Sygn. akt I C 910/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w Kłodzku, I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Ewa Karp Protokolant: Ewelin
§ 1k.p.c.
udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny zaś przepis art. 10 Ustawy z 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że roszczenie o usunięcie niezgodności może być ujawnione przez ostrzeżenie. Sąd wskazał, że wniosek o dalsze zabezpieczenie powództwa w niniejszej sprawie, przez ustanowienie zakazu zbywania nieruchomości nie jest uzasadniony, gdyż wnioskodawca dokonał wpisu udzielonego zabezpieczenia już po dwóch kolejnych sprzedażach nieruchomości, a nowi nabywcy nie są w sprawie stronami i przymiot taki mogą uzyskać po ich wezwaniu do udziału w co może nastąpić jedynie na rozprawie. Po rozprawie wyznaczonej na 31 lipca 2014 roku powód w dniu 4 sierpnia 2014 roku cofnął zażalenie na wydane postanowienie z dnia 10 lipca 2014 roku i złożył kolejny wniosek o udzielenie zabezpieczenia w dniu 4 sierpnia 2014 roku. Pismem z 7 sierpnia 2014 roku strona pozwana Spółka (...) ustosunkowała się do pisma powoda z 1 lipca 2014 roku i podtrzymała swoje stanowisko wskazując, że pozwany nie posiada legitymacji procesowej i powództwo w stosunku do niej już tylko z tego względu podlega oddaleniu, a nadto wskazała, że skutki procesowe wyartykułowane przez ustawodawcę w przepisie art. 192 pkt. 3 k.p.c. powstają tylko i wyłącznie z chwilą doręczenia pozwu, a przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości zresztą od dłuższego czasu planowane przez pozwanego, nie nastąpiło w toku niniejszej sprawy bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zawisłość sporu nie powstaje z chwilą doręczenia ani wniesienia pozwu, a stosowanie analogii jest niedopuszczalne ze względu na przeszkody natury prawnej i dodała, że pozwany przed momentem doręczenia pozwu nie tylko nie miał, ale nawet nie mógł mieć wiedzy o wytoczonym przeciwko niemu powództwie, a pozwanemu nie zostało prawidłowo doręczone postanowienie, a wynika to z dokumentów - przesyłka bowiem nie dotarła do osoby uprawnionej do reprezentowania spółki. Nadto strona pozwana wskazała, że wbrew twierdzeniom powoda, pożyczka została Spółce udzielona i wynika to wprost z treści aktów notarialnych oraz składanych oświadczeń, a to, żeJ. G.z jakichś stwierdzonych przez niego względów nie otrzymał od swojego wspólnika tej pożyczki, w żadnej mierze nie może obciążyć pozwanego. Dodała, że zupełnie niezrozumiałe jest żądanie, by pozwany przedstawił dowód przelewu kwot pożyczki na konto spółki z jednoczesnym przyznaniem, że spółka nie miała żadnego rachunku bankowego. Pozwany zakwestionował i nazwał błędnymi, nie odpowiadającymi rzeczywistości twierdzenia powoda, jakoby pozwany prowadził aktualnie na przedmiotowej nieruchomości prace budowlane, których prowadzić nie może aktualnie, albowiem zostały zakończone w grudniu 2013 roku. Pozwana (...) wskazała, że zbycie przedmiotowej nieruchomości 19 maja 2014 roku, od dawna planowane przez pozwanego, miało charakter odpłatnej czynności na dowód czego pozwany przedłożył do akt w niniejszej sprawie dowód uiszczenia ceny sprzedaży nieruchomości, składając wyciąg z rachunku bankowego pozwanej spółki, a wszystkie czynności prawne dotyczące przedmiotowej nieruchomości były ważne i skuteczne a stan w aktach księgi wieczystej jest i był zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Postanowieniem z 13 sierpnia 2014 roku Sąd udzielił zabezpieczenia roszczeniu J. G.przeciwko stronom pozwanym T.spółka zoo we (...) Spółka z o.ow K.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez ustanowienie zakazu zbywania nieruchomości położonej w P.przy ulicy (...)oznaczonej w ewidencji nieruchomości jako działka (...)i w uzasadnieniu. Zażalenie na to postanowienie wniosły obie strony pozwane, a powód odpowiedź na zażalenie. Zażalenie zostało rozpoznane przez Sąd Okręgowy w Świdnicy, który Postanowieniem z dnia 27 października 2014 roku oddalił zażalenia pozwanych. Sąd Okręgowy wskazał, że w zakresie zażalenia pozwanego N. spółka zoo z siedzibą w K., zgodnie z art.
