ustawy Zarząd strony pozwanej nie przygotował , mimo , że był do tego obowiązany, dokumentów niezbędnych dla podjęcia przez Walne Zgromadzenie uchwały w przedmiocie żądania Komitetu Organizacyjnego. Ponadto na obu częściach Zgromadzenia odbytych w dniach 29 i 30 czerwca 2011r podjęte zostały wprawdzie uchwały o podziale pozwanej i warunkach wyodrębnienia spółdzielni (...) przy czym Zgromadzenie uczyniło to w sposób ,który znamionując chaos organizacyjny jaki doprowadził do funkcjonowania w tej materii , nie dających się ze sobą pogodzić dwóch uchwał nr (...) Co więcej treść ich obu nie zawiera tych wszystkich elementów , które jako konieczne, opisuje brzmienie art. 108 §2 ustawy. Te wszystkie nieprawidłowości ,zdaniem Sądu Okręgowego uprawniały Komitet Organizacyjny do wystąpienia o wydanie wyroku zastępującego uchwałę o podziale. Zauważając, że pozew został wniesiony z przekroczeniem sześciotygodniowego terminu o jakim mowa w art.
ustawy, ocenił jednak , że powoływanie się na ten fakt przez stronę pozwaną , której organ / Zarząd / dopuścił się tak istotnych uchybień proceduralnych wobec wniosku Komitetu o zwołanie Walnego Zgromadzenia, w celu podjęcia uchwały o podziale (...) należy uznać za nadużycie prawa podmiotowego , a w konsekwencji nie uwzględniać go w ramach rozstrzygania o roszczeniu zgłoszonym w pozwie. Tym nie mniej Sąd Okręgowy stanął na stanowisku - odwołując się do brzmienia art. 108b §3 ustawy , że przeciwko uwzględnieniu tego żądania przemawia to ,iż podział spółdzielni byłby sprzeczny z ważnymi interesami samej spółdzielni mającej być podzieloną oraz interesami jej członków. Za taką oceną miał przemówić fakt mający miejsce już w trakcie trwania postępowania rozpoznawczego a to wycofanie poparcia dla inicjatywy powołania spółdzielni Mieszkaniowej (...) przez taką liczbę członków , poprzednio ją popierających, iż ci którzy nadal te inicjatywę wspierają nie stanowią większości tych , którzy mieliby być członkami nowej / wydzielonej / spółdzielni. W tym kontekście Sąd I instancji wyraził zapatrywanie zgodnie z którym poparcie to nie mogąc być zakwalifikowanym jako oświadczenie woli mogło być w każdym czasie skutecznie wycofane , nawet bez potrzeby powoływania się na jedną z wad oświadczeń woli , wskazanych w kodeksie cywilnym. Zatem w obecnej sytuacji wola mniejszości , zdaniem Sądu, nie może decydować za większość , a sytuacja ta realizuje tym samym przesłankę negatywną podziału wskazaną w opisanej wyżej normie art.108 b §3 ustawy Prawo Spółdzielcze. Już bez prowadzenia szerszych rozważań , w formie uwag poczynionych marginalnie ,Sąd niższej instancji , odwołując się do ustalonej przez siebie okoliczności , że na osiedlu (...) znajduje się znaczna liczba lokali użytkowych wynajmowanych przez pozwaną , a z tak pozyskanych dochodów finansuje ona koszty utrzymania całości zarządzanych przez siebie zasobów mieszkaniowych , wydzielenie nowej Spółdzielni z wyposażeniem jej w ten majątek nie dałoby się pogodzić z istotnymi interesami gospodarczymi tak samej strony pozwanej jak i jej członków. Ponadto Sąd zwrócił uwagę , że przeciwko uwzględnieniu żądania , poza dotąd opisanymi powodami, przemawia także i to , że w obrocie prawnym funkcjonują dwie uchwały podziałowe nr(...)z 30 czerwca 2011 i (...) z 29 czerwca 2011r. Ich dotychczasowe nie wyeliminowanie mimo prób podejmowanych na drodze procesu tak przez obecnie pozwaną jak i indywidualnie przez H. O. , które okazały się nieskuteczne. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu pomiędzy stronami była norma art. 108 b §6 ustawy Prawo Spółdzielcze nakazująca ich solidarne pokrycie przez członków wnoszących o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale oraz spółdzielnia mająca podlegać podziałowi. W apelacji od tego orzeczenia strona powodowa , zaskarżając je w całości , domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach : - naruszenia prawa materialnego a to : a/ art. 56 i 60 kodeksu cywilnego w zw z art. 108 b §1 ustawy Prawo Spółdzielcze wobec przyjęcia , że podjęcie przez członków uchwały o podziale spółdzielni nie stanowi czynności