nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przedsiębiorca legitymuje się prawnie skutecznym tytułem do korzystania z nieruchomości w postaci „zasiedzianej” przez jego poprzednika prawnego służebności gruntowej odpowiadającej w swej treści służebności przesyłu. Co zaś się tyczy żądania ustanowienia służebności przesyłu na działce nr (...) Sąd Rejonowy uznał, że uczestnik posiada aktualnie tytuł prawny do posiadania linii, a to z uwagi na treść oświadczeń złożonych przez poprzednika prawnego wnioskodawcy – R. B.
było nieuzasadnione. O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł w oparciu o art. 520 § 3 k.p.c. Natomiast co do wydatków na opinię biegłego, Sąd stwierdził, że ponosi je Skarb Państwa, gdyż dowód ten został dopuszczony, a zbędne było czynienie na jego podstawie ustaleń faktycznych. Apelację od powyższego postanowienia wniósł wnioskodawca, zaskarżając je w części odnośnie punktu I i III (dotyczących oddalenia wniosku i obciążenia wnioskodawcy kosztami postępowania), wnosząc o jego zmianę poprzez ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu obciążającej nieruchomość składającą się z działki ewidencyjnej nr (...) oraz działki ewidencyjnej nr (...) na rzecz przedsiębiorcy (...) S.A., zasądzenie od uczestnika kosztów postępowania za I i II instancję. Względnie wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania. Wnioskodawca zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego wnioskodawca zarzucił naruszenie: - art. 172 k.c. w zw. z art. 292 k.c. w oparciu o przepisy Konstytucji RP w postaci art. 21, 31 ust. 3 oraz art. 64, poprzez uznanie zarzutu zasiedzenia przez uczestnika służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu (w zakresie infrastruktury przesyłowej usytuowanej na działce nr (...)), które to zasiedzenie miało nastąpić z dniem 17 stycznia 2001 r. na rzecz Zakładu (...) S.A.; - art.
poprzez uznanie, że ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawcy nie jest konieczne do korzystania z urządzeń uczestnika; - art. 172 k.c. w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 292 k.c. poprzez uznanie zgłoszonego przez uczestnika zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej bez ustalenia oznaczenia i miejsca położenia nieruchomości władnącej. Naruszenie przepisów postępowania dotyczyło art. 233 k.p.c., co doprowadziło do sprzeczności ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że uczestnik postępowania posiada aktualny tytuł prawny do posiadania infrastruktury przesyłowej usytuowanej na działce nr (...) z uwagi na treść oświadczeń złożonych przez ojca wnioskodawcy – R. B.
k.c. przez Sąd Rejonowy poprzez uznanie braku konieczności ustanowienia służebności przesyłu dla korzystania z urządzeń przesyłowych przez uczestnika należało uznać za bezzasadny. Zgodnie z tym przepisem żądanie ustanowienia służebności za odpowiednim wynagrodzeniem jest uzależnione nie tylko od odmowy zawarcia takiej umowy przez właściciela nieruchomości czy przedsiębiorcy, ale również od tego aby służebność przesyłu była konieczna do właściwego korzystania z urządzeń. Tu zaś taka konieczność nie zachodzi, bowiem korzystanie z urządzeń reguluje łącząca strony umowa, w wyniku której przedsiębiorca uzyskał uprawnienie nie tylko do wybudowania urządzeń i posadowienia ich na działce ale również podejmowaniu w stosunku do tych urządzeń działań koniecznych dla zapewnienia im sprawności technicznej. Obowiązujący w dacie przygotowania inwestycji dotyczącej budowy linii SN 15 kV w 1995 r. oraz linii kablowej w 2001 r. art. 70 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywał, że zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach zgodnie z decyzja o lokalizacji inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń wymaga zezwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej. Wydanie zezwolenia powinno być poprzedzone negocjacjami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie wymienionych prac. Jednocześnie według powyższych założeń art. 73 tej ustawy przewidywał, że zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie tych urządzeń mogą być wydawane tylko wówczas, gdy właściciel nie wyraża zgody na działanie określone w tych przepisach. Zatem obowiązujące przepisy przewidywały dwutorowy sposób regulowania czynności zakładania na nieruchomościach urządzeń przesyłowych. Pierwszeństwo przyznano jednak polubownemu zgodnemu sposobowi uregulowania do tego stopnia, że zezwolenie rejonowego organu rządowej administracji ogólnej mogło zostać wydane dopiero, gdy właściciel nie wyrażał zgody na te czynności. W tym zakresie zachodzi sytuacja analogiczna do tej, w której przedsiębiorca