I C 1225/09

Sygn. I C 1225/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział I Cywilny w składzie następujacym: Przewodniczący : SSO Bożena Chłopecka Protokolant : stażysta Agnieszka Makowiecka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. w Warszawie na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Z. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (...) o odszkodowanie I. zasądza od Skarbu Państwa-Wojewody (...) na rzecz Z. C. kwotę 1.210.600 zł. (jeden milion dwieście dziesięć tysięcy sześćset złotych) z odsetkami ustawowymi od dnia 8 listopada 2008r. do dnia zapłaty, II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. zasądza od Skarbu Państwa-Wojewody (...) na rzecz Z. C. kwotę 13.941,26 zł.(trzynaście tysięcy dziewięćset czterdzieści jeden złotych i dwadzieścia sześć groszy) z tytułu zwrotu kosztów postępowania, w tym wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 7.200 zł. (siedem dwieście złotych), IV. opłatę od pozwu przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt I C 1225/09 UZASADNIENIE. W pozwie z dnia 07 sierpnia 2008 roku powódka Z. C.wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę (...)kwoty 1.666.084,65 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, iż dochodzona przez nią kwota stanowi odszkodowanie za wydanie wadliwych decyzji administracyjnych w przedmiocie sprzedaży lokali mieszkalnych nr (...),(...), (...), (...)i (...)w należącym niegdyś do jej ojca T. J.budynku przy ul. (...)w W.położonym na nieruchomości objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...). Roszczenie wobec Skarbu Państwa zostało oparte na art. 417 1 § 2 k.c. oraz na fakcie wydania przez (...)w W.w dniu 30 listopada 2007 roku i w dniu 28 grudnia 2007 roku decyzji stwierdzających, iż decyzje w przedmiocie sprzedaży ww. lokali zostały wydane z naruszeniem prawa (pozew – k. 4 – 12). W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Wojewoda (...)wniósł o odrzucenie pozwu wobec czasowej niedopuszczalności drogi sądowej, zaś w razie nieuwzględnienia przez Sąd tego zarzutu wniósł o oddalenie powództwa w całości. Nadto pozwany domagał się zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Motywując swe stanowisko w sprawie pozwany podniósł, iż źródłem szkody po stronie powódki (co do której kwestionował wykazanie legitymacji procesowej w niniejszym procesie) mogłoby być jedynie orzeczenie Ministra (...)z dnia 30 września 1964 roku utrzymujące w mocy decyzję (...)z dnia 05 marca 1953 roku w przedmiocie odmowy przyznania powódce prawa własności czasowej do nieruchomości. W związku z tym, zdaniem pozwanego, w sprawie znajduje zastosowanie art. 160 k.p.a. i przewidziany w nim dwuetapowy tryb dochodzenia odszkodowania, którego powódka nie wyczerpała w zakresie drogi administracyjnej, wobec czego pozew winien być odrzucony. Nadto pozwany zakwestionował powództwo zarówno co do zasady (w zakresie niewykazania przesłanek odpowiedzialności) jak i co do wysokości szkody, zarzucając, że postępowanie dekretowe nie zakończyło się wydaniem decyzji obejmującej wszystkie etapy przewidziane w dyspozycji art. 7 dekretu (ponowne rozpoznanie wniosku dekretowego po uchyleniu decyzji pierwotnej, a w razie decyzji odmownej – przyznanie nieruchomości zamiennej), oraz podniósł zarzut przedawnienia w oparciu o art. 160 § 6 k.p.a., uznając, że trzyletni termin przedawnienia należy liczyć od daty 26 lipca 1999 roku, kiedy to stała się ostateczna decyzja Prezesa (...) stwierdzająca nieważność decyzji z dnia 30 września 1964 roku. W