k.c. zgodnie z którym, aby po stronie finansującego powstało uprawnienie wypowiedzenia umowy leasingu korzystający musi pozostawać w zwłoce z zapłatą co najmniej jednej raty leasingowej, zaś finansujący musi uprzednio wyznaczyć mu na piśmie odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia należności z zagrożeniem wypowiedzenia umowy. Termin ten musi natomiast bezskutecznie upłynąć. Sąd Okręgowy wskazał, że poza sporem był fakt zalegania przez pozwaną z płatnościami rat leasingowych, zaś do akt dołączono kopię wezwania do zapłaty kwoty 9 345,71 zł tytułem zaległych rat leasingowych w terminie 7 dni od daty wezwania. Niemniej jednak w treści przedmiotowego wezwania nie znalazło się wymagane przepisami zagrożenie wypowiedzenia umowy w przypadku niedokonania płatności w wyznaczonym terminie. Leasingodawca poinformował korzystającego jedynie o możliwości umieszczenia jego danych w ogólnodostępnym Krajowym Rejestrze Długów Biura (...) S.A. Sąd Okręgowy podniósł, że na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. pełnomocnik pozwanej spółki zaprzeczył, aby powódka innym pismem spełniła ten wymóg i skierowała wezwanie do zapłaty oraz wyznaczyła pozwanej odpowiedni termin informując, że w przypadku jego niedochowania, rozwiąże umowę ze skutkiem natychmiastowym. Ze względu na powyższe okoliczności, mając na względzie jednostronnie bezwzględnie obowiązujący charakter art.
k.c. i tym samym fakt, że jego postanowienia nie mogą wolą stron zostać zmienione na mniej korzystne dla leasingobiorcy, Sąd Okręgowy uznał wypowiedzenie umowy leasingu łączącej strony jako sprzeczne z prawem (art. 58 § 1 k.c.), a tym samym nie wywołujące skutków prawnych w postaci rozwiązania umowy. W ocenie Sądu Okręgowego Spółka (...) nie była uprawniona do wypowiedzenia łączącej ją z pozwaną spółką umowy leasingu, wobec braku wyznaczenia pozwanej dodatkowego terminu z zagrożeniem wypowiedzenia umowy. Sąd Okręgowy podniósł, że przedmiotowa umowa leasingu w dalszym ciągu wiąże strony i nie było podstaw do dokonania rozliczenia umowy leasingu w trybie § 15 OWU. Powódce natomiast służy roszczenie o zapłatę opłat leasingowych (z uwzględnieniem faktu, że przedmiot leasingu został jej zwrócony). O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na przyjęciu, iż powódce nie jest należna kwota wynikająca z rozliczenia umowy, która to umowa jednak była wypowiedziana, pojazd odstawiony i rozliczenie umowy było w pełni zasadne, a powódka poniosła realną i wymierną szkodę nie uzyskując zapłaty przewidzianych umową rat leasingowych, - naruszenie prawa procesowego, w tym zasady kontradyktoryjności postępowania poprzez działanie Sądu z urzędu i na korzyść strony pozwanej oraz art. 233 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów polegająca na uznaniu, iż wezwanie do zapłaty z dnia 6 lipca 2011 r. nie spełnia wymogów wskazanych w art.
k.c., - naruszenie art. 217 § 1 k.p.c. w zw. z art. 229 k.p.c. oraz art. 230 k.p.c. poprzez nieustalenie przyznanych przez stronę pozwaną faktów co do rozwiązania umowy, zwrotu pojazdu i rozliczenia umowy, w sytuacji gdy jedyną kwestionowaną przez pozwaną okolicznością wskazaną w sprzeciwie była wartość oddanego pojazdu i odliczone z tego tytułu uzyskane korzyści, - naruszenie art. 709 1 k.c. poprzez przyjęcie, iż finansującemu nie należy się wynagrodzenie za okres użytkowania przez korzystającego pojazdu, co najmniej od lipca 2011 r. do lutego 2013 r. Powołując się na powyższe zarzuty powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 77.730,94 zł oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania w instancji odwoławczej. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna. W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok Sadu Okręgowego odpowiada prawu i nie sposób przyjąć, iż przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego. W niniejszej sprawie kwestią bezsporną było, że strony wiązała umowa leasingu w rozumieniu art. 709 1 k.c. Pozwana nie kwestionowała również, iż była w zwłoce z zapłatą co najmniej jednej raty leasingowej. W tych okolicznościach należy zważyć, iż zgodnie z art.