§ 12 k.p.c.
udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny, a interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Sąd Okręgowy wskazał, że roszczenie jest wiarygodne, jeżeli uprawniony przedstawił i należycie uzasadnił twierdzenia, które stanowią podstawę dochodzonego roszczenia i dotyczy to zarówno okoliczności faktycznych, na których opiera się roszczenie, a których istnienie winno zostać uprawdopodobnione w świetle dowodów przedstawionych przez żądającego zabezpieczenia, jak również podstawy prawnej roszczenia, a warunkiem jest istnienie łącznie przesłanek wymienionych w art.
§ 1k.p.c.
Sąd Okręgowy wskazał, że na obecnym etapie postępowania powód w sposób prawidłowy uprawdopodobnił swoje roszczenie oraz interes prawny, szczególnie w świetle okoliczności kilkukrotnej sprzedaży nieruchomości w toku postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a jak słusznie wskazał powód istnieje duże prawdopodobieństwo, że kolejny nabywca dokona zbycia nieruchomości co znacznie utrudni i wydłuży postępowanie sądowe. Sąd Okręgowy wskazał, że postanowienie sądu pierwszej instancji w zakresie wezwania do udziału w sprawie Spółki (...), z 31 lipca 2014 roku, należy uznać za prawidłowe, bo bezspornym jest, że aktualnie właścicielem nieruchomości, której dotyczy spór, jest (...), zatem zgodnie z wnioskiem powoda Sąd Rejonowy wezwał przedmiotową spółkę do udziału w sprawie, a zgodnie z art. 198 § 1 k.p.c. wezwanie do wzięcia udziału w sprawie o charakterze pozwanego zastępuje pozwanie, a brak doręczenia odpisu pozwu powoduje, że wezwanie jest nieskuteczne, gdyż doręczenie pozwu wiąże się z zawisłością sporu a nie z określeniem stron procesu i nie było zatem przeszkody by pozwany, jeżeli nie otrzymał odpisu pozwu zwrócił się do Sądu o jego doręczenie. Odnośnie zażalenia pozwanego T.spółka z siedzibą we W.i zarzutu w zakresie nieważności postępowania należy uznać go za chybiony. Ponowny wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia nie został pozwanemu doręczony, gdyż nie przewidują tego przepis prawa, natomiast postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanego 13 sierpnia 2014 roku zatem pozwany w żaden sposób nie został w pozwie pozbawiony swoich praw w postępowaniu zabezpieczającym, a strona pozwana nie wskazała także jakie braki formalne zawierał wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Teza pozwanego o niedopuszczalności orzekania przez Sąd o udzieleniu powodowi zabezpieczenia mimo uprzedniego oddaleniem wniosku w tym przedmiocie nie jest zasadna bowiem znajduje zastosowanie art. 359 § 1 k.p.c. zgodnie, z którym postanowienia nie kończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne i nie było przeszkód, by sąd zmienił swoje postanowienie i udzielił zabezpieczenia, szczególnie w świetle zmiany okoliczności, a co za tym idzie zarzut naruszenia art. 358 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. jest bezpodstawny. W dniu 23 lutego 2015 roku , strona pozwana (...) Spółka z o.o. z siedziba K. złożyła odpowiedź na pozew, wnosząc o oddalenie powództwa w całości W uzasadnieniu swojego stanowiska Spółka (...) wskazała, że jako pozwany ad 2 popiera i podtrzymuje dotychczasowe stanowisko pozwanego ad. 1, w tym wyrażane w jego odpowiedzi te na pozew i dalszych pismach przygotowawczych oraz zaprzecza twierdzeniom powoda co do okoliczności faktycznych oraz jego ocenom prawnym, o ile ich wyraźnie nie przyznaje. Pozwana S. N. podniosła, że zaprzeczenia będące formą obrony przybrać mogą powstać negacji prostej jak i umotywowanej. Powództwo, zdaniem pozwanej spółki, w żadnej mierze nie zasługuje na uwzględnienie. Niezależnie bowiem od braku jakichkolwiek podstaw do korygowania treści księgi wieczystej w trybie przepisu art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece – na co szczegółowo wskazywał już pozwany ad 1, i co pozwany ad. 2 podtrzymuje, powództwo nie może odnieść zamierzonego skutku również z wielu innych względów. Pozwany wskazał, że legitymację czynną w postępowaniu przy zaistnieniu przesłanek prawem wymagalnych, a których to przesłanek powód absolutnie nie udowodnił, może mieć jedynie spółka cywilna ( naturalnie w osobach jej wspólników) albowiem własność nieruchomości została przeniesiona z majątku spółki cywilnej, mającego charakter współwłasności łącznej, a