obowiązany był do samoobliczenia i samoopłacenia opłaty bez wzywania do jej uiszczenia, gdyż postępowanie zostało wszczęte 10 listopada 2006r., czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, uchylającej w/w przepis. Powyższe postanowienie zaskarżył powód w całości, zarzucając mu: - naruszenie przepisów postępowania tj. art.
poprzez jego zastosowanie, mimo że przepis ten został uchylony, a w niniejszej sprawie nigdy nie miał zastosowania, - wadliwą wykładnię przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, polegającą na przyjęciu, że nakazuje on w tej sprawie stosować przepis art.
149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie miał zastosowania w sprawach wszczętych przez wejściem w życie tej ustawy, a jednocześnie ustawą z dnia 5 grudnia 2008r. został uchylony przed zakończeniem postępowania, - pominięcie przepisu art. 131 k.p.c. oraz art. 16 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 13 czerwca 1967r., jako mających zastosowanie w sprawie. W związku z tak sformułowanymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie apelacji dalszego biegu, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I-szej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że pozew wniesiony został 27 października 2005r. i wówczas nastąpiło wszczęcie postępowania. Artykuł 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazywał natomiast stosować do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie tj. 2 marca 2006r., przepisy dotychczasowe. Dlatego do przedmiotowej sprawy nigdy nie miały zastosowania przepisy w/w ustawy, w tym wprowadzony przez nią art.
Jeżeli przez wszczęcie postępowania rozumieć pismo wszczynające sprawę w ogóle, to należałoby nadal stosować przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Jeśli zaś przyjąć, że określenie wszczęcie postępowania ograniczyć do danej instancji to zastosowanie może mieć tylko stan prawny wynikający z ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Obowiązek ponoszenia opłat sądowych w sprawach cywilnych reguluje ustawa z 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167 poz. 1298 z zm.). Z art. 8 ust 1 tej ustawy wynika, że w postępowaniu dotyczącym kosztów sądowych stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 130 § 1 kpc Przewodniczący wzywa stronę niezastępowaną przez profesjonalnego pełnomocnika do opłacenia pisma podlegającego opłacie. Nie ma natomiast takiego obowiązku, gdy pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej wartości przedmiotu sporu wnoszone jest przez profesjonalnego pełnomocnika, co wynika z treści art.
Skutkiem nieopłacenia pisma procesowego jest jego zwrot (art. 130 § 2 kpc i art.
kpc), z wyjątkiem jednak gdy dotyczy to środków zaskarżenia i odwoławczych, gdzie skutkiem będzie odrzucenie (art. 370 kpc oraz art. 398 6 § 2 kpc). Zasadnicza kwestia dotyczy tego czy wspomniany skutek i rygor w postaci odrzucenia środka zaskarżenia lub odwoławczego może być zastosowany bez uprzedniego wezwania profesjonalnego pełnomocnika do dokonania opłaty w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od podanej wartości przedmiotu zaskarżenia. Pierwotne zamieszczenie w kodeksie postępowania cywilnego takiego rozwiązania nastąpiło w przepisie art.
126 pkt 12 ustawy z 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dniem 02.03.2006 r. Co do zasady unormowanie to nie było kwestionowane nawet w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego (por. SK 21/05 i SK 33/07). Idea tego rozwiązania była taka, że profesjonalny pełnomocnik, działający z należytą starannością, może bez trudu w ramach elementarnego zadania warsztatowego dokonać tak prostej czynności, co miało odnieść też skutek w postaci przyspieszenia postępowań. Trzeba jednocześnie mieć też na uwadze, że ustawą z dnia 2 lipca 2004r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804) do kodeksu postępowania cywilnego wprowadzony został z dniem 5 lutego 2005r. art. 370 1 , stanowiący że apelację sporządzoną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, niespełniającą wymagań określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i pkt 5, Sąd I-szej instancji odrzuca bez wzywania do usunięcia tych braków, zawiadamiając o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik. Przepis ten odnosił się do apelacji z możliwością zastosowania go na mocy art. 397 § 2 k.p.c. do zażaleń. Następnie wspomnianą ustawą z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz.1398 ze zm.) wprowadzono do kodeksu postępowania cywilnego z dniem 2 marca 2006r. art.
