4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 Nr 52, poz. 417) poprzez ich niezastosowanie, mimo iż z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika zasadność ich zastosowania, gdyż personel pozwanego dopuścił się naruszenia podstawowych praw pacjenta podczas leczenia powódki. Apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie powództwa w całości, poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 150 000, 00 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; ustalenia odpowiedzialności pozwanego za dalsze, mogące wystąpić w przyszłości u powódki następstwa zabiegu wykonanego w dniu 29 czerwca 2008 roku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów z tytułu zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wnosił o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. W związku ze sformułowanymi przez powódkę zarzutami apelacyjnymi w pierwszej kolejności odnieść należy się do tych zarzutów, które zarzucają naruszenie prawa materialnego w związku nową, podnoszoną po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym podstawą faktyczną żądania. Okoliczności te dotyczą niewyrażenia przez powódkę zgody na zabieg operacyjny w dniu 29 czerwca 2008r., a przez to naruszenie praw pacjenta i wywodzenia na tej podstawie roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 w zw. z art.
4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku oprawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 Nr 52, poz. 417) w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodzie lekarza i dentysty (Dz. U. 1997 Nr 28, poz. 152; tj. Dz. U. 2011 Nr 277, poz. 1634 [ zarzuty Ia, IIa i c ]. Podkreślić należy, że okoliczności te nie były wskazywane przez powódkę jako podstawa faktyczna roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W pozwie powódka wskazywała jako podstawę faktyczną swojego roszczenia dopuszczenie się przez lekarzy pozwanego szpitala błędu w sztuce medycznej polegającego na uszkodzeniu nerwu promienia lewego podczas zabiegu operacyjnego w dniu 29 czerwca 2008r., skutkiem którego był niedowład lewej ręki powódki. W tym kierunku prowadzone było postępowanie dowodowe. Dopuszczone zostały dowody z opinii biegłych. Podczas swoich wyjaśnień i zeznań, a także w piśmie procesowym z dnia 20 marca 2014r. powódka podtrzymywała swoje stanowisko z pozwu jednoznacznie wskazując [ pismo k. 385], że okolicznością sporną w sprawie był fakt dopuszczenia się przez personel medyczny pozwanego szpitala błędu w sztuce lekarskiej, co w konsekwencji doprowadziło do niedowładu lewej ręki powódki. W ocenie pełnomocnika powódki [ protokół rozprawy z dni a 2 lipca 2014r. min. 17 ] błąd lekarzy polegał na niezachowaniu należytej staranności w procesie leczenia powódki. W konsekwencji roszczenie powódki znajdowało podstawę prawną w art. 415 kc w zw. z art. 430 kc w zw. z art. 445 § 1 kc i Sąd Okręgowy orzekał w sprawie mając na uwadze wskazaną podstawę faktyczną i prawną. Jak wynika z art. 321 § 1 kpc Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Przepis ten daje wyraz m.in. tradycyjnej zasadzie dyspozycyjności, która przejawia się w tym, że sąd jest związany granicami żądania powództwa. Zgodnie z tym przepisem sąd ma obowiązek orzec negatywnie lub pozytywnie o żądaniu zgłoszonym przez powoda. Samo pojęcie żądania określa art. 187 § 1 k.p.c., stanowiąc, że pozew powinien m.in. zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie. W związku z tak sprecyzowaną przez powódkę podstawą faktyczną roszczenia poza przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy pozostawała kwestia należytego wyrażenie bądź niewyrażenia przez powódkę zgody na zabieg operacyjny, jako ewentualna podstawa roszczenia powódki o zapłatę zadośćuczynienia na podstawie art. 448 w zw. z art.