skoro tak to teoretycznie rzecz ujmując legitymację do zabiegania o ponowne wpisanie do księgi wieczystej jako właściciela osoby lub osób, które przenosiły własność, może mieć tylko taka osoba lub osoby, czyli w niniejszej sprawie spółka cywilna, a nie jej jeden wspólnik. Tym bardziej, ze nie zabiega on o wpis współwłaściciela jako wspólnika spółki, tylko o wpis siebie samego jako wyłącznego właściciela rzeczy. Tak więc nie tylko ze względów merytorycznych powództwo podlega oddaleniu, ale również ze względów czysto procesowych, chodzi o to, że nawet, gdyby były podstawy merytoryczne ( w niniejszej sprawie, o czym wyżej ich nie ma), do kwestionowania podstawy prawnej, na mocy której własność rzeczy wyszła z majątku spółki cywilnej, która była wpisana do księgi wieczystej jako właściciel, to z powództwem mogłaby wystąpić ta spółka, czyli jej wspólnicy, a nie powód w niniejszej sprawie. Pozwana N. wskazała, ze powództwo nie może być uwzględnione i to nie tylko dlatego, że powód nie udowodnił swoich twierdzeń. Nie bez znaczenia przy tym pozostaje stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym Sąd jest związany żądaniem pozwu. ( porównaj uchwała Sądu Najwyższego z 18 maja 2010 sygn. III CZP 134/09 OSNC 2010/10/131.Pozwana podkreśliła, że nabyła przedmiotową nieruchomość w dobrej wierze i wystarczy przywołać domniemanie istnienia dobrej wiary z art. 5 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jest ono co prawda do obalenia jednak na gruncie niniejszego postępowania powód w żadnej mierze tego domniemania nie obalił. 24 marca 2015 roku został złożony przez pozwanego (...) spółka zoo w K. załącznik tego pozwanego do protokołu rozprawy z dnia 24 marca 2015, w którym pozwany podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i zaprzeczył twierdzeniom i ocenom prawnym powoda, wskazując, że powód podkreśla, że w sytuacji, gdy w dalszej części procesu przedstawiać będzie własną wersję okoliczności faktycznych czy też podnosić ewentualne zarzuty, to postępowanie to nie będzie w żadnym wypadku oznaczać przyznania faktów podawanych przez powoda lecz stanowi ono dopuszczalne na gruncie obowiązujących przepisów procedury formę ewentualnej obrony strony, która mimo, iż kwestionuje stan faktyczny podnosi ewentualne zarzuty merytoryczne do niego się odnoszące się, a powództwo w niniejszej sprawie podlega oddaleniu z bardzo wielu przyczyn i w zasadzie każda z tych przyczyn z osobna uzasadnia oddalenie powództwa. Wśród nich wymienić należy i tą, o której mowa w komentarzu do Kodeksu Cywilnego, pod redakcja F. B.. W komentarzu tym stwierdzono w umowa zobowiązująca do przeniesienia tytułem wkładu własności nieruchomości powinna być ( art. 158 k.c) zawarta w formie aktu notarialnego. W razie nie zachowania tej formy zobowiązanie wspólnika było nieważne, a więc w sytuacji, gdy spółkę zawierają tylko 2 osoby, umowa spółki nie mogłaby dojść do skutku. Umowa spółki zostanie jednak wyraźnie zawarta, jeżeli co do przeniesienia własności nieruchomości zostanie zawarty odrębny akt notarialny, a taki właśnie 20 lutego 2008 roku został zawarty w Kancelarii Notarialnej w K., co oznacza, że powód w ważny i skuteczny sposób przeniósł własność nieruchomości na rzecz spółki cywilnej. Tym samym choćby z tego względu powód nie może domagać się w trybie przepisu art. 10 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece wpisania siebie jako wyłącznego właściciela nieruchomości, a ponieważ powództwo w trybie tego przepisu albo się uwzględnia w całości albo oddala, powództwo w obecnym kształcie może być tylko oddalone, a pozwany nadal podtrzymuje całe swoje stanowisko, a zatem i to, ze jeżeli jeden ze wspólników spółki cywilnej skutecznie przeniósł własność nieruchomości na rzecz nabywcy, a doszło do dalszego skutecznego przenoszenia własności i to nie tylko dlatego, że nabywców chroni w żaden sposób nie obalone domniemanie dobrej wiary. Pozwany dlatego przywołał powyższy komentarz by wykazać, iż nawet, gdyby chcieć kwestionować skuteczność nabywania nieruchomości przez pozwanych to i tak kwestionowanie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (art. 227 k.p.c.) skoro powództwo podlega oddaleniu niezależnie od tegoż kwestionowania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Umową z dnia 18 lutego 2008 roku M. L.i J. G.
