Sygn. akt I C 719/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 2013r. Sąd Okręgowy w Płocku Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Renata Szatkowska Protokolant: Anna Bogacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2013r. sprawy z powództwa S. J. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę I. zasądza od (...) S.A. w W. na rzecz S. J. :
(1). Za terapię zapłacił 400 zł w dniu 14 kwietnia 2011r. za okres od 17 marca 2011r. do 14 kwietnia 2011r. , za badanie psychiatryczne 80 zł w dniu 3 listopada 2010r. ( v. k. 323-324 zaświadczenie lekarskie, rachunek za badanie, k. 332-333 zaświadczenie psychologa z dnia 14 kwietnia 2011r., rachunek za psychoterapię). W wyniku wypadku w dniu 28 maja 2005r. powód doznał stłuczenia głowy, stawu barkowego lewego i skręcenia kręgosłupa szyjnego; skutki tych obrażeń są przemijające. Po przebytym wypadku odczuwaćłbóle pleców, ramienia, głowy i nogi, miał kłopoty z chodzeniem. Wynika to z zaostrzenia zespołów korzeniowych , na jakie powód cierpi od lat, a przyczyną wyzwolenia dolegliwości (kolejny raz) był w tym przypadku przebyty uraz w dniu 28 maja 2005r. Na skutek dźwignięcia ok. 30 kg przedmiotu we wrześniu 2006r., wystąpiły u powoda dolegliwości bólowe i kilkumiesięczną niezdolność do pracy ( v. k. 171 opinia biegłego, J. K.). Zespół bólowy, związany z istnieniem zmian zwyrodnieniowo-zniekształcających kręgosłupa wystąpiłby u powoda przed uzyskaniem wieku emerytalnego, nawet gdyby nie miało miejsce zdarzenie z 28 maja 2005r.; doznany wówczas uraz mógł wyzwolić kolejne pojawienie się zespołu bólowego, uniemożliwiającego pracę w gospodarstwie rolnym, z tym, że uraz z 28 maja 2005r. nie był jedyną przyczyną niezdolności do pracy; uraz ten mógł być czynnikiem wyzwalającym kolejny raz w ostatnich 10 latach zespół bólowy u człowieka z istniejącą wcześniej zaawansowaną patologia kręgosłupa. Uraz doznany w wypadku nie był czynnikiem wyzwalającym chorobę zwyrodnieniową, ale zaostrzenie jej objawów, mimo zastosowanego leczenia dolegliwości nie ustępują. Z tym ,że gdyby nie wypadek , te dolegliwości wystąpiłyby w dłuższym lub krótszym czasie. O tym, że powód od lat cierpi na dolegliwości kręgosłupa świadczą zapisy z historii choroby z poradni rejonowej, np. wynik badania rtg z lutego 1993r., z października 94r. ( v. k. 193 i k. 209-210 opinie biegłego, J. K., k. 237 opinia biegłego, T. K., k. 142, k. 151 opinie biegłego, A. G.). Obrażenia doznane przez powoda w wypadku komunikacyjnym spowodowały całkowitą jego niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym od daty wypadku do co najmniej 2011r., przy czym niezdolność ta wynika zarówno z istniejących, zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa, jak i z wyzwalających i nasilających te objawy skutków przebytego urazu. Każdy z tych czynników przyczynił się w 50 % do niezdolności do pracy ( v. k. 247 opinia biegłego, T. K.). Ponadto wypadek komunikacyjny, w którym uczestniczył powód, spowodował u niego wystąpienie objawów depresji w przebiegu zaburzenia stresowego pourazowego, która nałożyła się na organiczną dysfunkcję (...). Objawy depresyjne: obniżony nastrój, depresyjna ocena teraźniejszości, skutkują zaburzonym, gorszym funkcjonowaniem w codziennym życiu, to powoduje spadek