Sygn. akt V GC 348/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze V Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSR Karolina Krzemińska Protokolant: st. sekr. sądowy Marzenna Ornaf po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. w Jeleniej Górze na rozprawie sprawy z powództwa D. M. przeciwko M. K. przy udziale interwenienta ubocznego (...) S.A. V. (...) w W. o zapłatę kwoty 21.300,00 zł I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.417,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, III. zasądza od powoda na rzecz interwenienta ubocznego kwotę 2.647,00 zł tytułem kosztów procesu. UZASADNIENIE Powód D. M. wystąpił z powództwem przeciwko M. K. domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 21.300 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w dniu 28.12.2011r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nabył pojazd m-ki F. (...) rok. prod. 2008 za kwotę 38.000 zł. W celu zawarcia umowy ubezpieczenia w/w pojazdu powód udał się do biura H. w S., w którym pozwany przedstawił mu ofertę ubezpieczyciela (...) S.A. dopuszczające ustalenie stałej, niezmiennej przez cały okres trwania polisy wartości i kwoty odszkodowania, niezależnie od tego ile i jakie szkody miałyby w tym okresie wystąpić, a możliwej do ustalenia przez strony na podstawie §7 ust.2 OWU CASCO pojazdów lądowych (AC) – Program (...). Pozwany gwarantował także brak udziału własnego w kwocie odszkodowania w przypadku szkody całkowitej oraz uproszczoną dokumentację potwierdzającą zainstalowanie w pojeździe dodatkowego wyposażenia, polegającą na sumarycznym zwiększeniu sumy ubezpieczenia o kwotę wynikającą z faktury vat dokumentującej zakup takiego wyposażenia lub jego zamontowanie. Ofertę zawierającą w/w rozwiązania pozwany wydrukował z systemu i w oparciu o nią w dniu 05.01.2012r. zawarta została umowa ubezpieczenia OC i AC stwierdzona stosowną polisą a powód uiścił wynikającą z niej składkę. Ponieważ rzeczywista wartość pojazdu wynosiła kwotę 55.000 zł netto taka też kwota została wskazana we wniosku ubezpieczeniowym i w umowie. W maju 2012r. pojazd powoda został skradziony a następnie odzyskany. Pod koniec okresu ubezpieczenia został on ponownie skradziony. Powód zgłosił szkodę ubezpieczycielowi, który po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłacił mu odszkodowanie w wysokości 38.700 zł, na podstawie sporządzonej przez siebie wyceny. Od ubezpieczyciela powód uzyskał informację, że wniosek polisowy znajdujący się w aktach postępowania szkodowanego nie daje podstaw do wypłaty oczekiwanej przez niego kwoty odszkodowania albowiem opcja stałego odszkodowania, niezależnego od liczby oraz rodzaju powstałych szkód nie została przez niego wykupiona. Z powyższego wynika, że uzgodnione z pozwanym opcje dodatkowe ubezpieczenia nie zostały pomimo zapewnień wprowadzone do treści wniosku, a to doprowadziło do podpisania przez powoda wniosku obejmującego jedynie podstawową ochronę ubezpieczeniową w zakresie auto casco. Wskazuje na to przede wszystkim ustalenie przez ubezpieczyciela wartości rynkowej pojazdu na dzień 04.01.2013r., pomimo że wartość ta została ustalona zgodnie z warunkami OWU w sposób sztywny na kwotę 55.000 zł. Wniosek nie zawierał także prawdopodobnie opcji zwiększenia wartości pojazdu i sumy ubezpieczenia poprzez zakup i zamontowanie dodatkowego wyposażenia, gdyż pomimo tego że powód zamontował w pojeździe felgi aluminiowe zakupione za kwotę 5.000 zł, to wartość ta została przez ubezpieczyciela ustalona w wysokości zaledwie 765 zł. Powód zażądał od pozwanego przedstawienia kopii wniosku, który stanowił podstawę do zawarcia umowy ubezpieczenia, jednak w efekcie otrzymał jedynie wydruk z systemu komputerowego o innej treści niż podpisany przez niego wniosek. Pozwany nie dochował należytej staranności przy wykonywaniu czynności agenta ubezpieczeniowego albowiem wypełnił wniosek ubezpieczeniowy niezgodnie z treścią uzyskanej od powoda dyspozycji o czym go nie poinformował. Stanowi to o winie pozwanego będącej przesłanką jego odpowiedzialności. Na skutek