będący właścicielem urządzeń wymienionych w art. 49 § 1 k.c. wykonuje uprawnienia wynikające ze stosownej decyzji wydanej na rzecz jego poprzednika prawnego na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity - Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity - Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 126 z późn. zm.), czy art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity - Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). W orzecznictwie zaś nie budzi wątpliwości to, że w przypadku, gdy przedsiębiorca będący właścicielem urządzeń wymienionych w art. 49 § 1 k.c. wykonuje uprawnienia wynikające z decyzji wydanej na rzecz jego poprzednika prawnego na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), właściciel nieruchomości nie może żądać ustanowienia służebności przesyłu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2014 roku, III CZP 107/13, Biul. SN. 2014/6/7). Co zaś się tyczy żądanie wynagrodzenia za ustanowienie służebności, jest ono ściśle związane z ustanowieniem służebności, co oznacza, że również takie roszczenie wnioskodawcy nie przysługuje. Zarzuty apelacji nie były również uzasadnione co do oddalenia wniosku o ustanowienie służebności przesyłu na działce (...). Przyjęcie przez Sąd Rejonowy, iż w tym przypadku doszło do nabycia przez poprzednika prawnego uczestnika służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego było w pełni uprawnione i o jakimkolwiek naruszeniu przepisów prawa nie może być mowy. Odnośnie urządzeń na działce numer (...) należy przypomnieć, że w okresie poprzedzającym ustawowe uregulowanie służebności przesyłu w orzecznictwie oraz w części piśmiennictwa wyrażano zgodny pogląd, dopuszczający nabycie przez zasiedzenie, na podstawie stosowanego w drodze analogii art. 292 k.c., służebności gruntowej odpowiadającej służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08, (...) 2008/10/8). Wyrażone w tej uchwale stanowisko znalazło oparcie w wielu orzeczeniach tworzących ukształtowaną już linię orzeczniczą (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2008 r., II CSK 73/08, (...) 2008/7-8/22; z dnia 31 maja 2006 r., IV CSK 149/05, niepubl.; z dnia 12 grudnia 2008 r., II CSK 389/08, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2006 r., II CSK 112/06, niepubl.; z dnia 26 lipca 2012 r., II CSK 752/11, (...) 2013, nr 1; z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 190/11, niepubl.; z dnia 6 lipca 2011 r., I CSK 157/11, OSNC-ZD 2012, nr B, poz. 45). Jej podsumowaniem jest uchwała z dnia 18 maja 2013 r., III CZP 18/13 (OSNC 2013/12/139), gdzie Sąd Najwyższy wyraził również pogląd, iż przed wejściem w życie art. 305 1 -305 4 k.c. było dopuszczalne nabycie w drodze zasiedzenia na rzecz przedsiębiorcy służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu. Beneficjentem tej służebności - podobnie jak w obecnym stanie prawnym - mógł być jedynie przedsiębiorca, a prawo to wchodziło w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym. Pogląd ten Sąd Okręgowy w całości podziela, jak również szeroką argumentację przedstawioną na jej uzasadnienie, uznając jej powtarzanie w tym miejscu za zbędne. Sąd Okręgowy nie podziela tym samym zarzutów apelacji, w których bezzasadność zarzutu zasiedzenia wywodzona jest z faktu uregulowania służebności przesyłu dopiero ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny i niektórych ustaw. W istocie bowiem chodzi o faktyczny stan występowania na nieruchomości służebności, która swoją treścią odpowiada służebności przesyłu, jaka w 2008 roku została wprowadzona do Kodeksu cywilnego. Za dominujący przy tym należy uznać pogląd, że osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989 r., mając status państwowej osoby prawnej, nie mogła nabyć (także w drodze zasiedzenia) własności nieruchomości ani ograniczonych praw rzeczowych, może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 1 lutego 1989 r. doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. Stanowisko to wyrażone zostało w szczególności właśnie w odniesieniu do przedsiębiorstw energetycznych i innych przedsiębiorstw przesyłowych, które do dnia 1 lutego 1989 r. korzystały ze służebności przesyłu w ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w rozumieniu art. 338 k.c., co uniemożliwiało im, podobnie jak art. 128 k.c., nabycie na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych (por. m.in. postanowienia Sądu najwyższego z dnia 25 stycznia 2006 r., I CSK 11/05, Biuletyn SN 2005/5/11; z dnia 10 kwietnia 2008 r., IV CSK 21/08; z dnia 17 grudnia 2008 r., I CSK 171/08, OSNC 2010/1/15, z dnia 10 grudnia 2010 r., III CZP 108/10; z