98 k.p.c. Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia zaskarżony został przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. .W apelacji z dnia 5 grudnia 2014r. pozwany organ rentowy zarzucając tak naruszenie przepisów prawa materialnego ( tj. art.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity Dz. U. z 2013r. ,poz. 1440 ze zm.) przez bezpodstawne uznanie wykazania przez wnioskodawcę wykonywania pracy w warunkach szczególnych przez okres co najmniej 15 lat ) jak i procesowego ( tu art.233 §1 k.p.c. przez wybiórczą ocenę dowodów prowadzącą do błędnego ustalenia o stałości i bezpośredniości wykonywanego przez wnioskodawcę nadzoru a także art.217 k.p.c. poprzez bezzasadne pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu organizacji i zarządzania przemysłem , wnosił o uchylenie zaskrzonego wyroku i przekazanie prawy od ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ,przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym jako części kosztów procesu. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący ,nie kwestionując już zajętego przez Sąd Okręgowy stanowiska co do zaistnienia faktyczno-prawnych podstaw do ponownego merytorycznego rozpoznania żądania wnioskodawcy przyznania prawa do emerytury, podkreślał wadliwość dokonanej przez ten Sąd oceny charakteru pracy odwołującego jako pracy w warunkach szczególnych zwracając uwagę na treść zupełnie pominiętych w ustaleniach Sądu I Instancji dowodów w postaci zakresów czynności jaki i notatki służbowej z dnia 27 stycznia 1984r. stanowiących o braku konieczności stałego przebywania wnioskodawcy przy dozorowanych przez niego stanowiskach pracy . W końcu apelujący zwracał też uwagę na nie wskazanie przez Sąd Okręgowy jakie to były stanowiska , czy wykonywana na nich praca była pracą w warunkach szczególnych , w końcu czy miało to miejsce na Wydziałach czy Oddziałach gdzie tego rodzaju prace były podstawowymi , przy właściwym ich przyporządkowaniu do odpowiednich pozycji Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8,poz.43 ze zm.). W odpowiedzi na apelację z dnia 19 grudnia 2014r. wnioskodawca B. K. wniósł o oddalenie środka zaskarżenia ZUS , przy zasądzeniu od organu rentowego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ,podkreślając prawidłowość ustaleń jak i oceny prawnej sprawy Sądu I instancji z przywołaniem bogatego orzecznictwa tak sądów powszechnych jak i Sądu Najwyższego w zakresie kwalifikowania pracy w dozorze jako pracy w warunkach szczególnych tu m. innymi wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2013r. III AUa 1756/12 i wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009r. II UK 31/09 . Równocześnie wnioskodawca zauważał ,że nie wniesienie przez pozwany organ rentowy przewidzianego w art.162 k.p.c. zastrzeżenia wobec oddalenia przez Sąd I instancji jego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu organizacji i zarządzania przemysłem , czyni zarzut naruszenia art.217 k.p.c. bezskutecznym. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w J. , zważył co następuje; Wniesiony przez pozwany organ rentowy środek odwoławczy skutkować musi wydaniem przez tut. Sąd orzeczenia kasatoryjnego . Zaskarżony bowiem wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2014 r. wydany został nie tylko – jak trafnie podnosi skarżący -z naruszeniem przepisu prawa procesowego dotyczącego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. przez pominięcie niektórych dowodów z dokumentów w szczególności zakresów czynności wnioskodawcy ,ale przede wszystkim sposób uzasadnienia tego wyroku w żaden sposób nie dozwala Sądowi Apelacyjnemu na dokonanie kontroli jego prawidłowości , co stanowi o naruszeniu art. 328 § 1 k.p.c. Pisemne motywy przyjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia nie zawierają bowiem praktycznie żadnych istotnych ustaleń do przesądzenia o kwalifikowanym charakterze zatrudnienia wnioskodawcy w spornym okresie jego zatrudnienia w Firmie (...) w D. , niezależnie od tego ,że podstawa prawna wyroku ograniczona została do przywołania przepisu prawa procesowego tj. art.
