Sygn. akt II Ca 1043/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2013 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Dorota Gamrat-Kubeczak Sędziowie: SO Sławomir Krajewski SO Marzenna Ernest Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Idzikowska-Chrząszczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2013 roku w S. sprawy z powództwa K. B. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez powódkę od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 31 maja 2012r., sygn. akt I C 1971/11 1. zmienia zaskarżony wyrok: a. w punkcie II w ten sposób, że zasądza od pozwanego (...)Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki K. B. dalszą kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 6 grudnia 2011r. i oddala powództwo w pozostałym zakresie; b. w punkcie III w ten sposób, że zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 634 zł (sześćset trzydzieści cztery złote) tytułem kosztów procesu. 2. oddala apelację w pozostałym zakresie; 3. zasądza od powódki K. B. na rzecz pozwanego (...)Spółki Akcyjnej w W. kwotę 505 zł (pięćset pięć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 1043/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy Szczecin — Centrum w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy z powództwa K. B. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki K. B. kwotę 3.000 zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 9 września 2011 roku; oddalił powództwo w pozostałej części (pkt II); zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 865 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt III). Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł o następujący stan faktyczny: W dniu 20 listopada 2008 r. w S., na ulicy (...), doszło do wypadku drogowego w którym poszkodowana została I. M.. Wypadek polegał na tym, że kończąca przekraczanie jezdni po wyznaczonym przejściu dla pieszych I. M. została potrącona przez pojazd marki R. (...) o nr rejestracyjnym (...). Samochód należał do D. B., który zawarł z pozwanym zakładem ubezpieczeń umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. W chwili wypadku pojazd był prowadzony przez K. B.. Poszkodowana została przewieziona z miejsca wypadku do szpitala, gdzie rozpoznano u niej ranę tłuczoną głowy okolicy czołowej po stronie lewej, stłuczenie mózgu okolicy czołowo-ciemieniowej, złamanie kości kulszowej i łonowej po stronie prawej, uszkodzenie więzadła pobocznego piszczelowego stawu kolanowego prawego, krwiak uda prawego. Poszkodowana przebywała w szpitalu od 20 listopada 2008 r. do 19 grudnia 2008 r. Poszkodowana zgłosiła szkodę pozwanemu w dniu 20 lutego 2009 r. Wypełniając druk potwierdzenia okoliczności zdarzenia powódka wskazała, że poszkodowana — piesza nagle weszła na jezdnię prosto pod samochód. Była ubrana na czarno, trzymała psa na smyczy, który został przez powódkę zauważony w pierwszej kolejności. Podała, że nagłe wejście na jezdnię uniemożliwiało uniknięcie potrącenia pieszej. Taką informację powódka podała również przybyłej na miejsce zdarzenia Policji. W toku postępowania likwidacyjnego pozwany informował poszkodowaną o braku ustalonej odpowiedzialności cywilnej i prowadzonym postępowaniu karnym. Wskazał, że sprawa zostanie ostatecznie rozpatrzona po zakończeniu postępowania przez Sąd i dostarczeniu prawomocnego orzeczenia Sądu. Pismem z dnia 11 maja 2009 r. pozwany zwrócił się do Prokuratury (...)w S. o podanie informacji o okolicznościach zdarzenia z dnia 20 listopada 2008 r., wyniku sprawy i ustaleniu, kto jest sprawcą zdarzenia. Pismem z dnia 31 lipca 2009 r. pozwany ponownie poinformował poszkodowaną, że nie było możliwe przyjęcie odpowiedzialności i zaspokojenie zgłoszonych roszczeń. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy K. B. podejrzanej o to, że w dniu 20 listopada 2008 r. w S. na ul. (...), kierując samochodem marki R. (...) o nr rejestracyjnym (...) i jadąc ulicą (...) od strony (...)w kierunku ulicy (...) nieumyślnie naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że zbliżając się do wyznaczonego przejścia dla pieszych znajdującego się na wysokości posesji przy ul. (...) nie zachowała szczególnej ostrożności poprzez właściwą obserwację przedpola jazdy, wskutek czego potrąciła pieszą I. M., przechodzącą po wskazanym przejściu, w następstwie czego piesza doznała obrażeń ciała, które spowodowały u niej rozstrój zdrowia oraz naruszenie funkcji kończyny dolnej prawej na okres znacznie przekraczający dni siedem, tj. o czyn z art. 177 §1 k.k., ustalając że K. B. jest sprawcą zarzucanego jej czynu, na podstawie art. 66 1 k.k. i art. 67 §1 k.k. postępowanie karne wobec niej o ten czyn warunkowo umarza na okres jednego roku próby. Nadto Sąd na podstawie art. 67 § 3 k.k. zobowiązał K. B. do zapłaty kwoty 3000 zł na rzecz pokrzywdzonej I. M. tytułem częściowego odszkodowania. Na podstawie art. 629 kpk zasądził od K. B. koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa w tym wymierzył jej opłatę w kwocie 100 zł. Na postawie art. 629 kpk w zw. z art. 627 kpk zasądził od K. B. na rzecz oskarżycielki posiłkowej I. M. kwotę 4270 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Następnie pismem z dnia 10 maja 2011 r., doręczonym pozwanemu w dniu 17 maja 2011 r. powódka przekazała pozwanemu wyrok z dnia 27 kwietnia 2011 r. wraz ze stwierdzeniem prawomocności — jak podała — w celu zapłaty na rzecz poszkodowanej kwoty 3.000 zł oraz 4.270,00 zł. Na podstawie wniosku poszkodowanej z dnia 25 sierpnia 2011 r. Komornika Sądowy przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko powódce. Pismem z dnia 26 sierpnia 20 ł 1 r. pozwany przyznał poszkodowanej zadośćuczynienie w kwocie 15.000,00 zł, uwzględniając zadośćuczynienie przyznane poszkodowanej w ramach postępowania karnego. Na początku września 2011 r. powódka otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec niej. Powódka była roztrzęsiona tą informacją. B. do zapłaty kwoty 3.000,00 zł na rzecz pokrzywdzonej I. M. tytułem częściowego odszkodowania. Na podstawie art. 629 k.p.c. zasądził od K. B. Powódka od siedemnastu lat jest radcą prawnym, świadczy usługi na rzecz Gminy (...). Jest obyta z postępowaniem sądowym i egzekucyjnym. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji uiściła na rzecz poszkodowanej kwotę 8.372,80 zł. O dokonaniu zapłaty poinformowała pozwanego. Pismem doręczonym pozwanemu w dniu 17 października 2011 r. powódka poinformowała pozwanego o tym, iż nie otrzymała żadnej informacji o likwidacji szkody „jak też zmuszona była na skutek wytoczenia przez poszkodowaną postępowania egzekucyjnego do zapłaty kwot zasądzonych wyrokiem karnym. Pismem z dnia 14 listopada 2011 r. pozwany poinformował powódkę o odmowie zwrotu kosztów, jakie powódka poniosła dokonując wpłat na rzecz poszkodowanej. Powyższe stanowisko powtórzył w piśmie z dnia 23 listopada 2011 r. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za częściowo uzasadnione, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 822 1 kc., zaś w przypadku zadośćuczynienia art. 445 1 k.c. Sąd I instancji podkreślił, iż spór stron ogniskował się wokół kwestii legitymacji procesowej po stronie powódki. Oceniając stan faktyczny ustalony wsparcie Sąd Rejonowy wskazał, iż odpowiedzialność cywilną za szkodę powstałą w związku ze zdarzeniem ponosi osoba posiadająca ubezpieczenie OC w pozwanej spółce. W związku ze stanowiskiem procesowym pozwanego, polegającym na zakwestionowaniu legitymacji procesowej po stronie powódki - dalej podnosił Sąd Rejonowy - to zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. W ocenie Sądu Rejonowego nie mogło zatem budzić żadnych wątpliwości, że sprawczyni wypadku była objęta ubezpieczeniem OC zawartym przez D. B., a co za tym idzie pozostawała legitymowania do wystąpienia z powództwem w niniejszej sprawie. Dokonując oceny roszczenia powódki w zakresie kwot wypłaconych poszkodowanej na podstawie wyroku z dnia 27 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy miał na uwadze okoliczność, że co do zasady nie budzi wątpliwości, że w przypadku naprawienia szkody majątkowej i niemajątkowej (krzywdy) przez samego ubezpieczonego (z własnej inicjatywy czy też w wykonaniu wyroku sądu), ubezpieczyciel jest obowiązany zwrócić ubezpieczonemu taką kwotę, jaką sam