Sygn. akt I ACa 779/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 listopada 2014 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA Małgorzata Rybicka-Pakuła Sędzia SA Marzena Miąskiewicz Sędzia SO Paweł Iwaniuk (del.) Protokolant: apl. sędz. Bartosz Karp po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa T. K. przeciwko M. D. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt XXVI GC 596/12 I. oddala apelację; II. zasądza od M. D. na rzecz T. K. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 779/14 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 maja 2011 r. T. K. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych M. D. i J. C. kwoty 507954 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jako podstawę faktyczną dochodzonego roszczenia powód wskazał bezskuteczne egzekwowanie od spółki (...) sp. z o.o. w W., objętych tytułem wykonawczym przeciwko tej spółce, świadczeń. Wskazał, iż niezaspokojone roszczenie powstało w okresie, w którym pozwani pełnili funkcję członków zarządu. Określił, iż na żądaną kwotę składają się świadczenie główne w kwocie 400000 zł oraz odsetki ustawowe od tej kwoty za okres od dnia 7 kwietnia 2009 r. do dnia 7 lutego 2011 r., a także kwota 12217 zł niezaspokojonych kosztów procesu przeciwko spółce (...) sp. z o.o. w W.. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r. umorzył postępowanie przeciwko J. C., wobec cofnięcia przez powoda powództwa przeciwko niemu (pkt 5 wyroku), uchylił wydany w dniu 30 stycznia 2012 r. (XVI GC 428/11) przeciwko M. D. wyrok zaoczny i zasądził od niej na rzecz powoda kwotę 412217 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17 listopada 2012 r. do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku), oddalając dalej idące żądanie (pkt 2 wyroku). Zasądził także od pozwanej M. D. na rzecz powoda T. K. kwotę (...),00 tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 3 wyroku), ustalając, że nieuiszczone przez M. D. koszty sądowe ponosi Skarb Państwa (pkt 4 wyroku). Sąd Okręgowy ustalił, iż w dniu 2 czerwca 2008 roku powód zawarł ze spółką (...) sp. z o.o. w W. umowę koprodukcyjną, której przedmiotem była współpraca przy produkcji filmu fabularnego. W § 4 punkcie 6 umowy strony zgodnie postanowiły, że w okresie od 1 lutego 2009 roku do dnia 1 kwietnia 2009 roku każda ze stron będzie uprawniona do wypowiedzenia niniejszej umowy. Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy miało być skuteczne z chwilą doręczenia drugiej stronie za potwierdzeniem odbioru. W dniu 23 marca 2009 roku T. K. złożył spółce (...) sp. z o.o. w W. oświadczenie o wypowiedzeniu umowy na ww. podstawie. Odbiór oświadczenia potwierdziła M. D.. W dniu 14 grudnia 2009 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych, z wniosku (...) sp. z o.o. w (...) sp. z o.o. w W., na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze, oddalił wnioski o ogłoszenie upadłości (...) sp. z o.o. w W.. Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 27 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XVI Wydział Gospodarczy (sygn. akt XVI GNc 276/10) nakazał (...) sp. z o.o. w W., aby zapłaciła T. K. kwotę 400000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 kwietnia 2009 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 12217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie nadał klauzulę wykonalności powyższemu nakazowi zapłaty. Sąd Okręgowy ustalił na podstawie przedstawionych przez strony dowodów, iż postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie K. Ł.. Komornik ów postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Sąd Okręgowy ustalił także, że pozwana M. D. pełniła funkcję prezesa zarządu w spółce (...) sp. z o.o. w W. od momentu jej wpisania do rejestru w dniu 12 czerwca 2007 roku do dnia 26 października 2010 roku. W tym czasie kilkukrotnie ulegał zmianie sposób reprezentacji Spółki, niemniej jednak w czasie zawarcia umowy koprodukcyjnej z powodem (z dnia 2 czerwca 2008 roku) oraz w czasie wypowiedzenia tejże umowy w lutym 2009 roku uprawniony do reprezentowania (...) sp. z o.o. w W. był każdy członek zarządu samodzielnie. Powyższych ustaleń Sąd I Instancji dokonał w oparciu o twierdzenia stron w zakresie w jakim były albo zgodne, albo niekwestionowane przez stronę przeciwną oraz przeprowadzone dowody. Zarazem Sąd I Instancji nie przeprowadził dowodów, o które wnioskował pozwany B. C., z uwagi na cofnięcie przezeń tych wniosków na rozprawie dnia 11 marca 2014 r. i brak poparcia dla ich przeprowadzenia przez pozwaną M. D.. W tak ustalonym stanie Sąd Okręgowy uznał, iż powództwo, w zakresie w jakim nie zostało cofnięte, tj. wobec M. D. zasługiwało, w świetle art. 299 § 1 k.s.h., w przeważającej części, na uwzględnienie. Powód bowiem wykazał, iż skierowana do spółki, w której, w okresie powstania zobowiązania pozwana była członkiem zarządu, była bezskuteczna, a pozwana, obligowana ukształtowaniem przepisów art. 299 § 1 i 2 k.s.h. nie wykazała żadnej z okoliczności mogącej zwolnić ją od odpowiedzialności za to zobowiązanie spółki (...) sp. z o.o. w W.. Sąd Okręgowy zwrócił szczególną uwagę, iż to na pozwanej spoczywał obowiązek udowodnienia okoliczności mogących zwolnić ją z odpowiedzialności za zobowiązanie spółki. Wskazał, iż pozwana twierdząc, iż wypełniła należące do jej obowiązków zadanie polegające na złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w taki sposób, że przekazała zgromadzeniu wspólników dokumenty do złożenia wniosku, nie spowodowała wyłączenia swej odpowiedzialności. Zgodnie bowiem z przepisem art. 20 