ł pkt 2, przez ich zastosowanie przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie, choć nie zaszły okoliczności to uzasadniające,
oraz załącznika nr 2 do tegoż rozporządzenia pkt 23 przez ich zastosowanie przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie, choć nie zaszły okoliczności to uzasadniające oraz ich błędną wykładnię,
przyjęciu, iż powód nie ma interesu prawnego w domaganiu się ustalenia, jeżeli może osiągnąć ochronę swych praw w drodze wytoczenia powództwa o świadczenie lub o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 roku, w sprawie sygn. akt D CKN 201/97, R.Pr. 1998, z. 2, s.66, z dnia 21 lipca 1999 roku w sprawie sygn. akt I PKN 173/99, OSNAPiUS 2000, nr 20, póz. 747, uchwały z dnia 17 czerwca 1987 roku w sprawie III PZP 19/87, OSNCP 1988, nr 10, póz. 132) oraz rozważań dotyczących roli art.189 k.p.c. w sprawach ubezpieczeniowych, prowadzi postępowanie dowodowe i wydaje rozstrzygniecie z nimi sprzeczne. Wszak ocena wykazania przez powoda interesu prawnego w dochodzeniu roszczenia objętego pozwem, winna być dokonana w oparciu o przedstawione, przez stronę dochodzącą roszczenia, fakty. Tymczasem powód K. O.
fakt, iż wykonywanie pracy w wymiarze półtorakrotnym ma znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury, mogło wskazywać, że powództwo zmierza wyłącznie do ustalenia faktów z punktu widzenia prawa do świadczeń emerytalnych powoda i celem tego powództwa z pewnością nie jest zapewnienie ochrony indywidualnego interesu prawnego powoda w rozumieniu art. 189 k.p.c. W tym wypadku zaś, w świetle dotychczasowego, utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego należy stwierdzić, że tak sprecyzowane żądanie należało uznać za bezzasadne, albowiem powód zmierzał - z ominięciem przepisów regulującym postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych - do uzyskania środka dowodowego, potwierdzającego fakt mogący mieć w przyszłości znaczenie dla potrzeb postępowania o ustalenie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych. Tymczasem, jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy, pracownik nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie stosunku pracy (jego treści), gdy wnosi takie powództwo wyłącznie w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć ustaleniu dowodów lub faktów w innym postępowaniu,
w sprawach zakresu ubezpieczeń społecznych (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 1979 r., III PZP 17/78, OSNCP 1979 nr 7-8, poz. 143; z dnia 17 czerwca 1987 r., III PZP 19/87, OSNCP 1988 nr 10, poz. 132; z dnia 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94, OSNAPiUS 1995 nr 6, poz. 74; z dnia 5 lipca 1995 r., I PZP 56/94, OSNAPiUS 1995 nr 24, poz. 299 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2005 r., I PZP 2/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 71 i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1971 r., I PR 344/71, OSNCP 1972 nr 5, poz. 89; z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 nr 7, poz. 121; z dnia 17 grudnia 1997 r., I PKN 434/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 627 i z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 301). Brak interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy (ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach) wynika z tego, że organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu i inne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, bowiem całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do tego organu zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie 4 ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., I UK 245/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 57). Decyzja odmawiająca ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego (na przykład z powodu nieuwzględnienia okresów jego zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach) podlega weryfikacji w postępowaniu odwoławczym przed sądem powszechnym (sądem ubezpieczeń społecznych). Skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c., niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew. Wskazać w tym miejscu należy, iż strona powodowa pomija treść przepisu art. 50d. z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Dz.U.2013.1440 j.t., zgodnie z którym przy ustalaniu prawa do górniczej pracę w wymiarze półtorakrotnym zalicza się jedynie pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego, a wszak powód do takich pracowników nie należy. Okoliczność tę pominął także Sąd Rejonowy, który powołując się na incydentalne stanowisko Sądu Najwyższego dnia 5 grudnia 2002 