(1)zawiązali (...) Spółka Cywilna M. L. J. G.. W umowie dopuszczono nazwę skróconą „T. I.„S.C. (...). L., J. G.. Siedzibę Spółki wskazano pod adresem przy ul. (...) w P... W paragrafie 5 umowy wspólnicy zobowiązali się do wniesienia wkładów do Spółki- (...)400 000 zł, J. G.– działka budowlana KW (...), będąca własnością udziałowca, o wartości 600 000 złotych. W paragrafie 6 umowy wskazano, ze M. L.i J. G.uprawnieni są do reprezentacji spółki, każdy z nich samodzielnie. Dowód: - Umowa Spółki Cywilnej k- 4-5 Aktem notarialnym z dnia 20 lutego 2008 roku J. G.i M. L.wskazali, że w dniu 18 lutego 2008 roku zawarli umowę spółki, w której J. G.zobowiązał się pokryć udziały objęte spółką aportem w postaci prawa własności nieruchomości niezabudowanej działki (...)i J. G.wykonując zobowiązanie przeniósł na rzecz Spółki Cywilnej Grupa (...) Spółka Cywilna M. L. J. G.. Dowód: - akt notarialny K- 6-7 Wspólnik powoda M. L. nie zrealizował obowiązku wpłaty do Spółki z powodem kwoty 400 000 zł. Spółka nie miała rachunku bankowego. Wspólnik powoda jest aktualnie zadłużony na około 250 000 zł. Dowód: - zeznania świadka M. L. k- 261- 263 Po pięciu latach od zawarcia Umowy spółki, M. L., działający jako (...) Spółka Cywilna M. L. J. G.z siedzibą w P.stanął do aktu notarialnego. Aktem notarialnym z dnia 15 lutego 2013 roku, M. L., działający jako (...) Spółka Cywilna M. L. J. G.z siedzibą w P.zawarł umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie oraz złożył oświadczenie o poddaniu się egzekucji na rzecz wierzyciela (...) Spółka z o.o.z siedziba we W.. Działający w imieniu i na rzecz Spółki pod nazwą (...) Spółka z o.o z siedzibą we W. w organizacji, S. Z. oraz M. L., działający jako (...) Spółki Cywilnej (...), powołując się na umowę pożyczki zawartą z podpisami notarialnie poświadczonymi przed Notariuszem D. G. we W., w dniu 18 stycznia 2013 roku, na mocy której Spółka (...) jako pożyczkodawca udzieliła (...) Spółki Cywilnej (...) M. L. i J. G.
(1)jako pożyczkobiorcy, pożyczki w kwocie 600 000 zł, która miała być spłacona w terminie do 22 lutego 2013 roku na rachunek bankowy pożyczkodawcy, zawarli umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie. M. L., działający jako (...) Spółki Cywilnej (...) zobowiązał, w paragrafie 3 aktu notarialnego, (...) Spółki (...), do zwrotu Spółce (...) wszelkich kwot zalęgłości w spłacie pożyczki w kwocie 600 000 zł wraz z oprocentowaniem w wysokości 1% w stosunku rocznym oraz odsetkami ustawowymi i co do tego obowiązku poddał wspólników pożyczkobiorcy egzekucji do kwoty 1 000 000 zł na rzecz wierzyciela- pożyczkodawcy. W celu zabezpieczenia terminowej spłaty pożyczki M. L., działający jako (...) Spółki Cywilnej (...), przeniósł na Spółkę (...) udział wynoszący ½ części w prawie własności niezabudowanej działki (...) , położonej w P. ul. (...) . Dowód: Akt notarialny k-9-12 W dniu 24 kwietnia 2013 roku działający w imieniu i na rzecz Spółki pod nazwą (...) Spółka z o.oz siedzibą we W.w organizacji, S. Z.oraz M. L., działający jako (...) Spółki Cywilnej (...), powołując się na umowę pożyczki zawartą z podpisami notarialnie poświadczonymi przed Notariuszem D. G.we W., w dniu 15 lutego 2013 roku, zmienioną 24 kwietnia 2013 roku aneksem do umowy pożyczki z dnia 15 lutego 2015 roku, na mocy