Sygn. akt III AUa 1089/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA

§ 2kpc zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Odwołanie zaś w części dotyczącej prawa do emerytury przed 9 sierpnia 2014 r, a w szczególności uwzględnienia innych okresów pracy, jako pracy górniczej, nie zasługiwało na uwzględnienie, o czym Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku. Apelację od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: - naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art.

i art. 477 10 kpc poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i rozpoznanie sprawy także w zakresie wykraczającym poza ramy zaskarżonej decyzji i w zakresie nie objętym treścią wniesionego odwołania. - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 kpc, polegające na wydaniu wyroku bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. - naruszenie prawa materialnego, a w szczególności 184 w związku z art. 39 ustawy z 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r, poz. 1440) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i ustalenie prawa do emerytury pomimo nieudokumentowania wymaganego stażu pracy górniczej. Wskazując na te zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania od decyzji z dnia 27 września 2013 r, zmieniającej decyzję z dnia 2 sierpnia 2013 r, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania W uzasadnieniu apelacji skarżący wskazał, że decyzją z dnia 27 września 2013 r. zmieniającą decyzję z dnia 22 sierpnia 2013 r odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym. Powodem odmowy był brak co najmniej pięcioletniego okresu pracy górniczej i nieosiągnięcie odpowiedniego dla wnioskodawcy wieku emerytalnego na dzień wydawania zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że jak wynika z ustaleń faktycznych niniejsza sprawa jest rozpatrywana pod kątem uprawnień emerytalnych w trybie art 184 w związku z art. 39 ustawy emerytalnej, tj. w odniesieniu do wnioskodawcy urodzonego (...), składającego wniosek. 25 lutego 2013 r, który nie przystąpił do OFE. Oddział ZUS uznał na dzień 1 stycznia 1999 r dwudziestopięcioletni okres składkowy i nieskładkowy, w tym żadnego okresu pracy górniczej, o jakiej mowa w art. 50c ustawy. W zaskarżonej decyzji zostało wskazane, iż do szczególnych uprawnień nie był uwzględniony jako praca górnicza okres zatrudnienia w (...) od 27 maja 1977 r do 20 marca 1982 r oraz okres w. (...) Kopalni (...) od 16 lipca 1986 r do 25 lutego 1995 r z uwagi na nieudowodnienie, iż praca ta wykonywana była w charakterze odpowiadającym pracy górniczej o jakiej stanowi przepis art. 50c ustawy. Apelujący nie zgodził się z wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu. Skarżący zacytował art. 477 10 § 1 kpc, zgodnie z którym odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżone; decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz podpis ubezpieczonego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie do § 2, jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu. Stosownie do art.

§ 1kpc sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.

Przepis § 2 mówi, że w razie uwzględnienia odwołania sąd zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. Stosownie do art. 233 § l Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Zgodnie z art. 184 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

