Sygn. akt II AKa 128/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: SSA Witold Franckiewicz (spr.) Sędzi
1 i 4 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 53 k.k. i art. 115 § 2 k.k. poprzez niezasadne uznanie odmowy składania wyjaśnień przez oskarżonego w toku postępowania oraz jego uprzedniej karalności jako przesłanek wpływających na wymiar orzeczonej mu kary, podczas gdy okoliczności te nie zostały ujęte w katalogu przesłanek mających wpływ dla oceny społecznej szkodliwości czynu i wymiaru kary, II. rażącą niewspółmierność kary wyrażającą się w wymierzeniu oskarżonemu kary trzech lat pozbawienia wolności z pominięciem okoliczności przemawiających za orzeczeniem oskarżonemu kary w mniejszym wymiarze w sytuacji gdy oskarżony wyraził skruchę i naprawił w części wyrządzoną szkodę, w n o s z ą c o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt II poprzez wymierzenie oskarżonemu kary w mniejszym wymiarze, 2. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt IV poprzez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat. Obrońca oskarżonego K. C.
(1)zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej pkt VIII, IX, X, XXXIX, XLII, XLIII. Na zasadzie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art.
1, 2 i 4 k.p.k. zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mający wpływ na jego treść, a polegający na stwierdzeniu, że oskarżony K. C.
(1)dokonał dwudziestokrotnie wypłat pieniędzy z konta, pomimo iż z materiału dowodowego w sprawie wynika, iż takich wypłat było oczywiście mniej, - obrazę prawa materialnego, a to art. 18 § 1 k.k. poprzez niezasadne przyjęcie do zachowania oskarżonego konstrukcji współsprawstwa, w sytuacji gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, iż prawidłowa winna być zastosowana do zachowania K. C.
(1)konstrukcja pomocnictwa z art. 18 § 3 k.k., - obrazę prawa materialnego, a to art. 46 § 1 k.k. przez nałożenie obowiązku solidarnego naprawienia szkody w pełnej wysokości 104.800 zł pomimo, iż szkoda została już w części przez niego naprawiona i przez oskarżonego K. L., na koncie w (...) Banku pozostała kwota 48.100 zł należącą do pokrzywdzonych, która po zwróceniu pokrzywdzonym umniejszy wysokość faktycznej szkody, a z ustaleń sądu wynika, iż oskarżony K. C.
(1)przyczynił się do powstania szkody w wysokości jedynie 41.000 zł, - rażącą niewspółmierność (surowość) wymierzonych kar jednostkowych oraz kary łącznej jednego roku i dwóch miesięcy pozbawienia wolności bez jej warunkowego zawieszenia, w n o s z ą c o: - przeprowadzenie bezpośrednio na rozprawie apelacyjnej dowodu z załączonej kserokopii wyroku Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 13.01.2012 r. oraz aktu oskarżenia z dnia 17.02.2011 r., - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; ewentualnie o : - zmianę wyroku przez złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar jednostkowych i kary łącznej poprzez warunkowe zawieszenie oskarżonemu wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności na zasadzie art. 69 § 1 i 2 k.k. Obrońca oskarżonego Ł. S.
(1)zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art.
3 k.p.k. zarzucił: I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na ustaleniu, że zakładając działalność gospodarczą (...) oskarżony obejmował swoim zamiarem udzielenie pomocy do popełniania przestępstw oszustwa między innymi przez Ł. S.
(2)i K. L., II. na podstawie art.
1 k.p.k. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 53 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 115 § 2 k.k. polegające na: - wymierzeniu oskarżonemu kar jednostkowych sprzecznych z dyrektywami wymiaru kary wynikającymi z powołanego wyżej przepisu kodeksu karnego, - dokonaniu ustaleń podmiotowych dotyczących oskarżonego, mianowicie uznania, go za osobę zdemoralizowaną, w oparciu o fakt poprzedniej karalności i działania w ramach powrotu do przestępstwa. III. wymierzenie oskarżonemu kary rażąco niewspółmiernie surowej (art.
4 k.p.k.) wynikającej z nieuwzględnienia okoliczności podmiotowych a mianowicie faktu, że oskarżony od początku przyznał się do zarzucanych mu czynów, złożył obszerne wyjaśnienia, które znalazły potwierdzenie w innych dowodach w n o s z ą c o: zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu opisanego w pkt X części wstępnej wyroku i zmianę wyroku w zakresie orzeczonej kary pozbawienia wolności poprzez warunkowe zawieszenie jej wykonania na okres próby lat 3. Obrońca oskarżonego Ł. S.
(2)1) zaskarżył wyrok w całości, powołując się na przepisy art. 427 k.p.k. na podstawie art. 439 pkt § 1 pkt 11 zarzucił rozpoznawanie sprawy pod nieobecność oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa. Powołując się na zaistnienie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia, okoliczności te miały charakter rażący i znaczący wpływ na treść orzeczenia sądu i wynikają z braku możliwości realizowania prawa do obrony w zw. z art. 6 k.p.k., w n o s z ą c o: uchylenie orzeczenia w części dotyczącej oskarżonego Ł. S.