której Spółka (...)jako pożyczkodawca udzieliła (...) Spółki Cywilnej (...) M. L.i J. G.jako pożyczkobiorcy, pożyczki w wysokości 600 000 zł , która miała być spłacona w terminie do 6 maja 2013 roku na rachunek bankowy pożyczkodawcy, zawarli umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie. M. L., działający jako (...) Spółki Cywilnej (...) zobowiązał, w paragrafie 3 aktu notarialnego, (...) Spółki (...), do zwrotu Spółce (...), wszelkich kwot zalęgłości w spłacie pożyczki w kwocie 600 000 zł wraz z oprocentowaniem w wysokości 1% w stosunku rocznym oraz odsetkami ustawowymi i co do tego obowiązku poddał wspólników pożyczkobiorcy egzekucji do kwoty 1 000 000 zł na rzecz wierzyciela- pożyczkodawcy. W celu zabezpieczenia terminowej spłaty pożyczki M. L., działający jako (...) Spółki Cywilnej (...), przeniósł na Spółkę (...) udział wynoszący ½ części w prawie własności niezabudowanej działki (...) , położonej w P. ul. (...). Strony aktu wniosły o wpisanie w Księdze wieczystej nieruchomości (...) Spółki (...) Spółka z o.o. z siedziba we W. jako właściciela. Dowód: - umowa P. k- 17-18 - Akt notarialny k- 13-16 - odpis z KRS K- 20-22 M. L.stwierdził, że nie otrzymał uzgodnionej kwoty pożyczki ani jej części od Spółki (...), a do chwili obecnej jest wspólnikiem J. G.. Pozwana Spółka (...) nie posiada dowodu przelewu kwoty pożyczki lub jej części ani dowodu wypłaty kwoty 1 200 000 zł lub 600 000 zł. Spółka Cywilna (...) „.nie miała i nie ma rachunku bankowego. Dowód: - przesłuchanie świadka M. L. K- 261- 263 - protokół K- 261-263 Powód złożył do akt pismo datowane na 28 marca 2014 roku, skierowane do M. L. o treści wskazującej, że wypowiedział swój udział w Spółce Cywilnej, podając jako przyczynę nie wykonanie zobowiązania wniesienia przez M. L. do Spółki gotówki w kwocie 400 000 zł oraz akty notarialne z 15 lutego 2013 roku i 24 kwietnia 2013 roku. Pismo zostało złożone z dowodem nadania z dnia 4 kwietnia 2014 roku. Dowód: - pismo i dowód nadania k- 8 W dniu 30 kwietnia 2014 roku właścicielem nieruchomości położonej w P. przy ul (...), działki niezabudowanej nr (...) była Spółka (...) we W.. Dowód: - odpis z KW K- 27-29 W dniu 5 czerwca 2014 roku właścicielem działki niezabudowanej 81/1 był Ł. W., na podstawie aktu notarialnego z dnia 19 maja 2014 roku. Nabywca zapłacił Spółce (...) 22 maja 2013 roku i 26 maja 2014 roku kwoty po 200 000 zł – łącznie 400 000 zł, wskazane w tym akcie jako cena sprzedaży. W dniu 18 czerwca 2014 roku właścicielem tej samej działki była już Spółka (...) w B. i pozostaje nim do chwili obecnej, / ze zmieniona nazwą/ a nabyła nieruchomość aktem notarialnym z dnia 5 czerwca 2014 roku od Ł. W. za kwotę 627 300 zł. W dacie nabycia działki przez Spółkę (...), działy III I IV księgi wieczystej (...) były wolne od wpisów i wzmianek o wnioskach. Dowód: - akty notarialne z dnia
- 05 2014 roku K- 98-100, z dnia 5.06 2014 roku k- 101-103 - odpis z Księgi wieczystej k- 63-70, K- 82-90, 104-106 - odpis z KRS k- 107-109 - dowody przelewów k- 132-134 Do grudnia 2013 roku na działce (...) prowadzone były prace budowlane. Dowód: - dziennik budowy k-135-145, - oświadczenie k- 146 W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zważył, co następuje: Powód jako podstawę wniesionego powództwa wskazał art.
