Sygn. akt I ACa 1049/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Bogdan Świerczakowski Sędziowie:
3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. Od wyroku Sądu Okręgowego pozwana wniosła apelację zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: a) art. 453 Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym i pominięcie okoliczności, iż zawarta w dniu 8 grudnia 2008 r. przed notariuszem J. G. w formie aktu notarialnego umowa przeniesienia prawa własności udziału wynoszącego 983/3997 części w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...), stanowiło formę świadczenia datio in solutum, tj. miało na celu zwolnienia się E. P.
(2)ze zobowiązania z tytułu udzielonej umowy pożyczki; b) art. 527 §
§ 2
Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż na gruncie niniejszej sprawy zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące skuteczność udzielenia ochrony pauliańskiej, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, iż: i -pozwana nie posiada legitymacji procesowej biernej warunkującej skuteczność wytoczonego wobec niej powództwa o uznanie czynności prawnej zawartej w dniu 8 grudnia 2008 r. za bezskuteczną; ii -nie zostały spełnione podstawowe przesłanki określone w przytoczonym artykule, dopuszczające możliwość uznania w stosunku do powódki umowy przeniesienia prawa własności udziału wynoszącego 983/3997 części w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) za bezskuteczną; 2. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez brak wszechstronnego rozpoznania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyciągnięcie wniosków z niego nie wynikających, to jest: i -bezpodstawne przyjęcie, iż powódka wykazała zaistnienie pokrzywdzenia po swej stronie wskutek czynności prawnej dokonanej przez jej dłużniczkę (E. P.
(2)), podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż E. P.
(2)zawierając umowę przeniesienia prawa własności nieruchomości na rzecz pozwanej miała na celu zwolnienie się z długu wynikającego z udzielonej pożyczki jak również zamiar spłaty pozostałych wierzytelności, których termin wymagalności nastąpił w późniejszym czasie; ii -bezpodstawne przyjęcie, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy zostało udowodnione, że umowa z 8 grudnia 2008 r. zawarta między dłużniczką a pozwaną została dokonana z pokrzywdzeniem powódki, ponieważ w jej wyniku dłużniczka stała się niewypłacalna, podczas gdy zawarta umowa przeniesienia własności nieruchomości stanowiła zaspokojenie roszczeń wymagalnych przed dniem wymagalności wierzytelności przysługującej powódce; (...)bezpodstawne przyjęcie, iż z ustalonego stanu faktycznego wynika, że E. P.
(2)(dłużniczka powódki) dokonała czynności w dniu 8 grudnia 2008 r. ze świadomością pokrzywdzenia powódki (swego wierzyciela), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wskazana podejmowała działania zmierzające do spłaty pożyczki; iv -bezpodstawne przyjęcie, iż wskutek czynności prawnej z dnia 8 grudnia 2008 r. osoba trzecia, to jest pozwana, uzyskała korzyść majątkową, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż pozwana poprzez nabycie prawa własności nieruchomości wyegzekwowała przysługującą jej wierzytelność; v -bezpodstawne przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że pozwana wiedziała, iż E. P.
(2)działała ze świadomością pokrzywdzenia swych wierzycieli (w tym powódki), dokonując czynności prawnej w dniu 8 grudnia 2008 r., podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, wynika iż pozwana nie miała wiedzy o istnieniu innych wierzycieli E. P.