(2)i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Z ostrożności procesowej, ewentualnie 2) zaskarżył powyższy wyrok w części dyspozytywnej dotyczącej oskarżonego Ł. S.
(2)pkt XVI. Powołując przepisy art. 427 k.p.k. na podstawie art.
§ 2
zarzucił: obrazę przepisów postępowania mających wpływ na treść zapadłego orzeczenia o charakterze błędu dowolności przyjętych za podstawę wyroku powołując się na naruszenie art. 7 k.p.k. W wyniku przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów nastąpiło błędne określenie działań oskarżonego Ł. S.
(2)jako współsprawcę lub sprawcę czynu z art. 286 k.k., zarówno co do strony przedmiotowej jak i strony podmiotowej, w n o s z ą c o: uniewinnienie od zarzucanego czynu oskarżonego Ł. S.
(2). 3) zaskarżył powyższy wyrok w części dyspozytywnej dotyczącej oskarżonego Ł. S.
(2)pkt XVII. Powołując się na przepisy art. 427 k.p.k. na podstawie art.
§ 3
zarzucił: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę tej części wyroku polegającym na braku podstaw oszacowania wartości poszczególnych programów komputerowych. W części wstępnej wyroku każdy z programów oszacowano na 800 zł, sąd nie wskazał w uzasadnieniu podstaw ani osoby dokonującej oszacowania, w n o s z ą c o: zmianę orzeczenia w pkt XVIII jego sentencji poprzez zmianę kary pozbawienia wolności w wysokości 6 miesięcy oraz grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 20 zł każda i orzeczenie kary niższej z zastosowaniem okresu próby. Oraz alternatywnie: 4) zaskarżył powyższy wyrok w części dyspozytywnej dotyczącej oskarżonego Ł. S.
(2)pkt XVIII. Powołując się na przepisy art. 427 k.p.k. na podstawie art.
§ 4
zarzucił: rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania jako nieadekwatną do celów kary podczas, gdy okoliczności sprawy przemawiały za wymierzeniem kary co najmniej umożliwiającej zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary, w n o s z ą c o: - zmianę orzeczenia w punkcie XVIII jego sentencji poprzez wymierzenie wobec oskarżonego Ł. S.
(2)warunkowe zawieszenie kary na okres próby, - zmianę orzeczenia w punkcie XLIII oraz XLIV jego sentencji poprzez nie orzekanie wobec Ł. S.
(2)obowiązku naprawienia szkody. Obrońca oskarżonego A. G.
(1)zaskarżył wyrok w zakresie czynu XVI, XVIII i XIX części wstępnej. Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. oraz art.
1, 2 i 3 i art. 439 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił: 1.naruszenie przepisów postępowania karnego, które miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj.:
- a)treści art. 78 i 79 § 1 i 2 k.p.k. przez nierozpoznanie pisemnego wniosku oskarżonego o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w sytuacji, gdy nie jest on obywatelem Polski, nie posługuje się językiem polskim i zachodzi uzasadniona obawa, że nie rozumie on treści przebiegu rozprawy i w związku z ograniczonym zasobem słów nie był on w stanie skutecznie bronić się i brać czynny udział w rozprawie bez obrońcy oraz w zakresie uznania za odczytane dowodu z zeznań świadka J. M., w sytuacji gdy oskarżony wnosił o przesłuchanie tego świadka osobiście, a następnie na podstawie jego zeznań uznano oskarżonego za winnego zarzutów XVIII i XIX,
- b)treści art. 7 k.p.k. w zw. z art. 20 k.k. polegający na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego w zakresie czynów XVI, XVIII i XIX przez uznanie, na podstawie wyjaśnień współoskarżonych I. P., A. G.
(2), T. Ż. i W. C., że oskarżony dopuścił się z nimi wspólnie i w porozumieniu czynów XVI, XVIII i XIX w sytuacji gdy oskarżony nie znał tych osób, a w czasie zarzucanych mu czynów nie przebywał na wolności gdyż był on od kwietnia do 17 października 2009 r. w Zakładzie Karnym we W., skąd został przetransportowany przez Urząd Migracyjny do Ośrodka (...) w L., gdzie przebywał do końca roku oraz bezzasadnym przyjęciu, że oskarżony obejmował swoją świadomością zamiary i plany innych współoskarżonych, c) treści art. 5 § 2 k.p.k. polegający na nieuwzględnieniu okoliczności na korzyść oskarżonego, a w szczególności: - poprzez błędne przyjęcie, że oskarżony faktycznie dopuścił się czynu zabronionego i miał pełną świadomość, że dopuszcza się czynów zabronionych, skoro brak jest innych dowodów poza wyjaśnieniami współoskarżonych, którzy mieli interes aby bezpodstawnie pogrążyć oskarżonego w celu uzyskania łagodniejszej kary wobec swojej osoby, - poprzez uznanie za odczytane dowody z zeznań świadka J. M. w sytuacji gdy oskarżony wnosił o przesłuchanie tego świadka osobiście, a następnie na podstawie jego zeznań uznano oskarżonego za winnego zarzutów XVIII i XIX. 2.błąd w ustaleniach faktycznych, będący wynikiem mającej wpływ na treść orzeczenia obrazy przepisów postępowania (zwłaszcza art. 4 k.p.k., art. 5 §2 k.p.k., art. 7 k.p.k.), który to błąd wyraża się w przyjęciu tezy, że zgromadzone w niniejszej sprawie materiały dowodowe pozwalają na przyjęcie, iż A. G.