tego działania powód poniósł szkodę, przez którą należy rozumieć odmowę wypłaty przez ubezpieczyciela odszkodowania w wysokości ustalonej w polisie powiększonej o kwotę dokupionego wyposażenia dodatkowego, tj. łącznie 60.000 zł i przyznanie odszkodowania jedynie w kwocie 38.700 zł. Dochodzone przez powoda roszczenie stanowi różnicę pomiędzy tymi kwotami (60.000 – 38.700 = 21.300). Gdyby pozwany prawidłowo wypełnił wniosek o zawarcie umowy ubezpieczenia to ubezpieczyciel nie miałby podstaw do odmowy wypłaty odszkodowania w wysokości 100% wartości samochodu z uwzględnieniem kosztów dodatkowego wyposażenia. Powód wniósł również o zobowiązanie pozwanego do wskazania danych zakładu ubezpieczeń, w którym posiadał zawartą umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej agentów ubezpieczeniowych oraz przypozwanie tego zakładu ubezpieczeń do udziału sprawie. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 4.817 zł. W uzasadnieniu zaprzeczył temu, aby powód zawarł inną umowę, niż ta której oczekiwał, skoro w treści polisy potwierdził, iż zapoznał się z OWU polisy, którą kupił. Jeśli zaniedbał zapoznania się z warunkami polisy, to pozwanego fakt ten nie obciąża. Zaprzeczył również aby wprowadził powoda w błąd co do warunków polisy. Pozwany już w listopadzie 2011r. przygotował ofertę na zawarcie umowy ubezpieczenia spornego pojazdu, w której wskazał sumę brutto ubezpieczenia na kwotę 55.000 zł. W dniu 04.01.2012r. powód przesłał pozwanemu mail ze zdjęciem pojazdu i skanem przedstawionej uprzednio oferty, co dowodzi, iż znał zakres ubezpieczenia przed zawarciem umowy. Pozwany ponownie w oparciu o program (...) S.A. przygotował tą samą ofertę, w której jednak program skalkulował wyższą składkę. Pozwany zwrócił się do ubezpieczyciela o zaktualizowanie ceny do poprzedniej - niższej, na co wyraził on zgodę. Pozostałe warunki polisy pozostały niezmienione w stosunku do pierwotnie przedstawionej i zaakceptowanej przez powoda oferty. W oparciu o powyższe powód zawarł umowę ubezpieczenia pojazdu z (...) S.A. Samochód powoda został skradziony dwukrotnie i po pierwszej kradzieży powód zgłosił roszczenie ubezpieczycielowi w oparciu o kwestionowaną polisę, znał więc jej szczegółowe warunki. W mailu z dnia 5.12.2012r. zwracał się do pozwanego o jej przedłużenie więc warunki jej akceptował. Nie wskazywał przy tym, że oczekuje stałej sumy ubezpieczenia. Powód chciałby otrzymać wyższe odszkodowanie niż wynosiła wartość auta w dacie, gdy je kupował, co nie jest możliwe, gdyż zawsze górną granicę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń stanowi wartość auta bez względu na sumę ubezpieczenia. Zawarcie umowy ubezpieczenia nie może prowadzić do wzbogacenia beneficjenta. Powód nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność rzeczywistej wartości pojazdu i wartości szkody. Pozwany powołując się na konflikt z zawnioskowanym przez powoda świadkiem J. G. wskazał, iż zeznania jej nie będą wiarygodne. Odnośnie wniosku o przypozwanie swojego ubezpieczyciela wskazał, że sporną umowę zawierał jako osoba wykonująca czynności agenta na rzecz (...) Sp. z o.o., która to spółka była agentem (...) S.A. a więc to spółka ta posiadała obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, zaś ochrona w ramach tej polisy obejmowała również pozwanego jako OWCA (osobę wykonującą czynności agenta). Na skutek przypozwania w piśmie z dnia 28.01.2015r. (...) S.A. V. (...) zgłosiła interwencję uboczną po stronie pozwanej wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz interwenienta ubocznego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wykazując swój interes prawny we wstąpieniu do sprawy wskazała, iż w dniu 05.01.2012r. obejmowała ochroną ubezpieczeniową w zakresie odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności agencyjnych (...) sp. z o.o., tj. agenta, na rzecz którego czynności agencyjne wykonywał pozwany w chwili wystawiania spornej polisy. Odnosząc się to treści powództwa wskazała, że popiera stanowisko pozwanego. Wskazała, że nie jest prawdą aby pozwany nieprawidłowo