byłby obowiązany zapłacić poszkodowanemu w razie skierowania do niego żądania o odszkodowanie. W razie zaś zwrócenia się z żądaniem zapłaty przez poszkodowanego bezpośrednio do ubezpieczonego sprawcy szkody, ubezpieczyciel jest obowiązany do podjęcia działań, w wyniku których wierzyciel (poszkodowany) nie będzie od sprawcy (ubezpieczonego) żądał spełnienia świadczenia. Sąd miał również na uwadze, że w niniejszej sprawie okoliczności wypłaty przez powódkę świadczenia na rzecz poszkodowanej miały szczególny charakter — albowiem K. B. wypłaciła I. M. zadośćuczynienie w związku z egzekucją obowiązków wynikających z wyroku karnego. Sąd Rejonowy przytaczając poglądy doktryny i orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazał, iż sprawca wypadku komunikacyjnego, wobec którego zastosowano środek karny polegający na obowiązku naprawienia szkody (art. § 1 w związku z art. 39 pkt 5 k.k.), może domagać się od ubezpieczyciela - na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów - zwrotu świadczenia zapłaconego na rzecz pokrzywdzonego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13.07.2011 r., sygn. III CZP 31/11, 0SNC 2012/3/29, www.sn.pl. LEXnr 852336, Biul.SN 201 1/7/9). Powyższa konstatacja pozwalała Sądowi Rejonowemu na przyjęcie, iż powódka mogła domagać się od pozwanego zwrotu świadczenia wypłaconego na rzecz poszkodowanej w kwocie 3.000,00 zł. Sąd I instancji nie znalazł jednakże podstaw do uwzględnienia roszczenia obejmującego kwotę 4.270,00 zł tytułem kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika w sprawi karnej oraz kwoty 1.102,80 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu Rejonowego bowiem, koszty powstałe w postępowaniu w sprawie V K 419/10, a następnie w postępowaniu egzekucyjnym nie stanowią normalnych następstw szkody wyrządzonej wypadkiem drogowym z dnia 20 listopada 2008 r. Sąd Rejonowy wskazał, że z uwagi kwestionowania przez powódkę swojej odpowiedzialnosci za zaistniałą stację doprowadziło do konieczności ustalenie w postępowaniu karnym zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela i wysokości świadczenia . To zaś rodziło konieczność oczekiwania na wyniki postępowania sądowego w sprawie karnej, gdzie wszystkie okoliczności wypadku z dnia 20 listopada 2008 r. zostały poddane ocenie biegłego sądowego. W ocenie Sądu to zatem powódka ponosi odpowiedzialność za zaistniałą sytuacją i powstanie spornych kosztów. Gdyby bowiem powódka już w chwili wypadku przyjęła odpowiedzialność za szkodę I. M., umożliwiłaby wówczas znacznie szybsze uzyskanie przez nią należnego jej zadośćuczynienia, a tym samym spełniłaby swoje obowiązki jakie ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nakłada na każdego kierowcę będącego sprawcą kolizji lub wypadku. Zwłoka powódki w przyjęciu na siebie odpowiedzialności za wypadek doprowadziła zaś do sytuacji, że poszkodowana przez blisko trzy lata nie mogła uzyskać należnego jej świadczenia od pozwanego. W odniesieniu do kosztów powstałych na etapie postępowania egzekucyjnego to Sąd Rejonowy wskazał, iż powódka będąc prawnikiem i od lat zawodowym pełnomocnikiem obeznanym w egzekucji — winna zdawać sobie sprawę nie tylko ze skutków uprawomocnia się orzeczenia z dnia 27 kwietnia 2011 r., ale także jako jednoczesny sprawca wypadku udzielić pomocy poszkodowanej poprzez wypłatę zasądzonego świadczenia. Gdyby zatem powódka po uzyskaniu odpisu prawomocnego orzeczenia spełniła nałożone na nią obowiązki, koszty egzekucyjne nigdy by nie powstały. Zwlekając z wypłatą świadczenia i oczekując - w sposób niczym nieuzasadniony — że ubezpieczyciel pokryje wszystkie koszty powstałe z jej winy, nie zasługuje na aprobatę. Sąd Rejonowy nie znalazł również podstaw do zasądzenie na rzecz powódki kwoty 2.