Sygn. akt III AUa 383/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Romana Mrotek Sędziowie: SSA Anna Polak SSA Urszula Iwanowska (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Edyta Rakowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. w Szczecinie sprawy B. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o emeryturę na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt VI U 834/13 oddala apelację. SSA Urszula Iwanowska SSA Romana Mrotek SSA Anna Polak III A Ua 383/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 27 marca 2013 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił B. B. prawa do emerytury wskazując, że łączny udokumentowany okres ubezpieczenia wnioskodawcy wynosi 25 lat, w tym 14 lat, 7 miesięcy i 17 dni okresów pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie uwzględnił do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu od 20 października 1989 r. do 31 grudnia 1996 r. z tytułu zatrudnienia w Zakładach (...) w P. na stanowisku Asystent Dyspozytora Zakładu, wskazując, iż zakładowy wykaz stanowisk w szczególnych warunkach nie jest adekwatny do przepisów resortowych. Zdaniem organu rentowego pracownicy wyższego szczebla kierowniczego mają wydzielone pomieszczenia do pracy, a ich zakres obowiązków daleko wykracza poza osobiste dozorowanie, czy kontrolę robotniczych stanowisk pracy. W ocenie ZUS, nie można uznać, że pracownik zatrudniony na stanowisku asystenta dyspozytora – stale pracuje w warunkach, w których nie są zachowane higieniczne normy pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji B. B. zarzucił jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w tym załącznika nr 1 lp. 283 poz. 24 stanowiącego wykaz stanowisk pracy do zarządzenia nr (...) Generalnego Dyrektora Zakładów (...) z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w Zakładach i wydziałach Zakładów (...) przez przyjęcie, że pracując na stanowisku asystenta dyspozytora zakładu nie wykonywał on stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony zarzucił decyzji również sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci dokumentów załączonych do wniosku. Formułując powyższe zarzuty B. B. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez zaliczenie do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy na stanowisku asystenta dyspozytora zakładu. W uzasadnieniu ubezpieczony wskazał, że jego praca polegała głównie na kontroli i dozorowaniu stanowisk pracy robotników objętych wykazem wykonywania prac w szczególnych warunkach, co sprowadzało się do przebywania w warunkach potencjalnie niebezpiecznych, przy instalacjach wytwarzających amoniak i mocznik oraz w nadmiernym hałasie. Ponadto ubezpieczony podniósł, że prócz czynności kontrolnych zawiadywał przyjmowaniem, rozładunkiem i magazynowaniem surowców oraz towarów wytworzonych w toku produkcji. Jego obowiązki w zakresie produkcji polegały na monitorowaniu jakościowo-ilościowym, jak i kontroli magazynowania, pakowania i ekspedycji towarów. Zdaniem skarżącego okoliczność, że oprócz wymienionych czynności wykonywał prace w pomieszczeniu biurowym, zbierając i monitorując dane produkcyjne, prowadząc bilanse i zestawienia nie może dyskredytować go jako osoby wykonującej prace w warunkach szczególnych. Precyzując stanowisko w trakcie rozprawy w dniu 20 stycznia ubezpieczony wniósł o przyznanie emerytury od dnia 1 lutego 2013 r. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie w całości, z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: B. B., urodził się w dniu (...), wniosek o emeryturę złożył w dniu 29 stycznia 2013 r., nie był członkiem OFE. Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca udowodnił 25 lat okresów ubezpieczenia, w tym 24 lata, 1 miesiąc i 18 dni okresów składkowych, 28 dni okresów nieskładkowych oraz 6 lat i 26 dni okresów uzupełniających. Wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach (łącznie 14 lat, 7 miesięcy i 17 dni) w okresie zatrudnienia: - w (...) S.A. w I. od 28 lutego 1975 r. do 13 listopada 1976 r., na stanowisku formierza ręcznego – przygotowanie mas formerskich i prace formerierzy oraz rdzeniarza - dział III, pkt 21, ppkt. 6 wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43) oraz zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. (Dz. U. nr 4), - w Zakładach (...) w okresie od 17 listopada 1976 r. do 19 października 1989 r. – na stanowisku aparatowego wykonując prace przy produkcji nawozów sztucznych oraz innych wyrobów chemicznych otrzymywanych na tej samej bazie, co nawozy sztuczne - dział IV, poz. 8 pkt 1 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43) oraz do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. Od dnia 17 listopada 1976 r. do chwili obecnej B. B. jest zatrudniony w Zakładach (...) (obecnie Grupa (...) SA w P.) w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 17 listopada 1976 r. ubezpieczony zawarł z Zakładami (...) w P. umowę o pracę na okres próbny tj. do dnia 1 grudnia 1976 r. na stanowisku aparatowy w Zakładzie (...). W dniu 2 grudnia 1976 r. strony stosunku pracy podpisały umowę o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku aparatowego w Zakładzie (...). W dniu 2 października 1989 r. ubezpieczony złożył w Dyrekcji Zakładów (...) podanie o przeniesienie go ze względu na zalecenia lekarskie z Zakładu (...) na Zakład (...). Pracodawca uwzględnił wniosek powierzając wnioskodawcy stanowisko sterowniczego na Wydziale (...). W dniu 19 października 1989 r. wnioskodawca odmówił podpisania angażu na tym stanowisku. W dniu 20 października 1989 r. ubezpieczony złożył w Dyrekcji podanie o przeniesienie go do pracy w Zespole (...). Pismem z dnia 20 października 1989 r. ubezpieczonemu powierzono obowiązki asystenta dyspozytora w Zakładach (...) w wymiarze pełnego etatu. Na tym angażu wnioskodawca zrobił adnotację, że nie przyjmuje proponowanych warunków pracy i płacy. W dniu 31 października 1989 r. ubezpieczony złożył podanie o przeniesienie go do pracy w charakterze aparatowego z wydziału PD do EW z zachowaniem osobistej stawki zaszeregowania na stanowisku robotniczym. Podanie zostało rozpatrzone przez pracodawcę negatywnie. Ostatecznie od dnia 20 października 1989 r. ubezpieczony pracuje jako asystent dyspozytora zakładu. Zgodnie z zakresem czynności na stanowisku asystenta dyspozytora z dnia 19 maja 1993 r. wnioskodawca jako pracownik inżynieryjno-techniczny, podlegający na zmianie bezpośrednio dyspozytorowi – pomagał kierować dyspozytorowi całokształtem działalności (...). Wnioskodawca jako asystent dyspozytora zakładu miał prawo: - w porozumieniu z Dyspozytorem Zmiany Przedsiębiorstwa przekazywać wszystkim pracownikom ustalenia i polecenia Dyspozytorowi Przedsiębiorstwa, - z własnej inicjatywy załatwiać szereg bieżących drobniejszych spraw dotyczących pracy ZCh (...) zgodnie z ustaleniami pomiędzy nimi a Dyspozytorem Zmiany Przedsiębiorstwa, - polecenia w węzłowych sprawach dot. frontu surowców, uruchomień i zatrzymań instalacji, kontaktów zewnętrznych, itp. przekazywać wyłącznie w porozumieniu i na każdorazowe życzenie dyspozytora, - uzyskiwać wszystkie (potrzebne do prowadzenia dokumentacji) dane od pracowników sterowni i nadzoru wszystkich szczebli, otrzymywać jasno formułowane polecenia odpowiednich do jego zakresu kompetencji, - odmówić wykonania polecenia przełożonego, jeżeli stanowił ono zagrożenie życia ludzkiego lub mienia zakładów. Do podstawowych obowiązków Asystenta Dyspozytora należało: - regularne zbieranie informacji o ruchu Zakładów i sytuacji w dziedzinie produkcji, expedycji, dostaw, utrzymania ruchu, ochrony środowiska i prowadzenia przyjętych w zakresie ewidencji, - posiadanie podstawowej umiejętności obsługi komputera w zakresie ogólnym oraz w zakresie szczegółowym w programach pracujących w PD (po przeszkoleniu), - rejestrowanie w odpowiedniej, przyjętej w PD formie – wszystkich danych ruchowych i technologicznych, analizowanie nieprawidłowości