aktywności, utratę zainteresowań, poczucie niezaradności, obniżonej sprawności intelektualnej. Te objawy psychopatologiczne mają charakter trwały, utrzymują się od czasu wypadku i nasilają. Powód wymagał leczenia psychiatrycznego wkrótce po zaistniałym wypadku, nadal wymaga leczenia, tj. farmakoterapii, psychoterapii. Rokowania co do wyleczenia są raczej niepomyślne. Obecny stan zdrowia powoda w 50% jest skutkiem urazu z dnia 28 maja 2005r.Wcześniejsze problemy zdrowotne stanowiły podłoże do głębszej reakcji depresyjnej i miały wpływ na utrwalenie się objawów. Czynnikami potencjalnie uszkadzającymi (...) powoda mogła być choroba nadciśnieniowa, na którą powód leczył się przed wypadkiem, jak i wieloletnie toksyczne działanie chemicznych oprysków, których używał w prowadzonym gospodarstwie lub inne nieznane czynniki. Brak jest dostatecznych danych do uznania, iż to w wyniku wypadku doszło uszkodzenia mózgu, opiniowany nie stracił przytomności, RTG z dnia 17 czerwca 2005r. nie wykazało zmian urazowych kości sklepienia czaszki. ( v. k. 278, k. 305, k. 334, k. 361-362, k. 383-384 opinie biegłych psychiatry A. K. i psychologa W. S. ) . Wykonane przez S. J. badania MR oraz przebyta rehabilitacja i leczenie sanatoryjne były przydatne w diagnozowaniu i leczeniu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, na którą powód leczy się 1993r. ( v. k. 171 opinia biegłego J. K.). Od kilkunastu lat powód i jego żona zajmowali się uprawą warzyw w tunelach foliowych w swoim gospodarstwie rolnym w Z. o powierzchni ok. 6,6 ha. W 2004r. mieli 13 tuneli, w 2005r. 15 tuneli, nieogrzewanych, każdy zajmował ok. 200 m 2 powierzchni. Na 2 hektarach uprawiali pomidory, ogórki, kapustę, kalafior, rzodkiewki, sałatę, fasolę, seler, pietruszkę, marchew, cebulę, paprykę, truskawki, hodował także sadzonki warzyw na sprzedaż, przy czym część warzyw uprawiania była w tunelach, część w gruncie, na 3 hektarach siał zboże, na 1 hektarze hodował choinki, łąki zajmowały ok. 1,5 ha. Gospodarstwo prowadził razem z żoną, nikogo nie zatrudniał, niekiedy korzystał z pomocy sąsiadów przy pikowaniu, pieleniu, nie płacił za tę pracę, odrabiał ją pracą ciągnika. Dochód z gospodarstwa należał do powoda i jego żony. Do pracy w gospodarstwie posiadał 2 ciągniki, kultywator, opryskiwacz, pług, bronę i bronę talerzową, agregat uprawowy, siewnik, rozrzutnik obornika, sprzęt do ładowania, przyczepy. Sadzonki do uprawy sam hodował. Plony sprzedawał na rynku. Nie prowadził księgowości; nie odnotowywał, ile w danym roku wyhodował warzyw, ile sprzedał, za jaką kwotę, jakie poniósł wydatki na uprawy, jakie straty. ( v. k. 35 zaświadczenie Wójta Gminy Ł. z dnia 16 kwietnia 2008r., k. 400-401, k.507 zeznania powoda, S. J., k. 123-124 zeznania świadka, T. J. ). Po wypadku prowadzeniem gospodarstwa zajmowała się żona powoda, pomagał jej syn. Powód nie pracował w gospodarstwie. Uprawiano tylko pomidory, zboże, choinki . Dochody, jakie przynosiło gospodarstwo wynosiły rocznie ok. 18.000 zł ( v. k. 401-402, k. 530-531 zeznania powoda, S. J.). Hipotetyczny średnioroczny dochód ( po odliczeniu koniecznych nakładów), jaki powód osiągnąłby ze swojego gospodarstwa rolnego w latach 2005-2010, gdyby nie uległ wypadkowi w 2005r., to kwota 60.369 zł ( v. k. 415 i k. 512 opinie biegłego, Z. B.). W marcu 2011r. S. J. przekazał gospodarstwo rolne synom, od 3 maja 2012r. otrzymuje emeryturę rolniczą ( v. k. 400 zeznania powoda, S. J., k. k. 490-491 informacja KRUS w P. z dnia 7 grudnia 2012r.). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie częściowych zeznań powoda, S. J. ( k. 118- 123, 400- 402, k. 507, k. 530-531 ), świadka, T. J. ( k. 123- 125), w oparciu o dokumenty w postaci : dokumentacji leczenia powoda ( k. 13-17, k. 78-91, k. 94-95, k. 131), orzeczeń lekarza rzeczoznawcy KRUS ( k.225-235), rachunku zakupu odzieży i obuwia ( k. 18), faktur za wykonanie rezonansu magnetycznego ( k. 18), karty informacyjnej ( k. 23), zaświadczenia Wójta Gminy Ł. z dnia 16 kwietnia 2008r. ( k. 35), postanowienia z dnia 17 czerwca 2005r. o umorzeniu dochodzenia ( k. 47 akt sprawy 2 Ds. 1798/05 PR w P.), zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 marca 2011r. i z dnia 14 kwietnia 2011r. ( k. 323, k. 332), rachunku za badanie ( k. 324), rachunku za terapię ( k. 333), informacji KRUS w G. z dnia 14 sierpnia 2013r. ( k. 534-535), informacji KRUS w P. z dnia 7 grudnia 2012r. ( k. 490-491), decyzji KRUS ( k. 492 – 497), pisma powoda z dnia 28 kwietnia 2006r. z żądaniem zapłaty, pisma pozwanego o dostarczenie dodatkowych dokumentów, pisma powoda wraz z żądaną dokumentacją, pisma pozwanego odnośnie zgłoszonych żądań ( akta szkody (...) : k. 5, k. 6, k. 7-45, k. 60), a także opinie biegłych : A. G. ( k. 141-142, k. 151), J. K. ( k. 170-172, k. 193, k. 209-210), T. K. ( k. 237-239, k. 247), A. K. i W. S. ( k. 278-282, k. 305-306, k. 334, k. 360-362, k. 383- 384 ) , Z. B. ( k. 411-469, k. 511-514). Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda odnośnie ilości plonów, jakie zbierał z gospodarstwa i sprzedawał, kosztów prowadzenia gospodarstwa i dochodów, jakie uzyskiwał przed wypadkiem. W tym zakresie nie przedstawił on sądowi żadnych dowodów, a jego twierdzenia, że zysk – po odliczeniu nakładów- z ok. 6 hektarowego gospodarstwa, prowadzonego tylko przez powoda i jego żonę, wynosił rocznie ponad 70.000 zł są niewiarygodne w świetle zasad doświadczenia życiowego; powszechnie wiadomo, że działalność rolnicza, prowadzona na niewielkim obszarze przy wykorzystaniu wyłącznie pracy właścicieli, nie przynosi dużych dochodów. Dlatego też, by ustalić, jakie dochody powód osiągał przed wypadkiem, sąd posiłkował się opinią biegłego rolnika, który opierając się o zeznania powoda co do rodzaju i ilości upraw oraz sposobu prowadzenia gospodarstwa rolnego wyliczył, jakie hipotetycznie były średnie dochody z gospodarstwa za lata 2005-
- Zarzuty powoda do opinii sąd uznał za niezasadne. Ponieważ powód nie wykazał rzeczywistych dochodów z gospodarstwa, należało ustalić, jakie dochody mógł osiągnąć, zakładając rodzaj i wielkość upraw, sposób prowadzenia gospodarstwa, średnie ceny plonów rolnych w danym czasie i średnie nakłady na uprawy i straty. Biegły ustalił przeciętny, zwykły dochód, możliwy do osiągnięcia przez powoda w latach 2005 -
