Sygn. akt II Ca 923/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 marca 2015 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej
ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 roku, Nr 90, poz. 594) Sąd Rejonowy obciążył powoda M. B. kwotą 812,61 zł tytułem pokrycia wydatków wyłożonych tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa. * Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł pozwany M. G., zaskarżając wyrok w części, tj. w punktach I. i III. Pozwany M. G. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
- a)art. 321 k.p.c. przez orzeczenie ponad żądanie na podstawie okoliczności niepowołanych przez powódkę w podstawie powództwa i nieobjętych stanem faktycznym stanowiących podstawę powództwa;
- b)art. 193 § 2 1 k.p.c., przez jego niezastosowanie polegające na pominięciu wymogu zachowania formy pisma procesowego dla zmiany powództwa i przyjęcia przez sąd, że nastąpiła zmiana powództwa przez zmianę jego podstawy faktycznej, pomimo braku pisma procesowego powoda o zmianie powództwa; 2) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 233 §
§ 2k.p.c.
przez dokonanie oceny dowodów: - w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania oraz nie mając ku temu żadnych podstaw, poprzez przyjęcie, że podziałem majątku pomiędzy P. B.
(1)oraz J. B. objęta także była przedmiotowa hala, kiedy strony wyraźnie nie objęły hali tym podziałem, a objęły nim wyraźnie inne budynki znajdujące się na działce nr (...) w Ś. przy ul. (...), - w sposób sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, przez przyjęcie, że sporna hala stalowa została nabyta przez pozwanego J. B. w czasie trwania małżeństwa z powódką P. B.
(1)oraz ze środków stanowiących ich wspólny majątek, podczas gdy żadne dowody zebrane w sprawie nie wskazują, w jakiej dacie powyższa hala została nabyta i z czyich środków pieniężnych, - poprzez pominięcie przy ocenie dowodów i ustalaniu stanu faktycznego części przeprowadzonych w sprawie dowodów przez pominięcie części zeznań świadka P. B.
(2)co do okoliczności dysponowania halą przez pozwanego J. B. a nie przez powódkę P. B.
(1), jak też pominięcie i brak oceny co do faktu nieprzedstawienia przez P. B.
(1)dokumentów wskazanych we wniosku pozwanego M. G. co do korzystania z hali w ramach działalności gospodarczej czy też jej nabycia, jak faktur, wpisów w jej księgach rachunkowych i podatkowych i innych wszelkich dokumentów przez nią posiadanych, 3) naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 31 § 1 k.r.io., przez błędne przyjęcie, że ma on zastosowanie do spornej hali stalowej, podczas gdy brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że hala była w majątku wspólnym P. i J. B.. 4) naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 841 § 3 k.p.c. i nieoddalenie powództwa z uwagi na przekroczenie terminu 1 miesiąca na wytoczenie powództwa z uwagi na zmianę powództwa (zmianę podstawy faktycznej powództwa). Pozwany M. G. wniósł o zmianę wyroku w części zaskarżonej przez oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od P. B.
(1)na rzecz pozwanego M. G. zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego M. G. nie jest zasadna. Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne. Sąd Rejonowy dokonał również trafnej oceny ustalonego stanu faktycznego, którą Sąd Okręgowy podziela i zbędne jest powtarzanie tych wywodów przez Sąd Odwoławczy. Odnosząc się do zarzutów apelacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do tych zarzutów naruszenia prawa procesowego, które sprowadzają się do twierdzenia pozwanego M. G., że Sąd Rejonowy orzekł na innej podstawie faktycznej niż powołana w pozwie, co najwyżej na podstawie faktycznej przywołanej dopiero w toku procesu i nie w formie pisma procesowego wymaganego do zmiany powództwa, a ponadto z uchybieniem terminu określonego w art. 841 § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy uznaje te zarzuty za chybione. Już z uzasadnienia pozwu wynikało, że tytuł własności do hali powodowie wywodzili m. in. z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego zapadłego w sprawie o podział majątku wspólnego P. B.
(1)i J. B.. Wprawdzie w pozwie powodowie zakładali, że hala stała się ich współwłasnością jako część składowa nieruchomości, której współwłaścicielami stali się M. B. w ¼ części w wyniku czynności prawnej i P. B.
(1)w ¾ częściach w wyniku przedmiotowego podziału majątku wspólnego, ale ustalenie, że przedmiotowa hala stała się własnością wyłącznie P. B.
(1)na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego zapadłego w sprawie o podział majątku wspólnego P. B.
(1)i J. B. mieści się w tak zakreślonej podstawie faktycznej. Powódka powołała się bowiem na ten sam tytuł prawny, jaki ustalił Sąd Rejonowy (prawo własności) i to samo źródło nabycia tego prawa (prawomocne postanowienie o podziale majątku wspólnego), a różnica dotyczyła wyłącznie kwalifikacji hali jako części składowej nieruchomości bądź rzeczy ruchomej, a także tego, czy M. B. jest współwłaścicielem hali. Okoliczności te nie decydowały o rozstrzygnięciu sporu, gdyż w obu sytuacjach skierowanie egzekucji do tej hali naruszało prawa powódki (art. 841 § 1 k.p.c.), a dłużnikowi nie przysługiwał do hali żaden tytuł prawny. Tym samym nie doszło do zmiany powództwa w toku procesu, a Sąd Rejonowy nie mógł naruszyć art. 193 § 2 1 k.p.c. uznając za skuteczną zmianę powództwa niedokonaną w piśmie procesowym, ani nie mógł naruszyć art. 841 § 3 k.p.c. uwzględniając sprekludowany zarzut. Sąd Rejonowy nie wykroczył także poza granice swobodnej oceny dowodów i nie naruszył norm wynikających z art. 233 §
§ 2k.p.c. Należy zwrócić uwagę, że wspólność ustawowa pomiędzy P. B.