(2)jak również wysokości innych wierzytelności; Wskazując na te zarzuty w związku z dyspozycją art. 368 § 1 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, a także zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. Powódka w odpowiedzi na apelację wnosiła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja pozwanej nie jest zasadna. Sąd I instancji w sposób prawidłowy zgromadził w sprawie materiał dowodowy, a następnie w sposób niewadliwy dokonał jego oceny. W konsekwencji ustalił stan faktyczny, odpowiadający treści zebranych dowodów. Ustalenia Sądu Okręgowego Sąd Apelacyjny przyjął za własne. W sytuacji bowiem, gdy sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji nie musi powtarzać dokonanych ustaleń, gdyż wystarczy stwierdzenie, że przyjmuje je za własne (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/
- Zb. Urz. 1936, poz. 379, z dnia 14 lutego 1938 r., C II 21172/37 Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, Nr 4, poz. 83). Sąd Apelacyjny w pełni podzielił, aprobując również ocenę prawną tychże ustaleń, zaprezentowaną przez Sąd pierwszej instancji w motywach zaskarżonego wyroku. Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty odnoszące się tak do naruszenia wskazanych w apelacji norm prawa materialnego, jak i norm prawa procesowego. Nie można zgodzić się z zarzutem apelacji, że Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia przepisu art. 453 k.c.. Sąd Okręgowy trafnie stwierdził, że bez znaczenia dla zasadności uznania za bezskuteczną w stosunku do powódki czynności prawnej dokonanej przez pozwaną z dłużniczką i jej mężem jest okoliczność, że zaskarżona czynność została dokonana na podstawie przepisu art. 453 k.c. tj. jako datio in solutum. Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 12 grudnia 2001 roku III CKN 496/00, publ. LEX nr 53130 i z dnia 23 lipca 2003 roku II CKN 299/01, publ. LEX nr 121702 nie miał wątpliwości, że żądanie uznania czynności prawnej za bezskuteczną może także dotyczyć czynności prawnej dokonanej pomiędzy dłużnikiem, a osobą trzecią, na mocy której dłużnik zamiast spełnienia wobec osoby trzeciej świadczenia w sposób odpowiadający treści zobowiązania spełnia inne świadczenie, w szczególności gdy przenosi na osobę trzecią własność rzeczy lub prawa zamiast zapłaty sumy pieniężnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że „czynność prawna dłużnika będąca wykonaniem zobowiązania nie jest objęta zakresem skargi pauliańskiej, nie ma zatem co do zasady podstaw do zaskarżenia takiej czynności dokonanej przed dłużnika z jednym tylko z wierzycieli, dłużnik bowiem ma obowiązek spełnić świadczenie, a w razie wielości wierzycieli ma prawo dokonać swobodnego wyboru wierzyciela, którego spłaci i z tego tytułu nie można czynić mu zarzutu, że pokrzywdził pozostałych. W niektórych jednak sytuacjach należy uznać, że spełnienie świadczenia i zaspokojenie tylko jednego z wierzycieli odpowiada przesłankom z art. 527 k.c. Ma to miejsce m.in. wtedy, gdy dłużnik, zamiast spełnienia świadczenia w sposób odpowiadający treści zobowiązania, spełnia inne świadczenie, w szczególności gdy przenosi na wierzyciela własność rzeczy lub prawa zamiast zapłaty sumy pieniężnej, w takim bowiem wypadku pozbawia pozostałych wierzycieli możliwości zaspokojenia się ze składnika majątkowego, który byłby dla nich dostępny, gdyby nie takie zaspokojenie jednego z wierzycieli, co stanowi niewątpliwie jego uprzywilejowanie kosztem pozostałych”. W wyroku z dnia 23 listopada 2005 roku, II CK 225/05, publ. LEX nr 369449 Sąd Najwyższy podkreślił, że „pogląd, według którego skarga pauliańska nie może mieć zastosowania do czynności dłużnika polegającej na spełnieniu świadczenia wobec wierzyciela, nawet gdyby czynność ta prowadziła do pokrzywdzenia pozostałych wierzycieli, dotyczy tylko takiej spłaty długu, która ściśle odpowiada zobowiązaniu zarówno pod względem rodzaju świadczenia, jak i sposobu oraz terminu spłaty. Jeżeli natomiast dłużnik na podstawie porozumienia z wierzycielem zaspokaja go w inny sposób niż przewidziany w pierwotnej umowie, nie ma przeszkód do objęcia takiej czynności skargą pauliańską. Jeżeli zatem dłużnik, nie dysponując gotówką umożliwiającą spłatę zobowiązania pieniężnego, zawiera z wierzycielem umowę cesji swoich wierzytelności, która prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania, to nie następuje zwykłe spełnienie świadczenia. Jest to zmiana pierwotnego świadczenia, która - jeżeli usuwa z majątku dłużnika aktywa w postaci jego wierzytelności i uniemożliwia innym wierzycielom zaspokojenie się z nich - może być przedmiotem skargi przewidzianej w art. 527 § 1 k.c. Dłużnik ma wprawdzie prawo wyboru wierzyciela, którego chce spłacić, dlatego wybór jednego z wierzycieli i spłacenie jego wierzytelności nie mogą być przedmiotem zarzutu z art. 527 § 1 k.c., w niektórych jednak sytuacjach przepis ten będzie miał zastosowanie, np. wtedy, gdy dłużnik dokonał wyboru wierzyciela w sposób arbitralny, prowadzący do uprzywilejowania go kosztem pozostałych, w okolicznościach, które wskazują na rychłą możliwość ogłoszenia upadłości i wyprowadzenie z majątku dłużnika istotnych składników, co może prowadzić do niemożności zaspokojenia się wierzycieli z przyszłej masy upadłości. Stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach zostało następnie zaaprobowane przez Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 5 lipca 2007 roku, II CSK 118/07, publ. LEX nr 496379 oraz z dnia 22 października 2011 roku, IV CSK 39/11, publ. LEX nr 1102265, OSNC-ZD 2012/4/
- W wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 roku w sprawie III CSK 214/11, publ. OSNC 2012/11/134, Biul.SN 2012/7/11, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że „należy dopuścić wyjątki od wyrażonej w dotychczasowym orzecznictwie zasady, iż spełnienie świadczenia nie może być przedmiotem skargi pauliańskiej tylko wtedy, gdy ściśle odpowiada treści zobowiązania. Za wyjątek taki może być uznana czynność prawna datio in solutum, na podstawie której dłużnik, zamiast wykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią, spełnił - prowadzące do wygaśnięcia tego zobowiązania z zaspokojeniem wierzyciela - świadczenie tego samego rodzaju będące równowartością świadczenia pierwotnego”. Zaskarżona czynność prawna – umowa przeniesienia prawa własności udziału wynoszącego 983/3997 części w nieruchomości położonej w Ł. stanowiła formę datio in solutum, na podstawie której E. P.