oraz zgłaszanie ich każdorazowo Dyspozytorowi, - przyjmowanie szeregu informacji o sprawach zachodzących w trakcie ruchu, ocenianie ich, o ważniejszych powiadamianie i ustalanie dalszego toku postępowania z Dyspozytorem. Asystent dyspozytora odpowiedzialny był za całokształt powierzonych mu obowiązków i podejmowanych decyzji, a w szczególności za: - skrupulatne wykonanie swoich obowiązków, prawidłowe sporządzanie dokumentacji ruchowo-bilansowej ruchu Zakładów, - prawidłowe i na czas przekazanie informacji przyjętych dotyczących ruchu Zakładów oraz prawidłowe przekazanie ustaleń w tym zakresie z Dyspozytorem Zmiany przedsiębiorstwa, - przestrzeganie odpowiednich przepisów o tajemnicy państwowej i służbowej, - skutki naruszenia przez podległych pracowników przepisów ochrony środowiska i spowodowanie z tego tytułu strat i szkód z art. 106, 107, 108, 109 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Z zakresem obowiązków ubezpieczony zapoznał się w dniu 19 maja 1993 r., ale powyższe obowiązki wnioskodawca wykonywał od czasu powierzenia mu stanowiska asystenta dyspozytora zakładu. Nowy zakres obowiązków asystenta dyspozytora wręczony został wnioskodawcy przez pracodawcę 18 czerwca 1997 r. Pracodawca dodatkowo do obowiązków wnioskodawcy zaliczył: - przestrzeganie stosowania bezpiecznych metod i warunków pracy, - przestrzeganie przepisów BHP i p.poż. oraz ochrony środowiska, - stałe podnoszenie swoich kwalifikacji zawodowych w celu wprowadzania postępu technicznego i organizacyjnego na powierzonym stanowisku pracy, - przestrzeganie tajemnicy służbowej oraz prawidłowe przechowywanie dokumentów i innych składników stanowiących tajemnicę służbową, - wykonywanie innych poleceń bezpośredniego przełożonego nie ujętych w niniejszym zakresie czynności, a z niego wynikających uregulowanych aktami normatywnymi Dyrektora Zakładu. Ustalając zakres obowiązków asystenta dyspozytora w marcu 1998 r. pracodawca prócz wyżej wymienionych powierzył wnioskodawcy dodatkowo następujące obowiązki: - poddawanie się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich, - wykonywanie zaleceń społecznego inspektora pracy, - wykonywanie zakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy, - znajomość przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, oraz branie udziału w szkoleniu instruktażu z tego zakresu i poddawanie się wymaganym egzaminom sprawdzającym, - wykonywanie pracy w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować się do wydanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych, - dokładna znajomość i przestrzeganie aktów normatywnych i instrukcji dotyczącej powierzonej pracy. Z tym zakresem obowiązków wnioskodawca zapoznał się w dniu 10 marca 1998 r. W okresie od 20 października 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. B. B. pracował na stanowisku asystenta dyspozytora zakładu w pełnym wymiarze czasu pracy, w systemie zmianowym. Na każdej zmianie pracował dyspozytor zakładu i asystent. W tym okresie zatrudnienia ubezpieczony rozpoczynał pracę od czynności związanych z przyjęciem zmiany. Na podstawie otrzymywanych telefonicznie z komórek mistrzowskich, ochrony, wagowych, laboratoriów informacji dotyczących stanu osobowego B. B. sporządzał listy obecności. Wnioskodawca otrzymywał od asystenta z poprzedniej zmiany informacje dotyczące wydarzeń mających miejsce na poprzedniej zmianie oraz aktualne informacje z poszczególnych wydziałów dotyczące planów produkcyjnych i organizacyjnych, rozładunków, ilości produkcji, sprzedaży, wysyłek. Z tych informacji sporządzane były notatki. Na koniec zmiany B. B. sporządzał raport dyspozytorski. W tym celu również zbierał telefonicznie niezbędne informacje z poszczególnych komórek zakładu. Czynności związane z przyjęciem i zdaniem zmiany zajmowały skarżącemu co najmniej dwie godziny dziennie. Po przejęciu zmiany ubezpieczony uzgadniał z dyspozytorem zadania na dany dzień. Następnie skarżący zbierał telefonicznie informacje, na