1. Emerytura, o której mowa wyżej, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Stosownie do art. 39 przywoływanej ustawy ubezpieczonemu urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 r, spełniającemu warunek określony w art. 27 ust. l pkt 2 i niespełniającemu warunków wymaganych do uzyskania górniczej emerytury na podstawie art. 50a, który ma co najmniej 5 lat: 1) pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, albo 2) pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego oraz w kopalniach otworowych siarki - wiek emerytalny, o którym mowa w art. 27 ust. 2 i 3, obniża się o 6 miesięcy za każdy rok takiej pracy, nie więcej jednak niż o 15 lat. W myśl przepisu art. 50c ust. l ustawy za pracę górniczą uważa się zatrudnienie: 1) pod ziemią w kopalniach węgla, rud, kruszców, surowców ogniotrwałych, glin szlachetnych, kaolinów, magnezytów, gipsu, anhydrytu, soli kamiennej i potasowej, fosforytów oraz barytu; 2) pod ziemią i przy głębieniu szybów w przedsiębiorstwach budowy kopalń określonych w pkt l oraz pod ziemią w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących dla tych kopalń roboty górnicze lub przy budowie szybów; 3) pod ziemią w przedsiębiorstwach montażowych, przedsiębiorstwach maszyn górniczych, zakładach naprawczych i innych podmiotach wykonujących dla kopalń określonych w pkt 1 podziemne roboty budowlano - montażowe, roboty przy naprawie maszyn i wdrażaniu nowych urządzeń; pracownikom zatrudnionym w tych przedsiębiorstwach, zakładach i innych podmiotach uznaje się za pracę górniczą te miesiące zatrudnienia, w których co najmniej połowę dniówek roboczych przepracowali pod ziemią; 4) na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki, węgla brunatnego, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa; 5) pod ziemią na stanowiskach dozoru ruchu oraz kierownictwa ruchu kopalń, przedsiębiorstw i innych podmiotów określonych w pkt 1-3, a także w kopalniach siarki i węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach, o których mowa w pkt 4, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa i ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego; 6) w charakterze członków drużyn ratowniczych kopalń określonych w pkt l i 4, mechaników sprzętu ratowniczego tych drużyn oraz w charakterze ratowników zawodowych w stacjach ratownictwa górniczego; 7) na stanowiskach maszynistów wyciągowych na szybach oraz na stanowiskach sygnalistów na nadszybiach i szybów w kopalniach, przedsiębiorstwach i innych podmiotach określonych w pkt 1 i
2. Apelujący podniósł, iż po nowelizacji przepisów zgodnie z art. 24 ust. 1 b ustawy, przepisany dla mężczyzn urodzonych między 1 stycznia 1951 r a 31 marca 1951 r wiek emerytalny wynosi 66 lat i 1 miesiąc. Oznacza to, iż wnioskodawca po udowodnieniu brakującego warunku dotyczącego pięcioletniego stażu pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 39 pkt 1), nabyłby prawo do emerytury w dacie 9 września 2014 r, a nie jak wskazał w sentencji wyroku Sąd pierwszej instancji 9 sierpnia 2014r. W przedmiocie brakującego do uprawnień okresu pracy górniczej apelujący wskazał, iż w odniesieniu do dwóch spornych okresów w latach 1977-1988 i 1986-1995, a nieuznanych przez ZUS, Sąd uwzględnił do stażu pracy górniczej wyłącznie okres od 27 maja 1977 r do 20 marca 1982 r, po przeprowadzeniu dowodów z akt osobowych, zeznań. Uznanie jednakże tego okresu nie daje wnioskodawcy prawa do emerytury, gdyż wymiar jego nie stanowi pełnych pięciu lat. Apelujący podkreślił, że Sad na podstawie zeznań wnioskodawcy i przedłożonych w trakcie procesu szczątkowych dokumentów uznał też jako pracę górniczą okres zatrudnienia w (...) w G. w okresie od 21 września 1971 r do 8 kwietnia 1972 r. W ocenie apelującego, Sąd w tym przypadku wyszedł poza zakres treści zaskarżanych decyzji i w sposób całkowicie dowolny uznał okres, którego organ rentowy w ogóle nie rozpatrywał tak przy ustalaniu ogólnego stażu jak i przy ustalaniu pięcioletniego okresu pracy górniczej. Tenże okres nie był wskazywany ani w kwestionariuszu przebiegu zatrudnienia, nie został potwierdzony żadnym dokumentem i nie wynikał też z zapisów w legitymacji ubezpieczeniowej, nie został zatem rozpatrzony w postępowaniu rentowym i opisany w decyzjach ZUS. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie , zaś Sąd bada zasadność i legalność decyzji na datę jej wydania. Odwołanie zostało w tej sprawie wniesione od decyzji wydanych w dniu 22 sierpnia 2013 r i 27 września 2013 r, na mocy których ZUS nie zaspokoił roszczenia wnioskodawcy o przyznanie prawa do emerytury, gdyż nie uznał on pracy górniczej w okresach zatrudnienia w latach 1977-1988 i 1986-