(1)działał wspólnie i w porozumieniu z I. P. w zakresie czynu XVIII i XIX i z innymi współoskarżonymi w zakresie czynu XVI, podczas gdy prawidłowa i całościowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że oskarżony nie wiedział o wyłudzeniu, nie był zorientowany w zamiarach i planach współoskarżonych, nie miał udziału w tych przestępstwach i nie obejmował swoją świadomością zakresu zamiarów poszczególnych sprawców – współoskarżonych (art. 20 k.k.), 3.rażącą niewspółmierność kary w zakresie czynu XVII w sytuacji gdy oskarżony ma na utrzymaniu 2 małoletnich dzieci, a żona oskarżonego jest w ciąży i oskarżony ustabilizował swój tryb życia i nie zamierza powrócić do przestępstwa, w n o s z ą c o; - zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że oskarżony zostanie uniewinniony od zarzutu XVI, XVIII i XIX, natomiast wykonanie kary w pozostałym zakresie zostanie warunkowo zawieszone, ewentualnie o: - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Legnicy do ponownego rozpoznania. Obrońca oskarżonego B. K.
(1)na zasadzie art. 425 § 1 i 2 k.p.k. zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej kary pozbawienia wolności i zarzucił: rażącą niewspółmierność kary, w n o s z ą c o: zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu B. K.
(1)kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego K. L.. Apelacja obrońcy oskarżonego K. L. nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zmiana wyroku nastąpiła jednak na korzyść oskarżonego wyłącznie w zakresie zmniejszenia kwot zobowiązania do naprawienia szkody na skutek przedłożonych dowodów wpłat na rzecz pokrzywdzonych w postępowaniu odwoławczym. Sąd Okręgowy, wbrew zarzutowi zawartemu w pkt I apelacji nie dopuścił się obrazy prawa materialnego, tj. art. 53 k.k. i art. 115 § 2 k.k., polegającej na przyjęciu, że odmowa składania wyjaśnień przez oskarżonego oraz jego uprzednia karalność stanowiły przesłanki wpływające na wymiar kary, podczas gdy powyższe okoliczności nie zostały ujęte w katalogu przesłanek wpływających na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu. Przepis art. 115 §2 k.p.k. określa okoliczności, które sąd bierze od uwagę oceniając stopień społecznej szkodliwości czynu. Do powyższych przesłanek ustawodawca nie zaliczył przytoczonych w apelacji okoliczności, ale nie uczynił tego również Sąd Okręgowy dając temu wyraz w pisemnym uzasadnieniu wyroku (str. 133). Sąd wskazał tamże, że wymierzając oskarżonemu K. L. karę, kierował się dyrektywami określonymi w art. 53 k.k. W § 2 powyższego przepisu ustawodawca wskazał, że wymierzając karę, sąd uwzględnia m. innymi sposób życia oskarżonego przed popełnieniem przestępstwa, a zatem również dotychczasową karalność oskarżonego. Jest to niewątpliwie istotna okoliczność decydująca o rodzaju i wysokości kary wymierzonej przez sąd. Tak też uczynił to sąd I instancji (str. 134 pisemnego uzasadnienia wyroku), zaliczając powyższą okoliczność jako jedną z wielu, wpływających na wymiar kary. Okoliczność, iż oskarżony nie składał wyjaśnień, nie sposób jest traktować jako negatywnej przesłanki w zakresie określenia wysokości i rodzaju kary, gdyż w ten sposób oskarżony – do czego miał prawo – realizował przyjętą linię obrony. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku (str. 134), że „ oskarżony w toku całego postępowania nie złożył żadnych wyjaśnień, nie okazał skruchy”, należy potraktować jedynie jako podkreślenie faktu, że w istocie oskarżony wyjaśnień nie składał, ale także swoją postawą nie manifestował żalu z powodu popełnionego przestępstwa. Sąd oprócz tego wskazał na szereg innych okoliczności przemawiających za celowością wymierzenia oskarżonemu bezwzględnej kary pozbawienia wolności za poszczególne przestępstwa, jak również kary łącznej. Stanowisko powyższe podzielił Sąd Apelacyjny, uznając zarzut rażącej niewspółmierności kary za niezasadny. Docenić należy, iż oskarżony rozpoczął naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, jednakże oddawane sumy pieniężne są symboliczne w stosunku do szkody realnej, jaką ponieśli pokrzywdzeni i nie sposób jest nie ocenić takiej postawy jako demonstracji dobrej woli. Nadmiar okoliczności obciążających, wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 133-134), a w szczególności dotychczasowa karalność oskarżonego (k.6595), przemawiają za brakiem przesłanek do warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej pozbawienia wolności, po uprzednim jej złagodzeniu, a także orzeczenie niższej kary grzywny. Zważyć należy, że oskarżony uprzednio był trzykrotnie karany za przestępstwa przeciwko mieniu, w tym na kary pozbawienia wolności w postaci bezwzględnej, jak też z warunkowym