podstawie których sporządzał bilanse ilościowe i jakościowe parametrów technologicznych w poszczególnych wytwórniach. Ubezpieczony sporządzał raporty technologiczne, zebrane informacje przekazywał przełożonemu dyspozytorowi, który swoje uwagi zapisywał w raporcie. B. B. sporządzał na bieżąco bilanse zmianowe (w ostatniej godzinie każdej zmiany), bilanse dobowe (na koniec nocnej zmiany), miesięczne i roczne. Postój czy awarię asystent musiał zapisać w systemie komputerowym. W przypadku postoju należało wypełnić 2 pliki, a przy awarii musiał zorganizować służby niezbędne do jej usunięcia. Wyżej wymienione prace ubezpieczony wykonywał w biurze dyspozytorów. W 1994 r. ubezpieczonego przeniesiono do biurowca technicznego, w którym panowały lepsze warunki pracy. Również w biurze B. B. wykonywał czynności związane z zawiadywaniem surowcami. Ubezpieczony otrzymywał awizo z informacją o dostawie surowca. Po odebraniu przez odpowiednie służby towaru pod względem ilości i jakości skarżący otrzymywał telefon, że statek nadaje się do rozładunku, po czym wydawał telefonicznie decyzję o rozładunku towaru. Otrzymywał wtedy dokumenty od firmy awizującej i czekał na całkowity rozładunek surowca. Po rozładunku otrzymywał kolejny dokument przewieziony przez kierowcę, który po jego uprzednim sprawdzeniu przypinał do akt. Dostawy surowców statkami o ładowności do 20.000 ton miały miejsce kilka razy w miesiącu. B. B. zajmował się także kontrolą dostaw węgla drogą lądową (średnio 2 razy w tygodniu), sprawdzał prawidłowość rozładunku, oraz jego jakość (brak zbryleń, zanieczyszczeń), zajmował się kontrolą wizualną pakowania i spedycją towarów, wypełniał dokumenty związane z tymi czynnościami. W porozumieniu z dyspozytorem zakładu ubezpieczony wykonywał wyrywkowe czynności kontrolne na terenie poszczególnych Zakładów. Kontrolował wtedy prawidłowość przebiegu produkcji i jej zgodność z założonymi ustaleniami i planem produkcyjnym, zgodność produkcji z warunkami BHP, porządek na stanowiskach pracy, przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych. Mistrzowie byli uprzedzani o kontroli, a w przypadku awarii, wypadku, czy pożaru wnioskodawca pojawiał się na wydziale bez powiadomienia. Wizyty na wydziałach trwały od 10 min. do godziny. Dłuższe wizyty wynikały głównie z awarii. Wchodząc na wydział, wytwórnię ubezpieczony zakładał maskę przeciwgazową, ubierał ubranie ochronne. Wszystkie prace biurowe zajmowały ubezpieczonemu co najmniej 4 godziny dziennie. Na terenie Zakładów (...) zajmujących obszar ok. 10 znajduje się strefa ochronna związana z zapyleniem, hałasem i emisją szkodliwych substancji. Instalacje produkcyjne znajdują się w halach lub na terenie odkrytym (np. instalacja amoniaku, kwasu siarkowego). Warunki pracy uzależnione są od rodzaju wytwórni: w wytwórni nawozowej panuje hałas i zapylenie, w wytwórni kwasu fosforowego - hałas i związki fluoru. W dniu 29 stycznia 1990 r. Generalny Dyrektor Zakładów (...) zarządzeniem NR (...) w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach i wydziałach Zakładów (...) zaliczył prace pracowników zatrudnionych w strefie ochronnej Zakładów (...) do prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emertytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. W § 2 zarządzenia pracodawca wskazał, że prace uznaje się za wykonywane w szczególnych warunkach, jeżeli pracownik wykonuje je stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na tym stanowisku. W załączniku nr 1 do zarządzenia Nr (...) Generalnego Dyrektora stanowiącym wykaz stanowisk pracy w szczególnych warunkach w pozycji 283 wskazane zostało stanowisko Asystenta Dyspozytora Zakładu (jako odpowiadające stanowisku wymienionemu w pozycji 24, działu XIV wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.). W dniu 11 maja 2010 r. pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwo pracy w szczególnych warunkach, z którego wynika, że w okresie od 20 października 1989 r. do 31 grudnia 1996 