3. Natomiast Sąd Okręgowy dodatkowo rozpoznawał przedmiot sprawy, którego w treści zaskarżonej decyzji nie było, czyli okres pracy w latach 1971-
4. Powołany na wstępie uzasadnienia niniejszej apelacji jeden z przepisów wskazuje, że jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu. Sąd Najwyższy wielokrotnie podnosił, że sąd ubezpieczeń społecznych jest związany ostateczną decyzją organu rentowego, od której strona nie wniosła odwołania w trybie art. 477 9 kpc, a treść decyzji, od której wniesiono odwołanie, wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu (por. m.in. wyroki z dnia 10 czerwca 2008 r, I UK 376/07, z dnia 9 kwietnia 2008 r, II UK 267/07, z dnia 29 stycznia 2008 r, I UK 173/07). W podsumowaniu apelujący podniósł, iż skoro w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot żądania jest określony treścią decyzji organu rentowego, od której odwołanie wszczyna postępowanie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, to przedmiotem oceny sądu nie może być inna kwestia wybiegająca poza ramy zaskarżonej decyzji. Ponadto zwrócić trzeba też uwagę na datę ustalenia uprawnień, której prawidłowe ustalenie pozostaje w sprzeczności z zapisami ustawowymi. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem prawidłowo Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca spełnił warunki do nabycia prawa do emerytury we wcześniejszym wieku emerytalnym z tytułu pracy górniczej. Sąd pierwszej trafnie ocenił uprawnienie do emerytury wnioskodawcy w kontekście art. 184, 39, 50c ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r, poz. 1440 ze zm.). Niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego. Wnioskodawca udowodnił do 1 stycznia 1999 r 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. W sprawie sporne było, czy udowodnił 5 lat pracy górniczej pod ziemią, o jakiej mówi art. 50c ustawy emerytalnej, od tego bowiem zależy również ustalenie wieku emerytalnego. Słusznie wskazał Sąd Okręgowy, że skarżący wykonywał pracę górnicza pod ziemią przez ponad 5 lat w okresach: - od 21 września 1971 r do 8 kwietnia 1972 r (6 miesięcy i 18 dni) w czasie zatrudnienia w (...) w G., - od 27 maja 1977 r do 20 marca 1982 r (4 lata 9 miesięcy i 25 dni) z tytułu zatrudnienia w (...) C. w C.. W pierwszym okresie pracował w charakterze ładowacza, co wynika z dołączonych akt osobowych, wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej i zeznań wnioskowy. W drugim okresie wnioskodawca pracował na kontrakcie w NRD jako górnik kompleksowy, operator słupa, czyli ładowarki. Była to praca w kopalni soli potasowej. Okres zatrudnienia i charakter pracy potwierdza: świadectwo pracy, gdzie wnioskodawca miał wpisane stanowisko operatora kopalni na dole kopalni, opinia z Przedsiębiorstwa (...) w R., z której wynika, że w spornym okresie wnioskodawca pracował w ramach udzielonego urlopu bezpłatnego w (...) w C. na terenie NRD jako operator na dole kopalni oraz zeznania wnioskodawcy. Sąd przeprowadził wyczerpujące postepowanie dowodowe, w szczególności zażądał akt osobowych z zakładów pracy, w których pracował wnioskodawca, przesłuchał szczegółowo wnioskodawcę na okoliczności wykonywanej pracy. Okoliczność wykonywania pracy górniczej uprawniającej do emerytury we wcześniejszym wieku emerytalnym wynika już z samych dokumentów wskazujących pracodawców, okres wykonywania pracy górniczej oraz rodzaj wykonywanej przez wnioskodawcę pracy. Zarówno w okresie od 27 maja 1977 r do 20 marca 1982 r, jak i od 21 września 1971 r do 8 kwietnia 1972 r wnioskodawca świadczył pracę górniczą wymienioną w art. art. 50c ust. 1, wykonywaną pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Prawidłowo i bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. art. 233 § 1 kpc ustalił Sąd, że łączny okres pracy wnioskodawcy, który jest pracą górnicza pod ziemią, wynosi 5 lat 4 miesiące i 15 dni. Niezasadny jest zarzut apelacji dotyczący naruszenia tego przepisu. Bezpodstawny jest zarzut odnoszący się do naruszenia art.