roku, w sprawie sygn. IPKN629/01 uznał, iż powód wykazał interes prawny w żądaniu ustalenia zatrudnienia go przez pozwanego na stanowiskach pracy zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dna 23 grudnia 1994 roku w sprawie określanie niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym, przy ustaleniu prawa do górniczej emerytury lub renty. Zauważyć przy tym należy, iż Sąd I instancji wydając powyższe rozstrzygniecie uznał, iż powód wykazał interes prawny występując z powyższym roszczeniem, wskazując na chęć uzyskania w przyszłości uprawnień, które dotyczą czasu pracy, praw honorowych, wypoczynku, świadczeń socjalnych i zaopatrzenia emerytalnego, wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa – Karta górnika (Dz.U.1982.2.13), a których to przywilejów regulamin pracy i regulamin wynagradzania pracowników pozwanego nie przewiduje. Sąd opierał się przy tym na przedstawionym przez powoda stanowisku w piśmie procesowym z dnia 11 czerwca 2013 roku, w którym dokonał on modyfikacji uzasadnienia swojego roszczenia, wskazując uprawnienia wynikające z powyższego rozporządzenia, jako mu należne. Sąd nie wskazał przy tym, w jakim zakresie wydane rozstrzygniecie ma wpływ na uzyskanie przez powoda powyższych uprawnień. Wszak wskazać należy, iż warunkiem uzyskania przywilejów określonych w powyższym rozporządzeniu – Karta górnika, nie jest wykonywanie pracy w wymiarze półtoraktrotnym, lecz m.in. praca określona w & 2 rozporządzenie m.in. praca w przedsiębiorstwie wykonującym roboty górnicze w kopalniach: węgla kamiennego i brunatnego, piasku podsadzkowego, soli kamiennej, rudy, kruszców, glinki ogniotrwałej, glin szlachetnych, barytów, anhydrytów, kaolinów, magnezytów, gipsów, dolomitów, kwarcytów i siarki. Powód w celu uzyskania konkretnych uprawnień, wynikających z powyższego rozporządzenia, winien więc wskazać je w pozwie i wykazać, iż spełnia warunki do ich uzyskania, m.in. poprzez udowodnienie, że pozwana Spółka jest przedsiębiorstwem wykonującym roboty górnicze w kopalni. W tym celu, w ocenie Sądu Okręgowego, należy posłużyć się przepisami ustawy z dnia z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, która określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, wymagania w zakresie ochrony złóż kopalin, wód podziemnych oraz innych elementów środowiska w związku z wykonywaniem powyższej działalności oraz zasady wykonywania nadzoru i kontroli nad działalnością regulowaną ustawą (art.1 ust.1 pkt 2 oraz ust.2 ustawy). Ustawa ta reguluje przede wszystkim wszelkie warunki, jakie musi spełnić przedsiębiorstwo, aby mogło zostać uznane za górnicze, ale także w określonym zakresie, ma odpowiednio zastosowanie do podmiotów wykonujących w zakresie swojej działalności zawodowej czynności im powierzone w ruchu zakładu górniczego. I tak, jak zasadnie wskazuje w apelacji pozwany, mocą art.121 ust.1 ustawy do podmiotów takich mają m.in. zastosowanie przepisy Rozdział 2- Ruch zakładu górniczego. Nadto podmioty wykonujące w zakresie swojej działalności zawodowej czynności im powierzone w ruchu zakładu górniczego są obowiązane spełniać następujące wymagania w zależności od rodzaju zakładu górniczego: 1)zapewnić odpowiednie służby ruchu, w tym osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz osoby o kwalifikacjach niezbędnych do kierowania i wykonywania określonego rodzaju robót; 2)zapewnić niezbędne środki materialne i techniczne umożliwiające bezpieczne wykonywanie robót; 3)przeszkolić pracowników w zakresie znajomości przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym bezpiecznego wykonywania powierzonych im czynności; 4) ocenić i udokumentować ryzyko zawodowe na stanowisku pracy oraz poinformować pracowników o tym ryzyku, a także stosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające to ryzyko. Wszak zauważyć należy, iż uznanie przedsiębiorstwa za wykonujące roboty górnicze w rozumieniu rozporządzenia Karta górnika bez spełnienia powyższych wymogów, jedynie w oparciu o ustalenie charakteru wykonywanej pracy przez jego jednostkowych pracowników, prowadziłoby do nadużycia i nierównego traktowania pracowników w zakresie uzyskiwania przywilejów w niej określonych. Z jednej strony bowiem przysługiwałyby one pracownikom np. kopalni, które muszą spełnić szereg wymogów określonych w ustawie prawo górnicze i geologiczne t.j. uzyskanie koncesji (art.22 ustawy), dotyczących kwalifikacji w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego, które muszą spełniać osoby wykonujące czynności kierownika, zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego oraz czynności w średnim i niższym