zawieszeniem wykonania. Cel tych kar nie został osiągnięty. Przeciwko zastosowaniu dobrodziejstwu warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności przemawia rozmiar przestępczej działalności oskarżonego, do której wprowadził wiele osób, a dokonanymi czynami, poza stratami materialnymi, spowodował zmniejszenie zaufania do zakupu samochodów poprzez internet przez potencjalnych nabywców pojazdów. W ocenie Sądu Apelacyjnego, cele kary wobec oskarżonego L. o jakich mowa w art. 53 §1 i § 2 k.k. zostaną osiągnięte wyłącznie w sytuacji orzeczenia bezwzględnej kary pozbawienia wolności w wymiarze określonym w zaskarżonym wyroku, co nie razi surowością. Zarzut niewspółmierności kary, można zasadnie podnosić wówczas „ gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy – gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą” (wyrok SN z 11.04.1985 r., V KRN 178/85, OSNKW 7-8/1985, poz. 60). Niewspółmierność zachodzi zatem wtedy, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzona za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary (wyrok SN z 30.11.1990, Nr 363/90, OSNKW 7-9/1991, poz. 39). Aprobując zatem stanowisko Sądu Okręgowego, apelacja obrońcy oskarżonego K. L. nie została uwzględniona. Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego B. K.
(1). Apelacja jest zasadna. Apelujący nie kwestionował ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji, a w konsekwencji przypisania oskarżonemu przestępstwa opisanego w punkcie XXXVII części dyspozytywnej wyroku, wyczerpującego ustawowe znamiona przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. Obrońca zarzucił natomiast, iż wymierzona bezwzględna kara 6 miesięcy pozbawienia wolności, jest rażąco niewspółmierna, razi swoją surowością. Sąd Apelacyjny uznaje za zasadne twierdzenie obrońcy, że istnieją okoliczności łagodzące wobec oskarżonego w postaci przyznania się oskarżonego do popełnienia przypisanego czynu, niewielka korzyść majątkowa osiągnięta przez niego, wyrażona przez oskarżonego skrucha. Apelujący pominął jednak, iż wobec oskarżonego B. K.
(1)zachodzą okoliczności obciążające, prawidłowo wskazane przez Sąd I instancji na str. 137 pisemnego uzasadnienia wyroku. Do nich przede wszystkich Sąd zaliczył współdziałanie oskarżonego z osobami, co do których miał świadomość przestępczego procederu, który uprawiali w szerokim zakresie oraz niegodziwe celu sprawców bezpośrednich popełnionych przestępstw. O wymiarze kary nie może zatem decydować wyłącznie wysokość wyrządzonej szkody powstałej na skutek doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, ale przede wszystkim dotychczasowy tryb życia oskarżonego. Sąd Okręgowy wprost stwierdził, że „jego postawa nie rokuje pozytywnej prognozy kryminologicznej i wymaga orzeczenia kary o charakterze bezwzględnym” (str. 137 pisemnego uzasadnienia wyroku). Oskarżony B. K.
(1)karany był wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 16 lutego 2009 roku – sygn. akt: VII K 1244/08 za przestępstwa z art. 278 §1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny, a także za przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 §3 k.k. i z art. 279 § 1 k.k. na kary po roku pozbawienia wolności. Sąd orzekł karę łączną roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonani na okres 5 lat. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 roku, Sąd Rejonowy zarządził wykonanie kary łącznej pozbawienia wolności, uprzednio zamieniając karę grzywny na karę pozbawienia wolności. Postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2011 roku warunkowo zwolniono oskarżonego z odbycia reszty kary pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny dostrzegając szereg okoliczności obciążających oskarżonego uznał, iż nie celowym jest wymierzenie wobec oskarżonego krótkoterminowej kary pozbawienia wolności wobec czego warunkowo zawiesił jej wykonanie na okres próby 5 lat. Podniesione w apelacji okoliczności łagodzące, w istocie dają szansę na niepowrócenie oskarżonego na drogę przestępstwa. Długi okres zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, pozwalać będzie na zweryfikowanie przyjętego stanowiska co do zastosowania powyższego dobrodziejstwa. Z tych względów Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok uwzględniając zarzut i wniosek zawarty w apelacji. Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego Ł. S.
(1). Apelacja nie jest zasadna, wobec czego nie została uwzględniona. Zarzut opisany w pkt I apelacji – błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w głównej mierze oparty została na wykazaniu braku świadomości oskarżonego Ł. S.
(1), iż podejmowane przez niego czynności, przede wszystkim z oskarżonym Ł. S.
