kc poprzez oddalenie wniosku dotyczącego odpłatnego ustanowienia służebności przesyłu obciążającej nieruchomość stanowiącą własność wnioskodawcy położonej w obrębie Z. ( (...)) przy ul. (...) o numerze ewidencyjnym działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą pod numerem (...) i nie zasądzenie od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawcy jednorazowej kwoty 272.000,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt dwa tysiące) tytułem odpowiedniego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto domagał się nie obciążania wnioskodawcy kosztami postępowania, w tym kosztami związanymi z ewentualnym wydaniem w sprawie opinii biegłych sądowych oraz zasądzenia od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych Sąd Okręgowy zważył: Apelacja wnioskodawcy D. J. jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a na jego podstawie poczynił adekwatne do treści materiału dowodowego ustalenia faktyczne. Ustalenia te Sąd Odwoławczy przyjmuje za własne, nie znajdując potrzeby ich ponownego szczegółowego przytaczania. Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych, to w pierwszej kolejności należy ocenić zasadność zarzutów naruszenia prawa procesowego. Dopiero bowiem na gruncie niewadliwych ustaleń faktycznych możliwa będzie ocena prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nie jest zatem słuszny zarzut apelującego dotyczący naruszenia art. 233 kpc polegający na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawnym pominięciu wniosków z niego płynących, a nadto wyprowadzeniu z materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, a nadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego co w konsekwencji oddalenie wniosku D. J. o ustanowienie służebności przesyłu. Zgodnie z art. 233 § 1 kpc sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena ta musi być zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz uwzględniać całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 kpc wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego to, bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 6.11.1998 r, II CKN 4/98). Ocena dowodów przeprowadzona z zachowaniem tych reguł mieści się w granicach wyznaczonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów wprowadzoną w art.233 kpc Podniesione przez apelującego zarzuty mogłyby być uwzględnione jedynie wówczas gdyby wykazano, że zebrane dowody w części zostały ocenione w sposób rażąco wadliwy, sprzeczny z zasadami logiki bądź doświadczenia życiowego. Tego zaś apelujący nie dowiódł, a jego twierdzenia, że prawidłowa ocena materiału dowodowego w sprawie prowadzi do odmiennych ustaleń jest jedynie wyrazem własnej oceny dowodów i własnej wersji stanu faktycznego korzystnego dla niego, ale oderwanego od dowodów i ustaleń Sądu pierwszej instancji. Należy zauważyć, że Sąd Rejonowy w sposób wszechstronny, bezstronny i zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy sprowadzał się do dowodów z dokumentów, które zostały przedstawione przez uczestnika postępowania. Dokumenty te w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzają, że na nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy w drugiej połowie lat 70-tych XX wieku przedsiębiorstwo państwowe Zakłady (...) w W. - Zakład (...) w Ł. - Rejon S. wybudowało urządzenie przesyłowe w postaci linii energetycznej 15 kV. Od dnia 30 września 1971 roku zakład ten zaczął w/w linię wykorzystywać w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Innymi słowy załączone przez uczestnika postępowania dokumenty w sposób jednoznaczny wskazują, iż jego poprzednicy prawnicy korzystali ze służebności przesyłu znajdującej się na nieruchomości wnioskodawcy oraz, że korzystanie z tej służebności przez w/wym przedsiębiorstwo oraz jego następców prawnych trwa aż do dnia dzisiejszego. Jak wskazuje lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji przeprowadził wnikliwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a następnie poddał słusznej ocenie prawnej wszelkie zmiany ustrojowe i nowelizacje przepisów prawa, w tym art. 128 kc odnośnie uznania dopuszczalności nabywania służebności gruntowych odpowiadających treści służebności przesyłu i wyciągnął z nich trafne wnioski, które są w całości akceptowane i podzielane przez Sąd Odwoławczy bez konieczności ich ponownego powtarzania w tym miejscu. Reasumując - rozumowaniu Sądu a quo i dokonanej na jego podstawie oceny w żadnym wypadku nie można przypisać dowolności. W takim stanie rzeczy przeprowadzona ocena dowodów nie może być skutecznie podważona, co czyni zarzut