I C 272/13

Sygn. akt: I C 272/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2014 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: SSR del. Łucja Oleksy-Miszczyk Protokolant: Karolina Pikuła po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 roku w Gliwicach sprawy z powództwa D. F. przeciwko H. M. o zapłatę 1 oddala powództwo; 2 odstępuje od obciążania powódki kosztami procesu. Sygnatura akt I C 272/13 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu 27 września 2013r. powódka D. F. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od ozwanego H. M. kwoty 119.000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 25 czerwca 2013r. oraz o zasadzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu powódka podała, że pozwany jest właścicielem nieruchomości położonej w P. przy ul. (...). Zgodnie z prezentowaną powódce intencją pozwany miał zamiar prowadzić na tej nieruchomości działalność agroturystyczną oraz wybudować mieszkania dla osób starszych. Powódka wraz ze zmarłym już mężem J. F. zdecydowała się na przekazanie pozwanemu darowizny środków pieniężnych w łącznej kwocie 119.000 zł. celem budowy przedmiotowych mieszkań, jednocześnie nakładając na pozwanego polecenie, zobowiązujące go do umożliwienia powódce i jej małżonkowi bezpłatne korzystanie z jednego z wybudowanych mieszkań aż do ich śmierci. Umówioną kwotę powódka przekazała pozwanemu w ratach, dodatkowo przekazała mu kwotę 9.736 zł. zobowiązując pozwanego do nabycia w jej imieniu i na jej rzecz mebli do mieszkania. W dniu 13 stycznia 201lr. w wykonaniu nałożonego na pozwanego polecenia w rozumieniu art. 893 kc, strony zawarły z podpisem notarialnie poświadczonym umowę użyczenia, na mocy której pozwany zobowiązał się oddać powódce do bezpłatnego używania część budynku mieszkalnego o powierzchni około 70 m 2 z możliwością korzystania z jednego miejsca parkingowego. Strony ustaliły, że koszty zużytej wody i energii elektrycznej ponosi powódka według wskazań liczników. Podobnie ustalono kwestie związane z wywozem śmieci. Powódka działając w zaufaniu do pozwanego regularnie uiszczała powyższe opłaty według wyliczeń dokonywanych przez pozwanego. W listopadzie 2012r. powódka dokonała analizy wyliczeń dokonywanych przez pozwanego i zestawiła je z faktycznym zużyciem mediów. Ustaliła w ten sposób, że wyliczenia dokonywane przez pozwanego były zawyżone w zakresie opłat za zużycie wody, prądu i oleju opałowego. Powódka zwróciła się do pozwanego z prośbą o wyjaśnienie tej kwestii i od tego momentu stosunki stron zaczęły się bardzo pogarszać. Ostatecznie ograniczyły się do pisemnej wymiany korespondencji. Zachowanie pozwanego względem powódki stawało się coraz bardziej naganne. Pozwany zarzucał powódce, że w związku z pobytem brata powódki w jej mieszkaniu doszło do kradzieży samochodu jednego z gości hotelowych, zarzucał, że powódka podnajmuje zajmowany przez siebie lokal bez jego zgody, oskarżył powódkę o kradzież wody do podlewania ogrodu, zakazał korzystania z zainstalowanego w jej mieszkaniu kominka (wybudowanego przez pozwanego), ostatecznie zakrył wylot przewodu kominowego nie informując o tym powódki, odmówił wydania jej kluczy do kotłowni pozbawiając ja w ten sposób możliwości regulowania temperatury w mieszkaniu, w dniu 29 marca 2013r., zamknął na klucz bramę wjazdową i odmówił wydania powódce kluczy, a w dniu 2 kwietnia 2013r. zamknął również furtkę przy bramie głównej , zmuszając powódkę do korzystania z dłuższej, nieodśnieżanej drogi od strony parku. W tym czasie pozwany zaczął również znieważać powódkę słownie. W maju 2013r. odciął kabel antenowy zainstalowany w mieszkaniu