(2)zamiast wykonania zobowiązania spłaty pożyczki udzielonej jej przez pozwaną spełniła prowadzące do wygaśnięcia tego zobowiązania z zaspokojeniem pozwanej w całości co do wymagalnej wierzytelności świadczenie innego rodzaju będące równowartością świadczenia pierwotnego. Co do drugiej wierzytelności strony skarżonej czynności prawnej zmieniły termin jej wymagalności po to by zaspokojenie wierzyciela z majątku dłużnika było możliwe. E. P.
(2)nie dysponowała gotówką umożliwiającą jej spłatę zobowiązania pieniężnego i zawarła z pozwaną jako wierzycielem umowę sprzedaży udziału we współwłasności nieruchomości, co doprowadziło do wygaśnięcia jej zobowiązania. Nie nastąpiło zwykłe spełnienie świadczenia. Była to zmiana pierwotnego świadczenia, która usuwając z majątku dłużnika E. P.
(2)aktywa w postaci jej udziału we współwłasności w nieruchomości uniemożliwiła innym wierzycielom zaspokojenie się z nich. Jak słusznie uznał Sąd Okręgowy ta czynność może być przedmiotem skargi przewidzianej w art. 527 § 1 k.c.. Nie dotyczy bowiem takiej spłaty długu, która ściśle odpowiada zobowiązaniu zarówno pod względem rodzaju świadczenia, jak i sposobu oraz terminu spłaty. Bezzasadny jest zarzut apelacji co do niewłaściwego zastosowania art. 527 §
§ 2k.c..
Słusznie Sąd Okręgowy przyjął, że przeniesienie przed wytoczeniem powództwa przez pozwaną na osobę czwartą praw majątkowych nabytych od dłużniczki w drodze zaskarżonej czynności, nie pozbawia pozwanej legitymacji biernej w niniejszym postępowaniu. Biernej legitymacji procesowej w sprawach o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, wskutek której osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, oraz czynności prawnej osoby trzeciej rozporządzającej uzyskaną od dłużnika korzyścią, dotyczy art. 531 k.c. Stosownie do § 1 tego przepisu uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. Biernie legitymowana w sprawie o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli jest więc osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową na podstawie tej czynności - i tylko ta osoba. Przyznanie w art. 531 § 1 k.c. biernej legitymacji procesowej samej tylko osobie trzeciej stanowi wyjątek od zasady, że w charakterze stron procesu w sprawie o ukształtowanie powinny uczestniczyć wszystkie osoby, których sytuacja prawna ma być ukształtowana przez wyrok sądu - uzasadniony tym, że wyrok pauliański ze względu na jego skutek przewidziany w art. 532 k.c. dotyka w głównej mierze sfery prawnej osoby trzeciej uzyskującej korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli. Powódka nie mogła wystąpić przeciwko osobie, na rzecz której rozporządzenie uzyskana korzyścią przez pozwaną nastąpiło, gdyż według art. 531 § 2 k.c., w wypadku, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo, jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Jest oczywistym, że rozporządzenie nie było nieodpłatne, a art. 531 § 2 k.c. uzależnia uwzględnienie powództwa pauliańskiego zaskarżającego czynność prawną, którą osoba trzecia rozporządziła korzyścią uzyskaną od dłużnika na rzecz kolejnej osoby, od tego, aby ta osoba wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną. Chodzi tu o wiedzę rzeczywistą. Sama więc możliwość dowiedzenia się przy dołożeniu należytej staranności nie wystarcza (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1446/00) - o wynikających z art. 527 § 1 k.c. przesłankach ubezskutecznienia czynności dłużnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2010 r., II CSK 545/09). Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2011 roku, III CZP 132/10, publ. OSNC 2011/10/112, LEX nr 707476, Biul.SN 2011/2/8, M.Prawn. 