- Ustawy o księgach wieczystych i hipotece.( (...)). Przepis ten stanowi, ze w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Z mocy art. 5 KWU, w sytuacjach w nim określonych, stan formalnoprawny nieruchomości wynikający z księgi wieczystej jest przesłanką nabycia, zmiany lub utraty prawa. Ten szczególny skutek wpisów został nazwany rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych [na temat rękojmi T. Czech, Księgi wieczyste i hipoteka, s. 75-162; B. J.-J., Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, W. 2011 oraz B. J.-J., w: J. P. (red.), Księgi wieczyste i hipoteka s. 107-253]. Pod warunkami określonymi w tym przepisie mogą być ważne i skuteczne rozporządzenia nieruchomością dokonane przez osobę nieuprawnioną. Rękojmia jest więc wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą nie można przenieść więcej praw niż się ma. Przyczyną dokonania wpisu, który nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu może być brak ważnej podstawy prawnej lub uchybienia przy dokonywaniu wpisu. Brak ważnej podstawy wpisu będzie miał miejsce, w wypadku nieważnej lub wadliwej podstawy prawnej wpisu, np. wpis zmiany właściciela nieruchomości w oparciu o umowę sprzedaży zawartą w formie pisemnej, aktu notarialnego dotkniętego wadą, ustanowienie hipoteki w trybie określonym w art. 95 PrBank zamiast w formie aktu notarialnego lub gdy formalne przesłanki wpisu nie odpowiadają materialnym przesłankom zmiany stanu prawnego, np. wpisanie hipoteki bankowej na podstawie oświadczenia banku w wypadku, gdy właściciel nieruchomości nie złożył oświadczenia o ustanowieniu hipoteki, oświadczenie banku dotyczące hipoteki bankowej zostało złożone przed złożeniem oświadczenia właściciela nieruchomości o ustanowieniu hipoteki oraz gdy nastąpiło błędne zastosowanie ustawy, np. nieuzasadnione wykreślenie właściciela lub hipoteki (por. J. Sysiak, Rękojmia, s. 90-91). W art. 3 KWU zostały wprowadzone dwa domniemania: 1) prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz 2) prawo wykreślone z księgi wieczystej nie istnieje. Domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych są wzruszalne (iuris tantum). Ich obalenie może nastąpić w sprawie o uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawdziwości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu (uchw. SN z 26.3.1993 r., III CZP 14/93, OSN 1993, Nr 11, poz. 196; wyr. SN z 21.3.2001 r., III CKN 325/00, Legalis; wyr. SN z 21.6.2011 r., I CSK 555/10, OSN 2012, Nr B, poz. 43 oraz wyr. SN z 9.10.2013 r., V CSK 450/12, Legalis). Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do odwrócenia reguł dowodowych. Osoba wpisana w księdze wieczystej nie musi więc wykazywać prawdziwości wpisu. Obowiązek ten obciąża stronę przeciwną, która ma interes prawny w wykazaniu niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (P. Borkowski, J. Trześniewski -Kwiecień, Wpisy, s. 25). Legitymowanie się interesem prawnym jest warunkiem koniecznym do skutecznego wystąpienia przeciwko wiarygodności wpisu w księdze wieczystej (wyr. SN z 21.3.2001 r., III CKN 325/00, Legalis). Domniemanie to nie może być natomiast obalane w postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis (post. SN z 14.2.2003 r., IV CK 108/02, Legalis). Wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami (art. 31 ust. 2 KWU). Ciężar dowodu, że rzeczywisty stan prawny nieruchomości jest inny niż ujawniony w księdze wieczystej, spoczywa na powodzie. Wykazywanie niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może odbywać się w drodze powództwa o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 18 października 2012 r. II CSK 80/12:” Orzeczeniem wykazującym niezgodność między treścią księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym w rozumieniu art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece jest wyrok stwierdzający nieważność umowy na podstawie, której dokonano w księdze wieczystej wpisu nowego właściciela nieruchomości, wiążący na podstawie art. 365 § 1 KPC sąd wieczysto księgowy. Wyrok sądu stwierdzający nieważność umowy, na podstawie której ujawniono w księdze wieczystej prawo własności nieruchomości może stanowić podstawę wpisu potrzebnego do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, jeżeli w chwili rozpoznawania wniosku o wpis (wykreślenie dotychczasowego wpisu) rzeczywisty stan prawny nieruchomości jest zgodny ze stanem wynikającym z wpisu dokonanego przed zawarciem tej umowy. W przypadku uchylenia podstawy prawnej wpisu powodującego, że