powódki. Aktualny zły stan techniczny budynku ( a także użyczonego lokalu) nie spełnia odpowiednich wymagań w zakresie warunków higienicznych i zdrowotnych. Na skutek działań pozwanego powódka doznała uszczerbku psychicznego i podjęła w tym kierunku stosowne leczenie. W ocenie powódki zachowanie pozwanego w spsoć bezpośredni ograniczało, a wręcz uniemożliwiało jej korzystanie z mieszkania na nieruchomości pozwanego, co nosi cechy rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1 kc. Powódka obawia się także , że pozwany może zbyć całą nieruchomość, łącznie z mieszkaniem powódki, a tym samym podwójnie się na nim wzbogacić (poprzez przyjęcie darowizny od powódki oraz poprzez uzyskanie ceny sprzedaży). Zaznaczyła przy tym, że pozwany nie poczynił żadnych kroków zmierzających do zagwarantowania powódce prawa dalszego zamieszkiwania w tym lokalu. W tej sytuacji powódka pismem z dnia 27 maja 2013r. odwołała darowiznę i poinformowała o tym pozwanego, żądając jednocześnie zwrotu kwoty 119.000 zł. Odsetek powódka żąda od daty płatności określonej w tym piśmie. Powódka zaznaczyła przy tym, że roczny termin na realizację jej prawa o odwołaniu darowizny z powodu niewdzięczności obdarowanego rozpoczyna się od momentu dowiedzenia się o przyczynie odwołania darowizny, co w niniejszej sprawie miało miejsce od początku 2013r. Pozwany w odpowiedzi na pozew (k. 67) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu. Pozwany zaprzeczył aby otrzymał kiedykolwiek od powódki kwotę 119.000 zł., której zwrotu powódka żąda i aby kwitował odbiór tych pieniędzy. Potwierdził natomiast, że otrzymał od powódki środki pieniężne na zakup mebli do mieszania oraz na remonty wykonywane na życzenie powódki np. na wybudowanie kominka. Pozwany wywodził, że jego małżonka T. M. nakłoniła go aby zezwolił na nieodpłatne zamieszkiwanie na należącej do niego nieruchomości jej przyjaciółce E. K., a następnie znajomym E. K. tj. powódce i jej małżonkowi. Stanowczo zaprzeczył aby kiedykolwiek składał podpis pod umową użyczenia powołaną w pozwie i aby kiedykolwiek był w tym celu z powódką u notariusza. Przedstawił natomiast inną, dwujęzyczną umowę z dnia 13 stycznia 201lr. zatytułowana W./Prawo mieszkania wskazując, że ta właśnie umowa regulowała stosunki między stronami. Zaprzeczył aby jego zachowanie względem powódki było naganne, twierdząc, ze wszelkie rzekome przeszkody w korzystaniu z lokalu są przez powódkę wymyślane celem stworzenia fikcyjnego stanu faktycznego uzasadniającego odstąpienie od umowy o dożywotnie prawo mieszkania. W ocenie pozwanego na skutek konfliktu miedzy pozwanym, a T. M. i opuszczenia przez T. M. nieruchomości w P., a także na skutek zmiany trybu życia powódki po śmierci męża, powódka nie potrzebuje już opisanego w umowie lokalu i próbuje uchylić się od skutków zawartej umowy. Niezależnie od wywodów dotyczących stanu faktycznego, pozwany wskazał, że opisywana w pozwie umowa nie była w istocie darowizną, albowiem pociągała za sobą wzajemne zobowiązanie pozwanego, co pozostaje w sprzeczności z umową darowizny. Wskazał, że nie istnieją żadne podstawy aby przyjąć, iż miedzy stronami doszło do zawarcia umowy darowizny z poleceniem, aby pozwany wykazał się rażącą niewdzięcznością i aby roszczenie o zwrot rzekomo dokonanej darowizny było zasadne. Pozwany podniósł również, że powódka nie wykazała, że jest spadkobierczynią swojego męża, a rzekoma darowizna pochodzić miała prawdopodobnie z majątku dorobkowego małżonków. Sąd ustalił co następuje: Pozwany jest właścicielem nieruchomości położonej w P. przy ul. (...). Na terenie nieruchomości znajduje się budynek, w którym wyodrębniono część