k.p.c., zgodnie z którym „do potrącenia w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami”. Pozwany na dowód istnienia i wysokości wierzytelności przedstawionej do potrącenia zaprezentował następujące dokumenty:
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że z w/w dowodów z dokumentów nie sposób wyprowadzić wniosku o wykazaniu przez pozwanego istnienia i wysokości wierzytelności, którą przedstawił do potrącenia. Ani bowiem samo obiektywne istnienie, ani rzeczywista wysokość owych wierzytelności, nie wynikają z tychże dokumentów. Faktura – tym bardziej nie przyjęta przez zobowiązanego − nie stanowi dowodu istnienia opisanej w niej wierzytelności, sama też nie kreuje żadnego zobowiązania po stronie jej odbiorcy. Dokument zestawienia kosztów oraz kosztorysy powykonawcze są dokumentami prywatnymi pochodzącymi od pozwanego i mają moc oświadczenia wiedzy pozwanego co do opisanych w nich kosztów, nie zaś moc dokumentów dowodzących, że opisane w nich należności obiektywnie pozwanemu przysługują. Podobnie dokument oświadczenia o potrąceniu stanowi dowód jedynie na to, że pozwany takie oświadczenie złożył, ale nie na to, że oświadczenie to złożył skutecznie, potrącając rzeczywiście przysługującą mu wierzytelność. Poza tym, okoliczność zaniechania odtworzenia nawierzchni ulic nie została przyznana przez powódkę; jej przedstawiciel oświadczył w trakcie przesłuchania w charakterze strony, że została ona odtworzona w takim zakresie, jaki został przewidziany umową stron i ewentualne dalsze czynności odtworzeniowe, jakie wykonywał pozwany, wykraczały poza obowiązek powódki określony w umowie. Zdaniem bowiem strony powodowej, dokonała ona w ramach umowy z pozwanym odtworzenia ulic do takiego stanu, jaki został jej przekazany przez pozwanego, co nie jest równoznaczne ze stanem sprzed wykonania całej inwestycji budowlanej. Przykładowo, jeśli pozwany uprzednio usunął nawierzchnię asfaltową z danej drogi, to powódka nie odtwarzała tej nawierzchni uznając, iż odtworzenie to należy do pozwanego. W ocenie powódki, odtworzeniu podlegał jedynie stan drogi w chwili przekazania jej powódce przez pozwanego, nie zaś jej stan sprzed rozpoczęcia całej inwestycji. Nie przesądzając w tym miejscu o zasadności ww. stanowiska powódki, nie sposób było uznać twierdzenia pozwanego o wykonaniu zastępczym z przedmiotowej umowy stron za okoliczność nie wymagającą dowodów, wobec jej przyznania. Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutów pozwanego przeciwko żądaniu pozwu, zaś uznając je za udowodnione, uwzględnił powództwo co do zasady i niemal do pełnej wysokości żądania.Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 355 § 1 k.p.c., w zakresie kwoty 2000 zł, w jakiej powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew.O kosztach procesu są orzekł na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c., zasądzając je w całości od pozwanego, albowiem powódka jedynie nieznacznie uległa żądaniu oddalenia pozwu. Apelację od powyższego wyroku w części, tj. w zakresie pkt 1 oraz 4 wniósł pozwany, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, tj. art.
przez jego błędną interpretację i przyjęcie, iż postawiony przez pozwanego w toku procesu zarzut potrącenia nie może zostać uwzględniony, gdyż nie został w sprawie wykazany dokumentami. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Za trafne należy uznać stanowisko Sądu Okręgowego co do zarzutu potrącenia przedstawionego przez pozwanego, zaś zarzuty podniesione w apelacji w tym zakresie za chybione. Do niniejszej sprawy zastosowanie ma przepis art.
w brzmieniu sprzed 3 maja 2012r. Zgodnie z jego treścią, do potrącenia w toku postępowania mogły być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami. Oznacza to, że w celu udowodnienia wierzytelności przedstawianej do potrącenia (zarówno co do zasady jak i jej wysokości) można się powołać wyłącznie na dowody w postaci dokumentów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, z dnia 19 czerwca2013 r., VI ACa 1513/12, Legalis nr 736358). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ aby uznać za udowodnioną wierzytelność pozwanego, konieczne byłoby przeprowadzenie także innych dowodów, poza dokumentami złożonymi przez pozwanego (w postaci kosztorysu powykonawczego, zestawienia kosztów, faktury Vat i oświadczenia o potrąceniu – a więc dokumentów sporządzonych przez pozwanego). Należy przypomnieć, że pozwany w piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2013r. (k.149) złożył zarzut potrącenia kwoty należnej pozwanemu od powódki w wysokości 187.880 zł z tytułu obciążenia powódki kosztami materiałów i pozostałych usług świadczonych w ramach realizacji umowy nr (...) z dnia 15 kwietnia 2009r. oraz kosztami wykonania przez pozwanego odtworzenia nawierzchni ulic po robotach budowlano – montażowych strony powodowej. W istocie więc wierzytelność przedstawiana przez pozwanego do potrącenia jest wierzytelnością wywodzoną przez pozwanego z tytułu odszkodowania za nienależyte wykonanie zobowiązania przez powoda. Tymczasem powód całkowicie zakwestionował zasadność tej wierzytelności, podnosząc, że należycie wykonał swoje zobowiązanie umowne. W związku z tym konieczne byłoby prowadzenie postępowania dowodowego (wykraczającego poza przedstawione przez pozwanego przy potrąceniu dokumenty) w celu rozstrzygnięcia istnienia przedmiotowej wierzytelności co do samej zasady. Zauważyć tu wypada, że już sam pozwany zgłosił w związku z tym wraz z zarzutem potrącenia wniosek o dopuszczenie dowodów z zeznań pozwanego oraz czterech świadków (k.150), właśnie na okoliczność udowodnienia wierzytelności przedstawianej do potrącenia. Niezależnie od tego, gdyby to postępowanie dowodowe doprowadziło do wykazania istnienia wierzytelności pozwanego co do zasady, to można założyć, że zaistniałaby konieczność prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w celu ustalenia wysokości tej wierzytelności (co zapewne wymagałoby opinii biegłego sądowego). Pozwany w apelacji podnosił, iż nie mogły być przez niego zgłoszone dowody z innych dokumentów, poza tymi złożonymi już do akt sprawy, na okoliczność udowodnienia wysokości swojej wierzytelności. Nie oznacza to jednak, że dokumenty te są wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych w tym zakresie. Wobec stanowiska powoda, który zaprzecza twierdzeniom pozwanego, konieczne byłoby dopuszczenie dowodów z zeznań świadków, stron, opinii biegłych. W konsekwencji, przy ograniczeniach wynikających z art.
Dodatkowo należy zauważyć, że w apelacji nie zgłoszono zarzutów naruszenia prawa procesowego, dotyczących dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd pierwszej instancji nie poczynił zaś żadnych ustaleń co do kwestii objętych zarzutem potrącenia przez pozwanego. Tymczasem, o ile Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, to wiążą go zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008r., III CZP 49/07, OSNC 2008/06/55). Także więc z tego względu uwzględnienie apelacji nie byłoby możliwe, ponieważ gdyby nawet uznać zasadność naruszenia przepisu art.
(do czego jednak nie było podstaw), to w ramach ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd pierwszej instancji nie byłoby możliwe rozstrzygnięcie na płaszczyźnie merytorycznej o zarzucie potrącenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c. Na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. należało zasądzić od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, zgodnie z § 6 pkt 6 w związku z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.