zakresie żądania odsetkowego pozwany powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym odsetki od kwoty zasądzonej tytułem odszkodowania należą się dopiero od daty wydania wyroku. (odpowiedź na pozew – k. 120 - 130) W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2009 roku (k. 135 – 142) powódka podtrzymała swe stanowisko, zaprzeczając twierdzeniom pozwanego, natomiast pozwany w piśmie procesowym z dnia 08 czerwca 2009 roku (k. 149 – 160) dodatkowo zarzucił, iż powódka nie posiada legitymacji czynnej w niniejszym postępowaniu, gdyż nie była stroną postępowań, w których wydano wadliwe decyzje administracyjne, a nadto nie wykazała ona stanu technicznego lokali w datach ich sprzedaży oraz tego, że z własnych środków wyremontowała budynek po zniszczeniach wojennych i doprowadziła go do stanu technicznego istniejącego w tychże datach. W ocenie pozwanego przy ustalaniu ewentualnego odszkodowania należy uwzględnić wysokość ciężarów finansowych ponoszonych przez Skarb Państwa, w tym kosztów bieżącego administrowania, konserwacji i remontów. Jego zdaniem na przeszkodzie do ustanowienia prawa własności czasowej stał fakt obciążenia nieruchomości prawami osób trzecich (art. 102 § 1 prawa rzeczowego). Poza tym pozwany podniósł, iż roszczenie pozwu, czy to oparte na art. 417 1§ 2 k.c., czy na art. 160 k.p.a., należy uznać za przedawnione także na podstawie art. 442 § 1 k.c. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 roku Sąd odrzucił pozew z powodu czasowej niedopuszczalności drogi sądowej (postanowienie I C 756/08 – k. 190). Po rozpoznaniu zażalenia strony powodowej Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 03 listopada 2009 roku uchylił zaskarżone orzeczenie (postanowienie I ACz 1901/09 – k. 259). W dalszych pismach procesowych obie strony podtrzymywały swe stanowiska w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2011 roku strona powodowa zawarła wniosek w trybie art. 195 § 1 k.p.c. o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze powoda J. C. oraz rozszerzyła powództwo do kwoty 1.980.270 zł, wnosząc o zasądzenie: - na rzecz powódki Z. C.kwoty 1.942.500 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 05 sierpnia 2008 roku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za sprzedaż lokali mieszkalnych nr (...), (...) (...), (...)i (...)położonych w budynku przy ul. (...); - na rzecz powódki Z. C. i jej męża J. C. solidarnie kwoty 37.770 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 05 sierpnia 2008 roku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za zapłatę ceny wykupu przez powódkę i jej męża lokalu nr (...), pomimo posiadania tytułu własności do tego lokalu (pismo procesowe – k. 374 – 375). W pismach procesowych z dnia 27 maja 2011 roku i z dnia 13 października 2011 roku reprezentująca pozwanego Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa powołała się na treść uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 roku, sygn. akt III CZP 112/10, podnosząc m.in., że w sprawie znajduje zastosowanie art. 160 k.p.a., wobec czego powódka – wywodząc źródło szkody z decyzji o sprzedaży lokali – nie posiada legitymacji czynnej do występowania w niniejszym procesie (gdyż nie była stroną postępowań, w których zostały wydane decyzje o sprzedaży lokali). Pozwany zaznaczył także, iż w jego ocenie powództwo nie zasługiwałoby na uwzględnienie także w oparciu o przepisy art. 417 k.c., czy też art. 418 k.c., zaś roszczenia dotyczącego ceny uiszczonej za nabycie lokalu nr (...) powódka nie mogłaby dochodzić także na podstawie art. 410 § 2 k.c., bądź art. 471 k.c. Zdaniem Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa powódka mogłaby dochodzić odszkodowania jedynie za wydanie wadliwej decyzji dekretowej, jednakże wówczas roszczenie takie należałoby uznać za przedawnione w oparciu o art. 160 § 6 k.p.a. (pisma procesowe – k. 395 – 399, 411 - 417). Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 roku Sąd oddalił wniosek strony powodowej o wezwanie do udziału w sprawie w trybie art. 195 § 1 k.p.c. męża powódki – J. C.. Pełnomocnik powódki ostatecznie wniósł o zasądzenie na rzecz jego mocodawczyni kwoty 1.210.600 zł (zgodnie z wyliczeniem zawartym w opinii biegłego S. O.) wraz z odsetkami ustawowymi za okres jaki wskazał w pozwie i oświadczył, że cofa pozew w pozostałym zakresie (w tym także w zakresie odszkodowania z tytułu uiszczenia ceny lokalu nr (...) – wobec oddalenia przez Sąd wniosku o wezwanie do udziału w sprawie J. C.) bez zrzeczenia się roszczenia, na co jednak strona pozwana nie wyraziła zgody (protokół rozprawy – k. 518). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Zabudowana 4-kondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym nieruchomość położona przy ul. (...)w W., ozn. hip nr (...), stanowiąca własność T. J.(na mocy umowy notarialnej z dnia 26 czerwca 1936 r.), objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) (dowód: zaświadczenie Sądu Rejonowego (...)w W. (...)z dnia 12.01.2009 r. – k. 185, uzasadnienie decyzji Prezydenta (...)z dnia 23.02.2006 r. – k. 163 - 164). Z dniem 21 listopada 1945 roku, tj. z dniem wejścia w życie dekretu, przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy (...). Objęcie gruntu przez Gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 roku, tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr (...)(dowód: uzasadnienie decyzji Prezydenta (...)z dnia 23.02.2006 r. – k. 164). Następnie nieruchomość gruntowa stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130). W dacie wejścia w życie dekretu w księdze hipotecznej przedmiotowej nieruchomości wpisane były obciążenia na rzecz osób trzecich (dowód: zaświadczenie – k. 185). Stan budynku i lokali w nim położonych wymagał po wojnie remontu, w szczególności w zakresie instalacji gazowej i wentylacji w lokalach, zaś w 1955 roku wystąpiło przeciekanie dachu, uszkodzenie rynien i zalewanie lokali na III piętrze (dokumenty techniczne – k. 172 – 184). T. J.zmarł w dniu 09 maja 1946 roku (stwierdzenia nabycia spadku na rzecz jego córki Z. C.dokonał Sąd (...)postanowieniem z dnia 15 lipca 1952 roku, sygn. akt I Ns II 252/52 – dowód: uzasadnienie decyzji Prezydenta (...) z dnia 23.02.2006 r. – k. 165). W dniu 24 czerwca 1948 roku M. J.(wdowa po T. J.) złożyła w imieniu niepełnoletniej córki Z.wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości, jednak wniosek ten został rozpatrzony odmownie orzeczeniem administracyjnym (...)nr (...)z dnia 05 marca 1956 roku, które stwierdziło zarazem przejęcie fragmentów budynków posadowionych na tym gruncie na własność Skarbu Państwa. Córka i zarazem jedyna spadkobierczyni T. Z. C.