- S. J. nie wykazał, by opinia biegłego była nierzetelna, czy oparta o nieprawidłowe założenia lub wyliczenia; powód wskazuje jedynie, że osiągał wyższe plony i wyższe ceny ze sprzedaży, że ponosił niższe koszty produkcji, jednak tych twierdzeń w żaden sposób nie wykazał. Dlatego też oddalono wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego. W zakresie sadzonek biegły podał, iż w okresie 6 lat powód uzyskałby dochód z ich produkcji w ilościach przez niego podanych w kwocie 81.300 zł, z tym, że nie jest możliwe, by przy produkcji takiej ilości sadzonek sam pracował. Przez pierwsze 3 miesiące pracy przy sadzonkach musiałyby pracować razem z nim jeszcze 2 osoby, a w pozostałych 4 miesiącach jeszcze jedna osoba. Z zeznań powoda wynika, że gospodarstwo prowadził razem z żoną, więc w drugim okresie był w stanie wyprodukować takie ilości sadzonek, jak podał ( dwie osoby), natomiast w pierwszym okresie musiałby zatrudnić jeszcze jedną osobę, więc jego zeznania są niewiarygodne co do ilość produkowanych przez siebie sadzonek. Można zatem wyliczyć na podstawie danych wskazanych w opinii, że powód, pracując razem z żoną , był w stanie wyprodukować przez okres 6 lat po 7 miesięcy w roku sadzonki za kwotę 69.696 zł : - w ciągu 6 lat za kwotę 81300 zł, - więc za 1 rok - 13.550 zł, - 13.550 zł : 7 miesięcy pracy przy sadzonkach = 1.936 zł ( za jeden miesiąc) x 3 pierwsze miesiące = 5.808 zł x 2/3 ( gdyż pracował razem z żoną, a nie w 3 osoby ) = 3.872 zł za pierwszy okres pracy przy sadzonkach, - 3.872 zł + 7744 zł ( 4 pozostałe miesiące x 1.936 zł) = 11.616 zł za 1 rok przy założeniu, że pracował z żoną. - stąd za 6 lat dochód z sadzonek to kwota 69.696 zł ( 6 x 11.616 zł). Oddalono również wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych chirurga urazowego i neurologa; opinie sporządzone przez biegłych chirurga urazowego i neurochirurga wyczerpująco wyjaśniły skutki wypadku drogowego dla zdrowia powoda, zaś powód nie wskazał wobec tych opinii żadnych zasadnych zarzutów. Na wniosek pozwanego dowód z przesłuchania stron ograniczono do przesłuchania powoda, gdyż przedstawiciel pozwanego nie miał informacji na temat wypadku powoda i jego skutków dla zdrowia powoda. Sąd zważył, co następuje: Art. 436 kc w zw. z art. 435 kc przewiduje, iż samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzoną komukolwiek przez ruch pojazdu, chyba że szkoda wystąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Zgodnie zaś z art. 445 kc w zw. z art. 444 kc w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Odpowiedzialność ubezpieczyciela za sprawcę zdarzenia wynika z art. 822 kc. Pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności za skutki wypadku z dnia 28 maja 2005r., sporny był jedynie rodzaj i wysokość szkody, jakiej doznał powód w wyniku tego zdarzenia. Niewątpliwe jest, iż w skutek wypadku z dnia 28 maja 2005r. powód doznał uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia : stłuczenia głowy, stawu barkowego lewego i skręcenia kręgosłupa szyjnego, przy czym skutki tych obrażeń są przemijające, odczuwa ból pleców, ramienia, głowy i nogi, ma kłopoty z chodzeniem, z tym, że wynika to z zaostrzenia zespołów korzeniowych , na jakie powód cierpi od lat, a przyczyną wyzwolenia dolegliwości po raz kolejny był uraz z 28 maja 2005r. Należy jednak podkreślić, że uraz doznany w wypadku nie był czynnikiem wyzwalającym chorobę zwyrodnieniową, ale tylko zaostrzenie jej objawów; gdyby nie wypadek te dolegliwości wystąpiłyby w dłuższym lub krótszym czasie. Obrażenia doznane przez powoda spowodowały