POSTANOWIENIE Dnia 24 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - SSO Tomasz Tatarczyk SSO Gabriela Sobczyk(spr.) SSR(del.) Roman Troll po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2015r. sprawy z skargi wierzyciela na postanowienie zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach M. T. P. z dnia 15 maja 2014r. w sprawie Km 3720/14 toczącej się z wniosku wierzyciela (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. przeciwko dłużnikowi (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w M. o świadczenie pieniężne w przedmiocie na skutek zażalenia wierzyciela na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 11 sierpnia 2014r., sygn. akt I Co 1463/14 postanawia: oddalić zażalenie. SSR(del.) Roman Troll SSO Tomasz Tatarczyk SSO Gabriela Sobczyk UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach M. Z. zastępowany przez asesora T. P. odmówił wszczęcia postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela (...) Sp. z o.o. przeciwko dłużnikowi (...) Sp. z o.o. Skargę na to postanowienie w dniu 28 maja 2014 roku złożył wierzyciel domagając się jego uchylenia i przyłączenia sprawy z wniosku wierzyciela o sygnaturze Km 3720/14 do egzekucji już prowadzonej przez Komornika Sądowego w T. M. Z. i skierowanej do przysługującego dłużnikowi (...) Sp. z o.o. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. objętej księgą wieczystą nr (...). Nadto domagał się wszczęcia egzekucji w sprawie Km 3720/14 wobec dłużnika (...), zgodnie ze złożonym przez wierzyciela wnioskiem egzekucyjnym wraz z przyłączeniem się do egzekucji z nieruchomości złożonym w dniu 29 kwietnia 2014 r. i podjęcia dalszych czynności egzekucyjnych w tej sprawie. W uzasadnieniu podniósł, iż w dniu 29 kwietnia 2014 r. złożył w kancelarii komornika wniosek egzekucyjny wraz z wnioskiem o przyłączenie się do egzekucji prowadzonych z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B.. Dodał, iż wniosek został złożony do sygnatury Km 2938/11 i Km 2982/11, tj. do postępowań, w których wcześniej została wszczęta egzekucja z nieruchomości. We wniosku oprócz przyłączenia się do postępowania egzekucyjnego skierowanego do w/w nieruchomości oraz wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel wniósł także o udzielenie informacji w sprawie dotychczasowego przebiegu egzekucji, której do tej pory nie otrzymał. W ocenie wierzyciela odmowa wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie stanowi naruszenie jego praw, bowiem pozbawia go możliwości prowadzenia egzekucji z konkretnej części majątku swojego dłużnika. Powołał się na brzmienie art. 927 kpc wskazując, że nie różnicuje on praw poszczególnych wierzycieli oraz na art. 930 kpc, wskazując że ochrona wierzycieli zbywcy nie może pozbawiać ochrony wierzycieli nabywcy nieruchomości. Wskazał, że przyjęta przez komornika wykładnia art. 930 kpc prowadzi do wyłączenia odpowiedzialności nabywcy ze składnika majątkowego, skutecznie nabytego. Powołał się przy tym na art. 803kpc, wskazał że ograniczenie egzekucji może nastąpić tylko wówczas, gdy przepis szczególny tak stanowi (np. art. 829kpc). Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach oddalił skargę. W uzasadnieniu ustalił, że wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2014 r. wierzyciel zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach M. Z. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B., dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz o przyłączenie wierzyciela do postępowania egzekucyjnego prowadzonego z w/w nieruchomości w sprawie sygn. akt KM 2938/11 i Km 2982/11. Do wniosku dołączono tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z dnia 2 września 2013 r. sporządzonego przez notariusza A. R. w Kancelarii Notarialnej w K. (repertorium A nr 2790/2013) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 16 kwietnia 2014 r. nadaną przez Sąd Rejonowy Katowice – Wschód w Katowicach. Sąd Rejonowy wskazał, że postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. Komornik Sądowy odmówił wszczęcia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt iż egzekucję z nieruchomości położonej w B., dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadzi księgę wieczystą nr (...) organ sądowy wszczął wcześniej, bo w dniu 28 sierpnia 2010 r. przeciwko T. M., zaś w dniu 10 marca 2011 r. przeciwko J. T.. Zajęcia udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. Komornik Sądowy dokonał na wniosek wierzyciela (...) S.A. w dniu 1 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy wskazał, że Komornik Sądowy obecnie prowadzi egzekucje z udziałów w prawie użytkowania wieczystego wskazanej powyżej nieruchomości w stosunku do dłużników J. T. – udział ½ i T. M. – udział ½ . W dniu 29 czerwca 2012 r. J. T. i T. M. wnieśli aportem przysługujące im prawo użytkowania wieczystego w zamian za udziały w spółce (...) Sp. z o.o. Umowa przenosząca na rzecz dłużnika Spółki (...) prawo użytkowania wieczystego została zawarta w dniu 2 lipca 2012 r., a wniosek o wpis zmiany w księdze wieczystej został złożony w dniu 3 lipca 2012 r. Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z art. 930 § 1 kpc rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie. Nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze dłużnika. W każdym razie czynności egzekucyjne są ważne tak w stosunku do dłużnika, jak i w stosunku do nabywcy. W ocenie Sądu Rejonowego oznacza to, że wierzyciel, na rzecz którego nieruchomość została zajęta, może zaspokoić się ze sprzedanej nieruchomości tak, jakby nieruchomość ta należała w dalszym ciągu do majątku jego dłużnika, bez względu na zmianę właściciela. Egzekucja toczy się więc nadal przeciwko dłużnikowi, który uważany jest za właściciela, mimo skutecznego przeniesienia własności na nabywcę. Nabywca zaś musi liczyć się z działaniem skutków procesowych zajęcia nieruchomości. Nabywca nie staje się z mocy prawa dłużnikiem, może jedynie zgłosić swój udział w postępowaniu, niemniej w tej sytuacji nie wstępuje on w miejsce zbywcy. Dłużnik nie przestaje być stroną postępowania egzekucyjnego i nie jest zastąpiony przez nabywcę. W wyroku z dnia 3 lutego 1998 r., I CKN 403/97 (OSP 1998, nr 11, poz. 96) Sąd Najwyższy uznał, że w świetle art. 930 § 1 k.p.c. umowa przeniesienia własności zajętej nieruchomości między zbywcą (dłużnikiem) a nabywcą jest ważna, ale całkowicie bezskuteczna w stosunku do wierzycieli, którzy wszczęli egzekucję i pozostaje bez wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne, co oznacza, że egzekucję prowadzi się tak, jak gdyby zbycie nieruchomości nie nastąpiło. R. legis tego przepisu stanowi ochrona wierzyciela przed nierzetelnymi działaniami dłużnika, podjętymi w celu udaremnienia zaspokojenia się wierzyciela z nieruchomości. Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2006 r., IV CSK 196/05 (niepubl.). Sąd Rejonowy podkreślił, iż stronami postępowania egzekucyjnego skierowanego do nieruchomości są wierzyciel egzekwujący i dłużnik. Kryterium określenia osoby wierzyciela i dłużnika w egzekucji z nieruchomości jest treść tytułu wykonawczego. Wierzycielem prowadzącym egzekucje może być wierzyciel osobisty lub hipoteczny dłużnika. Zmiany osoby wierzyciela lub dłużnika, po powstaniu tytułu powinny być stwierdzone klauzulą wykonalności na rzecz lub przeciwko następcom prawnym – art. 788 § 1 kpc. Zmiany osoby wierzyciela lub dłużnika w toku egzekucji wynikające z czynności prawnej nie wymagają rozszerzenia klauzuli wykonalności, wystarczy wykazanie przejścia praw lub obowiązków odpowiednim dokumentem wobec organu sądowego. Sąd Rejonowy wskazał, że wniesienie nieruchomości aportem do spółki w zamian za udziały nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż (...) Sp. z o.o. jest następcą prawnym J. T. i T. M.. Nie miało tym samym miejsca żadne przekształcenie organizacyjne ani inne zdarzenie prawne uzasadniające wstąpienie (...) Sp. z o.o. w postępowanie egzekucyjne w miejsce dotychczasowych dłużników. Sąd I instancji wywiódł nadto, że w art. 927 kpc została przyjęta zasada jedności postępowania, zgodnie z którą w tym samym czasie, z tej samej nieruchomości można prowadzić tylko jedną egzekucję. Jeden komornik podejmuje czynności egzekucyjne na korzyść wszystkich wierzycieli domagających się przeprowadzenia egzekucji nieruchomości dłużnika. Wierzyciel, który skierował egzekucje do nieruchomości po jej zajęciu przez innego wierzyciela, przyłącza się do postępowania wszczętego wcześniej. Wskazana wyżej zasada w przypadku przyłączenia do egzekucji wierzyciela nabywcy nieruchomości zostałaby naruszona, bowiem postępowanie toczyłoby się przeciwko dwóm różnym dłużnikom, których zobowiązania wynikają z różnych źródeł. Sąd Rejonowy podniósł, że nie ulega wątpliwości, że zbycie prawa użytkowania wieczystego miało miejsce po zajęciu nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, tj. po