Sygn. akt III AUa 263/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Roman Skrzypek Sędziowie: SSA Barbara Gonera SSA Alicja Podczaska (spr.) Protokolant st. sekr. sądowy M. Piekiełek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 1 lutego 2013 r. sygn. akt III U 2032/12 o d d a l a apelację. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 października 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., powołując się na treść przepisu art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), odmówił wnioskodawcy M. W. przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania emerytury, gdyż nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy i nie udowodnił 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych. Na dzień 1 stycznia 1999 r. organ rentowy na podstawie dowodów dołączonych do wniosku przyjął za udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe łącznie w wymiarze 29 lat, 7 miesięcy i 21 dni, uznał nadto 4 lata, 6 miesięcy i 4 dni jako staż pracy w warunkach szczególnych. Od powyższej decyzji wnioskodawca M. W. wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w Przemyślu, domagając się jej zmiany i przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że posiada wymagany 25-letni staż pracy w tym 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych, rozwiązał stosunek pracy i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie przy uzasadnieniu , jak w spornej decyzji. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu p rozpoznaniu sprawy oddalił odwołanie. W pisemnym uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że już wcześniej M. W. ubiegał się o ustalenie prawa do spornego świadczenia emerytalnego. Decyzją z dnia 13 października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . W uzasadnieniu wskazano , że do dnia 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15 - letni okres pracy w szczególnych warunkach , wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy . Ponadto wnioskodawca nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą , na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed złożeniem wniosku o emeryturę . Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 13 dni ; składkowe - 29 lat, 7 miesięcy i 8 dni ; łącznie - 29 lat, 7 miesięcy i 21 dni , w . tym w szczególnych warunkach 1 rok i 9 miesięcy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca M. W. kwestionując nie zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia w : (...). w K. , na co przedłożył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 3 stycznia 2011 r. jak również w (...) w W. , gdzie pracował od 4 kwietnia 1977r. do 28 lutego 1981r., łącznie 3 lata , 10 miesięcy i 26 dni ; (...) w S. (...) w M. , gdzie pracował od 1 marca 1981 r. do 30 kwietnia 1991 r. , łącznie 10 lat i 2 miesiące . Wnioskodawca uzasadnił, że w Spółdzielni Kółek Rolniczych pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako elektromonter i elektromonter - konserwator . Praca jego polegała na obsłudze urządzeń elektroenergetycznych i obsłudze wózków akumulatorowych płyt ołowianych w akumulatorach . W (...) w S. (...) w M. , pracował w pełnym wymiarze czasu pracy , przy obsłudze urządzeń elektroenergetycznych w suszarni zboża , w hali produkcji pasz , chlewni oraz przy obsłudze wózków akumulatorowych (tj. opróżnianiu , oczyszczaniu płyt ołowianych i wymianie kwasu siarkowego w akumulatorach wózkowych ). Do jego obowiązków należała obsługa stacji trafo wysokiego napięcia zasilającej zakład pracy i znajdującej się na terenie zakładu pracy . Taką samą pracę wnioskodawca wykonywał w (...), która wyrokiem Sądu Rejonowego w Jarosławiu z dnia 24 marca 2011 r. sygn. IV P 14/11 została zaliczona do prac w szczególnych warunkach . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy w Przemyślu po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dn. 17 stycznia 2012 r. sygn. akt III U 1092/11 oddalił odwołanie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji zawarł wówczas ustalenia, które w jego ocenie uzasadniały przyjęcie, że wnioskodawca wykazał w toku postępowania odwoławczego, iż na dzień 1.01.1999 r. przepracował co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych. Brak natomiast możliwości ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku wynikała na dzień wyrokowania z kontynuowania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez powoda i treści art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, który warunkował ustalenie prawa do spornego świadczenia emerytalnego od rozwiązania stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt III AUa 202/12 oddalił apelację wnioskodawcy wniesioną od powołanego wyżej wyroku Sądu I instancji, wskazując w uzasadnieniu wyroku, iż na dzień wyrokowania przez Sąd I instancji oraz na dzień wydania spornej decyzji ZUS wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu, a więc nie spełnił ustawowej przesłanki z treści art. 184 ustawy emerytalno – rentowej do ustalenia prawa do spornego świadczenia emerytalnego. W związku z poczynionymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleniami dotyczącymi kwalifikacji okresów zatrudnienia wnioskodawcy do okresów pracy w warunkach szczególnych Sąd Apelacyjny wskazał (mając na uwadze to, że przedłożono kserokopię świadectwa pracy o rozwiązaniu przez wnioskodawcę umowy o pracę z dniem 31.01.2012 r.), iż kwalifikacja pracy wnioskodawcy na stanowiskach: elektromontera i elektryka w (...)”, elektromontera - konstruktora w SKR w