w razie zwłoki korzystającego z zapłatą raty leasingowej finansującemu przysługuje uprawnienie do wypowiedzenia umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym, niemniej uprawnienie to uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek wymienionych w powyższym przepisie. Do przesłanek tych należy w pierwszej kolejności zwłoka korzystającego z zapłatą co najmniej jednej raty leasingowej, zaś kolejną stanowi wyznaczenie korzystającemu przez finansującego na piśmie odpowiedniego terminu dodatkowego do zapłaty zaległości z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu finansujący wypowie korzystającemu umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym. Trzecią przesłanką jest bezskuteczny upływ tego dodatkowego terminu. W razie spełnienia wszystkich wskazanych przesłanek, po stronie finansującego powstaje prawo wypowiedzenia umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia. W przedmiotowej sprawie nie było wątpliwości co do tego, że spełniona została przesłanka zwłoki w zapłacie rat leasingowych, brak jednak podstaw do przyjęcia że wystosowane przez powódkę wezwanie do zapłaty z dnia 6 lipca 2011 r. spełniło wymogi pisma wyznaczającego dodatkowy termin na spełnienie świadczenia zawarte w art.
Należy bowiem wskazać, iż ww. wezwanie nie zawierało zagrożenia wypowiedzeniem umowy w przypadku niedokonania płatności w wyznaczonym terminie. Leasingodawca poinformował korzystającego jedynie o możliwości umieszczenia jego danych w ogólnodostępnym Krajowym Rejestrze Długów Biura (...) S.A. W tym zresztą kontekście nie sposób podzielić argumentów apelującego, jakoby Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów polegająca na uznaniu, że wezwanie nie spełnia wymogów z art.
Należy bowiem zaznaczyć, iż Sąd Okręgowy dopuścił dowód z wezwania z dnia 06 lipca 2011 r. (k. 15-16) i w wezwaniu tym ponad wszelką wątpliwość nie zawarto zastrzeżenia o możliwości wypowiedzenia umowy leasingu w razie niedochowania terminu w nim wyznaczonego do zapłaty zaległych rat leasingowych. Powódka zresztą okoliczności tej nie kwestionowała nawet w apelacji, wyliczając co prawda okoliczności uprawniające ją do wypowiedzenia umowy leasingu, pomijając jednak kwestię zastrzeżenia rygoru wypowiedzenia w razie nieuregulowania zaległych płatności w wyznaczonym terminie. Niezależnie od powyższego powódka podnosiła, że Sąd Okręgowy uznając nieskuteczność wypowiedzenia umowy leasingu dopuścił się naruszenia art. 217 § 1 k.p.c. oraz 229 k.p.c. i 230 k.p.c., ponieważ fakt rozwiązania umowy ze względu na to, że został przyznany przez stronę pozwaną, należało uznać za udowodniony. Powyższy zarzut również nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art.