r. wykonywał prace przy kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w pozycji 24, działu XIV wykazu A stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. oraz do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego oraz art. 184 w związku z art. 32 i w związku z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.; powoływana dalej jako: ustawa emerytalna) oraz § 1-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.; powoływanego dalej jako: rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r.), Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie ubezpieczonego okazało się nieuzasadnione. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie poza ramami sporu pozostawał fakt, iż B. B. osiągnął wiek emerytalny uprawniający go do skorzystania z wcześniejszej emerytury, że na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił 25 lat okresów ubezpieczenia, i że pracował w szczególnych warunkach co najmniej przez 14 lat, 7 miesięcy i 17 dni. Niesporne było również to, że B. B. jest zatrudniony od dnia 17 listopada 1976 r. w Grupie (...) SA w pełnym wymiarze czasu pracy. Sporny pozostawał jedynie charakter zatrudnienia wnioskodawcy na stanowisku asystenta dyspozytora zakładu, a mianowicie to czy na tym stanowisku ubezpieczony pracował w szczególnych warunkach. Dysponując świadectwami pracy w szczególnych warunkach z dnia 31 marca 2010 r. oraz z 11 maja 2010 r. organ rentowy uznał, że ubezpieczony legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat, 7 miesięcy i 17 dni. Odmowę uznania za pracę w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od dnia 20 października 1989 r. do dnia 31 grudnia 1996 r. (potwierdzonego świadectwem pracy w szczególnych warunkach z dnia 11 maja 2010 r.) organ rentowy uzasadnił stwierdzeniem, iż zakładowy wykaz stanowisk w szczególnych warunkach nie jest adekwatny do przepisów resortowych. Zdaniem organu rentowego pracownicy wyższego szczebla kierowniczego mają wydzielone pomieszczenia do pracy, a ich zakres obowiązków daleko wykracza poza osobiste dozorowanie, czy kontrolę robotniczych stanowisk pracy. W świetle powyższego przedmiot sporu sprowadzał się do ustalenia, czy w wymienionym okresie wnioskodawca jako asystent dyspozytora zakładu był zatrudniony w szczególnych warunkach przy kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Mając na uwadze powyższe, na okoliczność zatrudnienia ubezpieczonego w okresie od 20 października 1989 r. do 31 grudnia 1996 r. w Zakładach (...) Sąd Okręgowy dopuścił dowód z akt osobowych B. B. (przekazanych przez GRUPĘ (...) SA), oraz dowód z zeznań wnioskodawcy i świadków K. K. i M. S.. Zdaniem tego sądu z zeznań wnioskodawcy i świadków wynika, że w okresie zatrudnienia na stanowisku asystenta dyspozytora zakładu do obowiązków B. B. należało udzielanie pomocy Dyspozytorowi w kierowaniu całokształtem pracy Zakładu. Ubezpieczony sporządzał listy obecności, notatki dotyczące wydarzeń mających miejsce na poprzedniej zmianie, zbierał aktualne informacje z poszczególnych wydziałów dotyczące planów produkcyjnych i organizacyjnych, rozładunków, ilości produkcji, sprzedaży, wysyłek, zbierał telefonicznie informacje, na podstawie których sporządzał bilanse ilościowe i jakościowe parametrów technologicznych, sporządzał raporty technologiczne, raporty zmianowe (na początku i na koniec zmiany), bilanse dobowe miesięczne i roczne. Również w biurze wykonywał czynności polegające na zawiadywaniu surowcami, wypełnianiu niezbędnych w tym celu dokumentów. Ubezpieczony kontrolował dostawy węgla sprawdzał prawidłowość rozładunku, oraz jego jakość (brak zbryleń, zanieczyszczeń), ponadto wypełniał niezbędne dokumenty, zajmował się kontrolą wizualną pakowania i spedycją towarów. W porozumieniu z dyspozytorem zakładu ubezpieczony wykonywał również wyrywkowe czynności kontrolne przeprowadzane na terenie Zakładów - kontrolował prawidłowość przebiegu produkcji i jej zgodność z założonymi ustaleniami i planem produkcyjnym, zgodność