Sygn. akt IV Ka 475/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Ryszard Małachowski (spr.) Sędziowie: SO Iwona Gdula SO Grażyna Sitko Protokolant: Aneta Maziarek przy udziale Prokuratora Prok. Okr. Ilony Talar po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. sprawy A. W. oskarżonego z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 12 kk oraz z art. 288 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim Zamiejscowego VII Wydziału Karnego w Pyrzycach z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. VII K 270/12 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę A. W. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Stargardzie Szczecińskim do ponownego rozpoznania. Sygn. akt IV Ka 475 / 13 UZASADNIENIE A. W. został oskarżony o to, że: I. w okresie od 14 kwietnia 2012 r. do 16 kwietnia 2012r., w miejscowości K., gm. P., groził słownie oraz przy użyciu siekiery pozbawieniem życia D. W., przy czym groźba ta wzbudziła u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, to jest o czyn z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 12 kk. II. w dniu 14 kwietni 2012r., w miejscowości K., gm. P., umyślnie dokonał uszkodzenia cudzego mienia w ten sposób, że rzucił kamieniem w okno mieszkania zajmowanego przez D. W., w wyniku czego pękła szyba i rama okna, czym spowodował straty w wysokości 300 zł na szkodę D. W., to jest o czyn z art. 288 § 1 kk. Sąd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim wyrokiem z dnia 18 lutego 2012r. sygn. akt VII K 270 / 12: I. uznał oskarżonego za winnego tego, w dniu 14 kwietnia 2012r., w miejscowości K., gm. P., groził słownie oraz przy użyciu siekiery pozbawieniem życia D. W., przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, to jest czynu określonego w art. 190 § 1 kk i za to przestępstwo na podstawie art. 190 § 1 kk wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, II. uznał oskarżonego za winnego tego, że działając w ramach ciągu przestępstw w dnia
- 2012r. i
- 2012r. w miejscowości K., gm. P., groził słownie pozbawieniem życia D. W., przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, to jest czynów określonych w art. 190 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk i wymierzył za nie karę 7 miesięcy pozbawienia wolności, III. uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu określonego w punkcie II zarzutu z tym, że ustalił wartość uszkodzonego mienia wyniosła 571,88 zł i za to przestępstwo na podstawie art. 288 § 1 kk wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. IV. Na podstawie art. 91 § 2 kk biorąc za podstawy kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonemu w punktach I, II, III wyroku wymierzył mu karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności. V. Na podstawie art. 46 § 1 orzekł wobec oskarżonego za czyn określony w punkcie II zarzutu obowiązek naprawienia szkody w części na rzecz pokrzywdzonej D. W. poprzez zapłatę kwoty 300 zł. VI. Na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet wymierzonej oskarżonemu kary łącznej zaliczył okres jego zatrzymania od dnia
- 2012r. do dnia
- 2012r. przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się jednemu dniowi pozbawienia wolności, VII. Na podstawie art. 624 § 1 kpk i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1974r. o opłatach w sprawach karnych zwolnił A. W. w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty. Apelację od powyższego wyroku wywiódł oskarżony zarzucając mu rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości zarzuconych mu czynów oraz nieuwzględnienia jego warunków i właściwości osobistych oraz sytuacji rodzinnej. Wniósł on o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie kar jednostkowych oraz kary łącznej pozbawienia wolności za przypisane mu przestępstwa z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się o tyle zasadna, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, jednakże nie w wyniku uznania słuszności zarzutu w niej postawionego, lecz z powodu uchybień proceduralnych Sądu Rejonowego. W przedmiotowej sprawie, już na etapie postępowania przygotowawczego prokurator powziął informację o leczeniu psychiatrycznym, jakiemu poddany został oskarżony w przeszłości. A. W. przedstawił stosowną dokumentację medyczną, stwierdzającą, iż cierpi on na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim. W tej sytuacji niezbędnym było wydanie postanowienia o zasięgnięciu