(2), zmierzały do popełnienia przestępstwa. Powyższy zarzut nie jest zasadny, chociażby w świetle wyjaśnień samego oskarżonego Ł. S.
(1), który nie tylko przyznał się do przedstawionego mu zarzutu, ale również wniósł o wymierzenie kary za zarzucane mu przestępstwa. Sąd Okręgowy, przypisując oskarżonemu Ł. S.
(1)przestępstwo w pkt XII części dyspozytywnej wyroku, uwzględnił wszelkie wątpliwości wynikające z materiału dowodowego na korzyść oskarżonego i przypisał mu czyn polegający na udzieleniu pomocy oskarżonym K. L. i Ł. S.
(2)oraz innym osobom popełnienia czynów zabronionych. Zasadnie Sąd Okręgowy nie przypisał oskarżonemu Ł. S.
(1), iż uczestniczył w czynnościach sprawczych, polegających na bezpośrednim przyjęciu pieniędzy od pokrzywdzonych. Tym niemniej, nie budzi wątpliwości – wobec również przyznania się oskarżonego – że oskarżony Ł. S.
(1)ułatwił oskarżonym K. L. i Ł. S.
(2)oraz innym osobom w doprowadzeniu pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Jego bowiem zachowanie polegało na zarejestrowaniu fikcyjnej działalności gospodarczej i stworzeniu podmiotu (...) Ł. S.
(1)w K., założeniu na swoje nazwisko kont bankowych w różnych bankach, przekazaniu dokumentów bankowych założonych rachunków z kartami bankomatowymi, umożliwiającymi wypłatę różnych kwot, po uprzednim ich wpłaceniu przez pokrzywdzonych. Wykonanie znacznej ilości czynności przez oskarżonego Ł. S.
(1), zmierzało w sposób oczywisty do popełnienia przestępstw oszustwa i stanowiło istotny wkład w ich realizacji, na co godził się oskarżony, oczekując z tego tytułu osiągnięcie korzyści majątkowej. Niewątpliwie rację ma obrońca, że oskarżony nie obejmował swoją wiedzą rzeczywistego rozmiaru przestępstwa i wysokości osiągniętych korzyści, jednakże wiedział, że podejmowane przez niego czynności, o różnorodnym charakterze służą do popełnienia przestępstwa, zaś skutki tego czynu przewidywał i akceptował. Z tego względu Sąd I instancji nie przypisał oskarżonemu skutku w postaci doprowadzenia pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ustalonej wysokości. Czyn oskarżonego opisany w pkt XII stanowił zatem pomocnictwo w realizacji znamion oszustwa z art. 286 § 1 k.k. Przyjęta kwalifikacja prawna czynu oskarżonego jest prawidłowa. Stąd nie sposób jest podzielić zarzutu obrońcy, że powyższy czyn oskarżonego nie stanowi jakiegokolwiek przestępstwa. Zarzuty opisane w punktach II i III apelacji dotyczą kwestii związanych z wysokością wymierzonych kar jednostkowych oraz kary łącznej pozbawienia wolności, nie akceptowanych przez obrońcę oskarżonego. Powyższe zarzuty okazały się niezasadne. Sąd Okręgowy orzekł wobec oskarżonego w pkt XII i XIII części dyspozytywnej wyroku kary jednostkowe w wymiarze: roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz roku pozbawienia wolności. W pkt XIV wymierzył karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, nie orzekając kary grzywny. Kary jednostkowe zostały wymierzone w granicach ustawowego minimum i nie rażą surowością, zwłaszcza jeśli uwzględni się popełnienie przez oskarżonego przestępstw w warunkach art. 64 §1 k.k. (wobec dwukrotnej uprzedniej karalności oskarżonego – k. 6588-6589). Sąd I instancji orzekając karę łączną zasadnie zastosował zasadę częściowej absorpcji, co skutkowało złagodzeniem skutków orzeczonych kar jednostkowych. Sąd Apelacyjny podzielił argumenty Sądu Okręgowego (str. 135 pisemnego uzasadnienia wyroku) w zakresie celów jakie winny zostać zrealizowane wobec oskarżonego w sytuacji odbycia kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Zważyć przy tym należy, że oskarżony Ł. S.
(1)uprzednio został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 20 czerwca 2007 roku za popełnione przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., art. 217 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat. Wobec oskarżonego Sąd postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 roku zarządził wykonanie kary pozbawienia wolności, co przekonuje o nieskuteczności orzeczenia, po raz kolejny, kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Apelujący nie przedstawił argumentów, które podważyłyby zasadność stanowiska Sądu Okręgowego, stąd apelacja nie została uwzględniona. Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego Ł. S.
(2). 1. Zarzut opisany w pkt 1 apelacji, oparty na podstawie odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., tj. rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa – uznany został za zasadny. Rozstrzygnięcie powyższego zarzutu nastąpi po przedstawieniu sytuacji procesowej oskarżonego Ł. S.
(2)w końcowej fazie postępowania sądowego, a mianowicie: a) oskarżony Ł. S.
