Sygn. akt : II AKa 251/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2004 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Mariusz Żak Sędziowie SSA Elżbieta Mieszczańska (spr.) SSO del. Janusz Jaromin Protokolant Krzysztof Wdowiak przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Romana Cockiewicza po rozpoznaniu w dniu 23 września 2004 r. sprawy wnioskodawcy T. S. - o odszkodowanie i zadośćuczynienie - na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2004 r. sygn. akt. IV Ko 6/04
- utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,
- wydatkami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. II AKa 251/04 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2004r. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił wniosek T. S., H. C. i Z. L. w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu represjonowania ich ojca A. S. zgłoszony na mocy art. 8 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego /Dz. U. Nr 34 poz. 149 z późniejszymi zmianami/. Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy T. S., zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez nie zastosowanie art. 8 ust. 2b wyżej cytowanej ustawy, wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie wnioskodawcom zadośćuczynienia przewidzianego art. 8 § 1 wskazanej ustawy, bądź uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wywiedziona przez pełnomocnika wnioskodawcy T. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Autor apelacji nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych w oparciu o zeznania wnioskodawców T. S. i H. C. oraz dokumentacji załączonej do akt sprawy. Z ustaleń tych wynika, że ojciec wnioskodawców A. S. był aresztowany w dniu 14 maja 1940 r., a następnie skazany wyrokiem Sądu Obwodowego w D.z dnia 9 grudnia 1940r. na podstawie paragrafów 54-2 i 54 II KK USSR na karę 3 lat pozbawienia wolności i 5 lat pozbawienia praw oraz konfiskatę połowy wspólnego dorobku małżeństwa S.. Ustalono nadto, że w trakcie odbywania kary w dniu 1 listopada 1941r. A. S.zmarł. Sąd Okręgowy uznał, iż ustawa z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, nie obejmuje swym zakresem aktów represji stosowanych przez organy radzieckie przed datą 26 lipca
- i z tego też względu wniosek oddalił. Takie stanowisko sądu I instancji zakwestionował pełnomocnik wnioskodawcy podnosząc, że do tak ustalonego stanu faktycznego winien mieć zastosowanie art. 8 ust. 2b wspomnianej ustawy, gdyż okres w jakim represje dotknęły ojca wnioskodawców ze stron władz radzieckich jest objęty zakresem działania art. 8 ust. 2b, skoro mieści się w przedziale czasowym od 17.09.1939r. do 5.02.1946r. Wyrażony w apelacji powyższy pogląd prawny jest całkowicie błędny i jako taki nie zasługuje na uwzględnienie. Nowela z 16 lipca 1998r. do ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, przez wprowadzenie do tejże ustawy art. 8 ust. 2a i 2b poszerzyła krąg osób uprawnionych do odszkodowania i zadośćuczynienia na osoby represjonowane przez radzieckie organy ścigania, wymiaru sprawiedliwości lub pozasądowe na terytorium Polski w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim w okresie od 1 stycznia 1944r. do 31 grudnia 1956r. za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego podejmowaną przez osobą represjonowaną w okresie od 17 września 1939r. do 5 lutego 1946r. Zarówno wykładnia językowa, jak i historyczna oraz funkcjonalna przytoczonych przepisów art. 8 ust. 2a i 2b muszą prowadzić do wniosku, że art. 8 ust. 2b jest jedynie uzupełnieniem treści art. 8 ust.2a i stąd nie może być samodzielną podstawą do przyznania zadośćuczynienia wszystkim osobom represjonowanym za działalność niepodległościową prowadzoną w okresie od 17 września 1939r. do 5 lutego 1946r., ale tylko tym spośród tych osób, których represje ze strony organów radzieckich dotknęły w okresie od 1 lipca 1944r. do 31 grudnia 1956r. Przepisy art. 8 ust.2a i 2b ustawy mają niewątpliwie charakter wyjątkowy. Z punktu bowiem widzenia reguł prawa międzynarodowego publicznego jak i konstytucyjnej zasady państwa prawnego, prawnie zasadne jest, by odszkodowanie wypłacał sprawca szkody. Wyjątkowość tej regulacji znajduje uzasadnienie jedynie w przyczynieniu się państwa polskiego, które poprzez zawarcie w dniu 25 lipca 1944r. porozumienia, na mocy którego niejako Polska oddawała ZSRR jurysdykcję na swoim terytorium i w konstytucyjnej zasadzie równości, która wymaga jednakowego traktowania osób prowadzących taką samą działalność, niezależnie od tego czy były represjonowane przez organy polskie czy też radzieckie. Z tego też powodu Państwo Polskie przejęło odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu represji stosowanych przez organy radzieckie w okresie od 1 lipca 1944r. do 31 grudnia 1956r. Wcześniejsze represje, a zatem stosowane przez organy radzieckie przed dniem 1 lipca 1944r. nie mogą zatem być podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa Polskiego bo zgodnie z doktryną publicznego prawa międzynarodowego Państwo Polskie nie może być obarczane odpowiedzialnością za wszelkie sprzeczne z prawem działania organów obcego państwa. Skoro zatem w niniejszej sprawie ustalono, że akt represji wobec ojca wnioskodawcy miał miejsce w latach 1940-1941, kiedy to A. S. zmarł, to niezależnie od tego czy i w jakim okresie A. S. prowadził działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, uznać należy, iż zachodzi brak podstaw prawnych do przyznania jego następcom prawnym odszkodowania bądź zadośćuczynienia w oparciu o przedmiotową ustawę. Z tych zatem względów orzeczenie Sądu Okręgowego jest prawidłowe i jako takie stosownie do art. 437 § 1 kpk Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na mocy art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. /Dz. U. Nr 34 poz. 149 z 1991r. z późniejszymi zmianami/.