k.c., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na ustaleniu nieodpowiedniego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. W przedmiocie naruszenia przepisów postępowania apelujący wskazali na art. 233 § 1 k.p.c., na skutek dokonania błędnej oceny dowodu, tj. opinii (pisemnych i ustnej) biegłej geodety w zakresie, w jakim Sąd uznał ją za miarodajną dla ustalenia odpowiedniego wynagrodzenia w rozumieniu art.
Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia i zasądzenia od wnioskodawcy na ich rzecz solidarnie wynagrodzenia w wysokości 20.300 zł. Zgłosili ewentualny wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu szacowania nieruchomości celem ustalenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Domagali się także zasądzenia od wnioskodawcy solidarnie na ich rzecz kosztów postępowania za obie instancje według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu apelacji podkreślili, iż biegła w opinii, ustalając wartość należnego im od wnioskodawcy wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, w istocie wzięła pod uwagę zaniżoną cenę jednego metra kwadratowego powierzchni gruntu, jednocześnie błędnie konstatując, iż stosownych wyliczeń należało dokonać w odniesieniu do nieruchomości rolnej. Tym samym skarżący zaakcentowali, iż ich nieruchomość ma charakter działki siedliskowej, jest wyposażona we wszelkie media (energia elektryczna, wodociąg komunalny, własne szambo), a zatem siłą rzeczy tak uzbrojonej i wykorzystywanej działki nie można traktować jak gruntu rolnego. Dla prawidłowych wyliczeń biegła zobligowana była przyjąć wartości jednego metra kwadratowego gruntu dla „działek podmiejskich” wskazywanych w opinii, których cena wahała się od 48 do 60 zł /m 2. W ocenie skarżących przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu należało wziąć pod uwagę jako jego składnik wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z powierzchni ograniczonej lub wyłączonej z możliwości korzystania z działki nr (...) – za okres 99 lat na przyszłość. W tym kontekście wywiedli apelujący, iż do ustalenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 145 k.c., stosowany dalej odpowiednio poprzez art. 305 4 k.c. Wskazali skarżący, iż na podstawie poglądów doktryny i orzecznictwa do ustalenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu należy doliczyć wszelkie uszczerbki majątkowe – szkody właściciela nieruchomości obciążonej powstałe na skutek ustanowienia służebności przesyłu oraz utratę potencjalnych czynszów lub wynagrodzeń za bezumowne korzystanie – właśnie za okres 99 lat na przyszłość, co stanowiło analogię do maksymalnego okresu na jaki można oddać nieruchomość w użytkowanie wieczyste. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja była bezzasadna. Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji i przyjmuje je za własne bez potrzeby ponownego przytaczania. Należy podkreślić, że zarzuty apelacji ograniczają się do kwestii wysokości należnego skarżącym wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu i pomimo zasady integralności postanowienia o ustanowieniu przesyłu w żadnej mierze nie negują istnienia podstaw i zakresu ustanowionej zaskarżonym postanowieniem służebności, co zresztą było niesporne już na etapie wniesienia sprawy, bowiem jedynym spornym elementem była kwestia wysokości należnego wynagrodzenia. Skarżący zarzuty apelacji generują wokół zasadniczo dwóch kwestii: ceny metra kwadratowego gruntu przyjętej przez biegłą dla dokonywanych wyliczeń oraz wynagrodzenia za „bezumowne korzystanie” z powierzchni ograniczonej lub wyłączonej z korzystania poprzez aspekt długotrwałości tego wyłączenia i w konsekwencji okresu przyjętego dla wyliczenia. Odnosząc się do tak zakreślonych zarzutów prowadzących zdaniem skarżących do naruszenia norma art.