stan prawny nieruchomości jest taki, jaki był przed zawarciem umowy, nie zachodzi konieczność wytoczenia powództwa na podstawie art. 10 KWU w celu usunięcia niezgodności stanu prawnego księgi wieczystej z jej rzeczywistym stanem prawnym, (zob. post. SN z dnia 19 lipca 2006 r., I CSK 151/06, post. SN z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CSK 665/10, OSNC-ZD, 2012, nr 3, poz. 50, wyrok SN z dnia 20 października 2011 r., IV CSK 13/11). W uzasadnieniu orzeczenia SN wywiódł, że brak interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności umowy sprzedaży zachodziłby w odniesieniu do powoda wówczas, gdyby wyrok o tej treści nie pozwalałby przywrócić w księdze wieczystej wpisu istniejącego przed zawarciem umowy, a powód dla uzyskania tego musiałby dodatkowo wnieść na podstawie art. 10 KWU powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. W przedmiotowej sprawie powód wniósł aby w dziale II księgi wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku Wydział V Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości położonej w P.przy ulicy (...)oznaczonej w ewidencji nieruchomości jako działka nr (...)o powierzchni 0,0997 ha, w miejsce wpisu jako właściciela (...) sp. z o.o.dokonać wpisu prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz J. G., syna K.i H.zam. w Ł.. Powództwo nie zostało zmienione ani zmodyfikowane po wezwaniu do udziału w sprawie pozwanej (...) Spółka z o.o w K... Powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, oparte na art. 10 ustawy księgach wieczystych i hipotece, jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 cyt. ustawy, w myśl którego prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Judykatura przyjmuje obecnie, że nie jest to rodzaj powództwa o ustalenie, tylko powództwo prawo kształtujące (por. uchwała
(7)Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2006 r., III CZP 106/06, OSNC 2006, Nr 10, poz. 160). Powyższa uchwała przecięła sporną kwestię legitymacji czynnej wskazując, że przysługuje ona tylko osobie uprawnionej do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej na podstawie art. 626 2 § 5 k.p.c. Nie ma jednak nadal zgodności poglądów judykatury, co do legitymacji biernej. Panuje jednak zgodność poglądów, co do tego, że po stronie biernej powinny występować wszystkie osoby wpisane w dziale II księgi wieczystej, jeżeli ich prawa są kwestionowane i istnieje między stronami stan sporu, którego pochodną jest udział po stronie czynnej lub biernej w danej sprawie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 695/97, z dnia 23 grudnia 1988 r., III CRN 434/88, z dnia 7 marca 2013 r., IV CSK 409/12 - niepubl.). Nie jest w sprawie sporne, że w Dziale II przedmiotowej Księgi Wieczystej wpisana jest jako właściciel tylko strona pozwana N. (...). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2013 r. III CSK 236/12:” Żądanie pozwu w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym powinno być skonkretyzowane jednoznacznie i precyzyjnie, w zasadzie tak, aby mogło być przeniesione w postaci gotowej do sentencji orzeczenia.” LEX nr
- Z uzasadnienia opisanego wyroku wynika jednoznacznie, że Sąd nie może dokonać samodzielnie istotnych zmian zakresu rozstrzygnięcia, w porównaniu z treścią żądania Żądanie pozwu w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym powinno być skonkretyzowane jednoznacznie i precyzyjnie, w zasadzie tak, aby mogło być przeniesione w postaci gotowej do sentencji orzeczenia Subiektywnie rozumiany interes powoda, nie może być skutecznie przeciwstawiony zasadzie skargowości i dyspozycyjności, których granice wyznaczyła treść złożonego pozwu. Powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika miał możliwość zmiany zakresu powództwa, jeśli powstały wątpliwości co do jego zakresu. Nie jest sporne, że powód zawarł 18 lutego 2008 roku umowę spółki i wykonując zobowiązanie z tej umowy przeniósł aktem notarialnym z dnia 20 lutego 2008 roku własność niezabudowanej działki nr (...) na rzecz Spółki Cywilnej Grupa (...), a począwszy od roku 2013 zmieniali się właściciele działki na skutek umów zawartych w przepisanej formie aktów notarialnych i ostatnim, aktualnym właścicielem działki jest Spółka (...), która nabyła nieruchomość od poprzedniego właściciela Ł. W., a ten od pozwanej Spółki (...). Nie jest też sporne, że umowa Spółki określiła uprawnienia M. L.i J. G.do reprezentacji spółki i każdy ze wspólników był samodzielnie uprawniony do reprezentacji Spółki. Zgodnie z art.
