taki sposób obliczania stosowany był tylko do okresów pracy w spółdzielni przypadających po dniu 1 lipca 1962r., kiedy wprowadzono nową ewidencję, odpowiadającą potrzebom emerytalnym; za okres do dnia 30 czerwca 1962r. za dzień pracy przyjmowało się dniówkę obrachunkową – nie więcej niż 300 rocznie, a jeżeli w spółdzielni brak było ewidencji dniówek obrachunkowych, zaliczało się 100 dni za każdy rok członkostwa. Wyznacznikiem pracy w spółdzielni nie był przeto dzień pracy, ale szczególny miernik nakładu pracy, którym była dniówka obrachunkowa (dniówka inwentarzowa, także złoty obrachunkowy. Sąd podziela w niniejszej sprawie pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym - w stosunku do członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej istotne dla zaliczenia roku pracy do okresu składkowego jest przepracowanie w tym roku wymaganej ilości dniówek obrachunkowych, a nie faktyczny okres pozostawania w ubezpieczeniu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1979 r., sygn. akt: II UR 7/79, Nowe Prawo z 1981 r., nr 6, s. 87 i z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt: II UKN 624/98, OSNAPiUS z 2000 r., nr 14, poz. 556 oraz z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt: II UK 80/10, niepublikowany). Mając na uwadze powyższe rozważania należy jednak wskazać, że w zakresie ustalania faktu przepracowania wymaganej liczby dniówek obrachunkowych nie istnieją w postępowaniu sądowym żadne ograniczenia dowodowe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt: II UK 255/11; LEX nr 1227191). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba wskazać, że zebrany materiał dowodowy potwierdza, iż w okresie od 22 marca 1976 r. do 23 września 1987r. M. M. stale i w wymiarze czasu pracy wynoszącym co najmniej 8 godzin na dobę świadczył pracę zaopatrzeniowca, a później - kierownika kooperacji oraz specjalisty ds. kooperacji w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w L.. Fakt wykonywania przez M. M. pracy na rzecz Spółdzielni we wskazanym wyżej okresie, w pełnym wymiarze czasu pracy, został udowodniony zarówno zeznaniami świadków oraz przesłuchaniem ubezpieczonego jako strony, jak i dokumentami w postaci wykazu dniówek obrachunkowych za lata: 1978 i 1982-
5. Również zachowana część dokumentacji kadrowo-płacowej dotyczącej pracy M. M. potwierdza fakt wykonywania przez niego pracy w Spółdzielni w pełnym wymiarze czasu pracy. Jak bowiem wynika z zestawień dni pracy i dniówek obrachunkowych członków Spółdzielni złożonych do akt sprawy, M. M. pracował w wymiarze około 300 dni w roku – np. w roku 1982 wykonywał pracę przez 290 dni, w roku 1983 – przez 300 dni, w roku 1985 – przez 311 dni, zaś w roku 1986 – 309 dni. Tak więc ubezpieczony spełnia wymagany przez przepisy warunek pracy w Spółdzielni w wymiarze co najmniej 240 dni w roku. W zestawieniach za lata: 1978 i 1984 brak jest informacji na temat ilości dni przepracowanych przez M. M., ale adnotacje co do ilości dniówek obrachunkowych (509 dniówek w roku 1978 oraz 507,7 – w roku 1984) wskazują na pracę ubezpieczonego w wymiarze co najmniej 8 godzin dziennie. Jeśli chodzi o pozostałe lata z okresu objętego sporem, to fakt wykonywania przez ubezpieczonego pracy w pełnym wymiarze czasu ( co najmniej 8 godzin dziennie) znalazł potwierdzenie w dowodach w postaci zeznań świadków oraz przesłuchania M. M. jako strony. W tym stanie rzeczy Sąd – opierając się na wskazanych wyżej dowodach – zaliczył ubezpieczonemu wskazany wyżej okres pracy w charakterze członka Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) „ w L. (od 22 marca 1976r. do 23 września 1987r.) - do okresów składkowych. Wobec powyższego Sąd na podstawie cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz w oparciu o przepis art. 477