Sygn. akt IC 342/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący SSO Agnieszka Hreczańska-Cholewa Protokolant Dorota Nitkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa J. D. przeciwko W. Z. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasadza od powoda J. D. na rzecz pozwanego W. Z. kwotę 7 217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 342/13 UZASADNIENIE Powód J. D. wniósł o zasądzenie od pozwanego W. Z. kwoty 259.120,30 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 maja 2011 roku do dnia zapłaty tytułem rozliczenia nienależnie przekazanej pozwanemu przez kuratora (...) w L. kwoty 518.240,61 zł. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że decyzją z 06 czerwca 1994 roku Minister Edukacji Narodowej udzielił zezwolenia stronom na utworzenie uczelni niepaństwowej pod nazwą (...) z siedzibą w G.. Termin ważności zezwolenia ustalony został na 5 lat tj. do 30 września 1999 roku. Strony podpisały akt założycielski szkoły 21 czerwca 1994 rok, zaś 06 sierpnia 1994 roku strony podpisały umowę o prawach i obowiązkach założycieli (...). Postanowiono w niej, że w celu powołania i prowadzenia szkoły jej założyciele utworzyli w dniu 01 lipca 1994 roku spółkę cywilną. Udziały wspólników były równe i wynosiły po 50%. Strony zawarły również w dniu 27 listopada 1997 roku umowę spółki cywilnej na czas nieokreślony w celu prowadzenia (...) w L.. Wspólnicy wnieśli wkłady po 5.000 zł każdy. Na skutek nieporozumień, jakie powstały pomiędzy wspólnikami – stronami niniejszego postępowania, powód odwołał pozwanego z funkcji rektora szkoły, rozwiązał z nim umowę o pracę i złożył oświadczenie o rozwiązaniu spółki cywilnej zawartej 27 listopada 1997 roku. Pozwany wyraził zgodę na rozwiązanie spółki cywilnej pismem z 14 kwietnia 1999 roku. Decyzją z 30 września 1999 roku Minister Edukacji Narodowej otworzył likwidacji Szkoły wskazując w pkt 3 w/w decyzji, określając termin zakończenia likwidacji na 30 września 2000 roku. Postanowieniem z 14 czerwca 2005 roku Sad Rejonowy w Legnicy ustanowił kuratora w osobie G. K. dla osoby prawnej (...) w L. w celu przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego szkoły. W toku postępowania kurator dokonał sprzedaży majątku (...) oraz podzielił pomiędzy współzałożycieli pozostałe po likwidacji środki finansowe. W ocenie powoda, kurator ustanowiony na podstawie art. 42 k.c. nie miał uprawnień do dysponowania środkami (...) w L.. Zakres kompetencji kuratora ustanowionego w myśl art. 42 k.c. jest ograniczony, albowiem powinien niezwłocznie postarać się o powołanie organów osoby prawnej a dopiero w razie potrzeby przeprowadzić likwidacji. Działaniem tym powinien być zatem stosowny wniosek do sądu o rozwiązanie osoby prawnej, a więc wszczęcie postępowania likwidacyjnego. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego powód wskazał, że kurator nie powinien pełnić jednocześnie funkcji likwidatora, lecz postarać się o jego powołanie dla celów likwidacji, a zatem uprawniony był jedynie do jednorazowej czynności, którą jest złożenie odpowiedniego wniosku. Czynności podjęte przez kuratora nie miały więc charakteru działań dopuszczonych dla kuratora przez ustawodawcę. Powód wskazał ponadto, ze zgodnie z art. 37 pkt 3 i 4 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 roku jeżeli założyciel uczelni niepublicznej nie przystąpi w wyznaczonym terminie do likwidacji uczelni, zgodnie z nakazem, o którym mowa w ust. 3 minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego powołuje likwidatora uczelni oraz wyznacza termin zakończenia likwidacji. W przedmiotowej sprawie Minister Edukacji Narodowej otworzył likwidację szkoły i wskazał termin jej zakończenia. Wynika stąd, że w tej sprawie kurator nie miał prawa nawet do wszczęcia postępowania likwidacyjnego. Nawet gdyby przyjąć jednak, że przepisy pozwalały kuratorowi na prowadzenie postępowania likwidacyjnego, to zgodnie z art. 27 ust. 1 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym majątek uczelni niepublicznej pozostały po zaspokojeniu wierzycieli winien przeznaczyć się na cele określone w