dniu 1 lutego 2011 r. Od tego też momentu należy przyjąć, iż nieruchomość jest zajęta w stosunku do osób trzecich. Wobec tego umowa przeniesienia własności zajętej nieruchomości nie wpływa w żaden sposób na toczące się już postępowanie egzekucyjne. Środki uzyskane z ewentualnej sprzedaży licytacyjnej prowadzonej w ramach dotychczasowego postępowania egzekucyjne w sprawie Km 2938/11 oraz Km 2982/11 nie zostałyby zwrócone nabywcy, lecz podzielone w ramach toczącego się już postępowania egzekucyjnego. Ponadto nabywca nie miałby żadnego wpływu na rozporządzenie nabytym przez siebie prawem własności nieruchomości, w szczególności nie mógłby prawnie zablokować sprzedaży. W tych okolicznościach w ocenie Sądu Rejonowego za niedopuszczalny należy uznać wniosek wierzyciela (...) Sp. z o.o. w S. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz przyłączenie się do egzekucji prowadzonej z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B., dla której założona została księga wieczysta nr (...). Możliwość wszczęcia takiego postępowania niweczyłaby skutki przewidziane w art. 930 kpc. Nowy wierzyciel, gdyby został przyłączony do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości na mocy art. 927 kpc korzystałby z takich samych praw jak wierzyciele egzekwujący wobec zbywcy. Tymczasem ochrona zapewniona przez art. 930 kpc ma zapobiegać powstawaniu sytuacji niekorzystnych dla wierzycieli już egzekwujących. Względem nich zbycie jest bezskuteczne i mają prawo zaspokojenia się z nieruchomości przed innymi. Zatem dopiero w momencie zakończenia postępowania prowadzonego przeciwko dłużnikowi egzekwowanemu i ustaniu skutków zajęcia nieruchomości istniałaby możliwość wszczęcia postępowania przeciwko nabywcy. Sąd Rejonowy wskazał, iż wniosek o wszczęcie egzekucji podlega również badaniu pod względem jego zasadności . Brak okoliczności uzasadniających wniosek egzekucyjny winien skutkować odmową wszczęcia egzekucji. Jeżeli jednak wszczęcie egzekucji już nastąpiło, odmowa wszczęcia postępowania staje się bezprzedmiotowa i organ sądowy powinien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 825 kpc. Z tej też przyczyny, mając na względzie opisany stan faktyczny oraz powołane powyżej przepisy, Sąd Rejonowy postanowił jak w sentencji zaskarżonego postanowienia. Zażalenie na to postanowienie wniósł wierzyciel (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S.. Zaskarżył je w całości. Zarzucił mu naruszenie art. 930 kpc poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, ze przepis ten uniemożliwia w zaistniałym stanie faktycznym ( po dokonanym przez komornika zajęciu udziałów w prawie wieczystego użytkowania wieczystego nieruchomości przysługujących T. M. i J. T., a następnie po przeniesieniu tych udziałów w zamian za aport ) przyłączenie się wierzyciela (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. do wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego oraz wszczęcie wobec dłużnika (...) sp. z o.o. z prawa wieczystego użytkowania w.w. nieruchomości. zarzucił też naruszenie art. 927 kpc poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten uniemożliwia w zaistniałym stanie faktycznym przyłączenie się wierzyciela (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. do wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego skierowanego do prawa wieczystego użytkowania nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej (...), podczas gdy zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku przeciwnego, a to że stanowi on podstawę do przyłączenia się się do egzekucji z prawa wieczystego użytkowania nieruchomości przez wierzyciela oraz wszczęcia egzekucji wobec dłużnika (...) sp. z o.o. Zdaniem skarżącego naruszenie art. 927 kpc polegało także na tym, że wskutek przyjęcia jego niewłaściwej wykładni Sąd nie zastosował tego przepisu jako podstawy uwzględnienia skargi. Zarzucił ponadto naruszenie art. 803 kpc poprzez jego niezastosowanie mimo, że wierzycielowi (...) sp. z o.o. w S. przysługuje prawo do prowadzenia egzekucji z przysługującego dłużnikowi (...) sp. z o.o. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości zgodnie z posiadanym tytułem wykonawczym. Stawiając te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Komornika i nakazanie Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach M. Z. lub jego zastępcy
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.