rozszerzający taki sam rygor na wszystkie środki odwoławcze i środki zaskarżenia wnoszone przez profesjonalnych pełnomocników. Skutkiem stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2008r., sygn. P 18/07 niekonstytucyjności art. 370 1 k.p.c., utracił on moc obowiązującą z dniem 5 czerwca 2008r. Zakresy przedmiotowe obydwu przepisów (art.370 1 i
Stan prawny na czas po 5 czerwca 2008r. był więc taki, że jeden z przepisów regulujących tę samą materię, w taki sam sposób, przestał obowiązywać z mocy prawa z powodu niekonstytucyjności, a drugi obowiązywał do 30 czerwca 2009r. tj. do chwili wejścia w życie (1 lipca 2009r.) uchylającej go ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 234, poz. 1571). Był to stan oczywiście niekonstytucyjny, przynajmniej w zakresie rygorów odnoszących się do środków odwoławczych, a z takim właśnie środkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Nie jest do przyjęcia pogląd jakoby ta sama regulacja sprzeczna z konstytucją mogła być stosowana przez Sądy tylko z tej przyczyny, że nie stała się przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Tak więc wyeliminowanie z kodeksu postępowania cywilnego art.
było reakcją ustawodawcy na to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odnoszące się do braku konstytucyjności przepisu art. 370 1 kpc. Ustawodawca uchylając przepis art.
jednocześnie odniósł się do spraw będących na biegu i w art. 8 ust. 1 zapisał, że przepisy ustawy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie, tj. po 01.07.2009 r., czyli że postępowanie wszczęte przed tą datą winno toczyć się według przepisów dotychczasowych – między innymi z zastosowaniem przepisu art.
kpc – z wyłączeniem jednak postępowań kasacyjnych mających swój odrębny i samodzielny charakter (por. uchwała SN z 05.06.2008 r. III CZP 142/07). Luki powstałej po uchyleniu art. 130
kpc, uległy jakimkolwiek zmianom rygory dotyczące usuwania braków fiskalnych pism procesowych będących środkami zaskarżenia (odwoławczymi ) wnoszonymi przez profesjonalnych pełnomocników i że ustawodawca w ten sposób od zasady samoobliczania i samoopłacania w ogóle nie odstąpił. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że wolą ustawodawcy było wyeliminowanie przepisu art.
kpc z obrotu prawnego, ze skutkiem stosowania rozwiązania w postaci wzywania przez Sąd profesjonalnych pełnomocników do uzupełniania braków fiskalnych pism procesowych będących środkami zaskarżenia i środkami odwoławczymi, z przyjęciem rygoru ich odrzucenia. Nie oznacza to zarazem, że Sąd w tym składzie takie rozwiązanie legislacyjne (a raczej jego brak) akceptuje. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zażalenie powoda należy uwzględnić. Wszczęcie procesu w sprawach cywilnych następuje poprzez wniesienie pozwu, który w przedmiotowej sprawie wpłynął do Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu w dniu 27 października 2005r., a więc przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wprowadzającej do kodeksu postępowania cywilnego art.
przed 2 marca 2006r. Przepis art. 149 ust. 1 tej ustawy stanowi, że w sprawach wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach. Postępowanie w pierwszej instancji zakończyło się wydaniem wyroku w dniu 19 października 2011r. Wniesienie zaś apelacji przez strony zainicjowało postępowanie drugoinstancyjne, co do którego należy już, w związku z treścią art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach, stosować nowe zasady obowiązujące od dnia 01.07.2009 r. Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, uchylającej z dniem 1 lipca 2009r. art.
k.p.c., stanowi iż przepisy tej ustawy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. W rozumieniu tego przepisu postępowanie odwoławcze nie jest postępowaniem wszczętym po dniu jej wejścia w życie. Jednak ewentualna kolizja tego przepisu z przepisem art. 149 ust 1 ustawy o kosztach nie może prowadzić do zastosowania rozwiązania mniej korzystnego dla strony. W związku z powyższym, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., zaskarżone postanowienie należało uchylić. Zarządzenie: (...) (...) (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.