2011/21/1160-1162: „W sprawie o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, osoba trzecia, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową, zachowuje legitymację bierną także wtedy, gdy przed doręczeniem pozwu rozporządziła uzyskaną korzyścią na rzecz innej osoby”. Uzupełniając tylko nieznacznie argumentację Sądu Okręgowego należy odwołać się do innych poglądów Sądu Najwyższego, który jak choćby w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 września 2004 r., IV CK 30/04, publ. LEX nr 188480 stwierdził, że „odmienny pogląd niezasadnie wiązałby skargę pauliańską z przedmiotem, który dłużnik zbył, i w razie dalszego jego zbycia pozbawiłby ją całkowicie znaczenia prawnego”. Jeżeli zatem (tak jak w niniejszej sprawie) osoba trzecia wyzbyła się odpłatnie, na rzecz nabywcy działającego w dobrej wierze, przedmiotu uzyskanego od dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela, wierzyciel może domagać się w procesie przeciwko tej osobie uznania czynności prawnej zdziałanej przez nią z dłużnikiem za bezskuteczną w odniesieniu do przysługującej mu wierzytelności. Może także zgłosić, mające źródło w skardze pauliańskiej, zaś podstawę w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, żądanie zwrotu wartości korzyści utraconej przez osobę trzecią, a uzyskanej kosztem wierzyciela, w granicach, w jakich zaspokoiłby się z rzeczy, zgodnie z art. 532 k.c. W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lutego 2005 r., II CK 412/04, publ. LEX nr 359437 Sąd Najwyższy przyjął, że osoba trzecia, która pozbyła się przedmiotu czynności prawnej dokonanej z dłużnikiem, nie przestaje być odpowiedzialna wobec wierzyciela za to, że nie mógł zaspokoić się z majątku dłużnika. Odpowiedzialność ta może wyrażać się także w formie zapłaty przez osobę trzecią odpowiedniej kwoty, która może być przedmiotem dochodzenia na podstawie art. 415 lub 409 k.c. Wierzyciel może zatem poszukiwać ochrony przed niewypłacalnością dłużnika przez bezpośrednie żądanie zasądzenia od osoby trzeciej sumy, jaką by pozyskał w wyniku egzekucji prowadzonej z majątku dłużnika. Warunkiem sine qua non jest uprzednie uzyskanie przez wierzyciela prawomocnego wyroku, w którym czynność prawna osoby trzeciej z dłużnikiem zostanie uznana wobec niego za bezskuteczną. Wyrok taki ma charakter konstytutywny i nie może go zastąpić ustalenie bezskuteczności w sprawie przeciwko osobie trzeciej o zapłatę. Wbrew zarzutom apelacji spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 527 §
§ 2k.c.
dopuszczające uznanie w stosunku do powódki za bezskuteczną umowy zawartej przez pozwaną z dłużniczką w dniu 8 grudnia 2008 roku. Wierzytelność powódki wobec dłużniczki E. P.
(2)co do wysokości stwierdza tytuł egzekucyjny z dnia 5 stycznia 2009 roku w sprawie I Nc 133/08, któremu sąd nadał klauzulę wykonalności. Nakaz zapłaty stosownie do art. 365 § 1 k.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że wierzytelność powódki nie została zaspokojona ani w całości, ani nawet w części. Sąd Okręgowy wskazał przyczyny dla których nie dał wiary zeznaniom dłużniczki E. P.
(2). Jest niezgodne z zasadami logicznego rozumowania założenie, że dłużniczka dokonywała spłaty zadłużenia bezpośrednio powódce i nie powołała się na spełnienie świadczenia w postępowaniu rozpoznawczym przeciwko niej. W interesie dłużniczki było zgłoszenie tego zarzutu, a zaniechanie takich czynności obniża wiarygodność złożonych przez świadka w tej części zeznań. Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że powódka udowodniła, iż wskutek dokonania zaskarżonej czynności z pozwaną E. P.