przeznaczoną pod działalność agroturystyczną, część prywatną pozwanego i część podzieloną na samodzielne apartamenty z odrębnymi wejściami z przeznaczeniem pod wynajem lub zajęte przez osoby z którymi pozwany zawarł umowy pozwalające na nieodpłatne zamieszkiwanie (powódka i E. K.). W 2010r. powódka wraz z mężem J. F. po przeprowadzeniu rozmów z pozwanym podjęli decyzję o zamieszkaniu na terenie wyżej opisanej nieruchomości. W tym celu sprzedali mieszkanie położone w Z. przy ul. (...) i ze środków uzyskanych ze sprzedaży tego mieszkania powódka przekazała pozwanemu łączną kwotę 119.000 zł. w trzech ratach: pierwszą ratę w wysokości 10.000 zł. w dniu 16 listopada 2010r., drugą w kwocie 30.000 zł. w dniu 11 grudnia 2010r. i trzecią ratę w wysokości 70.000 zł. w dniu 17 stycznia 201 lr. Odbiór dwóch pierwszych rat pozwany pokwitował, natomiast pokwitowania odbioru trzeciej raty dokonała małżonka pozwanego T. M. (pokwitowania k. 16-18). Dodatkowo powódka przekazała pozwanemu kwotę około 9.000 zł. na zakup mebli do mieszkania. W dniu 13 stycznia 201lr. strony zawarły umowę nazwaną umową użyczenia. Umowa została zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi . Na mocy powyższej umowy pozwany zobowiązał się oddać powódce i J. F. do bezpłatnego używania oznaczoną w umowie część budynku mieszkalnego o powierzchni ok. 70 m 2. Umowa została zawarta na czas określony 50 lat. Zgodne z § 3 umowy powódka i jej małżonek mieli ponosić opłaty dotyczące zużyte wody i energii elektrycznej według wskazań liczników oraz ponosić opłaty dotyczące wywozu śmieci i ścieków. Byli również zobowiązani do dokonywania na własny koszt bieżących napraw i remontów ( § 5 umowy). Na podstawie tejże umowy powódka i jej mąż zamieszkali w wydzielonym lokalu znajdującym się w budynku stanowiącym własność pozwanego. Oprócz samego lokalu, za zgodą pozwanego, korzystali z przydomowego ogródka i miejsca parkingowego. Maz powodki J. F. zmarł w listopadzie 2012r. Jesienią 2012r. powódka dokonała przeliczenia wysokości opłat uiszczanych przez nią tytułem zużycia prądu, gazu i oleju opałowego oraz wskazań liczników. Uznała, że uiszczane przez nią opłaty są wyższe od kosztów zużycia obliczonych na podstawie odczytów i we wrześniu 2012r. obniżyła dokonywane miesięcznie płaty do 200 zł. Pozwany kwestionował ustalenia powódki twierdząc, że opłaty powinny być uiszczane ryczałtowo . W toku procesu powołał się w tym zakresie na umowę zatytułowana W./Prawo mieszkania i załącznik do tej umowy określający wysokość opłat. Spory w zakresie wysokości opłat za media doprowadziły d konfliktu pomiędzy stronami. Powódka nabrała przekonania, że pozwany celowo, złośliwie podejmuje działania zmierzające do utrudniania jej korzystania z mieszkania np. bezzasadnie zarzuca jej nieuprawnione korzystanie z wody do podlewania ogrodu, pomimo iż wcześniej wyraził na to zgodę, ogranicza możliwość korzystania z ogródka, zabrania jej przetrzymywania drewna opałowego na terasie przed budynkiem, stawia nieuzasadnione żądania co do sposobu parkowania samochodów gości powódki , a nawet zarzucił, iż w związku z wizytą jej brata doszło do kradzieży samochodu jednego z gości hotelowych. Pozwany natomiast twierdził, że powódka dewastuje ogródek wysypując tam popiół z kominka, powódka miała inne wyznaczone miejsce gdzie mogła przechowywać drewno bez naruszania estetyki obejścia, zaprzeczył aby wiązał kradzież do jakiej doszło z pobytem na terenie nieruchomości brata powódki, natomiast wskazał, że na skutek nieuprawnionego zajęcia przez niego jako gościa powódki miejsca na parkingu monitorowanym, skradziony samochód parkowany był na terenie nieobjętym