Sygn. akt II AKa 313/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Wojciech Andruszkiewicz Sędziowie: SSA Krzysztof Noskowicz (spr.) del. SSO Andrzej Rydzewski Protokolant: referent-stażysta Patrycja Gałęzowska przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Katarzyny Brzezińskiej po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. sprawy D. K. oskarżonej z art. 258 § 1 k.k.; art. 16 pkt 4 i 1 ustawy z 23.08.2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt XIV K 206/10 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE D. K. została oskarżona o to, że: I. od 19 stycznia do 9 lutego 2005 r. w G. i w W., działając wspólnie i w porozumieniu z jednoosobowym członkiem zarządu i prezesem (...) sp. z o.o. w W. A. W. i D. W., która faktycznie kierowała prowadzeniem przestępczej działalności oraz wspólnie i w porozumieniu z dyrektorem generalnym P. D., wicedyrektorem na Polskę K. M., dyrektorem regionalnym K. H. oraz doradcą finansowym A. S. brała udział w zorganizowanej grupie przestępczej prowadzącej działalność gospodarczą, polegającą na zarządzaniu mieniem gromadzonym w ramach grupy z udziałem pożyczkobiorców w celu finansowania zakupów w systemie konsorcyjnym w ten sposób, że wykonywała polecenia wymienionych osób kierujących spółką w zakresie zawierania umów o udzielenie pożyczki cywilnoprawnej, sposobu prowadzenia rozmów z pożyczkobiorcami, pobierania opłat przygotowawczych, dzielenia uzyskanych korzyści majątkowych i inne, przez co wprowadziła w błąd zainteresowane osoby, co do źródeł pochodzenia funduszy przeznaczonych na wypłatę pożyczek i doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wymienionych w zarzucie 2 pożyczkobiorców, tj. o przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. II. od 19 stycznia do 9 lutego 2005 r. w G. i w W., działając w warunkach czynu ciągłego, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, w imieniu i w interesie jednoosobowego członka zarządu i prezesa (...) sp. z o.o. w W. A. W., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z jednoosobowym członkiem zarządu i prezesem (...) sp. z o.o. w W. A. W. i D. W., która faktycznie kierowała prowadzeniem przestępczej działalności oraz wspólnie i w porozumieniu z dyrektorem generalnym P. D., wicedyrektorem na Polskę K. M., dyrektorem regionalnym K. H. oraz doradcą finansowym A. S., wbrew warunkom określonym w Ustawie z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r., nr 171, poz. 1206), będąc doradcą finansowym (...) sp. z o.o. w W., które nie dysponowało zadeklarowanym kapitałem zakładowym w wysokości 50.000 zł i nie było w stanie zagwarantować przydzielenia pożyczki oraz zwrotu opłat przygotowawczych, prowadziła na rzecz A. W. działalność gospodarczą, polegającą na zarządzaniu mieniem gromadzonym w ramach grupy z udziałem pożyczkobiorców w celu finansowania zakupów produktów w systemie konsorcyjnym w ten sposób, że spowodowała wprowadzenie w błąd osób, którym zaoferowano w ogłoszeniach prasowych zawarcie umów o udzielenie pożyczki cywilnoprawnej na dogodnych warunkach, w bardzo krótkim czasie, z minimalnym zakresem formalności, bez poręczycieli i konieczności dokonywania wpłat pieniędzy, przy stałych niskich ratach, długim okresie spłaty i możliwości jego zawieszenia, a w czasie rozmów dotyczących udzielenia pożyczki, przy czynnościach związanych z zawarciem umowy, dodatkowo spowodowała wprowadzenie ich w błąd, co do źródeł pochodzenia funduszy pieniężnych przeznaczonych na finansowanie pożyczek, które miały pochodzić ze środków własnych pożyczkodawcy oraz terminu i sposobu uzyskania pożyczki, po czym wykorzystując sformułowania umowy i regulaminu, dotyczące w szczególności możliwości odwołania przydzielenia pożyczki i przyznania jej w późniejszym czasie, a także wypłacenia pieniędzy w niższej wysokości niż to założono w umowie, doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wskazanych niżej sześciu pokrzywdzonych, którzy zawarli umowy, uiścili opłaty przygotowawcze, a następnie mimo zapewnień oraz żądań ze swej strony nie otrzymali pożyczki ani zwrotu opłaty przygotowawczej, ponieważ spółka nie posiadała środków finansowych wystarczających na wypłatę pożyczek, dysponując jedynie pieniędzmi uzyskanymi z