statucie. W przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał zatem § 61 ust. 6 Statutu (...) w L., zgodnie z którym po spieniężeniu majątku szkoły i po zaspokojeniu zobowiązań szkoły, pozostałą część środków pieniężnych założyciele szkoły podzielą między sobą w częściach równych. Również na takim stanowisku stanęło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Departament nadzoru i Organizacji Szkolnictwa Wyższego, który w piśmie z 04 stycznia 2011 roku wskazał, iż do kompetencji likwidatora uczelni nie należy podział pozostałego po zaspokojeniu wierzycieli majątku uczelni, zaś zgodnie ze statutem to założyciele są uprawnieni do podziału pozostałego majątku czy to samodzielnie czy przy pomocy właściwego sądu. Powód wskazał, że kurator dokonując rozliczenia, uczynił to nieprawidłowo albowiem przekazał na rzecz pozwanego zawyżoną o 50% kwotę 518.240,61 zł, a nadto dokonywał bezpośrednich przelewów na rzecz pozwanego, natomiast kwoty odnoszące się do powoda były przekazywane na rachunek komornika sądowego. Pismem z 18 lipca 2012 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty na jego rzecz kwoty w wysokości 259.120, 30 zł, lecz bezskutecznie. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany przyznał, że w związku nieporozumieniami jakie powstały pomiędzy stronami konieczna była likwidacji szkoły. W ocenie pozwanego postępowanie likwidacyjne zostało przeprowadzone i zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu, które nie zostało wzruszone drodze właściwego postępowania, a co za tym idzie wskazane w nim kompetencje G. K. zostały zgodnie z prawomocnym obowiązującym upoważnieniem Sądu potwierdzone. Nie mogą podlegać kwestionowaniu w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z 3 czerwca 2011 roku Sąd Rejonowego w Legnicy zatwierdził czynności kuratora. Jest ono prawomocne i do dziś wciąż jest orzeczeniem, na mocy którego przedsięwzięte czynności są skuteczne i niewadliwe. Nadto w ocenie pozwanego, wbrew twierdzeniom powoda, majątek spółki został podzielony zgodnie z przytaczanym przez powoda art. 61 ust. 6 statutu (...) w L.. Żądana w pozwie kwota stanowi część majątku pozwanego, która została przyznana mu zgodnie ze sprawiedliwym podziałem majątku zlikwidowanej spółki zaś konsekwencją zasądzenia zwrotu połowy otrzymanej w wyniku podziału kwoty byłoby pokrycie prywatnych długów powoda z majątku pozwanego, co w żaden sposób nie byłoby zasadne w zaistniałym stanie faktycznym. Pozwany zarzucił powodowi również niekonsekwencje w swych twierdzeniach, albowiem skoro twierdzi on, że rozliczenia dokonane przez kuratora są bez podstawy prawnej, to brak jest podstaw do żądania połowy kwoty, przyznanej pozwanemu przy zastosowaniu wątpliwej w ocenie powoda procedury. Powód kwestionuje ważność postępowania likwidacyjnego, jednak opiera swoje żądania o podstawę leżącą właśnie w tymże postępowaniu. W ocenie pozwanego procedura zastosowania przy likwidacji szkoły jest właściwa, prawomocna i wykonana z należytą starannością. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia 6 czerwca 1994 roku Minister Edukacji Narodowej udzielił zezwolenia J. D. i W. Z. na utworzenie uczelni niepaństwowej pod nazwą (...) z siedzibą w G.. Termin ważności zezwolenia ustalony został na 5 lat tj. od 1 października 1994 roku do 30 września 1999 roku. W dniu 1 lipca 1994r roku w G. J. D. i W. Z. zawarli umowę spółki cywilnej dla celów związanych z prowadzeniem działalności w dziedzinie szkolnictwa wyższego w kraju i za granicą. Strony aktem notarialnym z 21 czerwca 1994 roku repertorium A numer (...) przed notariuszem K. D. z Kancelarii Notarialnej w G. zawarły akty założycielski uczelni niepaństwowej pod nazwą (...) z siedzibą w G.