prawnej, a wobec tego każdy z nich , w dowolnym czasie może wycofać udzielone uprzednio poparcie dla inicjatywy takiego podziału , b/ art. 42 §2 w zw. z art. 108 §2 i 108 b§2 ustawy w związku z art. 58 §1 kc jako konsekwencji wyrażenia oceny , iż obydwie uchwały o podziale podjęte przez Walne Zgromadzenie strony pozwanej mimo , że są sprzeczne z postanowieniami ustawy nadal funkcjonują w obrocie , co stanowi jeden z powodów dla których powództwo nie może zostać uwzględnione, - naruszenia prawa procesowego , w sposób mający wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia : a/ art. 233 §1 kpc wobec oparcia go na dowolnie przeprowadzonej ocenie zgromadzonych dowodów i wyrażeniu nie popartej głębszą analizą oceny , iż na dzień zamknięcia rozprawy za podziałem strony pozwanej i wydzieleniem z niej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) opowiada się mniejszość członków zamieszkujących na tym osiedlu, b/ art. 227 §1 i 217 kpc wobec nie uwzględnienia wniosku apelującej o zobowiązania pozwanej do złożenia aktualnego wykazu członków spółdzielni ,dowodu z opinii biegłych z zakresu spółdzielczości oraz rachunkowości , a także zeznań świadków. W motywach apelacji strona pozwana w istocie powtórzyła swoje stanowisko procesowe prezentowane w ramach postępowania rozpoznawczego przed Sądem I instancji, akcentując w szczególności : brak oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym , dodatkowo przy nie przeprowadzeniu przez Sąd wnioskowanych przez powódkę dowodów , dla zasadniczej dla treści podjętego rozstrzygnięcia , oceny prawnej , iż podział (...) w K. nie da się pogodzić z istotnymi interesami gospodarczykami spółdzielni , która miałaby zostać podzielona oraz jej członków , szczególnie w sytuacji, gdy na dzień zamknięcia rozprawy za podziałem opowiada się mniejszość osób mających status członkowski, a dysponujących prawami do lokali w ramach osiedla , które, po podziale, miałoby tworzyć nową spółdzielnię. Ponadto wskazywała na niezasadność stanowiska Sądu Okręgowego zgodnie z którym członkowie dotąd popierający dokonane przez podział utworzenie nowego podmiotu mogą w każdym czasie swoje poparcie wycofać . Zdaniem apelującej podjęcie uchwały z dnia 27 maja 2011r o utworzeniu spółdzielni (...) jest czynnością prawną , a zatem usuniecie skutków złożenia aktu poparcia dla niej może nastąpić tylko o tyle o ile zostało by wykazane , co w rozstrzyganej sprawie nie miało miejsca , iż osoba popierająca uchwałę o podział działała w warunkach wadliwości swojego oświadczenia stanowiącego o tym poparciu. W tym kontekście powódka zwracała także uwagę , że Sąd Okręgowy wyrażając stanowisko o braku [ na datę zamknięcia rozprawy ] wystarczającego poparcia dla inicjatywy podziału opierał się na nie do końca ścisłym oznaczeniu liczby osób , członków spółdzielni , mieszkańców osiedla (...) , mających rzeczywiście taki status. Brak jednoznaczności w zakresie tych ustaleń i oparcie się na danych przybliżonych tym bardziej czyni, zdaniem apelującej , wyrażoną ocenę , oceną wadliwą. W dalszej części swojego stanowiska akcentowała to , że obydwie uchwały podjęte przez Walne Zgromadzenie, dotyczące podziału strony pozwanej i utworzenia nowej spółdzielni są, przez sposób ich podejmowania , wzajemną sprzeczność ich treści , a także braki konstrukcyjne z punktu widzenia wskazanych przez ustawę obligatoryjnych elementów składowych, tak wadliwe , że winny być potratowane jako nieważne , ewentualnie nieistniejące , a w konsekwencji takie , które nie stanowią przeszkody do wydania orzeczenia uwzględniającego powództwo , wbrew odmiennemu zapatrywaniu Sądu Okręgowego , wyrażonemu w motywach zaskarżonego wyroku. W odpowiedzi na apelację strona pozwana , także odwołując się do stanowiska już przez siebie prezentowanego , domagała się jej oddalenia jako pozbawianej usprawiedliwionych podstaw. W toku postępowania apelacyjnego strona powodowa powołała nowe okoliczności faktyczne z których wynikało , iż wyrokiem z dnia 28 lutego 2013r w sprawie o sygnaturze I C 421/12, Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, w sprawie z powództwa J. R.