Oczywiście Sąd Apelacyjny ma świadomość , że w aktualnie obowiązującym modelu „apelacji pełnej „ posiada uprawnienia do naprawy różnego rodzaju uchybień Sądu I instancji ( por. postanowienie SN z dnia 4 października 2002 r., III CZP 62/02 (OSNC 2004/1/7) , niemniej jednak przy tego rodzaju uchybieniach Sądu Okręgowego w Rzeszowie , Sąd Apelacyjnym musiałby w istocie w zupełności wyręczyć Sąd I instancji z jego orzeczniczych obowiązków ,co dodatkowo prowadziłoby również do pozbawienia stron możliwości obrony swych praw w całym toku instancji ( o konieczności zaś uchylenia w takich razach zaskarżonego wyroku stanowi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2015r. V CSK 133/14 LEX nr 1628959). I tak już na wstępie zauważyć przyjdzie ,że wnioskodawca B. K. dochodząc swego uprawnienia do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych ,dowodzi wykonywania kwalifikowanego zatrudnienia z tytułu dozoru inżynieryjno-technicznego jaki miał sprawować na kilkunastu różnych stanowiskach pracy, począwszy od mistrza do kierownika wydziału głównego energetyka w Firmie (...) w D.. Ma to być więc praca przewidziana pod poz. 24 Działu XIV Wykazu A , stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) . Tym samym -zgodnie z ugruntowanym w tym przedmiocie orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. podsumowujący to zagadnienie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2013 r. I UK 184/13 Lex nr 1448473)- aby tego rodzaju dozór inżynieryjno-techniczny uznać za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2013r. ,poz. 1440 ze zm.) musi on odpowiadać łącznie następującym warunkom; 1/ musi być dozorem inżynieryjno-technicznym ,czyli specjalistycznym, 2/ musi być sprawowany na oddziałach i wydziałach w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w powołanym wyżej Wykazie A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. , czyli powinien być wykonywany bezpośrednio w określonym środowisku pracy, w którym istnieje narażenie na czynniki o znacznej szkodliwości dla zdrowia lub powodujące znaczny stopień uciążliwości pracy albo wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, 3/ powinien dotyczyć prac zgodnych z w/w Wykazem prac w szczególnych warunkach i wykonywanych bezpośrednio przez osoby, nad którymi sprawowany jest nadzór, 4/ musi być wykonywane stale ,czyli nie może mieć charakteru okazjonalnego ( tu też istotna kwestia stopnia tego dozoru –możliwości posługiwania się dozorem niższym), 5/ powinien być sprawowany w pełnym wymiarze czasu, jaki obowiązuje osobę nadzorującą na zajmowanym przez nią stanowisku. Przesądzenie więc tych wszystkich przesłanek w odniesieniu do B. K.,który w spornym okresie czasu zajmował kilkanaście różnych stanowisk pracy w dozorze wymagało precyzyjnych w tym kontekście ustaleń . Tymczasem pomimo zgromadzonego materiału dowodowego w postaci dowodów z dokumentów jak i dowodów osobowych z zeznań świadków i samego wnioskodawcy , jedyne ustalenia Sądu Okręgowego jakie posłużyły do przyjęcia kwalifikowanego charakteru zatrudnienia wnioskodawcy w całym spornym okresie jego pracy, ograniczyły się do stwierdzenia ,że „ rozbudowana sieć energetyczna zakładu zapewniała dostarczanie mediów niezbędnych do produkcji, w tym energii elektrycznej, gorącej wody ,pary technologicznej sprężonego powietrza „ co miało uzasadniać to ,że „ na każdym zajmowanych przez wnioskodawcę stanowisku ,praca była związana ze sprawowaniem dozoru inżynieryjno-technicznego na wydziałach i oddziałach na których jako podstawowe były wykonywane prace szczególnych warunkach” .W oczywisty sposób są to więc ustalenia daleko niewystarczające do przesądzenia o wyniku sporu, niezależnie od tego ,co już zasygnalizowano wyżej , że również ocena prawna sprawy ograniczona została do przywołanego w podstawie prawnej wyroku art.