całkowitą jego niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym od daty wypadku do co najmniej 2011r., przy czym niezdolność ta wynika zarówno z istniejących, zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa, jak i z wyzwalających i nasilających te objawy skutków przebytego urazu, a każdy z tych czynników przyczynił się w 50 % do spowodowania niezdolności do pracy. Poza tym, wypadek wywołał u niego objawy depresyjne w postaci obniżonego nastroju, depresyjnej oceny teraźniejszości, co skutkuje zaburzonym, gorszym funkcjonowaniem w codziennym życiu : spadek aktywności, utrata zainteresowań, poczucie niezaradności, obniżona sprawności intelektualnej. Te objawy mają charakter trwały, utrzymują się od czasu wypadku i nasilają, a rokowania co do wyleczenia są raczej niepomyślne. Należy jednak zauważyć, że obecny stan zdrowia psychicznego powoda jedynie w 50% jest skutkiem urazu z dnia 28 maja 2005r.; wcześniejsze problemy zdrowotne stanowiły podłoże do głębszej reakcji depresyjnej i miały wpływ na utrwalenie się objawów. Skutki wypadku są zatem poważne dla powoda; wiążą się nie tylko z doznanym bólem i cierpieniem z uwagi na uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia psychicznego, ale także z koniecznością zmiany dotychczasowego sposobu życia. Do daty wypadku powód pracował zawodowo, osiągał dochody, funkcjonował jako aktywny człowiek, zaś po wypadku nie był już w stanie zajmować się pracą, prowadzenie gospodarstwa musiał przekazać żonie i synowi, pogłębiły się objawy depresyjne. Dlatego też uznano, że kwota 40.000 zł zadośćuczynienia jest adekwatna do rodzaju i rozmiaru krzywdy doznanej przez S. J. w dniu 28 maja 2005r. Od tej kwoty odliczono 5.000 zł wypłacone dobrowolnie przez pozwanego. Zgodnie z art. 444 § 1 kc w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Ponieważ S. J. wymagał od dnia wypadku leczenia psychiatrycznego i nadal tego leczenia wymaga, zasadne jest przyznanie mu odszkodowania obejmującego koszty poniesionej psychoterapii w wysokości 400 zł. Uwzględniono żądanie w tym zakresie w całości, gdyż potrzeba przeprowadzenia terapii wynika wyłącznie z nasilenia się objawów depresyjnych na skutek wypadku. Co do odszkodowania w kwocie 2.086 zł powództwo oddalono, skoro badania MR oraz rehabilitacja i leczenie sanatoryjne były przydatne w diagnozowaniu i leczeniu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, nie zaś skutków przedmiotowego wypadku. Jeśli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeśli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość na skutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty ( art. 444 § 2 kc). Wg SN ( v. wyrok z 7 stycznia 2004r., III CK 181/02 ) przepis ten stosuje się do sytuacji, w której rolnik utracił zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym; renta ma rekompensować poniesioną stratę. Strata może polegać na tym, że rolnik nie osiągnął dochodów takich, jak przed wypadkiem, albo zwiększyły się koszty produkcji rolnej , jeśli np. musiał zatrudnić najemnych pracowników do prac rolnych; rentę można skumulować jako jedną kwotę za cały okres. Biegli ocenili, że S. J. był od daty wypadku na skutek odniesionego wówczas urazu całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym do co najmniej 2011r., istnieje więc związek przyczynowy pomiędzy wypadkiem, jego skutkami dla zdrowia powoda a niemożliwością prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego i nie uzyskaniem w związku z tym dochodów, takich jak przed wypadkiem. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że niezdolność ta wynika zarówno ze zmian zwyrodnieniowych odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa, jak i z wyzwalających i nasilających te objawy skutków przebytego urazu, a każdy z tych czynników przyczynił się w 50 % do niezdolności powoda do pracy. Stąd też zasadne okazało się żądanie powoda w zakresie renty, obejmującej utracone dochody za wskazany okres. Średnioroczny hipotetyczny dochód z gospodarstwa powoda w latach 2005-2010 to kwota 60.369 zł ( 48.753 zł + 11.616 zł). Rzeczywisty osiągany przez niego dochód wynosił 18.000 zł rocznie. Zatem za jeden rok strata dochodów to kwota 42.369 zł. Ale ponieważ tylko w 50% niezdolność powoda do pracy jest skutkiem wypadku, przyjęto do wyliczeń połowę utraconych dochodów, czyli po 21.185 zł rocznie. Od powyższych kwot odjęto także zasiłki rolnicze i rentę rolniczą, jaką powód otrzymywał od dnia wypadku – w wysokości 50%, skoro świadczenia te otrzymywał ze względu na niezdolność do pracy, wywołaną jedynie w 50% skutkami urazu z dnia 28 maja 2005r. Należne zatem powodowi kwoty z tytułu utraconych dochodów wynoszą: - za 2005r. : 21.185 zł – 763 zł ( 1.526 zł zasiłek chorobowy x 50%) = 20.422 zł; - za 2006r. : 21.185 zł – 731 zł ( 1.463 zł zasiłek chorobowy x 50%) = 20.454 zł; - za 2007r.: 21.185 zł – 1.375 zł ( 2.751 zł zasiłek chorobowy x 50%)=19.810 zł; - za 2008r. : 21.185 zł –1.316 zł ( 6 msc x438,80 zł x50%)- 692 zł ( 1.385 zł zasiłek chorobowy x 50%) = 19.177 zł ; - za 2009r. : 21.185 zł –2.772 zł (2msc x 442,80 zł x50%+ 10 msc x 456,83 zł x50% = 442,80 zł+2.329,15) = 18.413 zł; - za 2010r. : 21.185 zł – 2.895 zł (2 msc x465,83 zł x 50% + 10 msc x 485,84 zł x 50% = 465,83 zł+ 2.429,20 zł) = 18.290 zł. Kwoty powyższe zasądzono w całości na rzecz powoda, mimo, iż gospodarstwo rolne prowadził razem z żoną, zatem uzyskane dochody stanowiłyby ich majątek wspólny. Jednakże każdy z małżonków może samodzielnie dochodzić należności objętych majątkiem wspólnym. Przyznane powodowi kwoty wejdą więc do majątku wspólnego jego i żony. Za 2005r. przyznano zwrot utraconych dochodów za cały rok, mimo, iż wypadek miał miejsce pod koniec maja. Od tej daty jednak powód nie był w stanie zajmować się już pracami rolnymi i przygotować rośliny, tak, by owocowały, na skutek tego nie osiągnął w 2005r. możliwego dochodu. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 455 kc w zw. z art. 481 kc. Art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym (……) stanowi, iż zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni, licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie; a w przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba, że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. Z akt szkody wynika, że pierwsze zgłoszenie żądania miało miejsce w dniu 12 maja 2006r. ( data wpływu pisma do (...)) i dotyczyło zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł, utraconych dochodów w kwocie 75.470 zł i kosztów leczenia w kwocie 1.448 zł, zaś po złożeniu