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., nr 60, poz. 535) upoważnionym do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością był każdy członek zarządu, niezależnie od tego, czy przysługiwało mu uprawnienie do samodzielnego reprezentowania tej spółki czy też łączne z innymi osobami. Skoro podmiotem reprezentującym spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jest zarząd i to każda z osób wchodzących w jego skład miała uprawnienie do zgłoszenie wniosku o ogłoszeni upadłości (art. 205 § 1 k.s.h.). Przedstawienie zaś dokumentów zgromadzeniu wspólników, w żaden sposób nie zdejmowało z członka zarządu powyższej powinności. Sąd I Instancji stwierdził nadto, iż bez znaczenia dla odpowiedzialności członka zarządu pozostawał fakt, późniejszego złożenia wniosek o ogłoszenie upadłości spółki złożył. Choć bowiem pozwana mogła powołać się na zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości pochodzący od innych członków zarządu, a nawet od wierzycieli spółki, to skutecznie wyłączałby on odpowiedzialność pozwanej tylko wówczas gdyby został zgłoszony we właściwym czasie. Skoro jednak podstawą oddalenia tego wniosku było stwierdzenie, że jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, brak było podstaw do przyjęcia, że nastąpiło to w czasie odpowiednim, a zatem aby zwolniło pozwaną od odpowiedzialności. Jako nieskuteczne, w zakresie wyłączenia odpowiedzialności pozwanej, Sąd I instancji uznał powoływanie przez pozwaną zarzutów odnoszących się do istnienia podstaw do uwzględnienia powództwa T. K. przeciwko (...) sp. z o.o. w W.. Sąd wskazał, iż w sprawie, w której powód dochodzi roszczenia na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. przedstawiając prawomocny wyrok będący źródłem zobowiązania spółki wobec powoda, sąd nie ma możliwości badania czy określone nim zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to w jakim rozmiarze, bowiem sprzeciwia się temu wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. zasada prawomocności materialnej, polegająca na związaniu ustalonym w wyroku stanem prawnym. W konsekwencji powyższego Sąd oddalił wnioski pozwanej o zobowiązanie (...) S.A. do przedłożenia kopii umowy dystrybucyjnej oraz sprawozdania finansowego z uzyskanych przychodów z filmu (...), ponieważ okoliczności te nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przytoczone wyżej względy, w ocenie Sądu Okręgowego, uzasadniały powództwo co do zasady, choć z uwagi na nieprawidłowe wskazanie terminu, od którego powodowi należały się od pozwanej odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty, a także na związaną z tym bezzasadność żądania zapłaty kwoty 95737 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych liczonych od dnia 7 kwietnia 2009 roku do dnia 7 lutego 2011 roku. Wbrew bowiem stanowisku powoda, pozwana nie znalazła się w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia w terminie przez niego określonym. Powód wezwał pozwaną do spełnienia świadczenia kwoty dochodzonej pozwem wezwaniem z dnia 7 lutego 2011 r. Przy czym pismo to zostało wysłane do pozwanej na adres, który nie był jej adresem miejsca zamieszkania, a zatem nie mogło wywrzeć skutku określonego w art. 481 § 1 k.c. Ostatecznie odsetki ustawowe, stosownie do art. 481 § 1 k.c. Sąd I Instancji zasądził od pozwanej na rzecz powoda od dnia 17 listopada 2012 r., czyli następnego dnia, po dniu w którym pełnomocnik pozwanej otrzymał odpis pozwu wraz z odpisem wyroku zaocznego. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego – w zakresie punktu 1 odnośnie zasądzonej tam kwoty oraz w zakresie punktu 3 – złożyła pozwana. Zarzuciła niezgodność ustaleń faktycznych Sądu z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności poprzez ustalenie, że pozwana nie udowodniła, że we właściwym czasie doszło do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, jak i nie wykazała, że choć nie doszło we właściwym czasie do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to miało to miejsce nie z jej winy, co stanowić winno przesłanki egzoneracyjne dla członka zarządu spółki z art. 299 k.s.h., uwalniających go od odpowiedzialności za niewypłacalność spółki. Zarzuciła także naruszenie prawa procesowego, a w szczególności: - art. 233 § 1 k.p.c., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegającego na całkowitym pominięciu milczeniem, zgłaszanych przez stronę pozwaną, dowodów z dokumentów, jak i opinii biegłych, - art. 328 § 2 k.p.c., poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn, dla których odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę pozwaną. W konsekwencji podnoszonych zarzutów apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności godzi się wskazać, iż sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa procesowego, przy czym w granicach zaskarżenia sąd ten bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W konsekwencji sąd drugiej instancji – bez podniesienia w apelacji lub w toku postępowania apelacyjnego odpowiedniego zarzutu – nie może wziąć z urzędu pod rozwagę uchybień prawu procesowemu, popełnionych przez sąd pierwszej instancji, choćby miały wpływ na wynik sprawy (tak SN w uchwale 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07). Analiza podnoszonych zarzutów prowadzi do wniosku, iż wszystkie formułowane przez apelującą zarzuty, tak niezgodności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym (punkt II. 1 apelacji), jak i zarzuty naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. (punkt II. 2
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.