(dalej (...)). Dnia 06 sierpnia 1994 roku strony podpisały umowę o prawach i obowiązkach założycieli (...). Postanowiono w niej m.in., że w celu powołania i prowadzenia szkoły jej założyciela utworzyli w dniu 01 lipca 1994 roku spółkę cywilną. Udziały wspólników były równe i wynosiły po 50%. W dniu 27 listopada 1997 roku W. Z. i J. D. zawarli umowę spółki cywilnej na czas nieokreślony, celem której było sprawdzenie (...) w L.; wspólnicy wnieśli wkłady po 5.000 zł każdy. ( dowód: - decyzja Ministra Edukacji Narodowej z 06 czerwca 1994 roku – k. 5, - umowa spółki cywilnej z 1 lipca 1994 roku – k. 7-8, - zaświadczenie z 12 lipca 1994 roku – k. 9, - akt notarialny z 21 czerwca 1994 roku repertorium A numer (...) – k. 10, - umowa o prawach i obowiązkach założycieli (...) w G. z 06 sierpnia 1994 roku – k. 11-12, - zaświadczenie o trzymaniu EGON z 05 lipca 1994 roku – k. 13, - umowa spółki prawa cywilnego z 27 listopada 1997 roku - k. 14-16) Na skutek nieporozumień, jakie powstały pomiędzy wspólnikami, J. D. pismem z 06 kwietnia 1999 roku odwołał W. Z. z funkcji rektora (...) w L. oraz na podstawie art. 52 kodeksu pracy za cieżkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, które uniemożliwiają dalsze zatrudnienie na zajmowanym stanowisku rozwiązał z nim umowę o pracę i wypowiedział W. Z. umowę spółki cywilnej zawartej 27 listopada 1997 roku. Pismo to W. Z. otrzymał 08 kwietnia 1999 roku. Pismem z 14 kwietnia 1999 roku W. Z. wyraził zgodę na rozwiązanie spółki cywilnej zawartej 27 listopada 1997 roku. ( dowód; - pismo z 06 kwietnia 1999 roku wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k. 17, - pismo pozwanego z 14 kwietnia 1999 roku – k. 18.) Decyzją z 30 września 1999 roku Minister Edukacji Narodowej odmówił wnioskodawcom – stronom niniejszego postępowania przedłużenia upływającego 30 września 1999 roku terminu ważności zezwolenia na utworzenie (...) w L., która została przyznana decyzją z 6 czerwca 1994 roku nr (...) zmieniona decyzją z 23 września 1997 roku nr (...), oraz zarządził dokonanie w Rejestrze uczelni niepaństwowych pod liczną porządkową „(...)” w rubryce (...) wpisu o otwarciu likwidacji (...) w L.. Decyzją tą ustalono termin zakończenia likwidacji uczelni na dzień 30 września 2000 roku oraz zobowiązano J. D. i W. Z. do powiadomienia Ministra Edukacji Narodowej w terminie miesiąca od dnia otrzymania niniejszej decyzji o wyznaczeniu likwidatora uczelni. Decyzją tą również nakazano założycielom szkoły dokonanie czynności wskazanych w statucie szkoły; tj. podjęcie działań mających na celu umożliwienie studentom (...) w L. ukończenia lub kontynuacji studiów w innych uczelniach zgodnie z § 60 ust. 3 statutu, podania zgodnie z § 61 ust. 3 statutu do publicznej wiadomości zawiadomienia o otwarciu likwidacji uczelni. ( dowód: - decyzja z 30 września 1999 roku. – k. 19) Postanowieniem z 14 czerwca 2005 roku Sąd Rejonowy w Legnicy Wydział III Rodzinny i Nieletnich w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III Rns 92/05 z wniosku J. D. przy udziale W. Z. ustanowił kuratora w osobie G. K. dla (...) w L. w celu przeprowadzenia przez niego postępowania likwidacyjnego tej osoby prawnej. Postanowienie to jest prawomocne. Kurator w toku postępowania likwidacyjnego sprzedał majątek szkoły, zamknął księgi rachunkowe, w tym bilanse rozliczeniowe, dokonał rozliczeń podatkowych oraz złożył sprawozdanie z okresu likwidacji, zaś pozostałe po spłacie zobowiązań środki finansowe podzielił pomiędzy współzałożycieli. Postanowieniem z 03 czerwca 2011 roku Sąd Rejonowy w Legnicy Wydział III. Rodzinny i Nieletnich zwolnił z dniem 31 maja 2011 roku kuratora ustanowionego w celu przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego (...). Postanowienie to jest prawomocne. (dowód; - postanowienie Sądu Rejonowego w Legnicy III. Wydział Rodziny i Nieletnich sygn.akt III Rn 92/05 – k. 21-22) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód, domagając się od pozwanego zasądzenia na jego rzecz kwoty dochodzonej pozwem nie wskazał podstawy prawnej swego roszczenia, powołując się jedynie na szereg okoliczności, które, w jego ocenie, uzasadniają jego żądanie. W świetle podnoszonych przez powoda okoliczności, Sąd uznał, że podstawę wzajemnych rozliczeń stron stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Jak wynika z przywołanej regulacji, do powstania bezpodstawnego wzbogacenia konieczne jest zaistnienie następujących przesłanek:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.