← Polska

I ACz 750/12

Sygn. akt I ACz 750/12 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym Przewodniczący: SSA Jan Sokulski (spraw) Sędziowie: SA Anna Pelc SA G

§ 1kpc w zw.

z art. 189 kpc poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do uprawdopodobnienia roszczeń przez brak wykazania interesu prawnego w wytoczeniu powództwa a to wobec przysługującego roszczenia o świadczenie pieniężne, które uprawnionym w ogóle nie przysługuje – nie wypłacenie przez bank gwarantujący kwoty na rzecz obowiązanego i nie dokonanie zapłaty przez uprawnionych na rzecz Banku gwarantującego, 4. art.

§ 1

kpc poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnili interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia kiedy w uzasadnieniu wnioski w sposób szczegółowy wskazano, że brak zabezpieczenia przyszłych roszczeń sprawia, iż osiągnięcie celu postępowania nie będzie możliwe. Wskazując na powyższe wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania po przeprowadzeniu rozprawy. Obowiązany zastąpiony przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie wniosku o rozpoznanie zażalenia na rozprawie, oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zasadą wynikającą z art. 735 kpc jest rozpoznanie wniosku o udzielenie zabezpieczenia na posiedzeniu niejawnym, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej lecz żadne względy w przedmiotowym postępowaniu nie przemawiały za potrzebą rozpoznania niniejszego zażalenia na posiedzeniu jawnym – rozprawie. Uprawnieni występujący z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia przed wytoczeniem powództwa zgodnie z obowiązkiem wynikającym z treści art. 736 § 2 kpc przedstawili przedmiot sprawy wskazując na potrzebę wytoczenia powództwa o ustalenie w zakresie żądania w pkt a i b wniosku i powództwa o świadczenie (wydanie) w zakresie żądania w pkt c. Udzielenie zabezpieczenia może nastąpić w sprawie cywilnej w sytuacji dopuszczalności drogi sądowej i jurysdykcji krajowej przy spełnieniu dwóch przesłanek w postaci uprawdopodobnienia roszczenia oraz interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Nie zachodzi więc konieczność udowodnienia roszczenia choć nie wyłączone jest korzystanie ze środków dowodowych dla realizacji celów w ramach uprawdopodobnienia. Trudno w tej sytuacji uznać za trafne zarzuty naruszenia art. 328 § 2 kpc w zw. z art. 361 kpc, gdyż nawet w postępowaniu rozpoznawczym skuteczne podniesienie naruszenia art. 328 § 1 kpc jest możliwe tylko w przypadku kiedy sporządzone uzasadnienie pozbawione jest motywów umożliwiających kontrolę instancyjności wydanego przez Sąd orzeczenia, bowiem tylko takie uchybienie mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Odwoływanie się do bezpośredniego stosowania ustawy konstytucyjnej przy braku spełnienia przesłanek warunkujących o możliwości udzielenia zabezpieczenia byłoby pominięciem tych regulacji kodeksowych w obowiązującym porządku prawnym z racji niezaprzeczalnego prawa jednostki do Sądu. Nadużyciem jest stwierdzenie w ramach zarzutów naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 13 § 2 kpc jakoby przyjęto, iż doszło do wypłaty gwarancji bankowych obowiązanemu, bowiem Sąd Okręgowy przytoczył zdanie wnioskodawców o możliwości domagania się od Skarbu Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad kwoty bezpodstawnie uzyskanej po wypłaceniu gwarancji. Co do zasady podzielić należy pogląd, że z powództwem o ustalenie prawa lub stosunku prawnego można wystąpić w sytuacji istnienia po stronie powodowej interesu prawnego w ustaleniu konkretnego stosunku prawnego lub prawa bowiem jest to przesłanka merytoryczna powództwa o ustalenie. Natomiast interes prawny zachodzi wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa w kategoriach obiektywnych (wyrok SN z 1 grudnia 1983 r. I PRN 189/03 OSNCP 1984, nr 7, poz. 121). Należy go rozumieć jako potrzebę powstałą w sytuacji grożącej naruszeniem stosunku prawnego lub pozostała wątpliwość co do jej istnienia (wyrok SN z 20 sierpnia 1998 r. III CKN 332/98). Słusznie wskazuje Sąd I instancji analizując treść oczekiwanego rozstrzygnięcia odnośnie przedstawionych żądań w ramach powództwa o ustalenie, to nakazanie wydania uprawnionemu przez obowiązanego dokumentu gwarancji bankowej nr (...) należytego wykonania kontraktu (pkt c) przekreśla potrzebę ustalenia nieistnienia stosunku prawnego kreującego po stronie obowiązanego wierzytelności o zapłatę zabezpieczoną gwarancją bankowa (pkt a) oraz ustalenie nieistnienia prawa obowiązanego (roszczenia) do żądania wypłacenia z gwarancji bankowej (pkt b) przez co brak jest interesu prawnego do wytoczenia tego rodzaju powództwa o ustalenie. W konsekwencji takie powództwo nie może podlegać zabezpieczeniu wobec nieuprawdopodobnienia roszczenia. To samo odnieść należy do żądania nakazania wydania uprawnionemu ( (...)) przez obowiązanego dokumentu gwarancji bankowej. Z dołączonego do zażalenia dokumentu (k. 1009) wynika, że w dniu 30 sierpnia 2012 r. ponownie wpłynęło do Banku żądanie obowiązanego o wypłatę z gwarancji kwoty 43.760.218,75 zł co nie łączy się z koniecznością przedstawienia dokumentu gwarancji, bowiem nie jest on wymagany dla skutecznego dochodzenia roszczenia z gwarancji. Jedynie zwrócenie dokumentu gwarancji Bankowi zgodnie z treścią dokumentu gwarancji z dnia 6 lipca 2010 r. (k. 416 – 417) prowadziłoby do automatycznego i całkowitego wygaśnięcia gwarancji. Natomiast zgłoszenie żądani zapłaty przez obowiązanego powoduje realizację bezwarunkowego i nieodwołalnego zobowiązania wobec beneficjenta. Sam dokument gwarancji nie jest papierem wartościowym i nie jest konieczny do wypłaty należnej kwoty tytułem gwarancji choć powinien być zwrócony gwarantowi po zaspokojeniu wszystkich roszczeń zgodnie z treścią stosunku prawnego łączącego beneficjenta gwarancji z gwarantem (dokument gwarancji k. 417) a samo jego posiadanie nie rodzi roszczenia o wypłatę kwoty wynikającej z udzielenia gwarancji. Dlatego powództwo o wydanie tego dokumentu nie spowoduje wstrzymania realizacji gwarancji i zabezpieczenia interesów wnioskodawców przez co niedopuszczalne jest jego zabezpieczenie w postaci nakazania cofnięcia wypłaty, zakazania przyjęcia wypłaty czy nakazania wpłacenia jej do depozytu (art.

§ 1i 2 kpc).

Z tych względów na zasadzie art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc i art. 13 § 2 kpc należało orzec jak w pkt 2 postanowienia. O kosztach postanowiono na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy o Prokuratorii generalnej Skarbu Państwa i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawach opłat za czynności radców prawnych. (...)

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.