żądanych dokumentów w dniu 16 czerwca 2006r., świadczenia z tego tytułu mogły być wypłacone w terminie 14 dni, czyli w dniu 30 czerwca 2006r. Stąd też odsetki ustawowe od zadośćuczynienia i utraconych dochodów za 2005r. zasądzono od dnia następnego, czyli od 1 lipca 2006r. do dnia zapłaty. Co do nie zgłoszonych wcześniej żądań uznano, że pierwsze wezwanie do zapłaty nastąpiło w dacie doręczenia odpisu pozwu pozwanemu i od tej daty liczyć termin dla spełnienia świadczenia, wg zasad j.w. Odpis pozwu (...) otrzymał w dniu 12 sierpnia 2008r. ( k. 56 akt). Po otrzymaniu pozwu nie podjął żadnych czynności, by wyjaśnić okoliczności, potrzebne do ustalenia swojej odpowiedzialności, czy wysokości świadczenia. Dlatego przyjęto, iż w dniu 12 sierpnia 2008r. nastąpiło zawiadomienie (...) o szkodzie odnośnie utraconych dochodów w kwocie 150.940 zł za 2006 i 2007 r. i od tej daty liczono 30 dniowy termin dla wypłacenia świadczenia. Zatem wypłata świadczeń winna nastąpić w dniu 11 września 2008r. Odsetki zasądzono dnia następnego, tj. od 12 września 2008r. do dnia zapłaty. Co do roszczeń zgłoszonych w toku procesu tj. utraconych dochodów za 2008, 2009 i 2010r, przyjęto, iż wezwanie do ich zapłaty nastąpiło po raz pierwszy w momencie doręczenia pozwanemu odpisu pisma rozszerzającego powództwo, tj. w dniu 23.08.2011r. ( k. 354- na piśmie potwierdzenie jego odbioru przez upoważnioną osobę , pismo z k. 322 nie było doręczone pozwanemu). Stąd zapłata powinna nastąpić w dniu 22 września 2011r. ( 30 dni licząc od 23 sierpnia 2011r), zatem odsetki należne są od dnia następnego, tj. od dnia 23 września 2011r. Żądanie 400 zł odszkodowania zgłoszono po raz pierwszy w toku procesu. Pismo z k. 331 doręczono powodowi w dniu 19 sierpnia 2011r. ( k. 353), 30 dniowy termin upłynął w dniu 18 września 2011r. Odsetki zasądzono od dnia następnego, tj. od 19 września 2011r. do dnia zapłaty. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 kpc, stosunkowo je rozdzielając. Powód żądał łącznie ok. 425.000 zł , przyznano mu ok. 150.000 zł , czyli wygrał proces w ok. 35%. W takiej proporcji rozdzielono koszty. Koszty powoda, zwolnionego od kosztów w całości, wyniosły 7.217 zł (wynagrodzenie pełnomocnika 7.200 zł + opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł). Koszty pozwanego to również kwota 7.217 zł ( wynagrodzenie pełnomocnika 7.200 zł + opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł). Stąd też należne powodowi od pozwanego koszty wynoszą : 2.526 zł ( 7.217 zł x 35%), a pozwanemu od powoda : 4.691 zł ( 7.217 zł x 65 %). Różnica kosztów na korzyść pozwanego to kwota 2.165 zł ( 4.691 - 2.526 zł). Poniesione przez Skarb Państwa w toku procesu wydatki wyniosły 8.937,85 zł : - k. 133- 17,36 zł, - k. 175- 378 zł - k. 196- 210 zł - k. 212- 252 zł - k. 249 – 672,75 zł - k. 287 – 790 zł - k. 309 – 189,26 zł + 189,26 zł - k. 337- 200 zł - k. 365 - 209 zł + 189 zł - k. 387 – 189,26 zł +204,26 zł - k. 471 – 4.187,70 zł - k. 516 – 1.060 zł. Pobrano od pozwanego na rzecz SP tytułem zwrotu wydatków kwotę 3.128 zł ( 8.937,85 zł x 35% ), a także opłatę od pozwu w części uwzględnionego powództwa tj. 7.599 zł (zł. 151.966 zł x 5 % ). Powoda nie obciążono wydatkami w zakresie oddalonego powództwa, gdyż został w całości zwolniony od kosztów sądowych.