produkcji z warunkami BHP, porządek na stanowiskach pracy, przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych. W ocenie sądu meriti zeznania świadków, wnioskodawcy, jak również zgromadzone w sprawie dokumenty, a w szczególności zakresy obowiązków na stanowisku asystenta dyspozytora nie pozwoliły na ustalenie, iż w spornym okresie ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał czynności ogólnie pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej w wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Jednocześnie Sąd Okręgowy podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym poglądem judykatury czynności ogólnie pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej na wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. objęte pozycją 24, działu XIV, wykazu A, to te czynności, które wykonywane są w warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe dla zdrowia czynniki, a więc polegające na bezpośrednim nadzorze i bezpośredniej kontroli procesu pracy na stanowiskach pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Przy czym, sąd meriti zgodził się z organem rentowym, że z uwagi na specyfikę obowiązków jedynie osoby zatrudnione na stanowiskach brygadzistów, mistrzów czy też kierowników przebywających stale na wydziałach, na których pracują osoby wykonujące pracę w szczególnych warunkach (np. aparatowi) wykonują prace wymienione w pozycji 24, działu XIV, wykazu A. Tymczasem z zeznań świadka K. K., który był dyspozytorem współpracującym z wnioskodawcą wynika, że wyrywkowe kontrole wykonywane przez B. B. bezpośrednio na wydziałach, na których wykonywane były prace w szczególnych warunkach w rozumieniu rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. zajmowały mu maksymalnie 4 godziny dziennie. Sąd Okręgowy miał na uwadze, że także z zeznań wnioskodawcy wynika, iż tak duża liczba zadań związanych ze zbieraniem danych i opracowywaniem różnego rodzaju dokumentów wymagała wielu godzin pracy w biurze, przy komputerze i telefonie. Sąd ten podkreślił również, że w sporządzonych przez pracodawcę zakresach czynności większość obowiązków asystenta dyspozytora zakładu polegała właśnie na zbieraniu informacji i ich przetwarzaniu w różnego rodzaju dokumentach. Twierdzenia wnioskodawcy o tym, że w początkowej fazie zatrudnienia większość czasu spędzał na wydziałach, na których wykonywana była praca w szczególnych warunkach – według sądu meriti – okazały się gołosłowne. Nie znalazły one potwierdzenia ani w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych ani w zeznaniach świadków. Trudno też uwierzyć, że w czasie przyuczania się do nowych obowiązków polegających głównie na zbieraniu danych i opracowywaniu dokumentów wnioskodawca stale przebywał na wydziałach produkcyjnych, a nie w biurze, gdzie czynności tego rodzaju są wykonywane. Następnie Sąd Okręgowy podkreślił, że bez doniosłości prawnej pozostaje fakt ujęcia stanowiska asystenta dyspozytora zakładu w wykazie załączonym do zarządzenia Generalnego Dyrektora Zakładów (...) nr (...) z dnia 29 stycznia 1990 r. Przedmiotowy wykaz stanowisk pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze nie może bowiem stanowić samodzielnej podstawy zaliczenia danego rodzaju zatrudnienia do prac w szczególnych warunkach na potrzeby ustalenia prawa do emerytury. Cytowane wyżej przepisy rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wyraźnie wskazują bowiem, iż prawo do wcześniejszej emerytury jest uzależnione jedynie od wykonywania prac wymienionych w wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia. Utrwalone jest stanowisko judykatury o tym, że przepisów tych przewidujących przywileje nie można interpretować rozszerzająco. Zatem żadne przepisy zakładowe wykraczające poza regulację wynikającą z rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. nie są skuteczne. Nawet przepisy resortowe wydane na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia mogą być stosowane przy rozstrzyganiu