Sygn. akt II Ca 139/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2014 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz I

§ 6

pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 roku, poz. 490 – tekst jednolity). Pozwany poniósł koszty w kwocie 2417 zł, obejmujące: a) wynagrodzenie pełnomocnika procesowego wykonującego zawód radcy prawnego – 2400 zł,

§ 6

pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

1. b)opłatę skarbową od pełnomocnictwa procesowego – 17 zł (k. 59). Pozwany przegrał sprawę w 0,78 części, ponieważ w takim zakresie zostało uwzględnione żądanie pozwu (8402,09 zł : 10777 zł = 0,78). Powód przegrał sprawę w 0,22 części. Udział w sumie kosztów procesu obciążający pozwanego wynosi 4647,24 zł (= 5958 zł · 0,78). Udział w sumie kosztów procesu obciążający powoda wynosi 1310,76 zł. Ponieważ poniesione przez powoda koszty (3541 zł) o 2230,24 zł przewyższają obciążający go udział, zasądzeniu na jego rzecz tytułem zwrotu kosztów procesu podlega ta właśnie różnica. * Oczywiście bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów art. 361 § 1 i 2 k.c. oraz art. 363 § 1 k.c. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że przepisy art. 361 k.c. i art. 363 § 1 k.c. mają zastosowanie pośrednie w rozpoznawanej sprawie, a zatem ich naruszenie mogłoby nastąpić jedynie w zestawieniu z odpowiednimi przepisami ustawy z dnia 22 marca 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych. Przepisy art. 361 k.c. i art. 363 § 1 k.c. dotyczą odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym oraz odpowiedzialności za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, które istniało wcześniej, niż powstała szkoda. W rozpoznawanej sprawie odpowiedzialność pozwanego jest odpowiedzialnością gwarancyjną wynikającą z umowy ubezpieczenia, a nie odpowiedzialnością odszkodowawczą we wskazanym wyżej znaczeniu. Przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2003 roku stanowi, że z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Przepis art. 35 ustawy z dnia 22 marca 2003 roku stanowi, że ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. O tym kiedy posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę decydują przepisy Kodeksu cywilnego, a w szczególności przepisy art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 435 k.c. lub przepisy art. 436 § 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy doszło do zderzenia się pojazdów, a zatem podstawę ustalenia zasady odpowiedzialności samoistnego posiadacza samochodu osobowego ubezpieczonego w zakresie odpowiedzialności cywilnej u pozwanego ubezpieczyciela stanowiły przepisy art. 436 § 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c. Przepisy art. 436 § 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c., jak również przepis powołany przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a mianowicie art. 363 § 1 k.c., nie dotyczą bezpośrednio odpowiedzialności pozwanego względem osoby poszkodowanej w związku z ruchem pojazdu mechanicznego, lecz mają zastosowanie do określenia zakresu odpowiedzialności posiadacza pojazdu za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, związanym z ruchem pojazdu mechanicznego. Pośrednio zatem wyznaczają zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela. Przy ocenie zasadności żądania powoda względem pozwanego przepisy te mają zastosowanie pośrednie do oceny zasady i zakresu ewentualnej odpowiedzialności tego pozwanego względem powoda. Przepis art. 361 k.c. stanowi, że: § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Przepis art. 361 § 1 k.c. dotyczy związku przyczynowego, jako przesłanki odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, czy też odpowiedzialności za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, które istniało wcześniej, niż powstała szkoda. Sąd Rejonowy nie przyjął, aby posiadacz samoistny pojazdu, a w konsekwencji pozwany ubezpieczyciel, ponosili odpowiedzialność za jakąkolwiek szkodę, która nie pozostawałaby w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem z dnia 9 października 2012 roku. Co więcej, sam pozwany nie wskazuje w apelacji takiej szkody powoda, która nie pozostawałaby w związku przyczynowym z tym zdarzeniem. Przepis art. 361 § 2 k.c. dotyczy związku przyczynowego, jako przesłanki odpowiedzialności za szkodę, ale również postaci szkody majątkowej. W rozpoznawanej sprawie szkoda powoda obejmowała wyłącznie straty, jakie poniósł. Powód nie dochodził szkody, która miałaby postać korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Sąd pierwszej instancji również nie uznał, że szkoda powoda miałaby polegać na utracie korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Przepis art. 363 § 1 k.c. stanowi, że naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Powołany przepis określa sposoby naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym oraz szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, które istniało wcześniej, niż powstała szkoda W rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło jakiekolwiek naruszenie tego przepisu. Roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy mechanicznych środków komunikacji jest zawsze roszczeniem pieniężnym. Poszkodowany nie może dochodzić od ubezpieczyciela naprawienia szkody przez przywrócenie stanu poprzedniego. Innymi słowy, ubezpieczyciel nie jest zobowiązany do przywrócenia stanu poprzedniego, czyli naprawienia pojazdu, lecz do zapłaty świadczenia ubezpieczeniowego wyrażonego w pieniądzu. Z naruszeniem powołanego przepisu w sprawie o zapłatę świadczenia ubezpieczeniowego z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby sąd nakazał ubezpieczycielowi przywrócenie stanu poprzedniego pojazdu, a więc jego naprawienie. Oczywiste jest, że tego rodzaju rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie nie zapadło. Oczywiście bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisu art. 6 k.c. Przepis art. 6 k.c. reguluje zagadnienie ciężaru dowodu w znaczeniu materialnym, czyli zagadnienie podmiotu, którego obciążają materialnoprawne skutki nieudowodnienia twierdzeń w zakresie okoliczności istotnych dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Z naruszeniem tego przepisu mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo określił na kim w rozpoznawanej sprawie spoczywa ciężar dowodu w zakresie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja jednak w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Przepis art. 6 k.c. nie dotyczy natomiast zagadnienia, czy strona wywiązała się ze swego obowiązku udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne. Przepis art. 6 k.c. nie reguluje kwestii skuteczności wykazania dowodzonych okoliczności, ponieważ ta kwestia podlega ocenie w świetle przepisów procesowych. Kwestionowanie prawidłowości uznania przez sąd, że przeprowadzone dowody nie są wystarczające do przyjęcia za udowodnione okoliczności, których ciężar udowodnienia spoczywał na jednej ze stron, może nastąpić w drodze zarzutu naruszenia odpowiednich przepisów prawa procesowego, nie zaś art. 6 k.c. Nie jest również objęte tym przepisem, które z faktów i z jakich przyczyn sąd uznał za udowodnione3. Przepis art. 6 k.c. nie dotyczy również wprost problematyki wysokości odszkodowania za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, jak również wysokości świadczenia ubezpieczeniowego z jakiegokolwiek tytułu, w szczególności z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. ÷ Oczywiście bezzasadny jest podniesiony w apelacji zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 100 zd. 2 k.p.c. Zasądzając roszczenie w kwocie 10345,69 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 30 października 2012 roku Sąd Rejonowy trafnie uznał, że powód uległ tylko co do nieznacznej części swego roszczenia. Skoro powód dochodził od pozwanego zapłaty kwoty 10777 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 30 października 2012 roku do dnia zapłaty, to zasądzenie kwoty 10345,69 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 30 października 2012 roku do dnia zapłaty oznacza, że żądanie powoda zostało uwzględnione w 0,96 części (96 %). Oczywiste jest zatem, że przy takiej proporcji żądania uwzględnionego do żądania dochodzonego Sąd Rejonowy mógł uznać, iż powód uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania i w związku z tym zastosować przepis art. 100 zd. 2 k.p.c. Zmiana zaskarżonego wyroku w punkcie III przez Sąd Okręgowy była konsekwencją zmiany tego wyroku w punkcie I, nie zaś konsekwencją naruszenia przepisu art. 100 zd. 2 k.p.c. przez Sąd pierwszej instancji. * Na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od H. W. na rzecz (...) Company SE z siedzibą w R. (Republika (...)) kwotę 405,60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. W związku z tym, że apelacja pozwanego została uwzględniona w całości, powód jest stroną przegrywającą sprawę w całości w postępowaniu odwoławczym. Powinien zatem zwrócić pozwanemu poniesione w postępowaniu odwoławczym koszty. Koszty te obejmują:
2. a)należną opłatę od apelacji – 98 zł (122, 128, 130),
3. b)opłaty pocztowe za przesłanie przesyłek poleconych obejmujących wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz apelację – 3,80 zł i 3,80 zł (k. 107, 119),
4. c)wynagrodzenie pełnomocnika procesowego wykonującego zawód radcy prawnego – 300 zł,