opinii biegłych lekarzy specjalistów oraz przyznanie A. W. ( występującemu samodzielnie ) obrońcy z urzędu na podstawie art. 79 § 1 kpk, co też Prezes Sądu Rejonowego uczynił. Opinia sporządzona przez powołanych biegłych lekarzy psychiatrów potwierdziła upośledzenie umysłowe badanego w stopniu lekkim. Mimo tego biegli uznali A. W. za poczytalnego w momencie popełnienia czynu oraz za zdolnego do samodzielnego brania udziału w czynnościach procesowych. W związku z jej wnioskiem wydane zostało zarządzenie o cofnięciu obrońcy, bowiem przestały zachodzić przesłanki obrony obligatoryjnej. W ocenie Sądu odwoławczego opinia psychiatryczno – sądowa, jak również okoliczności popełnienia czynu przez oskarżonego wskazują, iż wyznaczony dla oskarżonego obrońca z urzędu powinien działać w jego imieniu w trakcie całego postępowania. Mimo, iż A. W. uznano za poczytalnego zarówno w momencie popełnienia czynu jak również badania, to z całym przekonaniem nie można uznać, iż stan jego zdrowia psychicznego nie budzi wątpliwości. Wedle opinii sądowo - psychiatrycznej, A. W. jest osobę rozumiejącą normy społeczne w wystarczającym zakresie, potrafiącą samodzielnie troszczyć się o swój byt. Analiza akt sprawy prowadzi jednak do wniosku, iż oskarżony w swoim działaniu jest irracjonalny i nieobliczalny. Jak sam wyjaśnił, jego konflikt z pokrzywdzoną trwa już od wielu lat i nawet nie jest w stanie określić, co było jego zaczątkiem, ani jakie zachowania pokrzywdzonej budzą w nim agresję i złość. Nie sposób także wskazać logicznego związku przyczynowego pomiędzy sprzeczką między oskarżonym i jego kolegą, a zniszczeniem mienia i groźbami kierowanymi wobec pokrzywdzonej. Stan zdrowia psychicznego A. W. jest na tyle dobry, że może on ponosić odpowiedzialność karną, jednak z całym przekonaniem nie jest wystarczająco dobry, by oskarżony mógł w procesie występować bez udziału obligatoryjnego obrońcy. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy ( między innymi: wyrok z dnia
- 2005r., II KK 404 / 04, wyrok z dnia
- 2006r, II KK 340 / 05 ) stwierdzając, że: „ samo stwierdzenie przez biegłych lekarzy psychiatrów, iż poczytalność oskarżonego w chwili popełnienia czyny jak i w czasie orzekania nie była w znacznym stopniu ograniczona nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że poczytalność nie budzi wątpliwości w rozumieniu art. 79 § 4 kpk. ” Zważając na powyższe, należy stwierdzić, że sędzia wydając w toku postępowania zarządzenie o cofnięciu obrońcy z urzędu ( k. 67 ) naruszył dyspozycję art. 79 § 4 kpk, gdyż samo stwierdzenie, że oskarżony jest upośledzony umysłowo powinno budzić wątpliwości, co do jego stanu psychicznego, a zasadność takiego stwierdzenia potęguje analiza zachowania oskarżonego, gdyż motywy jakimi się on kieruje, w korelacji z zebranymi w sprawie dowodami nie są zrozumiałe. Naruszenie dyspozycji art.79 § 4 kpk prowadzi także do naruszenia art. 6 kpk stanowiącego o jednej z podstawowych zasad postępowania karnego, mianowicie prawa oskarżonego do obrony, stąd też wyrok Sądu I instancji ostać się nie może i niezbędne jest ponowne przeprowadzenie postępowania sądowego z poszanowaniem przepisów zawartych w art. 79 § 4 kpk i art. 6 kpk. Niezależnie od powyższego wskazać należy na inne jeszcze uchybienia Sądu Rejonowego procedującego w niniejszej sprawie. Wadliwym jest powołanie działania oskarżonego w warunkach ciągu przestępstw we wskazanych tam datach bez wskazania, wskazania kwalifikacji prawnej tych czynów. Dopiero bowiem po indywidualizacji czynów przypisanych oskarżonemu i ich kwalifikacji prawnej Sąd Rejonowy uprawniony był ustalić, że oskarżony dopuścił się ich w warunkach przestępstwa ciągłego określonych w art. 91 § 1 kk. Przy czym rozważenia wymagałoby ustalenie, czy ciągiem tym nie jest objęty również czyn przypisany oskarżonemu w punkcie I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku. Z tym względów, działając w oparciu o treść art. 437 § 1 kpk, Sąd odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę A. W. Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Ponownie zaś procedując Sąd Rejonowy, po ustanowieniu oskarżonemu obrońcy z urzędu, poczyni odpowiednie ustalenia związane z czynami zarzucanymi oskarżonemu, a następnie rozstrzygnie kwestię sprawstwa i winy oskarżonego oraz dokona ich właściwej subsumcji prawnej, a także rozstrzygnie w przedmiocie ewentualnej kary. SSO Grażyna Sitko SSO Ryszard Małachowski SSO Iwona Gdula