3, w którym podmiotem ubezpieczenia nie jest właściciel lub posiadacz gospodarstwa rolnego, lecz wyłącznie osoba prowadząca działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym. Przy tej okazji Kasa powołała się na orzecznictwo Sądu Najwyższego: tj. uchwałę z dnia 6 maja 2004 r. (II UZP 5/04) i wyrok z dnia 10 stycznia 2007 r. (III UK 121/06). W dalszej kolejności, mając na uwadze treść na art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, podniosła, że wypłata świadczenia w pełnej wysokości zależy od zaprzestania działalności rolniczej. Z otrzymanych dokumentów wynika zaś, że mąż odwołującej R. M. jest zarejestrowany jako producent rolny od 2004 r. i do chwili obecnej pobiera dopłaty unijne, pomimo wydzierżawienia gospodarstwa rolnego. O płatność obszarową może zaś ubiegać się tylko rolnik, który prowadzi działalność rolniczą. Celem systemu wsparcia bezpośredniego jest bowiem finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy dysponują jedynie tytułem własności i nie zajmują się produkcją rolną. Powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2012 r. (III AUa 592/12), Kasa podkreśliła, że skoro małżonek rencisty prowadzi działalność rolniczą (między innymi pobiera dopłaty bezpośrednie), to brak jest podstaw do wypłaty części uzupełniającej świadczenia pobieranego przez jego żonę. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Odwołująca U. M. jest żoną R. M.- właściciela gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,84 ha, położonego w R.. dowód: - wypis z aktu notarialnego, Repertorium A nr 9912/1985, z dnia 19.12.1985 r.- k. 10-12 akt KRUS, - odpis skrócony aktu małżeństwa z dnia 26.02.1992 r., nr 107/92- k. 17 akt KRUS, Wyrokiem z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt III AUa 596/08, Sąd Apelacyjny w K. przyznał odwołującej rentę rolniczą wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym od 1 października 2004 r., zmieniając wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt IV U 1117/07, oddalający odwołanie od decyzji KRUS z dnia 18 września 2007 r., przyznającej ubezpieczonej prawo do renty rolniczej od dnia 1 września 2007 r. Renta rolnicza była wypłacana odwołującej w pełnej wysokości z uwagi na fakt zaprzestania przez nią i jej męża działalności rolniczej. dowód: - wyrok SA w Krakowie z dnia 30.09.2008 r., sygn. akt III AUa 596/08- k. 121 akt KRUS, - wyrok SO w Tarnowie z dnia 17.01.2008 r., sygn. akt IV U 1117/07- k. 140 akt KRUS, - decyzja KRUS z dnia 18.09.2007 r.- k. 50 akt KRUS, W dniu 4 października 2004 r. mąż odwołującej spisał z D. M.
Kodeksu karnego i poinformowano o tym, iż jednolita płatność obszarowa przysługuje do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja 2014 r. Jednocześnie, mąż odwołującej zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a także do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał w pierwszym roku pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy. Wniosek z dnia 14 marca 2014 r., zawierający powyższe oświadczenie i zobowiązanie, R. M. opatrzył własnoręcznym podpisem. Decyzją z dnia 19 listopada 2014 r. przyznano mu jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w wysokości 2.003,91 zł. dowód: - wniosek o płatność obszarową na rok 2014 z dnia 14.03.2014 r.- k. 35-38, - decyzja o przyznaniu płatności z dnia 19.11.2014 r.- k. 41-43, - wydruk z ewidencji producentów rolnych z dnia 23.02.2015 r.- k. 46, W dniu 3 października 2014 r. mąż odwołującej przedłożył w KRUS umowę dzierżawy z tego samego dnia, tj. 3 października 2014 r., spisaną z D. M.