2 k.c. postanowienia umowy mniej korzystne dla korzystającego są nieważne. To zaś oznacza, że art.
k.c. jest przepisem o charakterze semiimperatywnym. W konsekwencji zaś postanowienia umowne regulujące tryb wypowiedzenia umowy leasingu w sposób mniej korzystny dla korzystające są nieważne (art. 58 § 1 k.c.). W powyższym kontekście należy stwierdzić, że art. 229 k.p.c., jak i art. 230 k.p.c. nie mogły być podstawą przyjęcia, iż doszło do skutecznego wypowiedzenia przez powódkę umowy leasingu. Po pierwsze bowiem zgodnie z poglądem zasadnie wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 marca 2013 r. III CSK 204/12, niepubl. przedmiotem przyznania, które jest oświadczeniem wiedzy mogą być fakty, a nie ich ocena prawna. Niezależnie więc od stanowiska pozwanej w niniejszym postępowaniu ocena prawna faktów powołanych przez strony należy do Sądu i Sąd pierwszej instancji dokonał trafnej oceny skuteczności dokonanego przez powódkę wypowiedzenia umowy leasingu. Po drugie, niezależnie od powyższego, należy zaznaczyć, iż pozwana w toku postępowania przed Sądem Okręgowym, na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. jednoznacznie podniosła, że w związku z brakiem wezwania do zapłaty z zagrożeniem rozwiązania umowy w przypadku braku zapłaty nie doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy (k. 122). Powyższe stanowisko pozwanej tym bardziej nie pozwalało na zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 229 k.p.c. i 230 k.p.c. W tym zresztą kontekście niezrozumiałym jest podnoszenie przez powódkę zarzutu naruszenia art. 217 § 1 k.p.c. zgodnie z którym strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej. Powódka nie wskazała na czym owe naruszenie miałoby w ogóle polegać. Powódka nie podała jakichkolwiek swoich twierdzeń lub dowodów, które mimo zgłoszenia ich we właściwym terminie nie zostałyby uwzględnione, a jedynie wówczas mogłoby w ocenie Sądu Apelacyjnego dojść do naruszenia powyższego przepisu. Po trzecie wreszcie wskazany w art.
wymóg pisemnego wyznaczenia dodatkowego terminu na zapłatę zaległych rat leasingowych wraz z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu tego terminu finansujący wypowie umowę ze skutkiem natychmiastowym stanowi konieczne minimum jakie powinno być zachowane pomiędzy stronami umowy leasingu w przypadku chęci skorzystania przez finansującego z ww. prawa. Brak takiego zagrożenia w treści oświadczenia finansującego powoduje, że nie ziści się przesłanka powstania prawa do wypowiedzenia umowy (por. komentarz do art.
Kodeksu cywilnego (w:) Kidyba A. (red.), Gawlik Z., Janiak A., Kopaczyńska-Pieczniak K., Kozieł G., Niezbecka E., Sokołowski T., Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX, 2014, teza 5), zaś wypowiedzenie dokonane mimo braku przynajmniej jednej przesłanki powstania prawa do wypowiedzenia jest czynnością sprzeczną z prawem, a więc jak już wyżej wskazywano jest czynnością prawną nieważną (art. 58 § 1 k.c.), co oznacza, że nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych. (ibidem). Dla powyższej oceny dokonanego wypowiedzenia umowy leasingu nie ma również znaczenia fakt, iż § 14 ust. 1 pkt 1 Ogólnych Warunków Umowy Finansowania Operacyjnego nie przewidywał konieczności zastrzeżenia w wezwaniu do zapłaty zaległej kwoty rygoru wypowiedzenia umowy. Trzeba bowiem zaznaczyć, iż pominięcie konieczności wskazania tego rygoru jest w ocenie Sądu Apelacyjnego odstąpieniem od trybu wypowiedzenia wskazanego w art.
na niekorzyść korzystającego , co zgodnie z art.