(2)złożył wyjaśnienia przed Sądem Okręgowym, po czym obecny był na rozprawie w dniu 23 września 2011 r. (k. 6023), a następnie nie stawił się na rozprawie w dniu 7 października 2011 r. (k.6055), zaś Sąd prowadził rozprawę w dalszym ciągu, uznając nieobecność oskarżonego za nieusprawiedliwioną, a jego udział w rozprawie nie został uznany za niezbędny. Na przerwaną rozprawę w dniu 14 października 2011 r. (k.6063) oskarżony nie stawił się, rozprawa była kontynuowana. Na rozprawę w dniu 17 listopada 2011 r. (k.6149) oskarżony nie stawił się, wezwania nie podjęto w terminie. Na rozprawę w dniu 16 grudnia 2011 r. oskarżony stawił się (k.6207), zaś na przerwaną rozprawę w dniu 13 stycznia 2012 r. (k.6263) oskarżony nie stawił się, podobnie jak: w dniu 16 lutego 2012 r. (k.6323), w dniu 15 marca 2012 r. (k.6369), w dniu 13 kwietnia 2012 r. (k.6429), w dniu 27 kwietnia 2012 r. (k.6454) i w dniu 31 maja 2012 r. (k.6467), b) oskarżony Ł. S.
(2)nie stawił się na rozprawę w dniu 21 czerwca 2012 r. (k.6508), zaś z informacji K. w L. wynikało, że oskarżony nie przebywa pod wcześniej podanym adresem (k.6493), osoba tam zamieszkująca nie znała aktualnego miejsca pobytu oskarżonego, wezwania nie doręczono. Sąd uzyskał informację (k.6518) z Krajowego Rejestru Karnego, że oskarżony nie figuruje w Kartotece osób pozbawionych wolności, c) Sąd Okręgowy zlecił doręczenie wezwania oskarżonemu na rozprawę w dniu 20 lipca 2012 roku Komendzie Miejskiej Policji w L. (k.6525). Sad uzyskał informację (k.6525 verte), że wezwanie na rozprawę zostało doręczone oskarżonemu w dniu 29 czerwca 2012 roku, „ jednocześnie Ł. S.
(2)kieruje prośbę o wysyłanie korespondencji pod adres L., ul. (...) – aktualne miejsce pobytu w/w”. (cytat z notatki K.), d) pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, oskarżony Ł. S.
(2)nie stawił się na rozprawę sądową w dniu 20 lipca 2012 roku (k.6549). Na rozprawie, po wygłoszeniu końcowych stanowisk przez strony, publikację wyroku odroczono na dzień 27 lipca 2012 roku, e) na rozprawę w dniu 27 lipca 2012 roku oskarżony Ł. S.
(2)nie stawił się, zaś Sąd wznowił przewód sądowy i odroczył rozprawę do dnia 22 sierpnia 2012 roku (k.6554), f) w dniu 22 sierpnia 2012 roku oskarżony Ł. S.
(2)nie stawił się, a brak dowodu doręczenia zawiadomienia oskarżonego spowodował odroczenie rozprawy do dnia 11 października 2012 roku. Dwukrotnie awizowano wezwanie (k.6610), wysyłając pismo na adres znany sądowi, tj. L., ul. (...), a także Sąd zlecił K. w L. doręczenie wezwania oskarżonemu (k.6616), g) w dniu 11 października 2012 roku, oskarżony nie stawił się na rozprawę (k.6639), Sąd zaś uznał wezwanie za doręczone i odroczył ogłoszenie wyroku na dzień 18 października 2012 r., w którym również nie stawił się oskarżony Ł. S.
(2)(k.6647). Z przedstawionych wyżej czynności wynika, że Sąd wielokrotnie czynił starania w celu doręczenia wezwań na rozprawę oskarżonemu Ł. S.
(2). Oskarżony pozostając na wolności, jest obowiązany stawić się na każde wezwanie w toku postępowania karnego oraz zawiadomić organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie miejsca swego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni (art. 75 § 1 k.p.k.). Oskarżony wymóg powyższy spełnił, gdyż podał funkcjonariuszowi Policji nowy adres (k.6525 verte) jako miejsce pobytu, nie określając, czy pod tymże adresem przebywać będzie dłużej niż 7 dni. Wprawdzie nie przekazał takiej informacji Sądowi, do którego dyspozycji pozostawał ale taka informacja do Sądu dotarła. Sąd zatem dysponował wiedzą co do aktualnego miejsca pobytu oskarżonego Ł. S.