3, w którym podmiotem ubezpieczenia nie jest właściciel lub posiadacz gospodarstwa rolnego, lecz wyłącznie osoba prowadząca działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym. W wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., III AUa 983/12 ( Legalis nr 712143) Sąd Apelacyjny w Lublinie zauważył, że przepis art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników jest przepisem szczególnym i ma zastosowanie wyłącznie przy zawieszeniu wypłaty świadczenia, a zatem w sytuacji, gdy prawo do świadczenia zostało już przyznane. W przepisie tym ustalono zasadę odwrotną w stosunku do domniemania wynikającego z art. 38 ustawy przez określenie sytuacji, w których to domniemanie nie może być brane pod uwagę, gdyż na zasadzie przepisu szczególnego z określonych sytuacji, wbrew domniemaniu z art. 38, należy wnioskować o tym, że mimo, iż emeryt pozostaje nadal właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, to właśnie ze względu na specjalne sytuacje nie należy uznawać, że nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie z treścią art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku- rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Przez działalność rolniczą rozumie się natomiast działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej (art. 6 pkt 3 ustawy). Prowadzenie działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oznacza prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej, związanej z tym gospodarstwem, stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem (por. wyroki SN: z dnia 13 lipca 2011 r., I UK 33/11, LEX nr 1043981 i z dnia 29 września 2005 r., II UK 16/05, OSNP 2006/17-18/278). W kontekście zawieszenia prawa do części uzupełniającej świadczenia decydującego znaczenia nabiera fakt prowadzenia działalności rolniczej, a nie tytuł prawny do władania rzeczą. Tytuł własności (współwłasności), czy też posiadanie gospodarstwa rolnego nie rodzi obowiązku zawieszenia części uzupełniającej świadczenia, jeśli rolnik wykaże, że nie prowadzi działalności rolniczej (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2012 r., III AUa 592/12 ( Legalis nr 1049627). W art. 5 powołanej wyżej ustawy ustawodawca wskazał, że przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Według systematyki ustawowej małżonek rolnika zajmuje pozycję odrębną w porównaniu z innymi członkami rodziny. Jest ona równa sytuacji prawnej samego rolnika (por. wyrok SN z 25 września 2007 r., I UK 101/07, OSNP 2008/21-22/331). Status małżonka rolnika ma jednak ograniczone znaczenie. Wynika to stąd, że uregulowanie zawarte w art. 5 ustawy odnosi się wyłącznie do małżonka rolnika, który nie jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego (por. wyrok SA w Warszawie z 26 listopada 2008 r., III AUa 839/08, LEX nr 509776). Przepis art. 5 jest miarodajny do określenia, czy małżonek rolnika podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Przesłanki w nim wymienione nie są jednak determinujące przy ocenie prawidłowości zawieszenia prawa do części uzupełniającej renty rolniczej. Przepis art. 28 powołanej wyżej ustawy w sposób autonomiczny reguluje tę kwestię (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 25 marca 2014 r., III AUa 1476/13, LEX nr 1451570). Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwoliło Sądowi na ustalenie, że mąż odwołującej nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników na gruntach stanowiących jego własność. Pomimo, że w dniu 4 października 2004 r., a następnie w dniu 3 października 2014 r. spisał ze swoją siostrą D. M.
2 art. 124 powołanego rozporządzenia). Skoro więc mężowi odwołującej przyznawane były, jak wynika z ustaleń Sądu, dopłaty bezpośrednie, musiał on spełniać opisane wyżej wymogi, w szczególności utrzymywać zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy grunty rolne zgłoszone we wniosku. Z brzmienia powołanych przepisów rozporządzenia unijnego wynika również, że działki rolne R. M. stanowiły część wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej. W wyroku z dnia 21 maja 2013 r., III AUa 27/13 ( Legalis nr 749091) Sąd Apelacyjny w Szczecinie wskazał, że nie może być mowy o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej w przypadku utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w celu uzyskania dopłat. Składając wniosek o płatność obszarową na rok 2014 r., mąż odwołującej zapoznał się z treścią oświadczeń i zobowiązań, jakie wymienione zostały we wniosku. Pod treścią oświadczeń i zobowiązań, opatrując wniosek datą 14 marca 2014 r., złożył bowiem swój własnoręczny podpis. Tym samym, R. M. pouczony został o skutkach prawnych złożenia fałszywego oświadczenia z art. 233 §
Poinformowany został o tym, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja 2014 r. Jednocześnie, zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a także do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał w pierwszym roku pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy. Takie standardowe oświadczenia i zobowiązania zawierały pozostałe wnioski kierowane do Agencji. Składając je, R. M. potwierdzał zatem, że prowadzi działalność rolniczą. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika odwołującej, w sytuacji, gdy dochodzi do zawarcia umowy dzierżawy, z wnioskiem o płatność obszarową występuje dzierżawca, nie zaś właściciel, który grunty rolne wydzierżawił, z tej prostej przyczyny, że to nie on grunty te użytkuje. Jak ustalił Sąd, D. M.