2 k.c. jest niedopuszczalne. Podobnie dla oceny skuteczności wypowiedzenia nie ma znaczenia fakt zwrotu przez pozwaną leasingowanego przedmiotu. Przede wszystkim należy bowiem zaznaczyć, iż zgodnie z umową załączoną do pozwu przez powódkę zwrot ten nastąpił po zakończeniu umownego okresu leasingu. Ponadto zaś czynność faktyczna zwrotu leasingowanego pojazdu nie ma zdolności konwalidowania nieważnej czynności prawnej, którą w przedmiotowym przypadku było dokonane z naruszeniem art.
wypowiedzenie umowy leasingu. Nie można wreszcie uznać, że Sąd Okręgowy dostrzegając nieważność dokonanego przez powódkę wypowiedzenia umowy leasingu naruszył zasadę kontradyktoryjności. Przede wszystkim należy przypomnieć, iż pozwana na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. na nieważność tę powołała się. Ponadto jednak sankcję nieważność Sąd zobowiązany jest uwzględniać z urzędu ( tak: M. Gutowski, Nieważność czynności prawnej, Warszawa 2008, s. 456, zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 października 1979 r., III CZP 68/79, OSNC 1980/4/67; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1984 r., III CRN 183/84, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 670/97, OSNC 1998/12/ 219; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2000 r., I PKN 503/99, OSNP 2001/12/ 411; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., II CK 374/05, BSN 2006/5/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2008 r., V CSK 283/06, niepubl.). Ostatecznie zatem słusznie Sąd Okręgowy wskazał na nieważność wypowiedzenia umowy leasingu wobec braku wyznaczenia pozwanej dodatkowego terminu z zagrożeniem wypowiedzenia umowy. Złożone bowiem przez powódkę wypowiedzenie umowy leasingu dokonane z naruszeniem art.
jako sprzeczne z ustawą jest nieważne (art. 58 § 1 k.c.). W konsekwencji, brak uprawnienia powodowej spółki do dokonania rozliczenia umowy leasingu w trybie § 15 OWU, którego uprzednim warunkiem jest w każdym przypadku wypowiedzenie umowy leasingu przed terminem. W tym miejscu należy jeszcze przypomnieć, iż powódka w apelacji konsekwentnie podnosiła, że podstawą prawną jej roszczenia jest § 15 ust. 1, ust. 4 i ust. 6 OWU oraz art. 709 15 k.c. Na podstawie art. 709 15 k.c. finansujący, w razie wypowiedzenia umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu. Przewidziana w art. 709 15 k.c. zapłata finansującemu przez korzystającego wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, ma na celu przywrócenie takiego stanu, w jakim finansujący znajdowałby się, gdyby korzystający należycie wykonał umowę leasingu i nie dał powodu do jej przedwczesnego zakończenia. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2012 r., I CSK 176/11, niepubl.) Zważywszy na powyższe nie sposób podzielić zarzutu powódki, iż Sąd Okręgowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że powódce nie jest należna kwota wynikająca z rozliczenia umowy. Niezależnie od tego, iż powyższy zarzut jest nieprawidłowo sformułowany, albowiem w rzeczywistości nie zarzuca błędu w ustaleniach faktycznych, ale w ocenie prawnej faktów ustalonych przez Sąd Okręgowy, należy wskazać iż w świetle argumentów przytoczonych przez Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny nie było możliwym uznanie, że powódce należy się objęta żądaniem pozwu kwota wynikająca z rozliczenia umowy leasingu, albowiem jak ustalono nie doszło do rozwiązania umowy leasingu przed upłynięciem okresu jej obowiązywania. Należy wskazać, że powyższy przepis, jako przepis normujący odpowiedzialność kontraktową korzystającego stanowi szczególną podstawę do dochodzenia przez finansującego roszczenia quasi-odszkodowawczego z tytułu przedwczesnego zakończenia umowy leasingu. Wystąpienie z ww. roszczeniem ma na celu dokonanie wzajemnego rozliczenia stron wypowiedzianej umowy leasingu. Nie obejmuje on natomiast swoim zakresem roszczeń z tytułu wynagrodzenia finansującego w postaci zapłaty zaległych rat leasingowych, których to finansujący może dochodzić na podstawie art. 709
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.