Sygn. akt III AUa 1568/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Małgorzata Woźnowska-Gallos (spr.) Sędziowie SSA Krystyna Merker SSO del. Ewelina Kocurek - Grabowska Protokolant Aneta Szafruga po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013r. w Katowicach sprawy z odwołania D. K. (D. K. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o zapłatę zaległych składek na ubezpieczenie społeczne na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2012r. sygn. akt VIII U 497/11 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. /-/ SSO del. E. Kocurek-Grabowska /-/ SSA M. Woźnowska-Gallos /-/ SSA K. Merker Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 1568/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 stycznia 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. stwierdził, że zaległości z opłatą składek na poszczególne fundusze ubezpieczonej D. K. wynoszą: ubezpieczenie społeczne własne w okresach od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku w wysokości: 1.466,50 zł, 3.651,00 zł oraz dalsze odsetki liczone do dnia zapłaty włącznie. Uzasadniając zajęte w niniejszej sprawie stanowisko organ rentowy podniósł, iż na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 roku o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin (Dz. U. z 1986 roku nr 46 poz. 250 ze zm.) ubezpieczona jako płatnik była zobowiązana do opłacania co miesiąc do organu rentowego kwoty należnych składek ubezpieczenia. Tego ustawowego obowiązku wynikającego z wskazanych przepisów ubezpieczona nie dopełniła i w następstwie tego powstała zaległość. Od nieopłaconych w terminie składek naliczane są odsetki za zwłokę zgodnie z art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w wysokości i na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 19997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku nr 8 poz. 60). Wskazano, że powyższą decyzję organ rentowy wydaje w celu określenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Odwołanie od przedstawionej decyzji wniósł pełnomocnik ubezpieczonej zarzucając skarżonej decyzji sprzeczność z rzeczywistym stanem rzeczy oraz błąd w ustaleniach faktycznych wpływających na treść zaskarżonej decyzji w zakresie ustalenia istnienia i wysokości rzekomych zaległości ubezpieczonej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W oparciu o przedstawiony zarzut pełnomocnik ubezpieczonej wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że ubezpieczona nie posiada zaległości za okres objęty zaskarżoną decyzją. Skarżący w pierwszej kolejności podniósł zarzut przedawnienia roszczenia organu rentowego. Argumentował, że zaskarżona decyzja odnosi się do okresu od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku, kiedy rzekomo zaległe składki stały się wymagalne. Zdaniem odwołującego zgodnie z przepisami ustawy systemowej minął 5-letni a nawet 10-letni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Podniesiono, iż organ rentowy od momentu wymagalności tychże składek nie podjął żadnych działań zmierzających do ściągnięcia należności, jak również nie doszło do przerwania biegu przedawnienia. Niezależnie od powyższego wskazano, że składki na ubezpieczenie społeczne za okres wskazany w zaskarżonej decyzji został przez odwołującą opłacone terminowo i nie posiadała ona w tym czasie żądanych zaległości. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy systemowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 roku należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat od dnia w którym stały się wymagalne. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 20068 roku sygn. akt II UZP 5/08 /OSNP 2009/1-2/17/ stwierdził, że dziesięcioletni okres przedawnienia znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 roku, jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Nadto według organu rentowego w tym przypadku nie można mówić o przedawnieniu zaległości składkowych ubezpieczonej, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało do dnia dzisiejszego ukończone. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. zwrócił do Oddziału tytuły wykonawcze w dniu 31 stycznia 2006 roku celem ustalenia aktualnego miejsca pobytu ubezpieczonej, bowiem pod adresem G. ul. (...) nie mieszka ona od około dwóch lat, jednak organ rentowy w ramach egzekucji w dniu 8 marca 2011 roku zajął konto bankowe ubezpieczonej. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 roku sygn. akt VIIIU 497/11 Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 18 stycznia 2011 roku i stwierdził brak obowiązku uregulowania przez odwołująca składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku wraz z odsetkami. Zdaniem Sądu pierwszej instancji na dzień wydania zaskarżonej decyzji składki za miesiąc od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku przedawniły się albowiem nie doszło ani do przerwania, ani do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Według Sądu I instancji waloru takiego nie ma doręczenie zobowiązanej upomnienia egzekucyjnego z dnia 8 września 2000 roku, gdyż do tego doręczenia doszło z naruszeniem art. 44 k.p.a. oraz doręczenie w dniu 7 sierpnia 2001 roku tytułów wykonawczych o numerach od (...) do (...) szwagrowi odwołującej - E. K., albowiem nie był on domownikiem skarżącej w latach 2003-2006. Nadto zdaniem Sądu Okręgowego zawieszenie biegu przedawnienia na podstawie znowelizowanego art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskutek czynności egzekucyjnych dotyczy wyłącznie czynności egzekucyjnych dokonanych po dniu 1 stycznia 2003 roku. Według Sądu pierwszej instancji nie stanowią również czynności egzekucyjnych podejmowane prze organ rentowy czynności prawnej jak wniosek do Sądu o nadanie klauzuli egzekucyjnej innym zupełnie tytułom egzekucyjnym dot. roku 1996 i o nr (...), (...) i (...) z daty 10 września 2002 roku, czy wnioski o udostępnienie danych osobowych i stanu majątkowego z dnia 13 stycznia 2006 roku i z dnia 12 kwietnia 2006 roku. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji. Apelację od wskazanego rozstrzygnięcia wniósł organ rentowy. Wnoszący środek odwoławczy zaskarżył opisany wyrok w całości zarzucając w pierwszej kolejności błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że nie doszło do wszczęcia wobec zobowiązanej postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od (...) do (...) i przerwania oraz zawieszenia biegu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za sporny okres, co skutkowało wadliwym ustalenie, że należność D. K. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku była na dzień wydania zaskarżonej decyzji ZUS należnością przedawnioną. Zdaniem organu rentowego błąd w ustaleniach faktycznych polegał również na tym, że błędnie przyjęto, iż nie doszło do skutecznego doręczenia ubezpieczonej upomnienia egzekucyjnego pomimo, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej zawierającej upomnienie egzekucyjne z dnia 8 września 2000 roku dotyczące zadłużenia za okres od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku. W ocenie wnoszącego apelację Sąd Okręgowy naruszył również prawo procesowe a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. w następstwie którego doszło do braku poczynienia wyczerpujących ustaleń i z obrazą dla przytoczonych przepisów nie wzięcia pod uwagę całości zebranego materiału dowodowego a to: - znajdujących się w aktach rentowych akt egzekucyjnych - tytułów wykonawczych: nr (...) z dnia 30 kwietnia 2001 roku, nr (...) z dnia 30 kwietnia 2001, nr (...) z dnia 30 kwietnia 2001, nr (...) z dnia 30 kwietnia 2001 nr (...) z dnia 30 kwietnia 2001r, - znajdujących się w aktach rentowy akt egzekucyjnych protokołów o stanie majątkowych zobowiązanej z dnia 7 sierpnia 2001 roku i z dnia 25 lutego 2005 roku świadczących o odebraniu wskazanych tytułów wykonawczych przez dorosłego domownika Pana E. K., a tym samym świadczących o wszczęciu skutecznie wobec zobowiązanej egzekucji i na skutek tego przerwaniu oraz zawieszeniu biegu przedawnienia należności z tytułu składek za sporny okres, - znajdującego się w aktach rentowych upomnienia egzekucyjnego z dnia 8 września 2000 roku i zwrotnego potwierdzenia jego odbioru świadczących o odebraniu przez zobowiązaną upomnienia egzekucyjnego dotyczącego zadłużenia za okres od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku a tym samym świadczących o zaistnieniu w dniu 16 września 2000 roku innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, o której dłużnik został powiadomiony. Organ rentowy zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego a to: A/ art. 35 ust. 3 i ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 25 listopada 1986 roku o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, art. 24 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 roku, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 roku, co do składek na ubezpieczenie społeczne poprzez pominięcie przy badaniu przedawnienia należności z tytułu składek okoliczności powodujących przerwanie i następnie zawieszenie biegu przedawnienia, jaką jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji, B/ art. 26 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 43 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych o numerach od (...) do (...) z dnia 30 kwietnia 2001 roku pomimo doręczenia wskazanych tytułów wykonawczych dorosłemu domownikowi i wszczęcia na ich podstawie wobec zobowiązanej postępowania egzekucyjnego, C/ art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez jego zastosowanie w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 listopada 2001 roku pomimo, iż do doręczenia tytułów wykonawczych o numerach: od (...) do (...) dorosłemu domownikowi i wszczęcia na ich podstawie egzekucji doszło w dniu 7 sierpnia 2001 roku, D/ art. 44 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie przy ocenie skuteczności doręczenia przez ZUS upomnienia egzekucyjnego z dnia 8 września 2000 roku data wysyłki 12 września 2000 roku pomimo, że ma on zastosowanie jedynie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. a wskazane upomnienie egzekucyjne zostało doręczone zobowiązanej w trybie art. 42 k.p.a., na co też zwracał uwagę organ rentowy w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2011 roku i w załączniku do pisma z dnia 15 czerwca 2011 roku. W oparciu o przedstawione zarzuty organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Uzasadniając zajęte w niniejszej sprawie stanowisko organ rentowy argumentował, że przy badaniu przedawnienia należności z tytułu składek za okres od sierpnia 1998 roku do grudnia 1998 roku Sąd pierwszej instancji pominął lub błędnie zinterpretował okoliczności powodujące przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia, a które to okoliczności spowodowały, że składki za wskazany okres nie były przedawnione na dzień wydania przez organ rentowy zaskarżonej decyzji, to jest na dzień 18 stycznia 2011 roku. Podniesiono, iż z akt rentowych znajdujących się w dyspozycji Sądu Okręgowego, wynika, że pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 roku o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, która obowiązywała do 31 grudnia 1998 roku, należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za sporny okres nie uległy przedawnieniu, albowiem nie upłynął jeszcze 5-letni okres przedawnienia liczony od dnia w którym składka stała się wymagalna. Ponieważ składki te nie były przedawnione na dzień 1 stycznia 1999 roku to do składek tych należało stosować art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 roku. Następnie wskazano, że z akt rentowych znajdujących się w dyspozycji Sądu wynika, iż pod rządami ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 roku, bieg przedawnienia składek został przerwany w następstwie czynności zmierzającej do ściągnięcia wskazanych należności o której dłużnik został powiadomiony, to jest w następstwie przerwania doręczenia zobowiązanej w dniu 12 września 2000 roku upomnienia egzekucyjnego. Organ rentowy nie zgodził się w tym miejscu z ustaleniem Sądu Okręgowego, iż doręczenie tego upomnienia było bezskuteczne albowiem nastąpiło z naruszeniem art. 44 k.p.a. Zdaniem skarżącego art. 44 k.p.a. można stosować jedynie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.. W przedmiotowej sprawie upomnienie egzekucyjne zostało odebrane przez zobowiązaną przy zastosowaniu trybu wskazanego w k.p.a., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Organ rentowy zwrócił również uwagę na okoliczność, iż prowadził czynności zmierzające do ściągnięcia wskazanych należności o której dłużnik został powiadomiony na podstawie stosownych tytułów wykonawczych odnoszących się do poszczególnych składek. Skarżący nie zgodził się z ustaleniami Sądu pierwszej instancji jakoby doręczenie wskazanych tytułów egzekucyjnych było nieskuteczne i nie prowadziło do wszczęcia egzekucji, gdyż doszło do naruszenia art. 43 i art. 44 k.p.a. Zdaniem organu rentowego okoliczność, iż E. K. był lub nie był domownikiem skarżącej pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia, albowiem odbiór przez niego tytułów wykonawczych miał miejsce w dniu 7 sierpnia 2001 roku. W ocenie organu rentowego wynika, że to doręczenie należy ocenić jako doręczenie dorosłemu domownikowi. Zaznaczono, iż fakt doręczenia tytułów wykonawczych E. K. nie budził wątpliwości poborcy skarbowego. Z poczynionych przez niego ustaleń znajdujących się w protokołach z dnia 7 sierpnia 2001 roku i z dnia 28 lutego 2002 roku wynika, że E. K. był szwagrem skarżącej czasowo opiekującym się jej mieszkaniem i tam zamieszkującym. E. K. do protokołu podał szczegółowe informacje dotyczące mieszkania, w tym informację o stanie wyposażenia i wysokości czynszu. Wskazano, że E. K. został dwukrotnie zastany w mieszkaniu E. K.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.