4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku oprawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 Nr 52, poz. 417) w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodzie lekarza i dentysty (Dz. U. 1997 Nr 28, poz. 152; tj. Dz. U. 2011 Nr 277, poz. 1634. Roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia z tytułu naruszenia prawa pacjenta dochodzone na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta jest z istoty swojej roszczeniem różnym od roszczenia zgłaszanego przez powódkę w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Przysługuje ono poszkodowanemu z samego faktu naruszenia jego praw jako pacjenta, a przyznawane zadośćuczynienie ma stanowić kompensatę krzywdy z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Podczas gdy roszczenie zgłoszone przez powódkę przed sądem pierwszej instancji wymaga wykazania dopuszczenia się błędu w sztuce medycznej, szkody niemajątkowej doznanej przez powódkę wskutek uszczerbku na zdrowiu oraz adekwatnego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy dopuszczeniem się błędu w sztuce lekarskiej a powstałą szkodą. Różnice istniejące w zakresie przesłanek materialnoprawnych obu tych roszczeń , skutkują koniecznością wykazania innych okoliczności faktycznych jako decydujących o uwzględnieniu każdego z roszczeń . Zgodnie z art. 383 kpc w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami [poza wyjątkami, które w sprawie niniejszej nie mają znaczenia]. W ocenie Sądu Apelacyjnego wskazane w apelacji zarzuty w punktach Ia, IIa i c, nie mogą być skuteczne gdyż nie wynikały one z podstawy żądania wskazywanej przez powódkę w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Zgłoszenie ich w apelacji stanowi zmianę przedmiotową roszczenia polegającą na zgłoszeniu nowego roszczenia, co z uwagi na treść art. 383 kpc jest niedopuszczalne. Sąd Apelacyjny w całości przyjmuje za własne ustalenia Sądu Okręgowego i ocenę Sądu Okręgowego co do braku podstaw do uznania, że lekarze pozwanego szpitala dopuścili się błędu w sztuce medycznej podczas operacji powódki w dniu 29 czerwca 2008r., co wg niej miało być przyczyną niedowładu ręki lewej. Ocena materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji jest całościowa, a wyprowadzone wnioski logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 233 § 1 kpc. Sąd Apelacyjny zgadza się z oceną, że nawet gdyby przyjąć, że do uszkodzenia nerwu promieniowego u powódki doszło wskutek operacji w dniu 29 czerwca 2008r., chociaż biegli nie wykluczyli innych przyczyn uszkodzenia nerwu, to zgodnie z przeprowadzonymi w sprawie opiniami biegłych lekarzy uraz ten należy oceniać jako niezawinione przez lekarzy powikłanie [ ryzyko medyczne] w procesie leczenia obrażeń powódki odniesionych wskutek wypadku komunikacyjnego w dniu 28 czerwca 2008r., co zwalnia pozwanego od odpowiedzialności odszkodowawczej wobec powódki. W ocenie Sądu Apelacyjnego fakt pokrzywdzenia powódki w wypadku komunikacyjnym w dniu 28 czerwca 2008r., zakres odniesionych przez powódkę w tym wypadku obrażeń, fakt wystąpienia przez powódkę z roszczeniami w stosunku do ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku i prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Lublinie w sprawie (...), stanowią istotne okoliczności dodatkowo przesądzające o konieczności oddalenia powództwa w sprawie niniejszej, niezależnie od oceny czy lekarze pozwanego szpitala dopuścili się błędu w sztuce w trakcie leczenia powódki. Sąd Okręgowy wskazywał w swoim uzasadnieniu, że przesłankami odpowiedzialności pozwanego jest udowodnienie przez powoda poza dopuszczeniem się przez pozwanego błędu w sztuce medycznej, szkody i związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy zawinionym działaniem a szkodą odniesioną przez powódkę. W ocenie Sądu Apelacyjnego istotną okolicznością w sprawie jest fakt, że szkoda której naprawienia domagała się powódka w niniejszym procesie została już naprawiona przez ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku - pozwanego w sprawie (...). Ponadto w sprawie tej przesądzono, że szkoda powódki polegająca na niedowładzie ręki lewej pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym jako skutek wypadku w którym powódka została poszkodowana w dniu 28 czerwca 2008r. Powódka występując z roszczeniem odszkodowawczym w sprawie (...) w pozwie z dnia 28 grudnia 2011r. obejmowała żądaniem naprawienie szkody polegającej m.in. na złamaniu lewej kości ramiennej i pooperacyjnej parezie [niedowładzie] nerwu promieniowego lewego [ uzasadnienie pozwu k. 6 akt (...) Z opinii biegłego lekarza ortopedy K. P. przeprowadzonej