(2). Tymczasem, na kolejny termin rozprawy – 11 października 2012 r. Sąd zlecił Komendzie Miejskiej Policji w L. doręczenie oskarżonemu wezwania na rozprawę, podając nieaktualny adres pod którym miałby przebywać oskarżony. Powyższa czynność doręczenia okazała się nieskuteczna. Sąd uznał, że rozprawa może być kontynuowana podczas nieobecności oskarżonego. Sąd Okręgowy podejmując powyższą decyzję o kontynuowaniu rozprawy naruszył przepis art. 376 § 2 k.p.k., gdyż oskarżony nie został zawiadomiony prawidłowo o terminie rozprawy odroczonej. Sąd skierował korespondencję do oskarżonego pod nieprawidłowy adres, nakazywał doprowadzenie oskarżonego, podając policji adres nieaktualny, pomimo, że sąd dysponował adresem pod którym oskarżony przebywał, gdyż wcześniej wskazał do policji. Naruszenie obowiązków zapewnienia oskarżonemu możliwości osobistego uczestniczenia w rozprawie głównej i podjęcia obrony swoich praw, należy ocenić jako uchybienie o charakterze rażącym, wymieniony w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., jako bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia. Należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny wcześniej dostrzegł powyższe uchybienie przywracając oskarżonemu termin do wniesienia apelacji (postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 3 stycznia 2012 r. – sygn. akt II A Kz 628/12 k. 6772-6773). Przedstawione wyżej uchybienie, stanowiące bezwzględną podstawę odwoławczą, skutkowało uchyleniem wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy i przekazaniem sprawy oskarżonego Ł. S.
(2)Sądowi Rejonowemu w Legnicy jako rzeczowo i miejscowo właściwemu do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd I instancji winien skorzystać w szerokim zakresie z przepisu art. 442 § 2 k.p.k., przeprowadzając postępowanie dowodowe, poprzestając na ujawnieniu zeznań osób pokrzywdzonych przestępstwem, gdyż dowody te nie miały wpływu na uchylenie zaskarżonego wyroku. Uwzględnienie zarzutu opisanego w pkt I apelacji skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy oskarżonego Ł. S.
(2)do ponownego rozpoznania co czyniło bezprzedmiotowym odniesienie się do dalszych zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego Ł. S.
(2). Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego A. G.
(1). Apelacja nie została uwzględniona. Zmiana wyroku na korzyść oskarżonego nastąpiła z uwagi na dostrzeżone uchybienia w zakresie wysokości stawek dziennych grzywien orzeczonych wobec oskarżonego. Zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 78 k.p.k. i art. 79 § 1 i § 2 k.p.k. – jest oczywiście bezzasadny. Obrońca oskarżonego, wprawdzie powołał przepis art. 78 k.p.k., jednakże w uzasadnieniu apelacji wyeksponował naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 79 § 1 i §2 k.p.k. poprzez nie wyznaczenie przez Sąd obrońcy z urzędu, którego udział – w ocenie apelującego – był obligatoryjny. Według bowiem obrońcy, oskarżony winien zostać potraktowany „ jak osoba niesłysząca, gdyż nie mamy pewności, czy zrozumiał zarzuty, zeznania świadków, współoskarżonych, czy faktycznie miał on możliwość zapoznania się z aktami, postępowania w sytuacji, gdy nie czyta on i nie pisze w języku polskim” (str. 3 apelacji, k. 6959). Powyższe twierdzenia apelującego nie znajdują wsparcia w jakimkolwiek dowodzie, a wręcz pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami oskarżonego A. G.
(1). Oskarżony przebywa nielegalnie w Polsce od 1990 roku, gdzie posiada żonę i dwoje małoletnich dzieci. Wielokrotnie odbywał karę pozbawienia wolności. Oskarżony włada językiem polskim i w trakcie postępowania przygotowawczego oraz sądowego, sytuacja nie wymagała korzystania z tłumacza. W żadnym razie oskarżonego nie sposób jest traktować jako „ osobę niesłyszącą”. Dowodem powyższych twierdzeń jest, to że oskarżony takiego wniosku nie składał, a wręcz stwierdzał, że „ znam dobrze język polski w mowie i w piśmie, posługuję się nim swobodnie i nie potrzebuję korzystać z pomocy tłumacza” (protokół przesłuchania przez prokuratora w dniu 1.10.2009 r., k. 3118). Także w dniu 16.03.2010 r., podczas kolejnego przesłuchania przez prokuratora wyjaśnił: „ znam język polski w mowie i piśmie, nie mam problemu w porozumiewaniu się w tym języku, gdyż w Polsce przebywam od 20 lat z przerwami” (k.3425, tom 18), co potwierdził w dniu 30.04.2010 r. (k.3442, tom 18). W aktach sprawy znajdują się pisma procesowe sporządzone przez oskarżonego A. G. (k.3184-3186, 3191, 3194, 3196-3199), co potwierdza jego znajomość języka polskiego i władanie nim w formie pisemnej. W tej sytuacji, wywodzenie że Sąd obraził przepis art. 79 § 1 k.p.k. – jest oczywiście niezasadne. Brak