dnia 13 października 2011 r., V CSK 502/10, niepubl. Oraz wyroki z dnia 8 czerwca 2005 r., V CSK 680/04; z dnia 31 maja 2006 r., IV CSK 149/05 oraz 14 października 2011 r., III CSK 251/10). Stosownie do art. 176 § 1 k.c. doliczenie okresu posiadania poprzednika dopuszczalne jest, jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania. Przepis ten ma brzmienie uniwersalne i dotyczy doliczenia okresu posiadania poprzednika w odniesieniu do wszystkich przypadków. Jeśli zatem aktualnie służebność przesyłu posiada przedsiębiorca energetyczny, który powstał w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa, to nie musi doliczać czasu posiadania w zakresie odpowiadającym treści tej służebności przez przedsiębiorstwo państwowe po 1 lutym 1989 r., ponieważ zgodnie z zasadą kontynuacji rządzącą przekształceniem osób prawnych, przedsiębiorca energetyczny i przedsiębiorstwo państwowe to ten sam podmiot prawa de iure. Natomiast jego poprzednikiem prawnym był Skarb Państwa, a zgodnie z zasadą jednolitego funduszu własności państwowej (art. 128 k.c.) do 1 lutego 1989 r. przedsiębiorstwa państwowe, choć miały samodzielność prawną względem Skarbu Państwa (były osobami prawnymi), to zarządzały mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu państwa. Teoria ta obejmowała także posiadanie, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że to Skarb Państwa należało uznać za posiadacza nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu, podczas gdy przedsiębiorstwo państwowe było tylko dzierżycielem. Zgodnie zatem z art. 176 § 1 k.c. przedsiębiorca energetyczny może doliczyć do swojego okresu posiadania (i swoich poprzedników prawnych) okres posiadania Skarbu Państwa (jako poprzednika w posiadaniu. Zgodnie z prawidłowo poczynionymi ustaleniami stanu faktycznego, okres posiadania przez Skarb Państwa służebności nieruchomości wnioskodawcy, stanowiącej działkę nr (...), jest niewątpliwy od dnia 17 stycznia 1971 r. Natomiast od dnia 2 lutego 1989 r. nastąpiło przeniesienie posiadania na Zakład (...), a w dniu 2 lipca 1993 r. na Zakład (...) S.A. w K., na rzecz którego z mocy prawa w dniu 17 stycznia 2001 r. nastąpiło zasiedzenie tej służebności. Sąd Okręgowy podziela przy tym stanowisko Sądu Rejonowego, że takie przeniesienie posiadania zostało w niniejszym postępowaniu wykazane. Niewątpliwie uczestnik jest następcą prawnym Zakładu (...) S.A. w K., na co wskazują przywołane przez Sąd Rejonowy dokumenty. Odnosząc się natomiast do zarzutu apelacji dotyczącego uznania zgłoszonego przez uczestnika zarzutu zasiedzenia służebności gruntowej bez ustalenia oznaczenia o miejsca położenia nieruchomości władnącej, Sąd Okręgowy podziela stanowisko uczestnika wyrażone w odpowiedzi na apelację. Wykładnia celowościowa przepisu art. 285 § 1 i 2 k.c. prowadzi bowiem do wniosku, że w treści orzeczenia stwierdzającego zasiedzenie służebności odpowiadającej w swej treści służebności przesyłu wystarczające jest odniesienie się do statusu przedsiębiorstwa przesyłowego, a wprowadzenie zapisu dotyczącego nieruchomości władnącej, której jest on właścicielem byłoby zbędne. W tym względzie należy zauważyć, że początkowo w orzecznictwie przyjmowano, że dla zasiedzenia tego typu służebności konieczne jest wskazywanie, zgodnie z art. 285 § 2 k.c. nieruchomości władnącej, od czego jednak ostatecznie odstąpiono, uznając, że uprawnienie takie przysługuje przedsiębiorcy. W orzecznictwie przy wykładni art. 285 k.c. podnosi się bowiem konieczność uwzględnienia charakteru tej służebności oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa energetycznego, któremu służebność ma służyć, celu służebności polegającego na zwiększeniu użyteczności przedsiębiorstwa i specyfiki sieci przesyłowych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2006 r., II CSK 112/06; uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08, uchwała z dnia 22 maja 2013 r., III CZP 18/13; wyrok z dnia 12 grudnia 2008 r., II CSK 389/08; postanowienie z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK 392/08, postanowienie z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 606/09; postanowienie z dnian5 lipca 2012 r., IV CSK 606/11; postanowienie z dnia 19 grudnia 2012 r., II CSK 218/12; z dnia 16 stycznia 2013 r., II CSK 289/12; z dnia 6 lutego 2013 r., V CSK 129/12 i z dnia 30 października 2013 r., V CSK 497/12). W świetle powyższego, wobec bezzasadności zarzutów apelacji, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c., zasądzając na rzecz uczestnika od wnioskodawcy kwotę 120 zł (§ 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jednolity - Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.