monitoringiem. Powódka zarzucała również pozwanemu, że złośliwie zamyka bramę wjazdową i furtkę na klucz. Była jednak w posiadaniu pilota obsługującego inną bramę wjazdową, z tym, że korzystanie z niej wiązało się z pewnym niedogodnościami, były też zarzuty do prawidłowego działania pilota. W 2012 roku pozwany na życzenie powódki i z jej środków zrealizował budowę kominka w mieszkaniu zajmowanym przez powódkę. Kominek powódka wykorzystywała do ogrzewania mieszkania. Do lutego 2013r. kominek działał prawidłowo. Potem okazało się na skutek wady konstrukcyjnej kominka przy dużych opadach deszczu następuje zalewanie mieszkania. Komin zaczął zamakać i pozwany zabronił dalszego korzystania z niego. Powódka nie remontowała kominka, twierdząc, że pozwany uniemożliwiał wchodzenie na tern nieruchomości osobom trzecim, w związku z tym nie miała możliwość przeprowadzenia takiego remontu. Twierdzi również, że pozwany celowo zatkał wlot komina nie uprzedzając jej o tym. Konflikt pomiędzy stronami potęgował także pogarszający się stan techniczny lokalu zajmowanego przez powódkę. Na skutek zalania mieszkania pojawiły się zacieki na ścianach. Na ścianie zewnętrznej sypialni, ścianie graniczącej z łazienką, w przedsionku oraz w kuchni za meblami pojawiła się pleśń. Powódka nie czyniła żadnych remontów w mieszkaniu. Powódka była również przekonana, że pozwany wchodzi do mieszkania bez jej zgody i wiedzy pod jej nieobecność. Zostawiła nawet w mieszkaniu „plakat” z napisem w języku niemieckim „oszust, diabeł” aby sprowokować pozwanego do przyznania, ze wchodzi do tego mieszkania. Istotnie pozwany wraz ze świadkiem A. M. pod nieobecność powódki wszedł do mieszkania - jak twierdzi po to aby zakręcić wodę, którą powódka złośliwie pozostawiła odkręconą podczas swojej dłuższej nieobecności. Konflikty między stronami nasiliły się do tego stopnia, ze powódka w roku 2013 w coraz mniejszym zakresie przebywała w mieszkaniu . Strony nadal nie mogły dojść do porozumienia co do sposobu rozliczenia opłat za media. Pismem z dnia 22 maja 2013r. powódka powołując się na art. 898 kc złożyła oświadczenie o odwołaniu darowizny w wysokości 119.000 zł. Jako przyczynę odwołania darowizny wskazała rażącą niewdzięczność pozwanego polegającą na skrajnie nagannym i niezgodnym z zasadami współżycia społecznego zachowaniu pozwanego względem niej, które miało miejsce od grudnia 2012r. , głównie w związku z zamieszkiwaniem przez nią w nieruchomości położonej P.. Oświadczenie wraz z pismem pełnomocnika powódki wzywającym do zapłaty na rzecz powódki kwoty 119.000 zł. w terminie 7 dni od otrzymania wezwania przesłano pozwanemu pocztą. Przesyłka nie została odebrana przez pozwanego i po awizowaniu zwrócono ją do nadawcy (k. 55 i nast.). Ostatecznie powódka w listopadzie 2013r. podjęła decyzję o wyprowadzeniu się z mieszkania. Pismem z dnia 21 listopada 2013r. pozwany poinformował powódkę, że na zasadzie art. 671 § 1 kc korzysta z prawa zastawu na wniesionych do lokalu przedmiotach do czasu uregulowania zalęgłości w opłatach za media (k. 155). Poza oświadczeniem o odwołaniu darowizny strony nie składały żadnych oświadczeń dotyczących rozwiązania łączącego ich stosunku prawnego czy tez odstąpienia od umowy. Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przedstawione przez strony dokumenty w postaci pokwitowań odbioru gotówki k. 16 i nast., umowę użyczenia ( kopia k. 19,oryginał k. 239), pismo zawierające oświadczenie o odwołaniu darowizny k. 55 i nast. , znakującą się w aktach sprawy korespondencję stron k. 24, 31, 34, 39, 154, oświadczenie o korzystaniu z prawa zastawu k. 155 oraz zeznań świadków : T. M., E. K., G. J.