(2)stała się niewypłacalna, a zatem że omawiana czynność była zdziałana z pokrzywdzeniem powódki – wierzyciela E. P.
(2). Prowadzona na wniosek powódki egzekucja z majątku dłużniczki okazała się bezskuteczna. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Widzewa A. R. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec braku majątku dłużniczki wystarczającego do zaspokojenia wierzycielki. Egzekucja prowadzona z ruchomości dłużniczki przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w Skierniewicach P. P.
(2)również została umorzona z braku majątku dłużniczki. Z zeznań świadków E. P.
(2)i M. D. wynikało, że już w końcu 2008 roku było oczywistym, że udział dłużniczki w nieruchomości położnej w Ł. przy ul. (...) (obecnie (...)) jest jedynym składnikiem jej majątku, z którego można się było zaspokoić. Dłużniczka była właścicielką trzech innych nieruchomości, które były w całości obciążone zabezpieczeniem na rzecz innych wierzycieli i z egzekucji z tych nieruchomości powódka uzyskała ledwie kwotę ok. 6.000 zł. Związek przyczynowy pomiędzy dokonaniem zaskarżonej czynności z pozwaną, a niewypłacalnością dłużniczki jest taki, jak ustalił Sąd Okręgowy. Udział we współwłasności nieruchomości położonej przy ul. (...) w Ł. stanowił jedyny składnik majątku dłużniczki, z którego ze względu na wartość prawa możliwe było choćby częściowe zaspokojenie powódki. Wyzbycie się przez dłużniczkę tego majątku doprowadziło do całkowitej jej niewypłacalności, gdyby bowiem ten składnik majątku pozostał przy dłużniczce możliwe byłoby prowadzenie z niego egzekucji na rzecz powódki. Powódka nie mogła prowadzić egzekucji z udziału dłużniczki przed jego zbyciem na rzecz pozwanej, gdyż uzyskała tytuł egzekucyjny 5 stycznia 2009 roku, a dłużniczka zbyła na rzecz pozwanej udział w nieruchomości 8 grudnia 2008 roku. Pokrzywdzenie powódki jak słusznie podkreślił Sąd Okręgowy, polegało na niemożliwości zaspokojenia się z majątku dłużniczki, pomimo uzyskania możliwości prowadzenia egzekucji po nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności. Ta możliwość zaspokojenia istniałaby, gdyby nie doszło do zaskarżonej czynności. Zasadnie przyjął Sąd I instancji, że wskutek zawarcia umowy z dłużniczką w dniu 8 grudnia 2008 roku pozwana uzyskała korzyść majątkową. W skład majątku pozwanej weszło prawo majątkowe o wartości 1,2 mln zł, które uprzednio należało do dłużniczki i jej męża. Pozwana uzyskała korzyść majątkową kosztem innych wierzycieli, którzy nie mogli się zaspokoić. Dla istnienia korzyści po stronie pozwanej nie ma znaczenia fakt, że pozwana sama była wierzycielką dłużniczki, ani to, że dłużniczka w zamian za przeniesienie na pozwaną należnych jej praw majątkowych do nieruchomości uzyskała zwolnienie z długu. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że „nie każda będąca przedmiotem skargi pauliańskiej czynność prawna powodująca zmniejszenie majątku dłużnika może być uznana za krzywdzącą wierzycieli. Nie będzie ona miała takiego charakteru, jeżeli dłużnik w zamian za swoje świadczenie uzyskał ekwiwalent, który znajduje się w jego majątku lub został wykorzystany do zaspokojenia wierzycieli” – tak wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 grudnia 1999 roku, I CKN 287/98, publ . LEX nr 147235, z dnia 5 marca 2008 roku, V CSK 471/07, publ. LEX nr 393871, z dnia 9 kwietnia 2010 roku, III CSK 273/09, publ. LEX nr 602265 i z dnia 20 października 2011 roku, IV CSK 39/11, publ. LEX nr 1102265. Ekwiwalent uzyskany przez E. P.
(2)wskutek zawarcia z pozwaną zaskarżonej czynności tj. zwolnienie z długu, nie jest świadczeniem, z którego inni wierzyciele mogą się zaspokoić. Podsumowując, w pełni uprawnionym było stwierdzenie przez Sąd Okręgowy, iż powódka nie może zaspokoić swoich roszczeń, gdyż dłużniczka wyzbyła się jedynego składnika swojego majątku na rzecz pozwanej, w posiadaniu dłużniczki nie pozostaje ekwiwalent czynności dokonanej z pozwaną, z którego powódka mogłaby egzekwować swoją wierzytelność. Sąd Okręgowy w oparciu o zeznania dłużniczki prawidłowo ustalił, że dłużniczka działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, w tym powódki. E. P.
