II Ca 118/13

Sygn. akt II Ca 118/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Małgorzata Brulińska (spr.) Sędzia SO Jolanta Bojko Sędzia SO Marek Kurkowski Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa I. K. przeciwko (...)Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu w W. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2012r. sygn. akt VI C 1530/11 I. oddala apelację; II. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego M. P. 1200 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym wraz z należnym podatkiem od towarów i usług. Sygn. akt II Ca 118/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym orzeczeniem z dnia 31 lipca 2012r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków oddalił powództwo I. K.przeciwko (...) Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu w W.o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Lublinie zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej 2400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i brakującymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne: Małżonkowie T. K. i I. K. zwarli w dniu 28 marca 2000 r. z (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. umowę rachunku bankowego. Pismem datowanym na dzień 28 czerwca 2000 r. bank ten wezwał małżonków T. K. i I. K. do zapłaty kwoty 2.644,76 zł z tytułu powstałego salda debetowego w terminie siedmiu dni pod rygorem egzekucji Na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności (...) Bank (...) spółka akcyjnaz siedzibą w W.przeniósł na rzecz (...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w W.wierzytelność wynikającą z umowy rachunku bankowego z dnia 28 marca 2000 r. Na skutek pozwu wniesionego w dniu 29 października 2010 r. przez (...) Funduszu Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W., nakazem zapłaty wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 18 listopada 2010 r. przez Sąd Rejonowy w Lublinie w sprawie o sygn. akt XVI Nc-e 504517/10, uwzględniono żądanie pozwu i zasądzono solidarnie od T. K.i I. K.kwotę 11.508,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 30 października 2010 r. i kosztami procesu w kwocie 2.546,59 zł. W dniu 10 lutego 2011 r. (...)Funduszu Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W.wniósł do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu Bartosza Borkowskiegoo wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanego tytułu, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 3 lutego 2011 r., przeciwko T. K.i I. K.. Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie odpisów dokumentów, które nie były kwestionowane w zakresie ich zgodności z oryginałami. Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy uznał , iż powództwo przeciwegzekucyjne oparte na zarzucie braku podstaw do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności wobec nieskuteczności doręczenia podlegało oddaleniu. Ujęta w pozwie podstawa pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w postaci uchybienia formalnego popełnionego przez sąd w toku postępowania w sprawie XVI Nc-e 504517/10i nadanie z urzędu klauzuli wykonalności nieprawomocnemu nakazowi zapłaty, zgodnie z jednolitą liną orzeczniczą w tym przedmiocie (por. uzasadnienia: uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1985 r., III CZP 14/85, publ. OSNCP z 1985 r. nr 12, poz. 192, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 1996 r., II CKN 7/96, publ. OSNC z 1997 r. nr 4, poz. 39, uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1996 r., III CZP 73/96, publ. OSNC z 1996 r. nr 10, poz 134, wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2011 r., I ACa 280/01, publ. OSA z 2003 r. nr 6, poz. 22 oraz uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007 r., II PK 1/07, publ. OSNP z 2008 r., nr 17-18, poz. 250) w ocenie Sądu Rejonowego uprawniało dłużnika do zwalczania postanowienia o nadaniu klauzuli jedynie w drodze zażalenia – stosownie do dyspozycji art. 795 k.p.c. Jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa powódka została pozbawiona możliwości działania w sprawie XVI Nc-e 504517/10, służy jej skarga o wznowienie postępowania (art. 401 pkt 2 k.p.c.). Jeżeli zaś nakaz nie został nigdy skutecznie jej doręczony, według Sądu I instancji oznaczało, że nie został otwarty termin do złożenia sprzeciwu od tego orzeczenia (art. 502 § 2 k.p.c., art. 503 § 1 k.p.c. w zw. z art. 505 28 k.p.c.), a uznanie za doręczonej w trybie art. 139 § 1 k.p.c. korespondencji było nieskuteczne. W wypadku, gdy nie został otwarty termin jego zaskarżenia, ewentualny wniosek o przywrócenie terminu mógł okazać się bezprzedmiotowy (art. 169 § 1 k.p.c.). Jak wskazał Sąd Rejonowy powódka nie udowodniła istnienia żadnych, ustawowych przesłanek z art. 840 § 1 pkt 1 – 2 k.p.c. mogących stanowić podstawę do pozbawienia wykonalności nakazu wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy w Lublinie w dniu 18 listopada 2010 r., sygn. akt XVI Nc-e 504517/10. Za skuteczną podstawę żądania pozwu nie mógł być uznany także zarzut przedawnienia roszczenia z umowy rachunku bankowego (art. 731 k.c.). Wprawdzie zarzut ten może być podstawą powództwa przeciwegzekucyjnego, opartego na treści art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., jednakże można go podnieść, gdy nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie, po zakończeniu której uzyskano tytuł wykonawczy. Wniosek ten wynikał wprost z wytycznych płynących z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 r.