(już wówczas pełnoletnia) wniosła odwołanie od orzeczenia administracyjnego z dnia 05 marca 1956 roku, jednak Ministerstwo (...)decyzją (...)z dnia 30 września 1964 roku utrzymało to orzeczenie w mocy. (dowody: decyzja Prezesa Urzędu (...)z dnia 26.07.1999 r. wraz z uzasadnieniem – k. 40 – 43, decyzja Prezydenta (...)z dnia 23.02.2006 r. – k. 161-167). W dacie przejęcia nieruchomości protokołem z dnia 04 lutego 1965 roku na nieruchomości znajdował się budynek frontowy, murowany, 3 – piętrowy. Na tym terenie obowiązywał wówczas „Perspektywiczny plan ogólny z założeniami do 1965 roku” zatwierdzony przez (...)w dniu 31 stycznia 1961 roku uchwałą nr 4/13, zgodnie z którym teren ten był przeznaczony na zabudowę wielorodzinną (dowód: decyzja Prezesa Urzędu (...) z dnia 26.07.1999 r. wraz z uzasadnieniem – k. 40 – 43). Na podstawie umów notarialnych zawartych w wykonaniu decyzji administracyjnych nr (...)z dnia 22.04.1976 r., nr (...)z dnia 28.12.1978 r., nr (...)z dnia 27.08.1980 r., nr (...)z dnia 18.08.1981 r., nr (...)z dnia 22.06.1989 r. i nr (...)z dnia 28.02.1990 r. sprzedano dotychczasowym najemcom znajdujące się w budynku przy ul. (...)lokale nr(...), (...), (...), (...), (...)i (...). (dowody: decyzje sprzedażowe i akty notarialne – k. 54 – 65, 71 – 77, 83 – 90, 96 – 98, 104 – 110). Lokal nr (...)został sprzedany na podstawie decyzji nr (...) z dnia 27 sierpnia 1980 roku i aktu notarialnego z dnia 28 sierpnia 1981 roku na rzecz J.i Z.małżonków C.za cenę 140.707 zł, a dodatkowo nabywcy ponieśli koszt 2.600 zł z tytułu skapitalizowanych za 25 lat opłat rocznych za użytkowanie wieczyste oraz 5.139 zł z tytułu kosztów zawarcia umowy w formie aktu notarialnego – razem 148.446 zł. (dowody: akt notarialny – k. 58 – 61, decyzja nr 776/80 – k. 62 – 65). Z dniem 27 maja 1990 roku nieruchomość gruntowa przy ul. (...)stała się własnością Dzielnicy (...), co potwierdził Wojewoda (...)decyzjami: nr (...)z dnia 22 maja 1991 roku oraz nr (...)z dnia 30 stycznia 1996 roku (dowód: uzasadnienie decyzji Prezydenta (...)z dnia 23.02.2006 r. – k. 163). Decyzją nr (...)z dnia 26 lipca 1999 roku, po rozpoznaniu wniosku Z. C.z dnia 28 kwietnia 1995 roku, Prezes Urzędu (...)stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa (...)z dnia 30 września 1964 roku z powodu niepoczynienia przez ten organ ustaleń w zakresie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i zgodności przeznaczenia nieruchomości z tymże planem. (dowód: decyzja z dnia 26.07.1999 r. – k. 40 – 43). Decyzją nr (...)z dnia 30 czerwca 2004 roku (...)w W., po rozpoznaniu odwołania Z. C., uchyliło orzeczenie administracyjne (...)z dnia 05 marca 1956 roku i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez Prezydenta (...)(dowód: decyzja SKO z dnia 30.06.2004 r. – k. 44 – 48). W dniu 01 czerwca 2005 roku Z. C.została przekazana ułamkowa część budynku mieszkalnego przy ul. (...)z wyłączeniem lokali sprzedanych o numerach(...), (...),(...), (...), (...)i (...) oraz części wspólnych (dowód: protokół zdawczo – odbiorczy – k. 168 – 171). W dniu 23 lutego 2006 roku Prezydent (...)wydał decyzję nr (...), na mocy której: I. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego (...)części gruntu o powierzchni 323 m kw., oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...)w obrębie (...)uregulowanego w KW nr (...), położonego przy ul. (...)w W.na rzecz Z. C.; II. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni 239 m kw. oznaczonego jako działka ewidencyjna nr (...)w obrębie (...)uregulowanego w KW nr (...)położonego przy ul. (...)w W.na rzecz Z. C.; III. ustalił czynsz symboliczny w tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego; IV. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego (...)części gruntu opisanego w pkt. I. – oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr (...),(...), (...), (...), (...)i (...) znajdujących się w budynku przy ul. (...). W dacie wydania tej decyzji nieruchomość nie była objęta żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, natomiast zgodnie z Uchwałą Nr (...)z 09 lipca 2001 roku w sprawie przyjęcia planu zagospodarowania (...) i zatwierdzenia ustaleń wiążących gminy (...)przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego – nieruchomość ta położona była w strefie mieszkaniowo – usługowej (dowód: decyzja z dnia 23.02.2006 r. – k. 161 – 167). W dniu 30 listopada 2007 roku i w dniu 28 grudnia 2007 roku (...)w W.wydało decyzje nr (...), (...), (...), (...)i (...), w których stwierdziło, że decyzje w przedmiocie sprzedaży lokali nr (...), (...), (...), (...)i (...)zostały wydane z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić ich nieważności z powodu wywołania przez nie nieodwracalnych skutków prawnych (dowody: decyzje (...)z dnia 30.11.2007 r. – k. 49 – 53, 66 – 70, 78 – 82, 91 – 95, decyzja (...) z dnia 28.12.2007 r. – k. 99 – 103). Obecnie dawna nieruchomość hipoteczna nr (...)wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr (...)o pow. 323 m kw. i nr (...)pow. 239 m kw. z obrębu (...)i stanowi własność komunalną ((...)). Na działce nr (...)znajduje się budynek mieszkalny, zaś na działce nr (...)garaż stanowiący odrębną od gruntu nieruchomość pozostający we własności Z. C.(dowód: uzasadnienie decyzji Prezydenta (...) z dnia 23.02.2006 r. – k. 165). Wartość lokali nr (...), (...), (...), (...)i (...) znajdujących się w budynku przy ul. (...)w W.według ich stanu z dat ich sprzedaży i cen aktualnych, a także z uwzględnieniem obciążenia obligatoryjnym prawem najmu, wynosi 1.210.600 zł (pisemna opinia uzupełniająca biegłego sądowego S. O.– k. 451 – 488, opinia ustna – k. 518 – 520). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dowody z dokumentów, w tym przede wszystkim na podstawie kserokopii dokumentów urzędowych (decyzji administracyjnych), które stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 i 2 k.p.c.). Żadna ze stron nie kwestionowała zgodności kopii tych dokumentów z oryginałami, a także Sąd nie miał wątpliwości co do ich pełnej wartości dowodowej. Nadto Sąd oparł swe ustalenia w zakresie wysokości należnego powódce odszkodowania na treści opinii uzupełniającej, pisemnej i ustnej, biegłego sądowego S. O., w której uwzględnił on obciążenie lokali obligatoryjnym prawem najmu. Opinia ta była jasna i zupełna, oparta na prawidłowej metodologii, sporządzona została przez osobę posiadającą szeroką wiedzę jak i długoletnie doświadczenie w zakresie wyceny nieruchomości. Wszelkie wątpliwości stron biegły wyjaśnił na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 roku. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w jego ostatecznym kształcie co do należności głównej, tj. w zakresie żądania zasądzenia kwoty 1.210.600 zł tytułem odszkodowania stanowiącego równowartość lokali mieszkalnych nr (...), (...), (...), (...)i (...) w budynku przy ul. (...)w W.przy uwzględnieniu ich obciążenia obligatoryjnym prawem najmu. Z uwagi na fakt, iż strona pozwana nie wyraziła zgody na cofnięcie pozwu bez zrzeczenia się roszczenia w części przekraczającej przedmiotową kwotę, powództwo w tej części podlegało oddaleniu (w tym także w zakresie odszkodowania z tytułu uiszczenia przez powódkę i jej męża ceny sprzedaży za lokal nr (...)). Wydając rozstrzygnięcie o wskazanej wyżej treści Sąd miał na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż nie znajdowało uzasadnienia kwestionowanie przez stronę pozwaną legitymacji procesowej powódki w niniejszej sprawie. Następstwo prawne Z. C. po T. J. wynika bowiem z