Sygn. akt VIII U 1543/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Mariola Szmajduch Protokolant: Anna Krzyszkowska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 r. w Gliwicach sprawy (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przy udziale zainteresowanych E. W. i R. W. o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne na skutek odwołania (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 23 kwietnia 2013 r. nr (...) 1. zmienia częściowo zaskarżoną decyzję, w ten sposób, że stwierdza, iż do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne E. W. podlegającego ubezpieczeniu jako pracownik u płatnika składek nie podlega wliczeniu przychód z tytułu umowy o dzieło zawartej pomiędzy płatnikiem a R. W. za okres od kwietnia 2011 roku do lipca 2011 roku; 2. oddala odwołanie w pozostałej części. (-) SSO Mariola Szmajduch VIII U 1543/13 UZASADNIENIE Decyzją nr (...) z dnia 23 kwietnia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne E. W. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. za miesiące grudzień 2006r., kwiecień 2007r., grudzień 2007r. oraz w okresie od kwietnia 2008r. do kwietnia 2012r. kształtuje się w kwotach wymienionych szczegółowo w/w decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w trakcie kontroli organ rentowy ustalił, że w powyższym okresie płatnik składek deklarował składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne od błędnej podstawy wymiaru składek. Wobec niezłożenia przez płatnika składek korygujących raportów imiennych za E. W. do dnia wydania decyzji, organ rentowy z urzędu ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł płatnik składek - (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G.. Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, podnosząc w pierwszej kolejności, że organ rentowy w decyzji nie sprecyzował, jakie świadczenia zwiększają podstawę wymiaru składek, wobec czego nie może on skonkretyzować swojego stanowiska. Opierając się jednak na przedmiocie kontroli ZUS skarżący zarzucił, że organ rentowy w sposób nieuprawniony zwiększył podstawę wymiaru składek. W jego ocenie brak jest podstaw do przyjęcia, że należy uwzględniać w podstawie wymiaru składek zatrudnionych pracowników wydatki poniesione przez pracodawcę z tytułu zapłaty firmie ubezpieczeniowej składek za ubezpieczanie pracowników zatrudnionych pod ziemią w kopalni. Odwołująca spółka wskazała, że obowiązek ubezpieczenia pracowników pracujących pod ziemią wynika wprost z przepisów i obciąża on pracodawcę. Nadto płatnik składek wypłacił tzw. bony towarowe z okazji Ś. Wielkanocnych i Świąt Bożego Narodzenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Ponadto odwołujący wniósł o zawszenie postępowania, z uwagi na toczące się postępowanie przed tut. Sądem w sprawie o sygn. VIII U 947/11, której przedmiotem jest ustalenie zaległości z tytułu składek wobec ZUS. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i wskazał, że w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne nie uwzględniono przychodów osiągniętych przez E. W. z tytułu kosztów opłacania przez zakład pracy składek z tytułu zawartej z dniem 1 marca 2008r. umowy grupowego ubezpieczenia na życie z (...) Spółka Akcyjna. Płatnik składek opłacał składki z tego tytułu w całości z własnych środków. W związku z powyższym zdaniem organu rentowego opłacone przez spółkę raty polisy stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Nadto płatnik składek wypłacił bony towarowe w grudniu 2006r. oraz w grudniu i kwietniu 2007r. z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, gdzie zasadniczym kryterium uzasadniającym przyznawanie świadczeń był staż pracy, wobec czego brak podstaw do wyłączenia ich z podstawy naliczania składek na ubezpieczenia społeczne. Płatnik składek zawarł także umowę o dzieło z synem ubezpieczonego – R. W.. Umowa o działo była zawarta dla pozoru, a R. W. nie wykonywał pracy i nie otrzymywał wynagrodzenia. Wynagrodzenie było w istocie wypłacane E. W. i powinno zwiększać podstawę wymiaru składek na jego ubezpieczenia. Organ rentowy wniósł nadto o oddalenie wniosku