(nie tylko więc Sąd I instancji nie dokonał koniecznego przyporządkowania pracy wnioskodawcy do prac wymienionych w Wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , ale też przyporządkowania tego nie odniósł do mających być przez niego nadzorowanych stanowisk pracy- co słusznie zarzuca apelacja ). W tym miejscu należy również podkreślić ,że praca w warunkach szczególnych to w istocie określona sytuacja faktyczna , a jej kwalifikacja prawna należy wyłącznie do sądu w oparciu o wszystkie zaoferowane przez strony ,czy też dopuszczone z urzędu przez sąd dowody, tak więc to nie biegły w tego rodzaju sprawach decyduje o kwalifikacji danej pracy do tej w warunkach szczególnych (por.wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2014 r. III UKS 196/13 Lex nr 1540140) . Tego rodzaju zaś dowód osobowy w omawianej kategorii spraw może być przeprowadzony jedynie wyjątkowo w sytuacji gdy wiadomości specjalnych wymagają kwestie związane z samym sposobem (metodą ) wykonywania określonej pracy. Ta uwaga jest zaś o tyle istotna, że jakkolwiek nie zwrócenie przez skarżącego uwagi przed Sądem I instancji na uchybienie mające polegać na oddaleniu jego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu organizacji i zarządzania przemysłem w trybie art. 162 k.p.c. czyni aktualnie bezskutecznym zarzut naruszenia art. 217 k.p.c. , to jednak nie pozbawia to sądu możliwość dopuszczenia z urzędu tego dowodu w dalszym procedowaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2014 r. II UK 365/13 Lex nr 1448330) . W ponownym więc postępowaniu Sąd Okręgowy w Rzeszowie ,mając na względzie wszystkie poczynione powyżej uwagi dotyczące tak zasad procedowania jak i przesłanek przesądzających o możliwości zakwalifikowania prac w nadzorze do pracy w warunkach szczególnych , winien w pierwszym rzędzie dokładnie przeanalizować zgromadzony już w sprawie materiał dowodowy , ze szczególnym uwzględniałem treści zarejestrowanych zeznań świadków i odwołującego, decydując w efekcie o tym , czy konieczne będzie ponowienie tych dowodów osobowych dla precyzyjnego ustalenia rodzaju i charakteru pracy wnioskodawcy w dozorze na każdym z kilkunastu zajmowanych przez niego stanowisk pracy , jak też rodzaju prac przez niego wówczas nadzorowanych. Czyniąc zaś tego rodzaju ustalenia nie można już w żadnym razie ,tak jak to uczynił aktualnie Sąd I instancji ,pomijać treści wszystkich dokumentów w tym m.in. wskazywanych przez skarżącego w apelacji zakresów czynności wnioskodawcy oraz notatki służbowej z dnia 27 stycznia 1984r. Wydaje się też , że już na dzień dzisiejszy można śmiało postawić tezę o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o akta spraw sądowych naprowadzanych przez świadków A. M.i L. W., które – według ich twierdzeń -dotyczyć miały przyznania prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych w sytuacji zajmowania przez nich podobnych rodzajowo do wnioskodawcy stanowisk pracy w tym samym zakładzie (na okoliczność ustalenia nie tylko treści zapadłych wyroków , ale też motywów jakimi się kierował sąd weryfikując negatywne decyzje ZUS w aspekcie możliwości pozyskania jeszcze dodatkowych, zgromadzonych w aktach tych spraw dowodów niezbędnych dla przesądzenia o wyniku przedmiotowej sprawy). Dopiero zaś tak zgromadzony pełny materiał dowodowy ( nie wykluczając oczywiście możliwości przeprowadzenia jeszcze innych dowodów ,czy to zawnioskowanych przez strony procesu czy też dopuszczonych przez sąd z urzędu ) pozwolić może na poczynienie przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie prawidłowych ustaleń , a w efekcie na właściwą ocenę prawną sprawy w kontekście przesłanek dochodzonego przez B. K.świadczenia emerytalnego, przewidzianych w art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z z Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za (tekst jednolity w Dz. U. 2013 r., poz.1440 ze zm.)i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.). Mając więc powyższe na uwadze i na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzeczono jak sentencji. Przyjęte z kolei rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej znajduje swoje uzasadnienie w art. 108 § 2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.