ustawy Prawo Spółdzielcze uchwała podjęta większością głosów przez członków spółdzielni , których prawa i obowiązki są związane z częścią majątku spółdzielni, który nadaje się do wyodrębnienia , jest aktem początkującym procedurę , którą kończy uchwała Walnego Zgromadzenia o podziale lub odmawiająca zgody na podział. Uchwała taka jest zatem czynnością konieczną dla rozpoczęcia procesu podziałowego , zatem nakierowana na osiągniecie określonego skutku prawnego w sferze praw i obowiązków tych, którzy zdecydowali się ją podjąć , a w przyszłości także samej spółdzielni potencjalnie poddanej procesowi podziału i członków , którzy pozostaną w ramach tego podmiotu po podziale. Zatem udzielenie poparcia dla inicjatywy przyszłego podziału wyrażone w drodze podjęcia uchwały o jakiej mowa w art.
ustawy Prawo Spółdzielcze jest czynnością prawną każdego podmiotu , który ją w tej formie aprobował , a akt jej afirmacji należy identyfikować z niego oświadczeniem woli. Skutki takiego oświadczenia mogą być zatem zniesione jedynie w drodze wykazania , że poparcie uchwały było dotknięte jedną z tych wad oświadczenia woli o jakich stanowią przepisy kodeksu cywilnego. W toku sporu, na co trafnie zwracała uwagę apelująca, nie zostało wykazane , że od pierwotnie złożonych oświadczeń popierających uchwałę z dnia 27 maja 2011r , początkującą proces podziału , członkowie pozwanej zamieszkujący na osiedlu (...) skutecznie uchylili się, a tym bardziej by ich liczba była na tyle znaczna , iż mogłoby to decydować o trafności zasadniczego argumentu prawnego na którym Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie stwierdzając , że uwzględnieniu powództwa sprzeciwia się fakt , iż mniejszość członków mających prawa do lokali w budynkach nr (...) opowiada się za dokonaniem podziału. Tym nie mniej powództwo strony powodowej trafnie zostało oddalone jakkolwiek z innej przyczyny niż ta wyeksponowana przez Sąd I instancji. Powodem dla którego w ostatecznym wyniku oddalenie powództwa odpowiada prawu jest przekroczenie przez Komitet Organizacyjny terminu sześciu tygodni do zgłoszenia roszczenia o wydanie przez Sad orzeczenia zastępującego uchwalę Walnego Zgromadzenia Spółdzielni o jej podziale. Zgodnie z normą art.
U z 2003 nr 188 poz. 1848 z poźn. zm] , w sytuacji podjęcia przez Walne Zgromadzenie uchwały odmawiającej podziału spółdzielni albo też uchwały o podziale , która narusza istotne interesy członków , którzy wystąpili z takim żądaniem mogą oni w terminie sześciu tygodni od dnia odbycia Walnego Zgromadzenia wystąpić do Sądu o wydanie wyroku zastępującego uchwałę o podziale. Komitet Organizacyjny, który wystąpił z takim zadaniem w rozstrzyganej sprawie ma, w zakresie żądania wydania przez Sąd tego rodzaju orzeczenia zdolność sadową - reprezentując członków żądających wydzielenia nowej spółdzielni. / por. w tej materii bliżej judykat Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1990 r , sygn.. IV CZ 206/90 , publ. OSNC z 1991 z. 10-12 poz. 131 , który jakkolwiek wydany na tle interpretacji przepisów epizodycznej ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r O zmianach w organizacji spółdzielczości [ DzU Nr 6 poz. 36 ], zachował aktualność na tle wykładni powołanej normy art.