- K.c. W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. W świetle art. 866 k.c. zasadą jest, że każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki. Wynika to z istoty spółki cywilnej, w której każdy ze wspólników zobowiązany jest do współdziałania dla realizacji wspólnego celu, a także z faktu braku osobowości prawnej, a tym samym organów, do których należałaby reprezentacja spółki. Reprezentowanie spółki oznacza w istocie działanie w imieniu wszystkich wspólników, traktowanych jako pewna „całość". W związku z tym w ramach reprezentowania spółki wspólnik działa też we własnym imieniu (por. S. Grzybowski (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 2, s. 823). Jednakże skutki prawne czynności podejmowanych w zakresie reprezentowania spółki powstają po stronie wszystkich wspólników łącznie. Nabyte prawa wchodzą w skład majątku wspólnego, zaś zaciągnięte zobowiązania są wspólnymi zobowiązaniami wszystkich wspólników, za które odpowiadają solidarnie (art. 864 k.c.). W modelu ustawowym, w którym zakres i sposób reprezentowania spółki określają art. 866 w zw. z art. 865 § 2 i 3 k.c., każdy wspólnik może samodzielnie reprezentować spółkę w sprawach nieprzekraczających zakresu zwykłych czynności spółki oraz w sprawach nagłych, których zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane straty. Natomiast w odniesieniu do spraw wymagających na podstawie art. 865 § 2 k.c. uchwały wspólników możliwe są różne interpretacje. Można przyjąć, że w sprawach dotyczących czynności przekraczającej zakres zwykłych czynności czy też w sprawie mieszczącej się w tym zakresie, w razie zgłoszenia sprzeciwu przez któregokolwiek z pozostałych wspólników, przed podjęciem czynności reprezentacyjnych potrzebna jest uchwała wspólników (por. A. Kidyba, Prawo handlowe, 2012, s. 232). Przy takim założeniu należałoby jednak zastrzec, że uchwała taka poza podjęciem decyzji w danej sprawie, a więc poza rozstrzygnięciem merytorycznym, powinna zawierać zgodę wspólników na reprezentowanie spółki w tym zakresie przez jednego wspólnika. Wydaje się jednak, że w sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki oraz w sprawach z zakresu zwykłych czynności, jeżeli przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwił się jej prowadzeniu, konieczne jest współdziałanie wszystkich wspólników (reprezentacja łączna) (por. W. Pyzioł (w:) W. Pyzioł, A. Szumański, I. Weiss, Prawo spółek, Bydgoszcz–Kraków 2002, s. 89). Skoro bowiem wspólnik nie ma prawa samodzielnego prowadzenia spraw przekraczających zwykły zarząd, lecz podjęcie decyzji wymaga uchwały wspólników, to nie ma też prawa samodzielnego reprezentowania spółki w tym zakresie. W odniesieniu do prowadzenia spraw, sprawy przekraczające zakres zwykłych czynności i zwykłe, ale wobec prowadzenia których zgłoszono sprzeciw, wymagają nie tyle najpierw uchwały wspólników, a potem decyzji jednego wspólnika, ile po prostu uchwały wspólników, w której decyzja o dokonaniu czynności zostaje podjęta. Stąd reprezentacja w takich sprawach wymaga łącznego działania wszystkich wspólników (zob. uchwałę SN z dnia 9 lutego 2011 r., III CZP 130/10, OSNC 2011, nr 9, poz. 100, zgodnie z którą wspólnik spółki cywilnej nie jest legitymowany do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników tej spółki; z kolei w postanowieniu WSA w Olsztynie z dnia 4 sierpnia 2010 r., I SA/Ol 286/10, LEX nr 661060, sąd uznał, że prowadzenie postępowania podatkowego przekracza zakres zwykłych czynności spółki; nie może jej w takim postępowaniu reprezentować pojedynczy wspólnik, niedysponujący uchwałą wspólników umocowującą go w ich imieniu do reprezentowania spółki w tym postępowaniu, chyba że reprezentacja taka jest możliwa na podstawie samej umowy spółki). Przepis art. 866 k.c. ma charakter względnie obowiązujący. Zasady w nim wyrażone mają zastosowanie wówczas, gdy umowa spółki lub uchwała wspólników nie wprowadzają odmiennych uregulowań. Charakterystyczne jest przy tym, że zakres prawa do reprezentowania, jak i zasady jego realizacji mogą zostać odmiennie określone nie tylko w umowie spółki, ale również w późniejszej uchwale wspólników. Wydaje się, że uchwała taka powinna zostać podjęta jednomyślnie i nie jest dopuszczalne odmienne uregulowanie zasad jej podjęcia w umowie spółki (por. rozważania A.W. W., Prawo..., t. I, s. 85). Przepis art. 866 k.c. nie precyzuje, w jakim zakresie umowa spółki oraz uchwała wspólników mogą odmiennie kształtować prawo reprezentowania spółki. Powód nie uprawdopodobnił by naruszony został przez strony pozwane przepis art. 158.K.c. Przepis ten wymaga by umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości była zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione. Mając na względzie ustalenia stanu faktycznego, dokonaną powyżej analizę przepisów i stanowisko stron, szeroko wyartykułowane w pismach procesowych, opisanych w części wstępnej uzasadnienia, Sąd oddalił powództwo, uznając za uzasadnione, przyjęcie, że powód nie wykazał ani nie uprawdopodobnił by rzeczywisty stan prawny nieruchomości był inny niż ujawniony w księdze wieczystej oraz by tak sformułowane roszczenie zasługiwało na uwzględnienie. O kosztach orzeczono po myśli art.
- K.p.c. ,który wskazuje, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Za taki szczególny wypadek, uznać należy zdaniem Sądu, trudną sytuacje finansową powoda w połączeniu z charakterem przedmiotowej sprawy.