(1)i J. B. istniała od 18 marca 1972 roku do 22 października 2008 roku, a nieruchomość, na której posadowiono halę, została nabyta w 1989 roku (dokumenty znajdujące się w aktach sprawy I Ns 1765/10 – k. 5,6,8-10 oraz k. 77 akt niniejszych). Wniosek o podział majątku wspólnego został złożony w dniu 17 sierpnia 2010 roku Tym samym wiarygodne pozostają zeznania P. B.
(1)i M. B. (k. 216, 217), co do nabycia przedmiotowej hali w trakcie trwania wspólności ustawowej pomiędzy P. B.
(1)i J. B., gdyż nie jest prawdopodobne, aby hala mogła zostać nabyta przed zawarciem małżeństwa w latach siedemdziesiątych, albo aby powstała po ustaniu wspólności ustawowej a przed podziałem majątku wspólnego. Sam M. G. przyznał, że kiedy bywał u państwa B., zawsze hala tam była, a pierwszy raz był w 2004 lub w 2005 roku (k. 181v-182). Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 31 § 1 k.r.io. do majątku wspólnego wchodzą przedmioty nabyte w trakcie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, podobnie jak do majątku wspólnego przynależą dochody obojga małżonków, także z majątków osobistych (art. 31 § 2 pkt
pkt 2 k.r.io.). Przepis art. 31 § 1 k.r.io. ustanawia domniemanie, że rzecz nabyta w trakcie trwania wspólności ustawowej jest składnikiem majątku wspólnego małżonków, gdyż nabycie rzeczy do majątku osobistego małżonka byłoby wyjątkiem od tej reguły i wymagało wykazania jednej z okoliczności przewidzianych w art. 33 k.r.io. Ciężar obalenia domniemania i wykazania, że przedmiotowa hala należała jednak do majątku osobistego J. B. spoczywał na pozwanym wierzycielu, a ten takich dowodów nie przedstawił, ani nawet nie powołał twierdzeń o okolicznościach nabycia hali, które mogłyby przemawiać za zaliczeniem hali do majątku osobistego J. B.. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, aby dowody z zeznań P. B.
(1)i M. B. były niewystarczającym potwierdzeniem przynależności hali do majątku wspólnego P. B.
(1)i J. B.. Bez znaczenia jest przy tym to, które z małżonków wykorzystywało halę w prowadzonej działalności gospodarczej i dokumentowało jej nabycie w ramach swojej działalności gospodarczej, a zatem dokumenty, których brak podnosi skarżący, nie mogły mieć wpływu na wynik procesu i nierozpoznanie tego wniosku dowodowego (k. 86-86v) nie rzutowało na rozstrzygnięcie sporu. Sąd Rejonowy przekonująco wywiódł również, że przedmiotowa hala była objęta postanowieniem w przedmiocie podziału majątku wspólnego. Wprawdzie nie została ona wymieniona odrębnie jako składnik majątku wspólnego, ale skoro P. B.
(1)został przyznany na własność udział ¾ we współwłasności nieruchomości wraz z budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, przy czym na gruncie istniały tylko 2 budynki gospodarcze (garaż i hala), logiczna wykładnia postanowienia działowego jednoznacznie wskazuje, że objęło ono również przedmiotową halę. Fakt, że w rozmowie z P. B.
(2)J. B. obiecywał, że po sprzedaży hali zaspokoi wierzyciela, nie stanowi podstawy do ustalenia, że J. B. przysługuje prawo własności tej rzeczy ruchomej, a należy tę wypowiedź potraktować jako obietnicę nie mającą pokrycia w rzeczywistych możliwościach dłużnika albo zależną od dobrej woli jego małżonki. Nie jest przy tym znany charakter obecnych relacji pomiędzy dłużnikiem i jego małżonką. Skarżący nie sformułował żadnych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, a Sąd Odwoławczy z urzędu uwzględnia tylko naruszenie prawa materialnego oraz nieważność postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 roku, sygn. II CSK 400/07, Lex nr 371445). Nie było zatem podstawy do zmiany tego rozstrzygnięcia, będącego pochodną wyniku procesu. Wobec oddalenia apelacji pozwanego wierzyciela, na podstawie art. 98 §
§ 3k.p.c.
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. należało zasądzić od pozwanego M. G. na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania odwoławczego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika powódki – adwokata w stawce minimalnej w postępowaniu drugoinstancyjnym oraz opłaty skarbowe od dwóch substytucji złożonych w postępowaniu odwoławczym. Z tych względów na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.