( I CSK 282/08, Lex Omega), w którym stwierdzono, że skoro powodowi służy wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 820 k.p.c.), przyjąć należy, iż środki prawne pozostające do dyspozycji dłużnika czynią bezprzedmiotowe stosowanie innego środka - powództwa przeciwegzekucyjnego. Zważywszy zatem, że powódce służą środki zaskarżenia w sprawie XVI Nc-e 504517/10, w ramach których może podnieść zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia, powództwo egzekucyjne uznać należało według Sądu I instancji za bezprzedmiotowe. Z tego też względu oddalono wniosek powódki o zobowiązanie pozwanego do przedstawienia umowy cesji wierzytelności jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.). Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd Rejonowy uzasadnił wynikiem procesu ze wskazaniem na regulacje art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 109 § 1 k.p.c. Powódka winna zwrócić poniesione koszty, gdyż zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi (art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Koszt wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym ustalono w oparciu o § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Sąd Rejonowy nie przyznał natomiast wynagrodzenia radcy prawnemu ustanowionemu dla powódki bowiem nie złożył on stosownego wniosku, o którym mowa w § 20 rozporządzenia, zaś jego czynności procesowe nie były odpowiednie w stosunku do sformułowanego przez powódkę żądania. O brakujących kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Apelacje od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła powódka, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu apelująca zarzuciła niewyjaśnienie przez Sąd I instancji, czy istniały podstawy do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności przez zaniechanie przeprowadzenia dowodów na okoliczność, kto pokwitował odbiór przesyłki zawierającej nakaz zapłaty wraz z pozwem i załącznikami oraz, czy i w jakiej rzeczywiście wysokości wierzytelność przysługiwała bankowi wobec męża powódki T. K.; naruszenie art. 158§1 k.p.c. polegające na pominięciu w protokole rozprawy z dnia 31.07.2012 r stawienia się pełnomocnika powódki na rozprawę o godzinie 8.58- według informacji Przewodniczącego składu już po zamknięciu rozprawy- oraz złożenia przez niego wniosku o otwarcie rozprawy na nowo, a także uczestniczenia pełnomocnika podczas ogłoszenia wyroku i jego ustnego uzasadnienia; naruszenie art. 102 k.p.c. na skutek obciążenia powódki kosztami procesu. Wskazując na powyższe zarzuty, apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Apelacja powódki jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Sąd Okręgowy przyjął za własne prawidłowo poczynione przez Sąd I instancji ustalenia stanu faktycznego, które w istocie nie były kwestionowane, uznając, iż stanowiły one podstawę właściwej subsumcji norm prawa materialnego i procesowego. Jak zasadnie wskazał Sąd Rejonowy, odnosząc się do jednej z podstaw zgłoszonego przez powódkę żądania pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, regulacja art. 840§ 1 pkt. 1 k.p.c. nie znajduje zastosowania, gdy tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądu gdyż rozpatrywaniu zdarzenia sprzed powstania tego tytułu stoi na przeszkodzie powaga rzeczy osądzonej ( tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 stycznia 2004r., IV CK 316/02, LEX nr 599557). Skoro powództwo z art. 840§ 1 pkt. 1 k.p.c. umożliwia dłużnikowi merytoryczną obronę przed egzekucją, to uchybienia formalne popełnione przez sąd w toku postępowania co do nadania klauzuli wykonalności może dłużnik zwalczać w drodze dostosowanego do tego zażalenia ( tak też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 kwietnia 1985r.,, III CZP 14/85, OSNC 1985, Nr 12, poz. 192 i w wyroku z dnia 8 lipca 2005r., II CK 206/05, niepubl. oraz Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13 grudnia 2012r., I A Ca 1016/12, LEX nr 1264379) . Zważywszy na powyżej przedstawione stanowisko stwierdzić należało prawidłowość konstatacji Sądu I instancji, iż powódka nie mogła w ramach sformułowanego żądania pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego skutecznie kwestionować prawidłowości rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie zaopatrzenia tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności. Tym samym za zasadne uznać należało oddalenie przez Sąd Rejonowy wniosków dowodowych zmierzających do wykazania nieskuteczności doręczenia powódce odpisu nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym, a w konsekwencji za chybiony uznano zarzut apelacji niewyjaśnieni przez Sąd okoliczności dotyczących istnienia tytułu egzekucyjnego, którym w realiach niniejszej sprawy i art. 777 § 1 pkt. 1