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną z wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Skoro bowiem zatem powódka wywodziła swoje roszczenie z treści umowy ubezpieczenia, której ochrona rozciągała się na nią jako kierującego pojazdem ubezpieczonym, nie sposób przyjąć aby do roszczeń związanych z ewentualnie nienależytym wykonaniem obowiązków ubezpieczyciela mogła mieć zastosowanie konstrukcja przyjęta w art. 445 kc. Dalej, Sąd Rejonowy wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że powódka mogłaby co do zasady domagać się zadośćuczynienia, podkreślenia wymaga że nie tylko nie wykazała rozmiarów odniesionej krzywdy, ale jej stanowisko procesowe wręcz zaprzeczało możliwości wystąpienia szkody niemajątkowej. Skoro bowiem powódka jest prawnikiem od lat zajmującym się postępowaniami egzekucyjnymi nie sposób przyjąć, aby egzekucja prowadzona na podstawie wyroku z dnia 27 kwietnia 2011 r. mogła rodzić dla K. B. skutki w postaci szoku lub znaczących perturbacji na tle emocjonalnym. Roszczenie o odsetki znajduje swoje oparcie w treści art. 481 § 1 k.c., Data początkowa naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności odszkodowania wskazana została zgodnie z żądaniem pozwu i przypada na dzień 9 września 2011 r., a więc datę zainicjowania postępowania w niniejszej sprawie. W pkt III wyroku Sąd rozstrzygnął o kosztach procesu Powyższe orzeczenie apelacją częściowo zaskarżyła powódka tj. w zakresie punktu II i III wyrok Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie, wnosząc o: - zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki dalszej kwoty 7.372, 80 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, - zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie: wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazani sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za obie instancje. Zaskarżonemu wyrokowi apelująca zarzuciła: - naruszenie art. 361 oraz art. 363 kodeksu cywilnego poprzez błędne i nieuprawnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że koszty powstałe w postępowaniu karnym V K 419/10 nie stanowią normalnych następstw szkody wyrządzonej wypadkiem drogowym z 20 listopada 2008r., - naruszenie art. 822 kodeksu cywilnego poprzez błędne i nieuprawnione przyjęcie, że ustanowienie przez poszkodowaną pełnomocnika w postępowaniu karnym bezpośrednio związanym z wypadkiem drogowym z 20 listopada 2008r., które to postępowanie karne miało na celu ustalenie, kto i w jakim zakresie ponosi winę za przedmiotowy wypadek, nie pozostaje w związku z tym wypadkiem, - naruszenie art. 361 kodeksu cywilnego, poprzez błędne i nieuprawnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że wielomiesięczna bierność pozwanej po otrzymaniu wyroku V K 419/ 10, która to bierność polegała na nie wypłaceniu (choćby częściowo) świadczenia przyznanego poszkodowanej mocą prawomocnego wyroku i nie przekazaniu powódce jakichkolwiek informacji o stanie sprawy nie stanowi przyczynienia się do szkody poniesionej przez powódkę tj. kwoty 1.102, 80 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego, jakie zmuszona była uiścić z tego powodu, że zniecierpliwiona poszkodowana skierowała wyrok do komornika, 4) naruszenie art. 817 kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie i nie wyciągnięcie negatywnych konsekwencji w stosunku do pozwanej pomimo faktu, że przy likwidacji szkody powstałej na skutek wypadku z 20 listopada 2008r. nie dochowała ona żadnych ustawowych terminów, 5) naruszenie art. 471 kodeksu cywilnego poprzez jego nie zastosowanie w sprawie i nie uznanie, że pozwana zobowiązana jest do naprawienia szkody wynikłej z nienależytego wykonania zobowiązania, przy czym nienależyte wykonanie zobowiązania- terminowa wypłata należności na rzecz poszkodowanej- nastąpiła wyłącznie z winy pozwanej, 6) rażące naruszenie art. 13 ust. 1 oraz art. 15 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez ich nie zastosowanie w sprawie i całkowite przemilczenie faktu, że pozwana świadczenia na rzecz poszkodowanej wynikającego z prawomocnego orzeczenia sądowego nie dość, że nie wypłaciła w całości, to wypłata nastąpiła z bardzo znacznym opóźnieniem (niemal 100 dni) 7) naruszenie art. 448 § 1 kodeksu cywilnego poprzez odmówienie powódce prawa domagania się zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wywołane oczywiście niesumiennym i niezgodnym z prawem zachowaniem pozwanej, 8) naruszenie prawa procesowego tj. art. 233 kpc polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.