naruszenia przepisu art. 233 kpc całkowicie chybionym. Za pozbawiony uzasadnionych podstaw należy uznać zarzut naruszenia art. 217 § 1 kpc w zw. z art. 227 kpc i 278 kpc poprzez brak przeprowadzenia przez Sąd, w wypadku wymagającym wiadomości specjalnych, dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości na okoliczność ustalenia wysokości wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu. Skoro bowiem przesłanką rozstrzygnięcia sprawy nie jest faktyczny zakres służebności gruntowej, lecz fakt jej zasiedzenia przez poprzednika prawnego uczestnika, to tym samym została wyeliminowana konieczność ustanowienia służebności przesyłu przez sąd meriti, a w konsekwencji podstawa ustalenia na rzecz wnioskodawcy wynagrodzenia z tego tytułu. Powtórzyć należy za Sądem Rejonowym, iż wynagrodzenie za obciążenie nieruchomości służebnością gruntową należy się właścicielowi nieruchomości wyłącznie w przypadku gdy do tego obciążenia dochodzi. W przypadku zasiedzenia, skutek ten następuje ex lege - nabywca uzyskuje swoje prawa w sposób pierwotny. Dlatego też zasiedzenie służebności jest nieodpłatne. Skoro tak to wobec zasiedzenia ograniczonego prawa rzeczowego przez uczestnika postępowania brak było podstaw dla przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu i co oczywiste brak jakichkolwiek argumentów za dopuszczeniem dowodu z opinii biegłego, który miałby wysokość owego wynagrodzenia określić. Marginalnie należy wskazać, iż dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w realiach niniejszej sprawy wiązałoby się nie tylko z dodatkowymi kosztami dla wnioskodawcy, ale także wpłynęłoby na przedłużenie postępowania. Nie można zgodzić ze skarżącym, iż Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 217 § 1 kpc w zw. z art. 227 kpc poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika wnioskodawcy w przedmiocie zobowiązania uczestnika do przedłożenia dowodu uiszczania podatku od nieruchomości użytkowanej przez uczestnika oraz przedłożenia deklaracji potwierdzającej fakt zgłoszenia nieruchomości użytkowanej przez uczestnika do właściwego urzędu prowadzącego ewidencję gruntów na cele podatku od nieruchomości wskutek błędnego uznania, iż dowód ten służył dla wykazania faktów nie mających istotnego znaczenia dla sprawy. Okoliczność ponoszenia ciężarów podatkowych od nieruchomości jest tylko jednym z przejawów właścicielskiego podejścia do uprawnień korzystania z nieruchomości, a jego brak nie przesądza o pozytywnym uznaniu prawa do nieruchomości. W ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo i wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonując trafnej, logicznej i spójnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, biorąc pod uwagę wszystkie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sporu dowody w sprawie. Zaznaczyć też należy, iż stosownie do treści przepisu art. 227 kpc przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Faktem istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było ustalenie – wobec podniesienia przez uczestnika postępowania zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu – czy w istocie przysługuje prawo własności owej służebności przesyłu i czy należy ono do uczestnika postępowania - (...) Spółka Akcyjna w siedzibą L. i temu też założeniu słusznie było podporządkowane postępowanie dowodowe. Poza tym Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o oddaleniu tychże wniosków dowodowych ( vide k. 79), zatem w celu skutecznego powoływania się w dalszym toku postępowania na zarzuty z tym związane, pełnomocnik winien zgłosić do protokołu zastrzeżenia w trybie art. 162 kpc, co w sprawie przedmiotowej nie miało miejsca (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, IV CSK 185/09). Za całkowicie chybiony należy uznać podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego art. 352§1 kc poprzez przyjęcie, iż posiadanie realizowane przez uczestnika mogło prowadzić do zasiedzenia służebności w sytuacji, gdy na poczet okresu wymaganego do zasiedzenia nie można zaliczyć okresu posiadania nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej przez uczestnika przed dniem 1 lutego 1989 r. w sytuacji gdy przedsiębiorstwa państwowego nie można uznać w okresie do 1 lutego 1989 r. za samoistnego posiadacza nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej i w związku z tym okres posiadania mógł rozpocząć się dopiero 1 lutego 1989 r., tj. z dniem, w którym przestała obowiązywać zasada jednolitej własności państwowej zapisana w art. 128 kc, gdyż dopiero wtedy doszło do rozdzielenia własności i przedsiębiorstwa