opłat przygotowawczych, przy czym: 1) S. Ć. 19 stycznia 2005 r. zawarł umowę nr (...) o pożyczkę w wysokości 70 000, 00 zł i uiścił opłatę przygotowawczą w kwocie 7000 zł, 2) J. L. 24 stycznia 2005 r. zawarł umowę nr (...) o pożyczkę w wysokości 10 000,00 zł i uiścił opłatę przygotowawczą w kwocie 600,00 zł, 3) K. C. 27 stycznia 2005 r. zawarła umowę nr (...) o pożyczkę w wysokości 10 000,00 zł i uiściła opłatę przygotowawczą w kwocie 1000,00 zł, 4) T. G. 28 stycznia 2005 r. zawarła umowę nr (...) o pożyczkę w wysokości 10 000,00 zł i uiściła opłatę przygotowawczą w kwocie 600,00 zł, 5) S. D. 31 stycznia 2005 r. zawarł umowę nr (...) o pożyczkę w wysokości 20 000,00 zł i uiścił opłatę przygotowawczą w kwocie 1600,00 zł, 6) P. J. 9 lutego 2005 r. zawarł umowę nr (...) o pożyczkę w wysokości 10 000,00 zł i uiścił opłatę przygotowawczą w kwocie 600,00 zł, przez co wymienieni pożyczkobiorcy zostali pokrzywdzeni, (...) Sp. z o.o. w W. zgromadziło mienie w łącznej wysokości nie mniej niż 11 400,00 zł w celu finansowania zakupów w systemie konsorcyjnym i zobowiązało się do udzielenia pożyczek w łącznej wysokości nie mniej niż 130 000,00 zł, tj. o przestępstwo z art. 16 pkt 4 i 1 Ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r., nr 171, poz. 1206) i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r. w sprawie XIV K 206/10: - uniewinnił oskarżoną D. K. od popełnienia czynów zarzucanych jej w pkt. I i II, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa. - wyrok zawiera nadto rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonej z urzędu. Wyrok powyższy został zaskarżony przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K.. Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonej, zarzucając obrazę przepisów postępowania karnego w postaci art. 4, 7, 410 k.p.k. i 424 § 1 k.p.k. poprzez pominięcie dowodów zawartych w aktach: - Sądu Okręgowego w Warszawie XVIII Wydział Karny, sygn. XVIII K 281/07 w sprawie przeciwko D. W. i 38 innym oskarżonym, - Sądu Okręgowego w Warszawie XVIII Wydział Karny, sygn. XVIII K 100/08 w sprawie przeciwko K. T., - Sądu Okręgowego w Gdańsku IV Wydział Karny, sygn. IV K 181/10 w sprawie przeciwko A. S., mimo że oskarżyciel domagał się przeprowadzenia tych dowodów i zawnioskował je do wglądu w akcie oskarżenia z 4 października 2010 r. przeciwko D. K., zaś w odpowiedzi na zapytanie Sądu, 12 marca 2012r. ponowił wniosek o dopuszczenie dowodów ze wskazanych akt, przez co Sąd poczynił ustalenia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego i uniewinnił D. K., a nadto nie umotywował pominięcia dowodów w uzasadnieniu wyroku. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja Prokuratora zasługiwała na uwzględnienie – o jej zasadności przesądziło podniesienie zarzutów, dotyczących w istocie prawidłowości dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, a w konsekwencji należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Trafność zarzutów skarżącego, w nawiązaniu do konstrukcji apelacji, wyraża się przede wszystkim w stwierdzeniu, że sąd a quo, wydając zaskarżony wyrok, opierał się na niekompletnym materiale dowodowym. Stwierdzenie powyższe jest równoznaczne ze zaktualizowaniem się zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Błąd ten jest przy tym wynikiem nie tyle wadliwej oceny przeprowadzonych dowodów, ile rezultatem oceny właśnie niepełnego materiału dowodowego, istotnego dla rozstrzygnięcia. W realiach rozpoznawanej sprawy mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której źródłem owego błędu jest przeprowadzenie niepełnego postępowania dowodowego, a wypadkową brak wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Pozostaje to w oczywistej sprzeczności z zasadą prawdy materialnej (art. 2 § 2 k.p.k.). Przypomnienia wymaga zatem to, że prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy zależy od należytego wykonania przez sąd dwóch podstawowych obowiązków, z których pierwszy dotyczy postępowania dowodowego i sprowadza się nie tylko do prawidłowego - zgodnego z przepisami postępowania karnego - przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez strony, ale również do przeprowadzenia z urzędu wszelkich dowodów potrzebnych do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o