i b ustawy Prawo Spółdzielcze, wobec wprowadzenia do tego ostatniego aktu regulacji w tym zakresie zbieżnych z aktem prawnym tylko czasowo obowiązującym / Jak wynika z niekwestionowanych, także przez powódkę, ustaleń faktycznych Komitet złożył pozew w dniu 13 września 2011r , wskazując w jego podstawie faktycznej na obrady Walnego Zgromadzenia Spółdzielni mające za przedmiot zgłoszone żądanie podjęcia uchwały o podziale , odbyte w dniu 30 czerwca 2011r. Zgodnie z tymi twierdzeniami wówczas podjęta uchwała nr(...)zezwalająca na podział została wprawdzie podjęta ale była na tyle wadliwa , iż zrodziło to po stronie Komitetu działającego jako reprezentant członków popierających podział i powołanie nowej spółdzielni uprawnienie do domagania się wydania przez Sąd orzeczenia tę uchwałę zastępującego. W Szczególności Komitet eksponował nie zachowanie przez jej treść wszystkich elementów konstrukcyjnych wymienionych w art. 108 §2 Prawa Spółdzielczego , jak i to ,że jej brzmienie nie da się pogodzić z uchwałą nr (...)dotyczącą tej samej materii podjętą w dniu 29 czerwca 2011r Twierdzenia strony powodowej oraz ustalenia dokonane niewadliwie przez Sąd I instancji skłaniają jeszcze do poczynienia, poza zasadniczym nurtem rozważań, dwóch uwag natury uzupełniającej. Podjecie tej uchwały, niezależnie od późniejszego rozstrzygnięcia w sprawie I C 421/12 Sądu Okręgowego w Nowym Sączu oznacza , że Zgromadzenie rozpatrzyło w tej formie żądanie podziału zgłoszone w imieniu większości członków spółdzielni z osiedla (...) , wobec Zarządu strony pozwanej w dniu 10 czerwca 2011r i wniosku takiego nie zmienia to w jaki sposób do tej formy rozpatrzenia żądania doszło , nawet z uwzględnieniem nieprawidłowości proceduralnych , które towarzyszyły aktowi podejmowania uchwały nr(...) Po wtóre ta ocena prowadzi do wniosku , że żądanie Komitetu Organizacyjnego nie może by rozpatrywane z punktu widzenia dochowania terminu do jego wniesienia przez pryzmat normy art.
ustawy [ zarzutu naruszenia której skarga apelacyjna nie formułuje], a jedynie terminu o jakim mowa w przepisie §4 art.
ustawy. Powracając do zasadniczego nurtu rozważań zauważyć należy , że termin wskazany w normie §4 art.
ustawy upłynął w dniu 12 sierpnia 2011r , a ta konstatacja faktyczna także nie była przez żadną ze stron, w tym w szczególności stronę czynną procesu, podważana. Sąd I instancji dostrzegając fakt , że zgłoszenie zadania nastąpiło z uchybieniem tego terminu ocenił jednak , że nie może mieć to decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia skoro powoływanie się przez stronę pozwaną na jego upływ nie dałoby się pogodzić z zasadami współżycia społecznego , będąc przejawem nadużycia przez nią prawa. Ocena ta wskazuje , że Sąd I instancji uznał termin wskazany w tym przepisie za termin przedawnienia. Oto bowiem skutki upływu tego rodzaju terminu , zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego , w wyjątkowych sytuacjach faktycznych mogą być łagodzone poprzez sięgniecie po tę klauzule generalną. Stanowisko tak kwalifikujące ów termin to nie jest trafne. Zgodnie z utrwaloną tradycją językową określone normy szczególne zawierające w sobie oznaczenie terminów dla wykonywania oznaczonych ich treścią uprawnień oznacza się zbiorczą nazwą terminów zawitych lub prekluzyjnych. W odróżnieniu od terminów przedawnienia roszczeń majątkowych terminy te zostały ustanowione w normach służących dla realizacji szczególnych celów natury ogólnospołecznej lub dla zapewnienia silniejszej ochrony dłużników. Z tej przyczyny charakteryzuje je znaczny rygoryzm prawny , przejawiający się głównie w tym , iż na skutek bezczynności