odwołującej spółki o zawieszenie postępowania, bowiem zdaniem ZUS sprawa o sygn. VIII U 947/11 tocząca się przed tut. Sądem nie pozostaje w związku z niniejszą sprawą i nie ma wpływu na jej rozstrzygniecie. Zainteresowani E. W. i R. W. nie zajęli stanowiska w sprawie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Płatnik składek jako pracodawca zawarł w dniu 29 lutego 2008r. z (...) Zakładem (...) na (...) Spółka Akcyjna w W. umowę grupowego ubezpieczenia na życie dla zatrudnionych przez niego pracowników. Zakres ubezpieczenia obejmuje między innymi: śmierć ubezpieczonego spowodowaną wypadkiem przy pracy, wypadkiem komunikacyjnym, śmierć małżonka, dziecka, trwały uszczerbek na zdrowiu spowodowany nieszczęśliwym wypadkiem, przy czym ochrona ubezpieczeniowa rozpoczęła się od dnia 1 marca 2008r. Umowa ubezpieczenia została zawarta na okres jednego roku z możliwością przedłużenia jej trwania. Pracodawca opłaca ubezpieczonym polisy ubezpieczeniowe na życie, których składki miesięczne wynoszą 49,90 zł za pracownika. Na podstawie akt kontroli, w szczególności protokołu przesłuchania J. J., a także Prezesa Zarządu odwołującej spółki - (...), Sąd ustalił, że składki na ubezpieczenie grupowe na życie zatrudnionych pracowników były opłacane w całości przez pracodawcę, pracownik nie pokrywał tej składki nawet w części. Odwołująca spółka opłaca składki od marca 2008r. do dnia dzisiejszego. Co miesiąc jest przygotowywana lista pracowników objętych ubezpieczeniem, jednakże liczba ta nie jest stała, a zmienia się w zależności od liczby zatrudnionych przez odwołującą spółkę pracowników. W wykazie osób podlegających ubezpieczeniu grupowemu w (...) S.A. w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji znajduje się również nazwisko zainteresowanego E. W.. Wykaz ten został sporządzony w toku postępowania kontrolnego w oparciu o przedłożone przez płatnika składek dokumenty. Nadto ustalono, że płatnik składek w grudniu 2006 roku oraz w kwietniu i grudniu 2007 roku z okazji świąt wydawał E. W. bony towarowe. Były one przyznane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Z regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych wynika, iż zasadniczym kryterium uzasadniającym przyznanie ww. świadczeń miała być sytuacja materialna. Na podstawie akt kontroli, w szczególności protokołu przesłuchania Prezesa Zarządu odwołującej spółki - (...) oraz pracownika spółki zatrudnionego na stanowisku specjalisty ds. zatrudniania ,kadr i wynagrodzeń J. J. Sąd ustalił, że podstawowym i jedynym kryterium przyznawania wysokości świadczeń był staż pracy u płatnika składek. Zainteresowany E. W. był zatrudniony w odwołującej spółce na stanowisku sztygara mechanicznego i w 2002r przeszedł na emeryturę. Po tej dacie pracował jeszcze w (...) Sp. z o.o. w szczególności w okresie od kwietnia do lipca 2011r jako sztygar oddziałowy i z tego tytułu otrzymywał wynagrodzenie za pracę. Synem E. W. jest R. W.. W dniu 10 marca 2011 roku zawarł on z (...) Sp. z o.o. umowę o dzieło. Przedmiotem umowy była weryfikacja stanu technicznego urządzeń sterujących w zakresie elektroniki i zabezpieczeń wiertnicy (...)1/1HT-14. Dzieło miało zostać wykonane do dnia 31 września 2011 roku za wynagrodzeniem w kwocie 8.400 zł brutto. Posiadał on kwalifikacje do wykonania dzieła – ukończył technikum górnicze na kierunku elektrycznym, z zawodu jest inspektorem ds. informatyzacji. Umowę o dzieło R. W. wykonywał po godzinach pracy w domu, a częściowo w warsztacie zlokalizowanym w (...) Sp. z o.o. Nie poświadczał obecności w pracy. R. W. wystawiał rachunki za wykonanie umowy. Wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło było przelewane na jego konto. Nie wystawiał on pokwitowania odbioru pieniędzy. Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dokumentację akt kontroli ZUS przeprowadzonej u płatnika składek, w szczególności o treść polisy (...) S.A. (k.319-320), wykazy pracowników podlegających grupowemu ubezpieczeniu wraz z informacją o wysokości składki (k.323-422) oraz na podstawie protokołu wyjaśnień Prezesa Zarządu odwołującej spółki - (...) składanych w toku kontroli ZUS (k.443-446), J. J. (k.423-426) oraz M. G. (k.2417-2422), regulaminu Funduszu Świadczeń Socjalnych (k.307-308), zasad przyznawania bonów towarowych oraz wykazu osób otrzymujących bony (k.309-318). Dokumenty te nie były kwestionowane ani w toku postępowania kontrolnego, ani w toku postępowania przed Sądem. Ponadto stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie umowy o dzieło z rachunkami (k.1529-1539 akt kontroli), zeznań świadka M. G. (k.64-64 a.s.), przesłuchania zainteresowanych: E. W. (k.64, k.101-101 a.s.) oraz R. W. (k.101v-102 a.s.). Sąd ocenił powyższy materiał dowodowy jako kompletny i wiarygodny, a poprzez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd pominął dowód z przesłuchania przedstawiciela odwołującej A. K., z uwagi na jego niestawiennictwo na kolejne terminy rozprawy. Sąd zważył, co następuje: W niniejszej sprawie spór koncentrował się na przepisie § 2 ust. 1 pkt 32 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zgodnie z którym podstawy wymiaru składek nie stanowią koszty opłacenia przez pracodawcę składek z tytułu zawartych umów ubezpieczenia na życie na rzecz pracowników. Strona odwołująca stała na stanowisku, że brak jest podstaw do przyjęcia, że koszty składek na ubezpieczenie na życie pracowników, opłacane w całości przez pracodawcę, stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zainteresowanych, natomiast ZUS ocenił, że opłacone przez Spółkę składki na polisy na życie pracowników należy uznać za ich przychód, a tym samym wliczyć je do podstawy składek na ubezpieczenia społeczne. Wobec powyższego spór wymagał rozstrzygnięcia czy w niniejszej sprawie wydatki poniesione przez odwołującą spółkę jako płatnika składek z tytułu zawartych polis grupowego ubezpieczenia na życie pracowników odwołującego, stanowią przychód pracowników, a zatem czy stanowią podstawę do oskładkowania. Płatnik nie kwestionował wykazu osób objętych ubezpieczeniem grupowym, faktu opłacania składek z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie za E. W. w sprawie, a także wysokości tej składki. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 121) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 tej ustawy, czyli przychód w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 361 ze zm.). W myśl art. 12 ust. 1 tej ostatniej ustawy za przychody m.in. ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Na mocy art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Stosowanie do treści art. 21 ustawy systemowej, określenie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek oraz wyłączeń z tej podstawy niektórych rodzajów przychodów pozostawiono ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego do uregulowania w drodze rozporządzenia. Wskazać należy więc na uregulowania zawarte w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.). § 1 tego rozporządzenia powtarza zasadę wyrażoną w art. 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W § 2 zawarty jest natomiast katalog przychodów, które nie stanowią podstawy wymiaru składek. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 32 powyższego rozporządzenia z podstawy wymiaru składek wyłączone są koszty opłacenia przez pracodawcę składek z tytułu zawartych lub odnowionych umów ubezpieczenia na życie na rzecz pracowników, dotyczących grup ryzyk 1 oraz 3-5 działu I wymienionego w załączniku do ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62 i z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 88, poz. 554, Nr 107, poz. 685, Nr 121, poz. 769 i 770 i Nr 139, poz. 934 oraz z 1998 r. Nr 115, poz. 1015), jeżeli umowy ubezpieczenia zostały zawarte lub odnowione przed dniem wejścia w życie ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, a uprawnionym do otrzymania świadczenia nie jest pracodawca, jak również umowa ubezpieczenia w okresie przed osiągnięciem przez pracownika 60 lat albo wcześniejszym uzyskaniem przez niego uprawnień emerytalnych lub uprawnień do świadczeń rentowych z ubezpieczenia społecznego z tytułu niezdolności do pracy wyklucza:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.