treści złożonych do akt sprawy kopii decyzji administracyjnych wydanych w postępowaniach, w których powódka była tak traktowana przez organy administracji państwowej (z powołaniem się przez nie na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku). Jak już wyżej podkreślono pozwany nie poddawał w wątpliwość wartości dowodowej kopii dokumentów urzędowych przedłożonych przez powódkę. Powódka opierała swe roszczenie na twierdzeniu, iż pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę (...)odpowiada za wyrządzenie jej szkody na skutek wydania wadliwych decyzji administracyjnych w przedmiocie sprzedaży lokali nr (...)w budynku przy ul. (...)w W.w latach 1976 – 1990, których wydanie z naruszeniem prawa stwierdziło (...) w W.w decyzjach z dnia 30 listopada 2007 roku i 28 grudnia 2007 roku. Szkody tej upatrywała w bezpowrotnej utracie prawa własności tychże lokali. W ocenie Sądu źródłem wskazanej przez Z. C.szkody jest jednak pierwotne orzeczenie dekretowe wydane przez (...)w dniu 05 marca 1956 roku, utrzymane w mocy przez Ministerstwo(...)decyzją Nr (...)z dnia 30 września 1964 roku. Warunkiem sine qua non wydania decyzji o sprzedaży lokali było bowiem uprzednie wydanie decyzji z dnia 05 marca 1956 roku. Odmowa przyznania własności czasowej do nieruchomości spowodowała w konsekwencji przejście budynku na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa, który wobec tego mógł swobodnie rozporządzić znajdującymi się w tym budynku lokalami mieszkalnymi, działając wówczas w dobrej wierze w zakresie przysługującego mu prawa własności. W sprawie niniejszej zaistniał zatem łańcuch przyczyn, które doprowadziły do odjęcia powódce prawa własności przedmiotowych lokali (szkoda rzeczywista, tj. damnum emergens), przy czym podstawowym zdarzeniem sprawczym było w tej mierze wydanie orzeczenia dekretowego w 1956 roku utrzymanego w mocy decyzją z 1964 roku, co nadało mu przymiot ostateczności. Zbycie lokali na rzecz osób trzecich spowodowało jedynie powstanie nieodwracalnych skutków prawnych, które ostatecznie uniemożliwiły uwzględnienie wniosku dekretowego powódki o przyznanie użytkowania wieczystego do części gruntu. Zdarzenie to nie stanowiło jednak bezpośredniej przyczyny zaistnienia szkody po jej stronie. „Powołanie się przez sprawcę szkody na hipotetyczną (rezerwową) przyczynę uszczerbku doznanego przez poszkodowanego może być rozważane tylko wówczas, gdy przyczyna rezerwowa stanowi ogniwo teoretycznego łańcucha przyczynowego równoległego, niezależnego od rzeczywistej sekwencji wydarzeń. Nigdy nie będzie ono natomiast możliwe w przypadkach, w których rzeczywiście zaistniałe zdarzenie szkodzące stworzyło możliwość hipotetycznego wystąpienia alternatywnej przyczyny szkody. Wówczas z założenia nie jest możliwe wykazanie, że w braku zdarzenia sprawczego niewątpliwie wystąpiłaby hipotetyczna przyczyna uszczerbku”. Jeżeli rozpatrywana odpowiedzialność wiąże się z rzeczywiście zaistniałym zdarzeniem A (tu: bezprawna odmowa własności czasowej), to podmiot, którego odpowiedzialność rozpatrujemy (tu: Skarb Państwa) tylko wówczas mógłby się powoływać na hipotetyczne zdarzenie B (tu: sprzedaż lokalu), gdyby możliwość hipotetycznego wystąpienia zdarzenia B była niezależna od faktycznego wystąpienia zdarzenia A. Jeżeli natomiast samo zdarzenie A stworzyło możliwość wystąpienia zdarzenia B, to powołanie się przez sprawcę szkody na zdarzenie B jest wyłączone. Niemożliwe jest wówczas wykazanie, że zdarzenie hipotetyczne B niewątpliwie wystąpiłoby w braku zdarzenia A. (tak zasadnie J. J.