W. , elektromontera, konserwatora, elektryka w(...) w S. –(...)w M., przyporządkowująca w/w stanowiska do stanowisk wymienionych w Wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. dział II „w energetyce – prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych” , jest dowolna i pozbawiona podstaw prawnych. Ponowny wniosek o emeryturę został rozpoznany przez organ rentowy decyzją odmowna z dn. 29 października 2012 r. stanowiącą przedmiot postępowania pierwszoinstancyjnego w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy w Przemyślu w dalszej części uzasadnienia wyroku z dnia 1 lutego 2013 r. wydanego w sprawie III U 2032/12, ustalił na podstawie dokumentów zalegających w aktach emerytalnych ZUS i dowodów przeprowadzonych w sprawie sygn. akt III U 1092/11 przebieg zatrudnienia wnioskodawcy: - w okresie od 23.04.1969 do 1.07.1975 pracował w (...)przy budowie elektrowni na stanowisku elektromontera. Budował stacje trafo. Remontował spawarki, naprawiał wózki akumulatorowe. Wykonywał pracę bezpośrednio przy stanowiskach spawania elektrycznego. W tym okresie nie korzystał z urlopu bezpłatnego, odbył natomiast zasadniczą służbę wojskową w okresie od dnia 27 stycznia 1972 r. do dnia 15 grudnia 1973 r., a od dnia 14 stycznia 1974 r. ponownie podjął pracę. - w okresie od 1975 r. do 1977 r. wnioskodawca pracował w (...) w J. jako elektromonter. Obsługiwał transformatory, wózki akumulatorowe, silniki. - od 4 kwietnia 1977 r. wnioskodawca pracował w SKR w W. jako elektromonter. Pracował przy naprawach - konserwacjach stacji trafo, przy wózkach akumulatorowych, przy obsłudze i remontach silników, naprawiał instalację elektryczną w chlewniach. Konserwował i remontował silniki elektryczne tam pracujące. Remontował wentylatory, zgarniacze, instalacje elektryczne, partacze. Wnioskodawca pracował jako elektromonter na suszarni i w mieszalni. Pracował też przy obsłudze wózków akumulatorowych, tzn. uzupełniał kwasy, czuwał, aby były one sprawne. W suszarni i chlewni naprawiał i nadzorował rozdzielnie prądu. Prowadził nadzór nad obsługą i eksploatacją akumulatorów samochodowych, traktorowych i wózków akumulatorowych oraz nadzór i obsługę instalacji elektrycznych w kurniku i tuczami. Wnioskodawca usuwał wszystkie awarie w urządzeniach elektrycznych, przeprowadzał konserwacje. Wnioskodawca obsługiwał SKR W. oraz Oddział w M.. Odział w M. został następnie przejęty przez (...) i wnioskodawca został tam przeniesiony. W tym zakładzie wnioskodawca pracował przy stacjach trafo. Miał on uprawnienia od elektrowni do przyłączania i obsługi zewnętrznych stacji trafo. Pracował również na suszarni i chlewni. W (...) wnioskodawca pozostawał zatrudniony do 30 kwietnia 1991 r. W wystawionym świadectwie pracy pracodawca określił zajmowane przez niego stanowiska jako: elektromonter – konserwator i elektryk. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd Okręgowy stwierdził, że dał wiarę dokumentom zalegającym w aktach emerytalnych ZUS oraz w aktach sygn. III U 1092/11, gdyż ich prawdziwość nie została przez strony zakwestionowana, zatem korzystają z domniemania wynikającego z art. 244 i 245 k.p.c. Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy odnośnie przebiegu jego zatrudnienia, nie podzielił jednak twierdzeń o przepracowaniu co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych, gdyż nie znalazło to potwierdzenia w pozostałym zebranym w sprawie materiale dowodowym. Przy czym Sąd wskazał, że ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, oparł się w dużej mierze na ustaleniach dokonanych już w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt III U 1092/11, o co wnosił sam wnioskodawca, gdyż ustalenia tam dokonane a dotyczące przebiegu i okresów zatrudnienia wnioskodawcy nie były przez strony kwestionowane. Spór dotyczył jedynie kwalifikacji pracy wnioskodawcy jako pracy w warunkach szczególnych. Oceniając pod tym kątem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd Okręgowy stwierdził, iż wnioskodawca M. W. wnosił o ustalenie, że w latach 1977-1998 r. pracował w warunkach szczególnych jako elektromonter. Niewątpliwie na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego podzielić należy stanowisko Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zawarte w wyroku z dnia 11.04.2012 r. sygn. III AUa 202/12 , iż tego okresu zatrudnienia za pracę w warunkach szczególnych uznać nie można, gdyż żaden z ówczesnych pracodawców wnioskodawcy nie zajmował się wytwarzaniem ani przesyłaniem energii elektrycznej i cieplnej, a stanowiska wnioskodawcy nie były stanowiskami pracy przy montażu, remoncie czy też eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Wskazać tutaj należy również na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. (II UK 21/10, Lex 619638) i z dnia 19 maja 2011 r. (III UK 174/10, Lex 901652), że wykaz A ma charakter stanowiskowo-branżowy i specyfika poszczególnych branż determinuje charakter świadczonych w nich prac i warunki w jakich są wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym. Sąd Okręgowy końcowo uznał, że decyzja organu rentowego była prawidłowa i zgodna z prawem, gdyż wnioskodawca nie spełniał warunku 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, koniecznego do przyznania dochodzonej emerytury. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano dodatkowo art. 477 14 § 1 k.p.c. W apelacji od wyroku Sądu I instancji wnioskodawca M. W. domagał się: zaliczenia pracy w warunkach szczególnych w zakładach:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.