było również podstaw do ustanowienia oskarżonemu obrońcy z urzędu na podstawie art. 78 § 1 k.p.k., gdyż oskarżony nie wykazał aby nie był w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Oskarżony pracował (nielegalnie), osiągał dochód, a także osiągnął korzyść z popełnionych przestępstw. Zarzut uznania za odczytane zeznań świadka J. M. „ w sytuacji, gdy oskarżony wnosił o przesłuchanie tego świadka osobiście ...” (cytat z apelacji, k. 6957) jest oczywiście niezasadny. Sąd Okręgowy na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2011 roku przesłuchał w charakterze świadka J. M. (k.5895 verte – 5896, t. 30) i po złożeniu przez świadka zeznań, który oświadczył, że pewnych szczegółów nie pamięta, Sąd odczytał zeznania złożone przez świadka w postępowaniu przygotowawczym (k.2835-2836, t. 15), które świadek potwierdził. Nie jest zatem tak, jak wywodził apelujący, że Sąd I instancji poprzestał na odczytaniu zeznań świadka, nie przesłuchując go na rozprawie sądowej. Zeznania J. M. wskazują na wystawienie przez niego zaświadczenia o zatrudnieniu I. P. w celu zakupu przez nią sprzętu w systemie ratalnym. Uczynił to na prośbę oskarżonego A. G.. Udział oskarżonego G. w przypisanych przestępstwach opisanych w pkt XVIII i XIX części wstępnej wyroku, szczegółowo opisała oskarżona I. P. (k.2843-2846, t. 15; k. 5642, t. XXIX), z których jednoznacznie wynika, iż oskarżony A. G., przy udziale I. P. doprowadził (...) Bank S.A. w W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwotach 3.100 zł i 3.190 zł. Ustalenia zatem Sądu Okręgowego są prawidłowe, pozbawione błędu, oparte na zebranym materiale dowodowym, wszechstronnie i przekonywająco ocenionym. Zarzut obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 20 k.k. – nie jest uzasadniony. Ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące udziału oskarżonego A. G.
(1)w popełnieniu zarzucanych, a następnie przypisanych przestępstw, zostały oparte na dowodach szczegółowo ocenionych przez Sąd I instancji. Przypisanie oskarżonemu przestępstwa opisanego w pkt XVI części wstępnej wyroku oparte zostało przede wszystkim na wyjaśnieniach współoskarżonych A. G.
(2), T. Ż. i W. C., zaś popełnienie przestępstw opisanych w punktach XVIII i XIX znalazło potwierdzenie w wyjaśnieniach I. P.. Sąd Okręgowy na str. 130-132 pisemnego uzasadnienia wyroku szczegółowo przedstawił i przekonywająco uzasadnił ocenę dowodów, na podstawie których dokonał ustaleń faktycznych. Ocena dowodów w żadnym zakresie nie przekraczała granic wyznaczonych przepisem art. 7 k.p.k. i nie była oceną dowolną. Zarzut obrazy art. 5 §2 k.p.k., polegający na rozstrzygnięciu wątpliwości na niekorzyść oskarżonego A. G.
(1)jest całkowicie chybiony. W sprawie bowiem nie zachodziła sytuacja, polegająca na zaistnieniu wątpliwości, które powziąłby Sąd I instancji. Postępowanie sądowe, poprzedzone postępowaniem przygotowawczym, prowadzone zostało w sposób prawidłowy, dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności, w sposób dokładny i wyczerpujący, nie wymagający uzupełnienia. Reguła z art. 5 § 2 k.p.k., na którą powołuje się apelujący, ma zastosowanie dopiero wówczas, gdy zostały wyczerpane wszystkie możliwości poznawcze w postępowaniu (por. wyrok SN z 31.08.1979 r., IV KR 173/79, OSNPG 2/1980, poz. 24; postanowienie SN z 16.06.2005 r., II KK 25/04, OSNKW 9/2005, poz. 86). O jej naruszeniu nie można więc mówić, gdy sąd w wyniku pełnej i poprawnie dokonanej swobodnej oceny dowodów uznał, że brak jest wątpliwości albo, że nie mają one znaczenia dla odpowiedzialności oskarżonego. O złamaniu dyrektywy „ in dubio pro reo” można zatem mówić dopiero wtedy, gdyby wątpliwości wyrażone przez sąd nie zostały usunięte i rozstrzygnięto je na niekorzyść oskarżonego (por. wyrok SN z 9.05.2002 r., V KK 21/02, OSNPP 11/2002, poz. 13). Powyższa sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała, zaś obrońca oskarżonego w wywiedzionej apelacji nie wskazał w jakim zakresie Sąd Okręgowy złamał regułę z art. 5 § 2 k.p.k. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia braku świadomości oskarżonego co do zamiarów współsprawców popełnionych przestępstw. Pozostaje to jednak w zasadniczej sprzeczności z przedstawionymi wyżej dowodami, z których jednoznacznie wynika, że oskarżony A. G.
(1)doskonale zdawał sobie sprawę z charakteru przestępczego podejmowanych działań, a wręcz je inicjował. Twierdzenie w apelacji, że oskarżony nie był zorientowany w działaniach I. P. jest niezasadne, skoro w zakresie czynów opisanych w pkt XVIII i XIX części wstępnej wyroku, inicjatywa ich popełnienia należała do oskarżonego A. G.
(1), co jest o tyle wiarygodne, że to on uzyskał korzyś