o prawie do emerytury jedynie pomocniczo w zakresie uszczegółowienia Wykazów A i B stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. Jednocześnie sąd meriti zwrócił uwagę, że w tej sprawie ważnym jest, iż w wykazie A w dziale XVI punkt 24 zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego (Dz. Urz. MG.1987.4.7) ujęto kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości oraz dozór inżynieryjno techniczny na wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A i doprecyzowano, że chodzi tu o stanowiska pracy, na których prace są wykonywane stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie. Chodzi tu o takie stanowiska jak brygadzista, mistrz, czy kierownik zakładu. Osoby te bowiem w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywały swoje obowiązki na wydziałach produkcyjnych nadzorując na przykład pracę aparatowych. Ich praca zasadniczo różniła się od pracy wykonywanej przez asystenta dyspozytora zakładu, który większość swoich obowiązków pracowniczych wykonywał w biurze. Następnie sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego o uprawnieniu do emerytury na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. decyduje łączne spełnienie przez pracownika wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a nie jego przekonanie, że charakter lub warunki pracy wystarczają do uznania jej za wykonywaną w szczególnych warunkach (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00, OSNP 2003/17/419). Zatem sąd meriti podkreślił, że praca wnioskodawcy nie może zostać uznana za pracę w warunkach szczególnych, z tego tylko powodu, iż w odczuciu ubezpieczonego pracował on bardzo ciężko w szkodliwych warunkach. O zakwalifikowaniu wykonywanych czynności jako zatrudnienia w szczególnych warunkach decyduje tylko i wyłącznie umieszczenie ich w wykazie A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wśród prac wymienionych w dziale, w którym pracował wnioskodawca. W ocenie Sądu Okręgowego nie można kwestionować faktu, że praca na terenie zakładów chemicznych wiązała się z uciążliwościami takimi jak chociażby opary substancji chemicznych emitowanych przez poszczególne zakłady. Jednakże nie każde zatrudnienie w narażaniu na niekorzystne dla zdrowia czynniki, takie jak hałas przekraczający dozwolone normy, zapylenie, opary chemiczne, wysokie temperatury lub zmienne warunki atmosferyczne stanowi pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy emerytalnej. Zgodnie z ugruntowanym poglądem Sądu Najwyższego nawet praca w bezpośrednim sąsiedztwie osoby zatrudnionej na stanowisku w warunkach szczególnych nie uprawnia do emerytury w obniżonym wieku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 192/07, OSNP 2009/5-6/79). Dalej Sąd Okręgowy wskazał, że ustalony w sprawie stan faktyczny oparto na podstawie niebudzących wątpliwości Sądu oraz niekwestionowanych przez strony dowodów z dokumentów. Sąd ocenił zeznania świadków i wnioskodawcy jako wiarygodne z tym, że nie podzielił ich ocen co do zakwalifikowania pracy asystenta dyspozytora zakładu jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Wnioskodawca i świadkowie przekonanie to opierali bowiem na zakładowych regulacjach dotyczących wykazu stanowisk pracy w szczególnych warunkach i na swoich subiektywnych odczuciach. Z przyczyn podanych już wyżej jako gołosłowne Sąd ocenił twierdzenia wnioskodawcy, że w początkowym okresie pracy na stanowisku asystenta dyspozytora zakładu przebywał głównie w zakładach. W pozostałym zakresie zeznania świadków i wnioskodawcy były konsekwentne, spójne i korespondowały z dowodami w postaci dokumentów. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania sąd pierwszej instancji na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie wnioskodawcy. Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie w całości nie zgodził się B. B., który działając przez pełnomocnika, w wywiedzionej apelacji zarzucił mu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.