§ 6pkt 3 w zw.

z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. * Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku. 1 Przytoczono dosłowne brzmienie zarzutów i wniosków apelacyjnych oraz sformułowania określającego zakres zaskarżenia wyroku. 2 Por.: wyrok SN z dnia 15 maja 2001 roku, I CKN 350/00, Lex nr 52667; postanowienie SN z dnia 4 października 2002 roku, III CZP 62/02, OSN C 2004, z. 1, poz. 7; wyrok z dnia 11 marca 2004 roku, V CK 328/03, Lex nr 183779; wyrok SN z dnia 14 lipca 2004 roku, IV CK 544/03, Lex nr 116591; wyrok SN z dnia 24 czerwca 2005 roku, V CK 704/04, Lex nr 180875; wyrok SN z dnia 25 sierpnia 2004 roku, I PK 22/03, OSN P 2005, z. 6, poz. 80; uchwała SN z dnia 31 stycznia 2008 roku, III CZP 49/07, OSN C 2008, z. 6, poz. 55. 3 Por.: wyrok SA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2012 roku, I ACa 97/12, Lex nr 1130079; wyrok SN z dnia 29 kwietnia 2011 roku, I CSK 517/10, Lex nr 960502; wyrok SN z dnia 27 stycznia 2011 roku, II PK 173/10, Lex nr 786376; wyrok SN z dnia 20 stycznia 2011 roku, I CSK 409/10, Lex nr 738082; wyrok SN z dnia 5 listopada 2010 roku, I CSK 23/10, Lex nr 786548; wyrok SN z dnia 6 października 2010 roku, II CNP 44/10, Lex nr 970065; wyrok SN z dnia 25 czerwca 2010 roku, I CSK 544/09, Lex nr 737245; wyrok SN z dnia 16 czerwca 2010 roku, I CSK 482/09, Lex nr 607236; wyrok SN z dnia 11 marca 2009 roku, I CSK 363/08, Lex nr 560510.