oraz art. 233 § 1 k.p.c. należy przede zauważyć, że ani w apelacji, ani też w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, uczestnicy w żaden sposób nie wyjaśnili, w jaki sposób wyliczona została żądana przez nich kwota wynagrodzenia określana na 20.300zł. Kwestionując kwotę ustaloną przez Sąd pierwszej instancji za wnioskowaną przez wnioskodawcę, nie przeciwstawia się w apelacji żadnych skonkretyzowanych wyliczeń. Zarzuty co do ceny metra kwadratowego gruntu i nieruchomości przyjętych jako podobne do jej ustalenia zostały szczegółowo wyjaśnione w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w tym przez biegłą, która precyzyjnie wyjaśniła, z jakich przyczyn twierdzenia uczestników o wyższej cenie gruntu są nierealne, konkretnie opisując rodzaj nieruchomości uczestników, jej położenie, ceny występujące na rynku nieruchomości oraz różnicując wartości zajętych przez urządzenie przesyłowe gruntów, co bardzo szczegółowo przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (k. 151 v). Należy zwrócić uwagę, że zarzuty zgłaszane przez uczestników w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji po złożeniu wyjaśnień do opinii przez biegłą nie były dalej podtrzymywane, nie podważano opinii w tym zakresie, nie wnioskowano o dalsze dowody, w tym w szczególności o dowód z opinii innego biegłego, a skarżący ograniczali się do kwestii przebiegu instalacji. Obecnie nie zostały wykazane takie wady opinii, które dyskwalifikowałyby dane przyjęte przez biegłą i złożone wyjaśnienia, a twierdzenia skarżących o wyższych cenach rynkowych nieruchomości podobnych pozostają nadal niewykazane dowodowo – przy dodatkowym wskazaniu, że zgłoszony ewentualny wniosek o dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy był spóźniony w rozumieniu art. 381 k.p.c. Należy także podkreślić, że ceny te były jedynie wyjściową dla określenia należnego uczestnikom wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, a zarówno Sąd Rejonowy, jak i biegła w swojej opinii prawidłowo zastosowali się do wskazywanych w tym zakresie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie zasad. Nie ma bowiem żadnych ustawowych wskazówek, jak określić wysokość wynagrodzenia przewidzianego w art.
k.c. Ustawodawca wskazuje jedynie, że służebność przesyłu jest ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy za odpowiednim wynagrodzeniem należnym od przedsiębiorcy na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej. Wynagrodzenie to co do zasady powinno mieć charakter świadczenia jednorazowego, choć dopuszcza się również postać świadczeń okresowych i per analogiam poszukuje się wskazówek w wypowiedziach doktryny dotyczących wynagrodzenia należnego właścicielowi nieruchomości obciążonej za ustanowienie służebności drogi koniecznej. Generalnie wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu powinno być ustalone na podstawie cen rynkowych, a jako kryteria pomocnicze należy wziąć pod uwagę: zwiększenie wartości przedsiębiorstwa, którego składnikiem stała się służebność (zob. art. 551 pkt 3 k.c.), ewentualne obniżenie wartości nieruchomości obciążonej, straty poniesione przez właściciela nieruchomości obciążonej, na przykład w postaci utraty pożytków z zajętego pod urządzenia przesyłowe pasa gruntu. Wskazuje się dalej, że na wysokość wynagrodzenia będzie miał wpływ zakres ograniczeń własności nieruchomości, w tym uciążliwość ustanawianego prawa dla właściciela nieruchomości obciążonej. Należy wziąć pod uwagę zarówno rodzaj, rozmiar, położenie, właściwość i sposób eksploatacji urządzeń przesyłowych, jak i rodzaj, powierzchnię i przeznaczenie nieruchomości obciążonej, a wysokość tego wynagrodzenia powinien ustalać każdorazowo biegły sądowy (rzeczoznawca majątkowy). Wskazuje się przy tym, że posiadanie służebności gruntowej, obecnie zdefiniowanej w art. 305 1 k.c. jako służebność przesyłu, przybiera taką postać, że nie pozbawia w zupełności faktycznego władztwa właściciela nad nieruchomością obciążoną. Dlatego muszą zawodzić kryteria ustalania wysokości wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości oparte wyłącznie na układzie odpowiednich cen rynkowych właściwych dla najmu lub dzierżawy gruntu, które są adekwatne w sytuacjach, kiedy wynajmujący lub wydzierżawiający zostają zupełnie pozbawieni fizycznego władztwa nad rzeczą. W ramach obiektywnych kryteriów można natomiast zastosować odpowiednie ceny rynkowe za korzystanie z nieruchomości w zakresie służebności, których wysokość powinna uwzględniać stopień ingerencji w treść prawa własności. Jeżeli, ze względu na sposób posiadania służebności lub też ze względu na sposób posadowienia urządzeń przesyłowych, właściciel nieruchomości może korzystać ze swojej nieruchomości w mniej lub bardziej ograniczonym zakresie, wynagrodzenie za bezumowne korzystanie powinno być odpowiednio obniżone (porównaj: Katarzyna A. Dadańska, Komentarz do art.305
Z tych przyczyn Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną i oddalił ją na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.