wypełnił wniosek o zawarcie umowy ubezpieczenia. Powód podpisał ten wniosek i zawarte w nim stwierdzenie, że doręczono mu i zapoznał się z OWU. Ponadto interwenient uboczny wskazał, że zgodnie z OWU CASCO Pojazdów Lądowych AC – Program Moto nie było możliwości ustalenia stałej, niezmiennej przez cały czas trwania polisy kwoty odszkodowania jako zostanie wypłacono powodowi. Możliwości takiej nie przewiduje §7 ust.2 OWU, na który powołuje się powód. Wskazano w nim jedynie, że suma ubezpieczenia wyznacza górną granicę odpowiedzialności za każde zdarzenie szkodowe w okresie ubezpieczenia. Co do zasady ustalona tak górna granica jest pomniejszana o każdorazowo wypłacone odszkodowanie, można się jednak umówić tak, że kwota ta będzie stała, czyli wypłata odszkodowania za jedną szkodę nie pomniejszy górnej granicy odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku wystąpienia kolejnych szkód. W przedmiotowej sprawie okoliczność czy suma ubezpieczenia była stała jest nieistotna albowiem łączna kwota wypłaconego powodowi odszkodowania wyniosła 39.586,06 zł (886,06 zł za pierwszą szkodę i 38.700 zł za drugą) a więc nie przekroczyła sumy ubezpieczenia określonej na 55.000 zł. Biorąc pod uwagę treść §16 ust.1 i 5 OWU regulującego kwestię ustalenia wysokości odszkodowania w przypadku szkody całkowitej a także fakt, iż pojazd powoda miał w dacie zawarcia umowy 4 lata, należy stwierdzić, iż odszkodowanie przyznane powodowi nie mogło być wyższe niż poniesiona szkoda. Nie jest prawdą, że wartość samochodu i kwota odszkodowania miała zostać ustalona w umowie ubezpieczenia w sposób sztywny albowiem OWU, z których treścią powód się zapoznał przed zawarcie umowy, nie przewidywały takiej możliwości. Chybione są zarzuty powoda, iż pozwany nie zawarł we wniosku ubezpieczeniowym braku udziału własnego powoda w szkodzie oraz zwiększenia sumy ubezpieczenia o wartość nakładów poczynionych w okresie obowiązywania umowy. Należne powodowi odszkodowania nie zostało pomniejszone o 10 % udział własny, co wynika wprost z wyceny. Z tytułu dodatkowego wyposażenia – felg aluminiowych powód otrzymał zaś 765 zł. Zakupienie wyposażenia dodatkowego skutkowało zwiększenie wartości pojazdu i wysokości odszkodowania ale nie mogło skutkować automatycznym zwiększeniem sumy ubezpieczenia, gdyż od jej wysokości uzależniona jest wysokość składki, nie może być więc ona zmieniona poprzez jednostronną czynności ubezpieczonego bez zgody zakładu ubezpieczeń. Z ostrożności procesowej interwenient zakwestionował powództwo co do wysokości wskazując, że powód nie udowodnił, iż na skutek działania pozwanego poniósł szkodę, zaś wypłacone mu odszkodowanie odpowiadało wartości pojazdu w dniu szkody i przewyższało cenę, którą zapłacił za pojazd. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W listopadzie 2011r. powód udał się do agencji (...) w celu zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu jaki zamierzał nabyć. Pozwany M. K. wykonywał w tej agencji czynności agencyjne w imieniu (...) sp. z o.o. (obecnie (...) sp. z o.o.) będącej agentem kilku towarzystw ubezpieczeniowych w tym (...) S.A. V. (...) w W.. Pozwany przedstawił powodowi dwie oferty umów ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej (OC) i autocasco (AC) pojazdu, w tym ofertę (...) S.A. V. (...), która w ocenie powoda była najkorzystniejsza. W trakcie tego spotkania nie doszło do zawarcia umowy ubezpieczenia. okoliczności niesporne a nadto dowody : - zeznania świadka K. M. – k.176v – 177 akt - zeznania powoda D. M. – k. 172 v -173v akt w zw. z 177 v akt - zeznania pozwanego M. K. – k. 173v- 174v w zw. z 178 v akt - wydruk z CEIDG pozwanego – k. 12 akt - umowa o współpracy z dnia 30.05.2011r. – k. 89- 101 akt, - odpis pełny KRS (...) - k. 143-146 akt W trakcie tej wizyty powód otrzymał ogólne warunki ubezpieczenia CASCO pojazdów lądowych (AC) – program moto. dowody : - zeznania pozwanego M. K. – k. 173v- 174v w zw. z 178 v akt Powód w dniu 28.12.2011r. nabył pojazd m-ki F. (...) tdci rok prod. 2008 za kwotę 38.000 zł. okoliczności niesporne a nadto dowód : - faktura vat – k. 13 akt W dniu 5 stycznia 2012r. powód wraz z małżonką ponownie udali się do agencji (...) w celu podpisania umowy ubezpieczenia nabytego pojazdu. Pozwany ponownie wydrukował z sytemu informatycznego wniosek o zawarcie umowy z (...) S.A., na analogicznych warunkach do uprzednio omówionych, który jednak zawierała kalkulację wyższej składki. Następnie pozwany uzyskał zgodę ubezpieczyciela na obniżenie składki do poziomu wskazane w ofercie z listopada 2011r. i wypełnił kolejny wniosek zawierający niższą wysokość składki. Pozwany omawiając warunki ubezpieczenia nie informował powoda o tym w jaki sposób ustalana jest wysokości odszkodowana w przypadku kradzieży ubezpieczonego pojazdu. okoliczności niesporne a nadto dowody : - zeznania świadka K. M. – k.176v – 177 akt - zeznania powoda D. M. – k. 172 v -173v akt w zw. z 177 v akt - zeznania pozwanego M. K. – k. 173v- 174v w zw. z 178 v akt Pozwany wypełniając wniosek o zawarcie ubezpieczenia na wyraźną prośbę powoda ustalił w nim sumę ubezpieczenia na kwotę 55.000 zł a także zawarł w nim opcję umowy ubezpieczenia przewidującą brak konsumpcji sumy ubezpieczenia po szkodzie oraz brak udziału własnego w szkodzie. dowody : - zeznania pozwanego M. K. – k. 173v- 174v w zw. z 178 v akt, - wniosek o zawarcie umowy ubezpieczenia – w aktach szkodowych Nr arch. (...) – w załączeniu Na podstawie tak sporządzonego wniosku pozwany wystawił polisę ubezpieczeniową Nr (...) na okres od 05.01.2012r. do 04.01.2013r. Przed podpisaniem dokumentów powód otrzymał do wglądu ogólne warunki ubezpieczenia CASCO pojazdów lądowych (AC) – program moto, które już po podpisaniu umowy pozwany przesłał mu mailem. okoliczności niesporne a nadto dowody : - zeznania powoda D. M. – k. 172 v -173v akt w zw. z 177 v akt - zeznania pozwanego M. K. – k. 173v- 174v w zw. z 178 v akt - polisa ubezpieczeniowa – w aktach szkodowych Nr arch. (...) – w załączeniu W dniu 31.08.2912r. powód zakupił do przedmiotowego pojazdu koła ze stopów lekkich 17 cali za cenę 5.000 zł. okoliczności niesporne a nadto dowody : - faktura vat w aktach szkodowych Nr arch. (...) – w załączeniu Zgodnie z §3 ust. 3 Ogólnych warunków ubezpieczenia CASCO pojazdów lądowych (AC) – Program Moto łącznie z pojazdem ubezpieczenie obejmowało wyposażenie pojazdu w sprzęt i urządzenia przewidziane przepisami prawa o ruchu drogowym jako niezbędne do utrzymania i używania pojazdu, a także wyposażenie służące bezpieczeństwu jazdy oraz zabezpieczeniu pojazdu przed kradzieżą i pożarem, jak również wyposażenie będące seryjnym, fabrycznym wyposażeniem danego modelu pojazdu wraz z fabrycznym wyposażeniem dodatkowym. Zgodnie z ust. 4 i 5 w/w OWU do wyposażenia, o którym mowa w ust. 3 nie zaliczano wyposażenia dodatkowego, które mogło być objęte ubezpieczeniem na pisemny wniosek ubezpieczającego, w ramach odrębnej sumy ubezpieczenia ustalonej w umowie, po opłaceniu dodatkowej składki. Zgodnie zaś z §7 ust. 2 OWU górną granicę odpowiedzialności towarzystwa za każde zdarzenie szkodowe w okresie ubezpieczenia stanowiła określona w umowie suma ubezpieczenia. Jeżeli nie umówiono się inaczej zdarzenia skutkujące wypłatą odszkodowania powodowały zmniejszenie sumy ubezpieczenia o kwotę wypłaconego odszkodowania. W myśl §16 ust. 1 w/w OWU w razie szkody całkowitej, odszkodowanie było równe wartości rynkowej pojazdu w dniu powstania szkody, nie większej niż suma ubezpieczenia. Dla pojazdu przyjętego do ubezpieczenia jako fabrycznie nowy, jeżeli utrata pojazdu (np. wskutek kradzieży) nastąpiła w okresie do 12 miesięcy włącznie od daty wystawienia faktury potwierdzającej zakup pojazdu, odszkodowanie było równe sumie ubezpieczenia. dowód : - ogólne warunki ubezpieczenia CASCO pojazdów lądowych (AC) – program moto – k. 14-17 akt W dniu 25.05.2012r. pojazd powoda został skradziony. Po zgłoszeniu ubezpieczycielowi szkody z tego tytułu, pojazd został odzyskany. W związku z przedmiotowym zdarzeniem ubezpieczyciel wypłacił powodowi odszkodowanie w wysokości 886,06 zł stanowiące równowartość kosztu wymiany zamków w pojeździe. okoliczności niesporne a nadto dowody : - decyzja o wypłacie odszkodowania – w aktach szkodowych Nr arch. (...) – w załączeniu W dniu 04.01.2013r. pojazd powoda został ponownie skradziony i nie został odnaleziony. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, ubezpieczyciel wypłacił powodowi odszkodowanie w kwocie 38.700 zł. Jego wysokość ustalona została na podstawie wyceny nr (...) w której określono wartość rynkową brutto w/w pojazdu wg stanu na dzień 04.01.2013r., zawierającą m.in. korektę in plus z tytułu wyposażenia dodatkowego – tarczy kół aluminiowych w wysokości 765 zł. dowody : - wycena nr (...) - w aktach szkodowych Nr arch. (...) – w załączeniu - decyzja o wypłacie odszkodowania – w aktach szkodowych Nr arch. (...) – w załączeniu W czasie zawierania spornej umowy ubezpieczenia (...) sp. z o.o. (obecnie (...) sp. z o.o.) ubezpieczona była w zakresie odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności agencyjnych w (...) S.A. V. (...). okoliczności niesporne a nadto dowody : - pismo (...) z dnia 31.10.14r. – k. 149 akt - odpis polisy – k. 150-151 akt Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód domagał się w niniejszej sprawie odszkodowania w wysokości 21.300 zł w związku z działaniami pozwanego jako osoby wykonującej czynności agenta przy zawarciu przez powoda umowy ubezpieczenia pojazdu z (...) S.A. V. (...). Powoda nie łączyła z pozwanym żadna umowa, w związku z powyższym podstawę prawną jego roszczeń stanowił przepis art. 415 kc, zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę obowiązany jest do jej naprawienia. Przesłankami odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 415 k.c. są więc : - fakt, z którym ustawa wiąże odpowiedzialność sprawy – czyn własny noszący znamiona winy, - wystąpienie szkody oraz - związek przyczynowy pomiędzy działaniem sprawcy i szkodą. Pierwsza przesłanka odpowiedzialności obejmuje zdarzeniem sprawcze, którym może być zarówno działanie jak i zaniechanie. Zdarzenie to dla pociągnięcia za sobą odpowiedzialności cywilnej musi wykazywać pewne znamiona odnoszące się do strony przedmiotowej i podmiotowej. Chodzi o znamiona niewłaściwości postępowania od strony przedmiotowej, co określa się mianem bezprawności czynu i od strony podmiotowej, co określa się jako winę w znaczeniu subiektywnym. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje przy tym nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, lecz także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych, określanych jako „zasady współżycia społecznego” lub „dobre obyczaje”. Nie można więc utożsamiać go z naruszeniem nakazów lub zakazów wynikających z norm prawa karnego, administracyjnego lub cywilnego. Jeśli zaś chodzi o winę, to w obszarze deliktów prawa cywilnego rozróżnia się dwie jej postaci, tj.: winę umyślną i nieumyślną. Przy winie umyślnej sprawca ma świadomość szkodliwego skutku swojego zachowania się, przewiduje jego nastąpienie i celowo do niego zmierza lub co najmniej na wystąpienie tych skutków się godzi. Natomiast w postaci nieumyślnej, sprawca wprawdzie przewiduje możliwość wystąpienia szkodliwego skutku, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że zdoła go uniknąć (lekkomyślność), bądź też nie przewiduje w ogóle możliwości nastąpienia tych skutków, choć mógł i powinien je przewidzieć (niedbalstwo sensu stricto). Jest to zatem postać winy, która przejawia się w niedołożeniu przez sprawcę należytej staranności. Na wstępie należało więc ustalić w jakim działaniu pozwanego powód upatrywał jego bezprawny i zawiniony „czyn” rodzący odpowiedzialność odszkodowawczą. W uzasadnienia pozwu (k. 6 akt) pełnomocnik powoda wskazywał, iż działaniem tym było niewłaściwe wypełnienie przez pozwanego wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia AC, które to zarzuty sprecyzował w piśmie z dnia 05.09.14r. (k. 112 akt) wskazując, iż polegało ono na braku przedstawienia przez pozwanego ubezpieczycielowi wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia obejmującego:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.