w sprawie (...) wynika, że u powódki w trakcie badania stwierdzono niedowład nerwu promieniowego, co skutkuje znacznym upośledzeniem kończyny. Biegły zakwalifikował uraz jako „wieloodłamowe złamanie lewej kości ramiennej powikłane niedowładem nerwu promieniowego” i uznał , że jest on następstwem wypadku komunikacyjnego jaki miał miejsce w dniu 28 czerwca 2008r [ k. 148 – 149]. Podobnie uraz powódki jako skutek wypadku komunikacyjnego kwalifikowała biegła lekarz neurolog A. S. [ k. 178]. Ponadto biegły lekarz neurolog A. G. potwierdził, że uszkodzenie lewego nerwu promieniowego jest następstwem wypadku komunikacyjnego i określił uszczerbek na zdrowiu w związku z tym urazem w aspekcie neurologicznym na 35 % [k. 315]. Opinie te nie były kwestionowane przez strony procesu w sprawie (...). Powódka przesłuchiwana w charakterze strony w sprawie (...) wskazywała jako następstwa wypadku bóle odczuwane w lewej ręce i jej niedowład [ k. 347]. Sąd Rejonowy w Lublinie wydając wyrok w sprawie (...) w dniu 20 grudnia 2012r. wskazał m.in., że powódka wskutek wypadku doznała wieloodłamowego złamania kości ramiennej lewej, powikłanego niedowładem nerwu promieniowego [uzasadnienie k. 386]. W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał za odpowiednią kwotę zadośćuczynienia pieniężnego w wysokości 150 000zł i uwzględniając wypłaconą przez ubezpieczyciela kwotę 130 000 zł zasądził 20 000zł tytułem jej uzupełnienia. Natomiast oddalił roszczenie o zadośćuczynienie w zakresie 30 000zł. Powódka w sprawie przeciwko ubezpieczycielowi domagała się zasądzenia 50 000zł tytułem zadośćuczynienia. Wyrok Sądu pierwszej instancji nie był skarżony przez żadną ze stron w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o zadośćuczynieniu. Dodatkowo wskazać należy, że niedowład lewej ręki powódki był uwzględniony jako jedna z przyczyn trwałej niezdolność powódki do pracy, co uzasadniało zasądzenie na jej rzecz renty od ubezpieczyciela. W ocenie Sądu Apelacyjnego prawomocne rozstrzygniecie w sprawie (...) nie pozwala na uwzględnienie powództwa w sprawie niniejszej ze względu na wynikające z art. 365 § 1 kpc związanie Sądu w sprawie niniejszej ustaleniami wyroku w sprawie (...). Zgodnie z art. 365 § 1 kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Treścią nakazu wynikającego z art. 365 § 1 k.p.c. jest powinność uwzględniania przez wymienione w tym przepisie osoby i instytucje stanu prawnego wynikającego z utożsamianego z powagą rzeczy osądzonej prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Wprawdzie moc wiążącą na podstawie art. 365 § 1 k.c. ma tylko sentencja orzeczenia, nie mają jej zaś zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia sądu (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062, i z dnia 23 maja 2002 r., IV CKN 1073/00, LEX 55501), niemniej w niektórych przypadkach okoliczności objęte uzasadnieniem mogą służyć do sprecyzowania zakresu mocy wiążącej tego rozstrzygnięcia, czyli granic jego prawomocności materialnej. Możliwość odwołania się do tych okoliczności nie budzi wątpliwości zarówno w piśmiennictwie, jak judykaturze (por. w szczególności orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 18 czerwca 1955 r., III CR 199/54, OSN 1956, nr IV, poz. 100, z dnia 17 września 1957 r., I CO 20/57, OSP 1958, z. 10, poz. 261, i z dnia 13 października 2005 r., I CK 217/05, LEX nr 187004), gdy chodzi o określenie granic przewidzianej w art. 366 k.p.c. powagi rzeczy osądzonej. Ze względu na ścisły związek powagi rzeczy osądzonej z prawomocnością materialną wspomniana możliwość nie powinna budzić wątpliwości również, gdy chodzi o określenie granic prawomocności materialnej orzeczenia. Granice przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej, którą w procesie ma tylko wyrok, wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia sądu w związku z podstawą sporu, zakresem zaś podmiotowym powagi rzeczy osądzonej objęte są strony. Zasadniczy, niejako negatywny, aspekt powagi rzeczy osądzonej wyraża się w niedopuszczalności ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.). Natomiast prawomocność materialna wyraża nakaz przyjmowania, że w danej sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygnięcia. Przepis art. 365 § 1 k.p.c. adresuje ten nakaz nie tylko do stron, ale i sądu, który wydał orzeczenie, oraz innych sądów, organów państwowych i organów administracji publicznej, a w sytuacjach w ustawie przewidzianych także do innych osób [ tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 lutego 2007r. w sprawie II CSK 452/06, Lex nr 274151]. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że prawomocny wyrok w sprawie (...) przesądził, że szkoda powódki polegająca na niedowładzie lewej ręki jest następstwem obrażeń odniesionych wskutek wypadku komunikacyjnego w dniu 28 czerwca 2008r. i pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z tym wypadkiem jako jego skutek. Zgodnie z dyspozycją art. 365 § 1 kpc ten stan prawny [ustalenie adekwatnego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wypadkiem a szkodą] ustalony w sprawie (...), wiąże Sąd w sprawie niniejszej. Fakt wykonania wyroku w sprawie (...) i zapłacenie przez ubezpieczyciela kwoty 150 000zł powódce tytułem zadośćuczynienia jest okolicznością bezsporną. Skoro szkoda powódki naprawiona wskutek wydania wyroku w sprawie (...) obejmowała także niedowład ręki lewej, to uznać należy, że szkoda w tym zakresie została w całości naprawiona, a zatem nie istnieje, co uzasadnia oddalenie roszczenia powódki o zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu szkody już naprawionej. Niesposób bowiem zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w apelacji, że w sprawie (...) powódka dochodziła wyłącznie naprawienia szkody wynikającej z „bezpośrednich” skutków wypadku komunikacyjnego, natomiast w sprawie niniejszej dochodzi roszczeń od placówki medycznej, która miała doprowadzić do „odrębnych obrażeń” w postaci nerwu promiennego lewej ręki [uzasadnienie apelacji s. 9]. Jest okolicznością bezsporną, że do niedowładu ręki lewej doszło wskutek porażenia nerwu promiennego i powódka nie odniosła innych obrażeń na skutek zabiegu operacyjnego jaki miał miejsce w pozwanym szpitalu w dniu 29 czerwca 2008r. Jak wykazano wyżej w sprawie (...) powódka swym roszczeniem obejmowała szkodę polegającą na niedowładzie ręki lewej definiując ją jako następstwo wypadku komunikacyjnego, w którym była poszkodowaną. W ramach tego postępowania zgłaszała roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia w łącznej kwocie 180 000zł. Sąd orzekający w sprawie uznał niedowład lewej ręki powódki jako uraz pozostający w adekwatnym związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym, ale uwzględnił roszczenia powódki do kwoty niższej 150 000zł [kwoty te uwzględniają kwoty dobrowolnie wypłacone przez ubezpieczyciela], uwzględniając szkodę i krzywdę powódki obejmującą również niedowład ręki lewej. Od ustalonej przez Sąd wysokości zadośćuczynienia powódka nie wniosła apelacji, co uzasadnia wniosek, że przyznana od ubezpieczyciela łączna kwota 150 000zł zadośćuczynienia obejmowała krzywdę powódki z tytułu niedowładu lewej ręki. Poza niedowładem lewej ręki powódka w sprawie niniejszej żadnych „odrębnych obrażeń” nie zgłaszała. Przesądzenie, że pozwany w sprawie niniejszej – w świetle przytoczonej wyżej argumentacji – nie odpowiada za błąd w sztuce lekarskiej, stanowił uzasadnioną podstawę oddalenia żądania powódki ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość na podstawie art. 189 kpc. Pozwany nie ponosi bowiem odpowiedzialności względem powódki co do samej zasady. Odpowiedzialność za niedowład lewej ręki powódki ponosi sprawca wypadku komunikacyjnego, ewentualnie ubezpieczyciel jego odpowiedzialności cywilnej. Wydanie wyroku w sprawie (...) nie stoi na przeszkodzie ujawnieniu się dochodzenia naprawienia przez powódkę szkód nowych, powstałych po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie (...) a pozostających w adekwatnym związku przyczynowo skutkowym z wypadkiem komunikacyjnym. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że ustalenie odpowiedzialności pozwanego na przyszłość w związku z niedowładem ręki lewej powódki byłoby możliwe wyłącznie wówczas gdyby wskutek doznanego urazu stan powódki w tym zakresie mógłby ulec pogorszeniu [nowa szkoda] lub wymagał dalszego leczenia, co skutkowałoby dodatkowymi wydatkami w tym zakresie. Tymczasem jak wynika z wystąpienia pełnomocnika powódki na rozprawie w dniu 2 lipca 2014r., i co ma potwierdzenie w opiniach biegłych lekarzy, stan powódki w zakresie niedowładu ręki lewej jest utrwalony i nieodwracalny i żadna rehabilitacja ani operacja istniejącego stanu zdrowia powódki nie zmieni [ protokół rozprawy od 22 do 23 min.]. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki na podstawie art. 385 kpc i na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 2 , § 6 pkt 6 i § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu [ Dz. U. Nr 163, poz. 1349] zasądził od powódki na rzecz pozwanego koszty procesu odpowiadające wysokości wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 2 700zł [ postanowienie o sprostowaniu k. 54].
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.