jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu. Bezspornym jest, iż ustanowienie na rzecz uczestnika służebności przesyłu jest konieczne dla właściwego korzystania z przebiegających przez nieruchomość wnioskodawców linii i stacji. Bez dostępu do nieruchomości wnioskodawców uczestnik nie będzie w stanie w sposób prawidłowy zadbać o stan techniczny urządzeń przesyłowych, co z kolei może prowadzić do awarii. Konieczna jest zatem okresowa kontrola i modernizacja urządzeń. Także potrzeby społeczno-gospodarcze przemawiają za tym, aby ustanowić na rzecz uczestnika służebność przesyłu i tym samym umożliwić przesyłanie prądu do szeregu odbiorców. To wszystko wymaga zapewnienia pracownikom uczestnika zarówno prawa wejścia jak i wjazdu sprzętem na tę nieruchomość w przypadku awarii, remontu lub modernizacji linii. Służebność przesyłu jest odmianą służebności gruntowej. Stosownie do art. 305
Do określenia powierzchni służebności przesyłu Sąd posłużył się pisemną opinią biegłego d/s urządzeń i instalacji elektroenergetycznych B. K.. W ocenie Sądu opinia ta jest jasna, logiczna, konsekwentna, uwzględniająca wszystkie istotne okoliczności niniejszej sprawy oraz zgodna z aktualną wiedzą w tym przedmiocie. Opinii tej nie dyskwalifikuje fakt, iż inny biegły w innej sprawie, na co powołują się wnioskodawcy, wyliczył powierzchnię pasa technicznego w odmienny sposób. Biegły B. K. określił powierzchnię służebności na 304,25 m2. Sąd wziął powyższe pod uwagę i ustalił zakres służebności przesyłu w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników uczestnika, zgodnie ze sporządzoną przez biegłego geodetę S. B. mapą z dnia 12.09.2014 r. Pas służebności opisany przez biegłego energetyka, a następnie wytyczony przez biegłego geodetę na mapie w ocenie Sądu jest wystarczający, a zarazem niezbędny do prawidłowego funkcjonowania linii energetycznej usytuowanej na nieruchomości wnioskodawców. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w postanowieniu. Sąd wydał postanowienie częściowe, albowiem tylko część wniosku nadawała się do rozstrzygnięcia (kwestia wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności nie została jeszcze dostatecznie wyjaśniona) w trybie art. 317 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Stosowanie odpowiednio art. 317 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego nie jest wyłączone (np. postanowienie SN z 4.07.1983 r. III CRN 129/83, uchwała SN z 8.06.1977 r. III CZP 40/77 i uchwała SN z 16.01.1984 r. III CZP 72/83). Apelacje od powyższego postanowienia częściowego złożyli za pośrednictwem swojego pełnomocnika wnioskodawcy zaskarżając postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili: I. Naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy tj. : - naruszenie art.
poprzez jego niepełne zastosowanie i ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawcy bez wynagrodzenia za ową służebność, podczas gdy z treści zaskarżonego przepisu wynika, iż służebność przesyłu ustanawia się za wynagrodzeniem. W konsekwencji doprowadziło to do obciążenia prawa własności bez przyznania świadczenia ekwiwalentnego. - naruszenie
poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy, podczas gdy wniosek dotyczył ustanowienia służebności na rzecz uczestnika postępowania za wynagrodzeniem, podczas kiedy uczestnik korzysta z nieruchomości wnioskodawcy bez podstawy prawnej. - naruszenie art. 5 k.c. polegające na ustanowieniu służebności przesyłu bez wynagrodzenia na rzecz wnioskodawców w sytuacji, kiedy fakt ten sprzeczny jest z zasadami współżycia społecznego zmierzającego w istocie do obejścia przepisów prawa, gdyż to wnioskodawca zmuszony jest znosić liczne ograniczenia oraz uciążliwości jakie wnosi infrastruktura przesyłowa uczestnika na prawo własności wnioskodawcy. II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - dowolną ocenę materiału dowodowego na gruncie art. 233 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. poprzez całkowite pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości oraz dowolną ocenę opinii biegłego z zakresu elektroenergetyki, która to stoi w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (m. in. budowlanego). Opinia biegłego z zakresu elektroenergetyki nie jest prawidłowa. - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż stan faktyczny postępowania nie wymaga opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości. III. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I Instancji oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według stawek ewentualnie, w razie uznania przez Sąd, iż nie zachodzą ku temu przesłanki wnosili o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie wniosku w całości i zasądzenie kosztów postępowania w I instancji na rzecz wnioskodawcy oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego wg norm przepisanych Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja odnosi zamierzony skutek i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albowiem nie została rozpoznana istota sprawy. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż przedmiotowe postępowanie to postępowanie w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu na wniosek właścicieli za wynagrodzeniem a sąd zdecydował się mimo to wydać postanowienie częściowe na mocy którego ustanowił służebność i nie orzekł o wynagrodzeniu. Zgodnie z treścią art. 13 § 2 k.p.c. przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w tym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wynikałoby z tego, że przepisy o wyroku częściowym przewidzianym w art. 317 k.p.c. stosuje się również do postępowania nieprocesowego o ustanowienie służebności przesyłu, ponieważ przepisy postępowania nieprocesowego nie zawierają odmiennych uregulowań oprócz tego, że zamiast wyroku wydaje się postanowienie (art. 516 k.p.c.). Jednakże art. 13 § 2 k.p.c. nakazuje stosować przepisy o procesie "odpowiednio", a więc przy uwzględnieniu swoistego rodzaju rozpoznawanej sprawy. W przypadku postanowienia częściowego wydanego w postępowaniu nieprocesowym obowiązuje zgodnie z art. 317 § 1 k.p.c. wymóg rozstrzygnięcia całkowitego („dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia część żądania lub niektóre z żądań”) rozstrzygnięcie zaś całkowite wymaga w świetle art.
orzeczenia o wynagrodzeniu za ustanowienie służebności przesyłu. Nie można zatem zasadnie twierdzić, iż samo wynagrodzenie za ustanowienie służebności jest „częścią żądania” albowiem ustanowienie służebności za wynagrodzeniem jest jednym nierozerwalnie ze sobą związanym żądaniem. W przypadku służebności przesyłu za wynagrodzeniem założeniem ustawodawcy była całkowita likwidacja spornego stosunku w jednym konstytutywnym tworzącym stosunek prawny rozstrzygnięciu. Zasada odpłatnego ustanowienia służebności przesyłu, o której mowa w art.
oznacza, że określenie wysokości i rodzaju wynagrodzenia jest elementem koniecznym orzeczenia kształtującego o ustanowieniu służebności, obciążenie obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia musi zatem nastąpić jednocześnie. Nie można zatem sztucznie rozdzielić rozstrzygnięcia na ustanowienie służebności i na wynagrodzenie za tą służebność. Konsekwencją niemożności podziału rozstrzygnięcia jest niedopuszczalność zaskarżenia orzeczenia o ustanowieniu służebności przesyłu w części np. co do wynagrodzenia. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2012, V CSK 190/11 baza Legalis). Reasumując podzielić należy stanowisko skarżących, iż wydając zaskarżone postanowienie Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy co musi prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a to na podstawie art. 386§ 4 k.p.c. z pozostawieniem temu Sądowi na podstawie art. 108 k.p.c. rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za instancję odwoławczą. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy ustanawiając służebność i wskazując jej zakres określi jednocześnie wysokość wynagrodzenia należnego wnioskodawcom za ustanowienie służebności biorąc przy tym pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy m.in. interes stron, społeczno - gospodarczy charakter służebności i rekompensaty należnej właścicielowi nieruchomości obciążonej, zakres ograniczenia w prawie rozporządzania i swobodnego decydowania o przeznaczeniu nieruchomości, zakres i sposób ingerencji przedsiębiorcy, sposób przebiegu urządzeń oraz uciążliwość ustanowionego prawa posiłkując się opinią odpowiedniego biegłego. Dopiero łączne rozstrzygnięcie o ustanowieniu służebności za wynagrodzeniem pozwoli na merytoryczną kontrolę rozstrzygnięcia w części dotyczącej zakresu służebności jak i należnego za tę służebność wynagrodzenia. Na oryginale właściwe podpisy
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.