(2)wiedziała ilu ma wierzycieli, znała ich działania podejmowane od czerwca 2008 roku zmierzające do wyegzekwowania przysługujących im należności, wiedziała też że nie ma innego majątku, z którego wierzyciele mogliby się zaspokoić. Bez znaczenia dla świadomości dłużniczki działania z pokrzywdzeniem wierzycieli było zastrzeżenie w umowie z dnia 8 grudnia 2008 roku prawa pierwokupu na rzecz dłużniczki i jej męża, z którego ewidentnie nie zamierzali skorzystać i nie skorzystali. Nie ma racji pozwana zarzucając rozumowaniu Sądu I instancji błędy. Skoro dłużniczka i jej mąż byli przekonani o wykupieniu obligacji Skarbu Państwa na znaczną kwotę w październiku 2009 roku, to nie było potrzeby zmiany umowy pożyczki z 15 lipca 2008 roku. W dacie podjęcia zaskarżonej czynności dłużniczka nie dysponowała żadnym majątkiem, z którego mogliby zaspokoić się inni poza pozwaną wierzyciele i wiedziała o tym. Nie ma racji pozwana zarzucając Sądowi Okręgowemu wadliwe ustalenie, że pozwana wiedziała, iż dłużniczka działała ze świadomością pokrzywdzenia innych wierzycieli. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zarzuty pozwanej w tym zakresie stanowią polemikę ze stanowiskiem przyjętym przez Sąd Okręgowy. Treść zarzutów i ich rozwinięcie w uzasadnieniu apelacji świadczą jedynie o przekonaniu strony o innej niż przyjął Sąd doniosłości dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu. Sąd Okręgowy oparł się na zeznaniach świadków E. P.
(2)i M. D., którzy jednoznacznie zeznali, że pozwana była doskonale zorientowana w sytuacji majątkowej E. P.
(2), miała wiedzę o zadłużeniu wobec wielu wierzycieli, wiedziała jaki był cel zawarcia umowy 8 grudnia 2008 roku i że wyzbywając się udziału we współwłasności nieruchomości dłużniczka działa ze świadomością niemożliwości zaspokojenia innych wierzycieli, a więc ze świadomością ich pokrzywdzenia. Wbrew wywodom apelacji, Sąd Okręgowy prawidłowo, zgodnie z dyrektywami art. 233 § 1 k.p.c. ocenił wyniki postępowania dowodowego, nie naruszając reguł swobodnej oceny dowodów, ani też zasad logiki i doświadczenia życiowego. Nie znajduje oparcia w prawidłowych ustaleniach Sądu Okręgowego zarzut apelacji, że pozwana dokonując zaskarżonej czynności działała w celu zaspokojenia wierzytelności przysługujących jej wobec dłużniczki, które były wymagalne wcześniej niż wierzytelność powódki wobec dłużniczki. W dniu 8 grudnia 2008 roku tj. w dacie zawarcia przez pozwaną z dłużniczką umowy przeniesienia udziału w prawie własności nieruchomości wymagalna była tylko wierzytelność pozwanej wobec dłużniczki z tytułu umowy pożyczki zawartej w dniu 1 stycznia 2008 roku. Termin wymagalności przypadał na dzień 1 kwietnia 2008 roku. Wierzytelność pozwanej z tytułu umowy pożyczki z dnia 15 lipca 2008 roku była wymagalna dopiero z dniem 15 lipca 2009 roku. Dłużniczka została zwolniona z długu wymagalnego w dniu 1 kwietnia 2008 roku, jak i częściowo z długu z umowy z dnia 15 lipca 2008 roku, który w dniu 8 grudnia 2008 roku nie był jeszcze wymagalny. Natomiast wierzytelność powódki była wymagalna od dnia 20 września 2008 roku. Tak więc pozwana nie uzyskała zaspokojenia wierzytelności, które były wymagane wcześniej niż wierzytelność powódki. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji pozwanej Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 §
§ 3k.p.c.
w związku z art. 99 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Na koszty zasądzone na rzecz powódki składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego powódkę w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej określonej w § 12 ust. 1 pkt 2 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku poz. 490).