kpc i art. 477 10 kpc. Stosownie do art. 477 10 kpc, odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz podpis ubezpieczonego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (§ 1). Jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu (§ 2). Należy wnosić z apelacji, że skarżący, opierając się na treści § 2 cytowanego przepisu, uważa że wnioskodawca w toku postępowania zgłosił nowe żądanie. Jednak stanowisko takie jest bezzasadne. Sąd Okręgowy rozpoznawał odwołanie od dwóch decyzji, z których każda odmawiała prawa do emerytury i w granicach tego roszczenia przeprowadził postępowanie dowodowe. Apelujący w ramach zarzutów wskazał na naruszenie przepisu art.

§ 1i 2 kpc.

Zgodnie z § 1 tego artykułu sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia. Przepis § 2 mówi, że w razie uwzględnienia odwołania sąd zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. W niniejszej sprawie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca ma prawo do emerytury i dlatego zaskarżone decyzje winny ulec zmianie. Zupełnie nietrafny jest zarzut apelacji dotyczący wyjścia Sądu poza treść zaskarżonej decyzji. Apelujący podał, że Sąd pierwszej instancji wyszedł poza zakres treści zaskarżanych decyzji i w sposób całkowicie dowolny uznał okres, którego organ rentowy w ogóle nie rozpatrywał, tak przy ustalaniu ogólnego stażu, jak i przy ustalaniu pięcioletniego okresu pracy górniczej. Zdaniem skarżącego, tenże okres nie był wskazywany ani w kwestionariuszu przebiegu zatrudnienia, nie został potwierdzony żadnym dokumentem i nie wynikał też z zapisów w legitymacji ubezpieczeniowej, nie został zatem rozpatrzony w postępowaniu rentowym i opisany w decyzjach ZUS. Jeszcze raz podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżonych decyzji jest prawo do emerytury, przedmiotem decyzji nie jest konkretny okres ubezpieczenia. W tej sytuacji Sąd miał prawo, a nawet obowiązek, badać czy wnioskodawca spełnił wszystkie przesłanki do nabycia prawa do dochodzonego świadczenia, w tym warunek wymaganego specjalnego stażu ubezpieczeniowego. Słusznie Sąd, rozpatrując staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy, analizował również okres jego pracy w Kopalni (...). Nadto, wbrew stanowisku apelującego, okres zatrudnienia w KWK (...) został potwierdzony dokumentem i wynika z zapisu w legitymacji ubezpieczeniowej złożonej do akt rentowych (k. 30 akt rentowych). W legitymacji potwierdzone zostało zatrudnienie wnioskodawcy w tej kopalni, bowiem znajduje się tam wpis z pieczątką Kopalni (...) i datą - 17 lutego 1972 r. W tej sytuacji organ rentowy, rozpoznając wniosek o emeryturę, do której prawo zależało od okresu pracy górniczej, winien był dążyć do wyjaśnienia tej okoliczności, wzywając wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dowodów, wyjaśnień, czy żądając akt osobowych. Natomiast Sąd Okręgowy nieprawidłowo ustalił w zaskarżonym wyroku datę powstania prawa do emerytury, i w tym zakresie rację ma apelujący. Dla wnioskodawcy, stosownie do art. 24 ust. 1 b ustawy, jako urodzonego między 1 stycznia 1951 r, a 31 marca 1951 r, wiek emerytalny wynosi 66 lat i 1 miesiąc. Oznacza to, iż wnioskodawca po udowodnieniu brakującego warunku dotyczącego pięcioletniego stażu pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 39 pkt 1), nabyłby prawo do emerytury w dacie 9 września 2014 r, a nie jak wskazał w sentencji wyroku Sąd Okręgowy - 9 sierpnia 2014 r. Wiek 66 lat i 1 miesiąc skarżący, urodzony (...), skończyłby (...) Udowodniony okres pięciu lat pracy górniczej powoduje obniżenie wieku emerytalnego o 2,5 roku - o 6 miesięcy za każdy rok pracy górniczej (art. 39 w związku z art. 24 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach). Zatem po odjęciu od daty ukończenia wieku emerytalnego - 9 marca 2017 r okresu 2,5 roku z tytułu wykonywania pracy górniczej, datą powstania prawa do wcześniejszej emerytury jest dzień 9 września 2014 r. I w tym tylko zakresie apelacja mogła zostać uwzględniona. Z powyższych względów Sąd Apelacyjny w Lublinie na podstawie art. 386 § 1 kpc (punkt I wyroku) i art. 385 kpc (punkt II wyroku) orzekł jak w sentencji wyroku.