kc jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Źródłem szkody według art.
Pojęcie to obejmuje zarówno wyroki, jak i postanowienia sądowe, od których nie przysługuje środek odwoławczy. Wykluczone jest dochodzenie odszkodowania w tym trybie, jeżeli szkoda powstała wskutek wydania nieprawomocnego orzeczenia sądowego niezgodnego z prawem. Orzeczenie nieprawomocne nie ma charakteru trwałego, strona postępowania zaś - jako zobowiązana do strzeżenia własnych interesów - powinna wykorzystać wszystkie instancyjne środki prawne, by doprowadzić do zmiany niekorzystnego i niezgodnego z prawem orzeczenia oraz zapobiec ewentualnej szkodzie. W procedurze cywilnej istnieje możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu w efekcie wznowienia postępowania ( art. 399 KPC), gdy dojdzie do uchylenia lub zmiany wyroku. Wówczas to bowiem sąd, na wniosek skarżącego, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie orzeka o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu stanu poprzedniego ( art. 415 KPC). Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu w osobnym procesie naprawienia szkody poniesionej wskutek wykonania wyroku. Podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa stanowiłby art.
M. Safjan, Odpowiedzialność odszkodowawcza, s. 69; zob. także uchw. SN z 30.5.2003 r., III CZP 34/03, Prok. i Pr. 2004, Nr 2, poz. 30, z glosą L. Boska, PiP 2003, z. 12, s. 119). Według pierwotnej wersji przyjętej w art. 424 1 § 1 KPC, skarga przysługiwała od prawomocnego orzeczenia drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia przy wykorzystaniu innych środków prawnych nie było możliwe. W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga przysługiwała także od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie wydanej przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że w chwili rozpatrywania skargi była możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych ( art. 424 1 § 2 KPC). Ustawa z 22.7.2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz. 1037), która weszła w życie 25.9.2010 r. i ma (w zakresie nowelizacji art.
KC) zastosowanie do orzeczeń, które uprawomocniły się od dnia 17.10.1997 r., zmieniła w istotny sposób zasady funkcjonowania "przedsądu" w sprawach odszkodowawczych. Odrębnie uregulowano przedsąd w postępowaniu procesowym i nieprocesowym. W tym pierwszym konieczność wystąpienia z żądaniem stwierdzenia niezgodności z prawem ogranicza się obecnie wyłącznie do prawomocnych wyroków sądów drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie, jeżeli przez wydanie takiego wyroku stronie wyrządzona została szkoda, a jego zmiana lub uchylenie w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Ponadto, w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, żądanie takie może odnosić się również do prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, mimo że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, jeżeli zmiana lub uchylenie wyroku nie są już możliwe ( art. 424 1 KPC). W sferze postępowania nieprocesowego, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wymagana jest w odniesieniu do prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, którego zmiana lub uchylenie w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Od tego ostatniego warunku istnieje wyjątek analogiczny do tego, który odnosi się do wyroków w postępowaniu procesowym ( art. 519 2 KPC). Wyłączona jest skarga od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego. W takich wypadkach orzeczenie Sądu Najwyższego traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi. Najistotniejszą treścią nowelizacji z 22.7.2010 r. jest jednoznaczne stwierdzenie, że w przypadkach prawomocnych orzeczeń, w których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w drodze omówionej powyżej skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych ( art. 424 1b KPC). O naruszeniu prawa rozstrzyga zatem samodzielnie sąd rozpoznający pozew o naprawienie szkody. Stosownie do tego znowelizowano komentowany tu art.
KC w jego § 2 stanowiąc, że wymóg stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności orzeczenia z prawem nie obowiązuje, jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej. Znowelizowany art.
KC ma, jak już wspomniano, zastosowanie do orzeczeń, które uprawomocniły się od dnia 17.10.1997 r. Ponadto ustawa zmieniająca wprowadziła przepis przejściowy dotyczący terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie - w przypadku orzeczenia niezgodnego z prawem, które uprawomocniło się po 17.10.1997 r., a przed 1.9.2004 r. termin ten nie rozpoczyna biegu przed dniem wejścia w życie tej ustawy, czyli przed 25.9.2010 r. Specjalnie unormowano też w odniesieniu do tych orzeczeń termin zawity do wniesienia skargi o stwierdzenie ich niezgodności z prawem - wynosi on dwa lata od wejścia w życie ustawy nowelizującej ( art. 4 tej ustawy). W przedmiotowej sprawie odnosząc się do postanowienia o ogłoszeniu upadłości z dnia 15 lipca 2005 roku w sprawie V GU4/04 Sąd Rejonowy – Wydział Gospodarczy w P. oraz postanowienia o umorzeniu układu z dnia 14 stycznia 2003 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie GUkł10/02 stwierdzić należy, że odnośnie postanowienia w przedmiocie ogłoszenia upadłości w stosunku do tego rozstrzygnięcia zachodzą okoliczności określone art. 424 1 . § 2 kpc. Rozpoznanie ewentualnie roszczenia o odszkodowanie wymagać będzie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i dlatego też Sąd oddalił powództwo w tej części jako przedwczesne. Odnosząc się do postanowienia o umorzeniu układu zważyć należy, że powód wykorzystał przysługujące środki zaskarżenia. Finalnie od wydanego rozstrzygnięcia została wniesiona ostatecznie kasacja. W sytuacji tej art. 424 1 . § 1 kpc. nie ma zastosowania i rozpoznanie roszczenia powoda następuje w oparciu o przepisy ogólne. Roszczenie powoda w ocenie Sądu uległo przedawnieniu. Zgodnie z art. 442 1 . § 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W przedmiotowej sprawie przyjmując, nawet najbardziej optymalny wariant, że termin przedawnienia roszczenia ma być liczony od momentu wydania rozstrzygnięcia w trybie kasacyjnym uznać należy, że roszczenie powoda jest przedawnione. Sąd Rejonowy wydał orzeczenie w dniu 14 stycznia 2003 roku, postanowieniem z dnia 14 marca 2003 roku w sprawie X Gz. 85/03 Sąd Okręgowy Łodzi oddalił zażalenie dłużnika na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2004 roku Sąd Najwyższy w sprawie II CK234/04 odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania. Postępowanie w sprawie I C 964/08 zostało wszczęte w dniu 9 lipca 2008 roku po upływie trzyletniego okresu przedawnienia, dlatego też podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia należy uznać za zasadny i skutkujący oddaleniem powództwa. Sąd pominął wniosek o przesłuchanie stron uznając, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający i że wszelkie okoliczności sprawy niezbędne dla rozstrzygnięcia zostały już w sprawie wykazane oraz że zeznania te nie wniosą żadnych istotnych okoliczności do sprawy z uwagi na przedmiot rozpoznania sprawy i kompletność materiału dowodowego. Sąd oddalił wniosek o przesłuchanie W. B.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.