państwowe mogły nabywać na swoją rzecz własność i inne prawa rzeczowe. Otóż kwestia zaliczania okresu posiadania przez Skarb Państwa na rzecz aktualnych posiadaczy sieci energetycznych została szczegółowo i gruntowanie wyjaśniona w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym dostarczanie przez państwowe przedsiębiorstwa energetyczne energii elektrycznej oraz budowa i konserwacja urządzeń do tego służących było wykonywane w ramach działalności gospodarczej państwa, a więc w ramach dominium, a nie w ramach władczych uprawnień. Jeszcze przed podjęciem uchwały całej Izby Cywilnej z dnia 26 października 2007 roku, III CZP 30/07, w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone było stanowisko, że osoba prawna, która przed dniem 01 lutego 1989 roku mając status państwowej osoby prawnej nie mogła nabyć (także w drodze zasiedzenia) własności nieruchomości, może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 01 lutego 1989 roku doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. Stanowisko to wyrażone zostało w szczególności właśnie w odniesieniu do przedsiębiorstw energetycznych i innych przedsiębiorstw przesyłowych, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku korzystały ze służebności przesyłu w ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w rozumieniu art. 338 kc oraz ze względu na treść art. 128 kc nie mogły nabyć na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2006 roku, IV CSK 149/05, nie publ., i z dnia 08 czerwca 2005 roku, V CK 680/04, nie publ., oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006 roku, I CSK 11/05 i z dnia 10 kwietnia 2008 roku, IV CSK 21/08, nie publ. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2008 roku, I CSK 171/08). Należy w tym miejscu nadto powtórzyć za Sądem Najwyższym, że nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż posiadanie służebności przesyłowej przez przedsiębiorstwo państwowe przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny z 1989 r. nie było posiadaniem w rozumieniu art. 352 § 1 kc i nie mogło prowadzić do zasiedzenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2012 roku, IV CSK 183/11). Stanowisko to jest w pełni aprobowane przez Sąd Okręgowy i tym samym dalsze dywagacje odnośnie tego zarzutu stają się zbędne. Powyżej zaprezentowane uwagi stanowiły także o konieczności uznania zarzutu naruszenia art. 172 § 2 kc w zw. z art. 176 kc w zw. z art. 292 kc polegającego na uznaniu, iż z dniem 30 września 2001 r. upłynął okres 30 lat, skutkujący nabyciem przez (...) S.A. w Ł., przez zasiedzenie, służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na działkach za całkowicie bezzasadny. Winno się w tym miejscu ponownie zaakcentować, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989 r., mając status państwowej osoby prawnej, nie mogła nabyć (także w drodze zasiedzenia) własności nieruchomości ani ograniczonych praw rzeczowych, może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po tej dacie doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. Trzeba zatem jednoznacznie wskazać, że w dokumentach załączonych do akt sprawy przez uczestnika, jest jednoznaczna informacja o istnieniu linii przesyłowej energii elektrycznej przechodzącej obecnie przez nieruchomość wnioskodawcy w zakresie linii 15 kV co najmniej od 1971 roku, kiedy to została wybudowana. Bezspornie zaś owa linia została oddana do eksploatacji z dniem 30 września 1971 roku, co wynika z protokołu odbioru technicznego z dnia 30 września 1971 roku. Zatem wbrew tezom skarżącego trafnie Sąd pierwszej instancji ustalił, iż zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu nastąpiło z dniem 30 września 2001 roku (wobec wprowadzenia noweli art. 172 kc poprzez wydłużenie okresu samoistnego posiadania prowadzącego do zasiedzenia w złej wierze do lat trzydziestu od dnia 01 października 1990 roku) Wreszcie nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 305 1 kc i art.
Jest bowiem oczywistym, że w przypadku skutecznego podniesienia zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu jej ustanawianie w trybie przepisu art. 305 1 kc, a tym bardziej zasądzenie wynagrodzenia z tego tytułu w oparciu o przepis art.
Taka sytuacja występuje w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, ponieważ uuczestnik postępowania wykazał, iż posiada prawo do zajmowania przez urządzenie energetyczne cudzej własności. Z tych wszystkich względów bezzasadna apelacja z mocy art. 385 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc podlegała oddaleniu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.