beneficjenta uprawnienia , podczas biegu wyznaczonego przez normę rangi ustawowej terminu , uprawnienie to bezpowrotnie gaśnie. Instytucja terminów zawitych znajduje przy tym zastosowanie jedynie w przypadkach wyraźnie przewidzianych , a taki jego charakter wynika ze sformułowania samego przepisu , przy czym w każdym z nich określony jest zarówno sam termin, upływ którego powoduje taki skutek oraz datę / zdarzenie / początkujące jego bieg. Normy te maja charakter norm kogencyjnych , które przynależąc do sfery prawa materialnego muszą być brane pod uwagę przez Sąd z urzędu , w tym w szczególności , musi być przezeń uwzględniany skutek jaki niesie za sobą upływ tego rodzaju terminu, niezależnie od jakiejkolwiek aktywności samych stron, także w zakresie formułowania zarzutu jego przekroczenia , jak to ma miejsce w przypadku terminu przedawnienia. Należy także zauważyć , że wprowadzając ograniczenia czasowe w zakresie możliwości skorzystania z określonych uprawnień ustawodawca w formie terminów o charakterze prekluzyjnym , zwykle krótszych od terminów przedawnienia , dąży do rygorystycznego ograniczenia w czasie takiej możliwości. To ostatnie założenie sprzeciwia się zastosowaniu normy art. 5 kc jako środka łagodzenia tego rygoryzmu , prowadziłoby to bowiem do skutku w postaci usunięcia konsekwencji prekluzji, czyniąc klauzulę generalną zasad współżycia społecznego normą nadrzędną nad innymi normami składającymi się na porządek prawny. Por. bliżej w tej materii także zbieżne z wyrażonym poglądem stanowisko Z. Radwańskiego w : Prawo cywilne część ogólna s. 231 , Wydawnictwo CH Beck 1993r oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2006r , sygn. II CSK 105/06 , publ. OSNC z 2007 nr 7-8 poz. 112/ Treść normy art.
ustawy Prawo Spółdzielcze określająca sześciotygodniowy termin do złożenia pozwu o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę Walnego Zgromadzenia w przedmiocie podziału spółdzielni, który został powtórzony w §4 art. 108 b ustawy jednoznacznie wskazuje, że jest on przykładem terminu prekluzyjnego [ zawitego ] prawa materialnego. Określony został bowiem w szczególności nie tylko jego czas trwania ale także zdarzenie od którego zaistnienia należy liczyć jego początek [ i w konsekwencji jego upływ ] Musi przy tym pozostawać oczywiste , że uprawnienie jakie w zakresie doprowadzenia do podziału spółdzielni przez oznaczone ustawowo grono członków wynika z postanowień Prawa Spółdzielczego musi być czasowo ściśle limitowane, a przy tym stosunkowo - w zakresie możliwości realizacji - krótkie , a to przez wzgląd na potrzebę zapewnienia pewności prawa , w ramach którego działa sama Spółdzielnia , której żadanie podziału dotyczy. Jak już powiedziano wyżej, żądanie Komitetu Organizacyjnego zostało zgłoszone z przekroczeniem tego terminu , co skutkować musi oddaleniem powództwa. Z podanych wyżej przyczyn , w uznaniu , że mimo częściowo błędnego uzasadnienia orzeczenie Sądu Okręgowego odpowiada prawu , Sąd Apelacyjny orzekł o oddaleniu apelacji , na podstawie art. 385 kpc. Z uwagi na charakter sprawy , która wymagała wykładni przepisów prawa materialnego , których jedna z możliwych interpretacji mogła upewnić stronę powodową w przekonaniu o trafności jej stanowiska , a także z uwagi na szczególne unormowanie dotyczące rozkładu ciężaru ponoszenia kosztów w tego rodzaju postępowaniach , wynikające z normy §6 art. 108 b ustawy Prawo Spółdzielcze, Sąd II instancji , stosując art. 102 kpc w zw z art. 108 §1 i 391 §1 kpc , zdecydował o nie obciążaniu powódki kosztami postępowania odwoławczego, należnymi stronie przeciwnej.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.