dozorze ruchu zakładu górniczego, a które określa przepis art.54 ustawy (art. 53 . ustawy), dotyczących postępowania stwierdzającego kwalifikacje (art.61 i następne ustawy) i wiele innych, z drugiej zaś, wystarczyłoby wykazanie wykonywania pracy górniczej przez jednego pracownika w dowolnym przedsiębiorstwie, nie spełniającym powyżej wskazanych wymogów dla podmiotów wykonujących w zakresie swojej działalności zawodowej czynności im powierzone w ruchu zakładu górniczego. Reasumując, powód winien więc w pierwszej kolejności zmodyfikować roszczenie, występując o zasądzenie świadczenia, a następnie wykazać, iż pozwana Spółka posiada charakter przedsiębiorstwa określonego w § 2 ust 1 2 Karty górnika , a więc m.in. posiada plan ruchu w rozumieniu art. 108 ustawy, spełnione zostały warunki określone w art. 121 ust.2 ustawy. Wszak zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, strony obowiązane więc są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, tym bardziej, jeżeli są reprezentowane w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika ( art. 232 k.p.c.). W tym miejscu podkreślić należy, iż orzecznictwo ustaliło zasadę, że nie ma interesu prawnego ten, kto może poszukiwać ochrony prawnej w drodze powództwa o zasądzenie świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych. Zasada ta opiera się na założeniach, że - po pierwsze, wydanie wyroku zasądzającego możliwe jest, jeżeli także ustalona zostanie legitymacja czynna powoda, oraz - po drugie, że wyrok tylko ustalający istnienie stosunku prawnego nie zapewni ostatecznej ochrony prawnej, ponieważ nie jest - w przeciwieństwie do wyroków zasądzających - wykonalny na drodze egzekucji sądowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., V CSK 188/05 , uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 r.,I PK 96/14). Powyższe rozważania pozwalają uznać za zasadne zarzuty pozwanego zawarte w apelacji, dotyczące naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.12.1981 r. w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa -Karta górnika ( Dz.U. z 1982r. Nr 2, poz.13 z późn.zm. ),
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tj. Dz.U. z 2013r. poz.1440 z późn.zm. ), art.l ustawy z dnia 09.06.2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze ( Dz.U. Nr 163, poz.981 z późn.zm. ) przez jego błędną interpretację przez Sąd I instancji, art.l ust.l pkt 2, art.6 ust.l pkt 12, art.l05 ust.l, art.l08 ust.l, art.112 wyżej powołanej ustawy - Prawo geologiczne i górnicze przez ich niezastosowanie, nadto naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art.227 kpc, art.217 § 3 kpc, art.6 § 1 kpc przez przeprowadzenie dowodów nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, mimo dostatecznego wyjaśnienia okoliczności spornych, co doprowadziło do nieuzasadnionego przewlekania postępowania oraz art.233 § 1 kpc. Pozostałe zarzuty Sąd Okręgowy uznał za niezasadne i nie mające wpływu na rozstrzygniecie. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.328 § 2 k.p.c., albowiem zarzut ten może być skutecznie podniesiony tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostanie zredagowane w sposób uniemożliwiający stwierdzenie, jakie ustalenia co do faktów i ocena prawna zadecydowały o wyniku postępowania w sprawie, a z taka sytuacja w niniejszej sprawie nie mamy miejsca. Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić należy, iż bezprzedmiotowe stają się rozważania Sądu Rejonowego dotyczące charakteru pracy powoda w pozwanej Spółce oraz definicji pracy górniczej. Z uwagi na nie wykazanie przez powoda interesu prawnego w dochodzeniu żądania objętego pozwem, zbędna staje się również potrzeba omówienia kwestii obowiązywania w obecnym stanie prawnym poszczególnych uregulowań rozporządzenia Karta górnika, z uwagi na uchylenie ustawą z dnia 2 lutego 1996 roku o zmianie ustawy kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 24 poz.110 ze zm.), części przepisów na podstawie których wprowadzono Kartę górnika tj. art.79,129&2, art.,130&2 i art.160 k.p. (patrz m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14.04.2010 roku IIIPK 61.09, IIPK 288/10 lex ). Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd Okręgowy uznał apelację powoda za bezzasadną i jako taką, na postawie art. 385 k.p.c., oddalił. Uznając zaś merytoryczną zasadność apelacji pozwanego, na podstawie art. 386 § 1k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż powództwo w całości oddalił i na podstawie art.102 k.p.c. nie obciążył powoda kosztami postępowania za obie instancje.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.