winie oskarżonego, kwalifikacji prawnej zarzucanego mu czynu i kwestii ewentualnego wymiaru kary. Potrzeba przeprowadzenia takich dowodów zachodzi wtedy, gdy z przeprowadzonych na wniosek stron dowodów wynika, że okoliczności, o których wyżej mowa, nie zostały w sposób wystarczający wyjaśnione. Natomiast drugi z tych obowiązków sprowadza się do prawidłowej oceny całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, a więc poza zasięgiem rozważań sądu nie mogą pozostać dowody istotne dla rozstrzygnięcia kwestii winy, oceny prawnej czynu oraz wymiaru kary (zob. wyrok SN z dnia 7.06.1974 r., V KRN 43/74, OSNKW 1974/11/212). Sąd pierwszej instancji nie uczynił zadość pierwszemu z przytoczonych obowiązków. Postępując w ten sposób obracał się w ramach materiału dowodowego, który nie może być uznany za kompletny. Rozstrzyganie zatem w takich warunkach o kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonej nie zasługuje na akceptację. Uchybia to bowiem dyrektywie prawdy materialnej (art. 2 § 2 k.p.k.) i pozostaje w sprzeczności zwłaszcza z normą, adresowaną do przewodniczącego składu orzekającego (art. 366 § 1 k.p.k.), nakazującą baczenie, aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. W badanej sprawie nie ulega wątpliwości to, że oskarżyciel zawarł w akcie oskarżenia w wykazie innych dowodów do odczytania na rozprawie, zapis „Do wglądu” odnośnie: 1) akt Sądu Okręgowego w Warszawie XVIII Wydział Karny, sygn. XVIII K 281/07 w sprawie przeciwko D. W. i innym oskarżonym, 2) akt Sądu Okręgowego w Warszawie XVIII Wydział Kamy sygn. XVIII K 100/08 w sprawie przeciwko K. T. i innym oskarżonym, 3) akt Sądu Okręgowego w Gdańsku IV Wydział Kamy sygn. IV K 181/10 przeciwko A. S. (k. 596v). Z akt sprawy wynika również to, że zarządzeniem z dnia 5.10.2011r. Sąd Okręgowy zobowiązał Prokuraturę Okręgową w K. do sprecyzowania, jakie dowody z konkretnych dokumentów z akt XVIII K 281/07, XVIII K 100/08 (ze wskazaniem kart) mają być przeprowadzone na rozprawie - do dnia 3.11.2011 r. (k. 1052, 1056) i w tym zakresie uzyskał odpowiedź z tej Prokuratury (k. 1062), co z kolei skutkowało zwróceniem się do Sądu Okręgowego w Warszawie o nadesłanie odpisów stosownych kart ze sprawy XVIII K 281/07 (k. 1064). Zwrócono się też jednocześnie o odpis aktu oskarżenia w sprawie XVIII K 100/08 (k. 1065). Na rozprawie w dniu 7.11.2011 r. Przewodnicząca poinformowała strony, że do akt wpłynął wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt XVIII K 281/07 i że Sąd zwróci się do Sądu Okręgowego w Warszawie o nadesłanie zawnioskowanych dokumentów (k. 1066). Jednocześnie zwrócono się do Prokuratury Okręgowej w K. o wskazanie, skąd pochodzą następujące dokumenty: materiały dotyczące sposobu przeprowadzania rozmów z klientami (...) w W. (k. 344-351), zarządzenie prezesa dotyczące funkcjonowania (...) w W. (k. 352-354), tabela opłat przygotowawczych (k. 355-357), materiały dotyczące sposobu przeprowadzania rozmów z klientami (...) (k. 358-361, znajdujące sią aktach postępowania przygotowawczego przeciwko D. K., tj. kiedy i w jakich okolicznościach i od kogo zostały zatrzymane, a jeżeli zatrzymanie miało charakter formalny, to o nadesłanie protokołu zatrzymania rzeczy, protokołu oględzin pomieszczeń, w których ujawniono zatrzymane dokumenty (k. 1068, 1070), na co uzyskano odpowiedź o czasowej niemożności nadesłania żądanych protokołów z uwagi na przesłanie akt sprawy wraz z aktem oskarżenia do Sądu Okręgowego w Warszawie (k. 1081). Na rozprawie w dniu 7.12.2011 r. Przewodnicząca poinformowała, iż do akt sprawy wpłynął odpis aktu oskarżenia w sprawie XVIII K 100/08, a ponadto pismo z Prokuratury Okręgowej w K. z informacją, że odpowiedź na pismo z dnia 8.11.2011 r. zostanie nadesłana po udostępnieniu Prokuraturze akt postępowania w sprawie XVIII K 281/07 z Sądu Okręgowego w Warszawie (k. 1087). Na rozprawie w dniu 26.03.2012 r. Przewodnicząca poinformowała, że do akt sprawy wpłynęło pismo Prokuratora Okręgowego w K. i odczytała jego treść. Chodziło o pismo z dnia 12.03.2012 r. (k. 1165), z którego wynika, że wykaz dowodów do odczytania na rozprawie obejmuje również do wglądu akta o sygn. XVIII K 281/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.