Sąd Apelacyjny w Krakowie w podobnej sprawie jak ta, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia z dnia 25 listopada 2014 r. (III AUa 293/13) stwierdził, że osoba, która pomimo zawarcia umowy dzierżawy występuje (we własnym imieniu) do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskami o dopłaty bezpośrednie i dopłaty takie otrzymuje, faktycznie prowadzi działalność rolniczą. Dopłaty takie przysługują bowiem tylko i wyłącznie rolnikowi, który użytkuje grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z określonymi normami. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, które zapadło w identycznym stanie faktycznym, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, tj. w sytuacji, gdy z wnioskami o płatności obszarowe występował rolnik, który zawarł umowę dzierżawy tych samych gruntów, jakie deklarował we wnioskach o dopłaty, Sąd Apelacyjny zauważył, że w sprawie niezbędne pozostaje rozważenie istoty zwrotu „prowadzenie działalności rolniczej”, powołując się na przepis art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i definicję działalności rolniczej zawartej w art. 6 pkt 4 tej ustawy. Jak wskazał Sąd Apelacyjny, definicja ta podkreśla relację zachodzącą między zachowaniem rolnika i reglamentowanym przedmiotem produkcji. W ujęciu czynnościowym powinność rolnika została określona w sposób rodzajowy. Znaczenie tego zwrotu wskazuje, że zachowanie rolnika ma zmierzać do osiągnięcia zamierzonego celu. Sąd Apelacyjny podał też, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, że w orzecznictwie tym zwraca się uwagę na zawodowy, stały, osobisty i realizujący interes danej osoby charakter działalności rolniczej, która nie musi być wykonywana osobiście i wystarczy, że polega na zarządzaniu gospodarstwem. Ocena w tym zakresie dokonywana jest w odniesieniu do zespołu czynności, który w sposób funkcjonalny powinien korespondować z zasadami racjonalnej gospodarki w konkretnym gospodarstwie rolnym. W sprawie rozstrzyganej przez Sąd Apelacyjny ubezpieczony składał wnioski o dopłaty bezpośrednie i otrzymywał z tego tytułu płatności w latach 2008-2012, a we wnioskach do Agencji deklarował powierzchnię gruntów, których był właścicielem. Tak też było w 2013 r. Sąd Apelacyjny zauważył, że składając wnioski o płatności bezpośrednie ubezpieczony potwierdzał, iż nadal prowadzi działalność rolniczą. To zaś, jego zdaniem, prowadzi do wniosku, że zawarte umowy dzierżawy można uznać za pozorne w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należało, że odwołująca nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak podał Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 18 września 2012 r., III AUa 486/12 ( Legalis nr 1049592), jeżeli małżonek wnioskodawczyni w okresie objętym decyzją był posiadaczem gospodarstwa rolnego i prowadził w nim działalność rolniczą- jak w niniejszej sprawie- to wobec jego żony nie została spełniona w tym okresie przesłanka zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z ogólną regułą, w postępowaniu odwoławczym od decyzji organu rentowego sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania. W postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które ma charakter odwoławczy i kontrolny, postępowanie dowodowe ogranicza się zatem do sprawdzenia zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ rentowy. Badanie takie jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania decyzji. Taką też zasadę Sąd zastosował w niniejszej sprawie. W dacie wydania zaskarżonych decyzji odwołująca nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej, ponieważ jej mąż, nadal był producentem rolnym. Gdyby stan ten uległ zmianie i doszło do wyrejestrowania męża odwołującej z ewidencji producentów rolnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a z wnioskiem o płatność obszarową na 2015 r. wystąpiłaby jego siostra D. M.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.