Sygn. akt AmA 17/14 UZASADNIENIE W dniu 16 grudnia 2013 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzję, o nr (...), którą: I. na podstawie art. 10 w związku z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: uokik), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z urzędu, uznał za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy, praktykę polegającą na nadużywaniu przez Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o. o. w J. (dalej: (...), Spółka (...), Spółka) pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków - obejmującym teren J. - poprzez narzucanie nieuczciwych cen za dostawę wody o pogorszonej jakości, pochodzącej z ujęć: K. W. i L., warunkowo dopuszczonej do użytkowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J., z powodu nie spełniania przez nią wymagań higienicznych określonych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i nakazał jej zaniechanie; II. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 uokik nałożył na Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o. o. w J., karę pieniężną w wysokości 9.120,62 zł za naruszenie, o którym mowa w pkt I sentencji decyzji. W uzasadnieniu decyzji Prezes UOKiK podniósł, że w niniejszej sprawie Spółka (...), jako dostawca usług zaopatrzenia w wodę, zajmuje pozycję monopolisty naturalnego. Podpisując umowę, odbiorca aprobuje jej warunki, ustalone z góry, jednostronnie przez dominanta (umowa adhezyjna). W ocenie organu antymonopolowego, Spółka narzuca odbiorcom ceny nieuczciwe tzn. wygórowane w stosunku do cen, które mogłaby uzyskiwać w warunkach działalności na rynku konkurencyjnym. Prezes Urzędu ustalił, że Spółka (...) pobiera opłaty taryfowe nawet w przypadku dostarczania wody o pogorszonej jakości - w szczególności, woda dostarczana odbiorcom z ujęć (...) i (...) od 2004 r. jest jedynie warunkowo dopuszczona do spożycia przez inspektora sanitarnego w J.. Pomimo tego – jak ustalił organ - Spółka pobiera za nią opłatę w takiej samej wysokości, jak w przypadku wody pochodzącej z innych ujęć. W ocenie Prezesa Urzędu, długotrwałe dostarczanie wody o pogorszonej jakości powinno skutkować automatycznym obniżeniem jej ceny. Woda warunkowo dopuszczona do spożycia jest towarem niezgodnym z umową, dlatego odbiorca powinien płacić obniżoną należność z tytułu jej dostarczania. Zdaniem organu, działania Spółki (...) były sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdyż wykorzystując swój status monopolisty i mając świadomość, że dostarczana woda nie spełnia odpowiednich parametrów, Spółka przez lata pobierała za nią opłatę, jak za wodę dobrej jakości. ( decyzja, k. 4-11 ). Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 2 stycznia 2014 r. (data stempla pocztowego) wniosło (...), zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na niewłaściwej interpretacji regulacji art. 10 zw. z art. 9 ust.1 i 2 pkt. 1 uokik i przyjęcie, że Przedsiębiorstwo (...) Spółka z o.o. w J. dopuściło się praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na narzucaniu nieuczciwych cen za dostawę wody pochodzącej z ujęć K. W. i L. naruszającej zdaniem organu zakaz wynikający z art. 9 ust. 2 pkt. 1 uokik. Uzasadniając swoje stanowisko powód podniósł, m. in., że Spółka (...) posiada ważne pozwolenie na eksploatację i dostawę wody pochodzącej z ujęć (...) i (...). Zdaniem strony, woda dopuszczona do spożycia nawet warunkowo może być przez nią legalnie dystrybuowana, natomiast organ nie przedstawił żadnego argumentu na to, że woda ta jest pogorszonej jakości. Ponadto, według Spółki, trudno przyjąć, że narzuca ona ceny swoim odbiorcom, skoro wniosek taryfowy został pozytywnie zweryfikowany przez Prezydenta Miasta J.. Powód twierdzi, że nie może obniżyć cen, albowiem cena za dostarczoną wodę jest ceną obowiązującą za cały okres taryfowy i nie może być zmieniana, o czym stanowi zapis art. 24 ust. 10 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Określenie w taryfie innej ceny dla odbiorców zaopatrywanych z ujęć K. W. oraz L. wymagałoby utworzenia co najmniej jednej lub dwóch osobnych grup taryfowych. ( odwołanie, k. 12-16 ). W odpowiedzi na odwołanie z dnia 18 marca 2014 r. (data stempla pocztowego), podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, Prezes UOKiK wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odwołania pozwany podniósł dodatkowo, że organ antymonopolowy nie oceniał jakości wody, ale jej cenę w powiązaniu z jakością. Według Prezesa Urzędu, dostarczanie wody o parametrach jakościowych niezgodnych z przepisami prawa, świadczy jednoznacznie i bezdyskusyjnie o tym, że przedsiębiorca nie wywiązuje się z nałożonego na niego przez ustawę obowiązku dostarczenia wody należytej jakości. Z tego powodu nie może za taką wodę pobierać opłaty równej opłacie za wodę o należytej jakości. W związku z tym, zdaniem Prezesa, cena wody pobierana przez Spółkę (...) ma charakter nieuczciwy. ( odpowiedź na odwołanie, k. 30-31 akt admin .). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o. o. w J. wykonuje działalność gospodarczą, polegającą zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w oparciu o zezwolenie Prezydenta Miasta J., udzielone w decyzji z dnia 7 listopada 2002 r. W tym zakresie Spółka (...) świadczy usługi, m.in.: poboru, uzdatniania i dostarczania wody, odprowadzania i oczyszczanie ścieków, badań i analiz technicznych. W ww. decyzji Spółka została zobowiązana do zapewnienia wysokiej jakości usług oraz prowadzenia systematycznej kontroli jakości wody, a także przedkładania Prezydentowi Miasta J., wraz z rocznym sprawozdaniem finansowym, informacji o jakości usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Na terenie Jeleniej (...) jest jedynym przedsiębiorstwem, prowadzącym działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. dowód: okoliczności bezsporne;Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, k. 18-25; decyzja Prezydenta Miasta J. z 7.11.2002 r. nr (...), k. 60-64 akt admin. Woda dostarczana przez (...) odbiorcom z terenu J. pochodzi z czterech ujęć: - (...) (z którego wodę otrzymuje ok. 20.814 odbiorców), - (...) (ok. 11.760 odbiorców), - (...) (ok. 885 odbiorców), - (...) (ok. 464 odbiorców). Ujęcia te różnią się od siebie lokalizacją, sposobem ujmowania wody i wielkością produkcji. Ujęcie (...) i (...) to ujęcia górskie. Każde z ww. ujęć wody posiada aktualne pozwolenie wodno-prawne na pobieranie wód ze środowiska. dowód: pismo (...) z 20.12.2012 r. znak: (...), k. 6-8 akt admin. o sygn. (...) W decyzji z dnia 31 marca 2004 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. (dalej: (...)), nakazał (...) zapewnić do dnia 31 grudnia 2007 r. właściwą jakość wody pochodzącej z ujęcia (...), wobec stwierdzenia zaniżonej wartości pH: 6,30 i twardości: 14,6 mg/l. W kolejnych decyzjach (...) ustalał nowy termin wykonania ww. decyzji, a ostatecznie w decyzji z 1 grudnia 2010 r. wydłużył go do 31grudnia 2015 r. dowód: decyzja (...) z 31.03.2004 r. nr (...); decyzja (...) z 28.04.2008 r. nr (...); decyzja (...) z 1.12.2010 r. nr (...), k. 33-35 akt admin. o sygn. (...) W decyzji z dnia 27 lipca 2004 r. (...) nakazał (...) zapewnić do dnia 31 grudnia 2007 r. właściwą jakość wody pochodzącej z ujęcia (...), wobec stwierdzenia zaniżonej wartości pH: 5,1 i twardości: 22 mg/l. W kolejnych decyzjach (...) ustalał nowy termin wykonania ww. decyzji, ostatecznie ustalając go w decyzji z 1 grudnia 2010 r. na dzień 31grudnia 2015 r. dowód: decyzja (...) z 27.07.2004 r. nr (...); decyzja (...) z 28.04.2008 r. nr 670/08; decyzja (...) z 1.12.2010 r. nr (...), k. 36-38 akt admin. o sygn. (...) (...) świadczy usługi zaopatrzenia w wodę i odbioru ścieków w oparciu o umowy adhezyjne. W umowach zawieranych z mieszkańcami J., zaopatrywanymi z ujęć (...) i (...), zawarty jest zapis, iż przedsiębiorstwo zobowiązuje się do zapewnienia należytej jakości dostarczanej wody (§ 4 pkt 1 in fine). W § 13 zd. 1 umowy przewidziano natomiast, że odbiorca może domagać się od przedsiębiorstwa obniżenia należności za świadczone usługi w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz o ciśnieniu niższym od określonego warunkami technicznymi. dowód: przykładowe umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, k. 48-55 akt admin. W taryfach (...) dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obowiązujących w okresie od 1 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r. oraz w okresie od 1 marca 2013 r. do 28 lutego 2014 r., cena za wodę dla wszystkich odbiorców indywidualnych w J. była taka sama w ramach jednej grupy taryfowej: „gospodarstwa domowe”. dowód: Taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, k. 45-77 akt admin. o sygn. (...) W 2012 r., tj. roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, Spółka (...) osiągnęła przychód w wysokości 9.500.661,83 zł. dowód: zeznanie podatkowe (...), k. 8-14 akt admin. Sąd przyznał moc dowodową wszystkim zgromadzonym w sprawie dokumentom. Powyżej opisany stan faktyczny znajduje oparcie we wszystkich przeprowadzonych dowodach, które zostały przywołane przy ustalaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Stan faktyczny sprawy nie był sporny między stronami. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie podlegało oddaleniu jako bezzasadne. Powód nie kwestionował żadnej okoliczności ustalonej w toku postępowania antymonopolowego, a w szczególności nie podważał faktu posługiwania się jednakowymi cennikami za usługę dostarczania wody bez względu na ujęcie, z którego ona pochodziła, jak również okoliczności, że woda pochodząca z ujęć (...) i (...) jest warunkowo dopuszczona do użytkowania z uwagi na nieprawidłowe wartości pH i twardości tej wody. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 uokik, zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Przy czym nadużywanie tej pozycji polega w szczególności na bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych. Zdaniem Sądu Okręgowego, Prezes UOKiK prawidłowo zdefiniował w niniejszej sprawie rynek właściwy, zarówno w ujęciu produktowym, jak i geograficznym. Poza sporem jest, iż (...) świadczy usługi zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, które nie posiadają substytutów. Usługi te świadczone są odbiorcom z terenu J., co warunkuje zakres sieci wodno – kanalizacyjnej, poprzez którą doprowadzana jest woda i odprowadzane są ścieki. Jest to jedyna sieć wodno – kanalizacyjna na przedmiotowym terenie, a jej jedynym dysponentem jest Spółka (...). Powyższe, niesporne, okoliczności prowadzą do wniosku, że rynkiem właściwym w niniejszej sprawie jest lokalny rynek zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na obszarze J.. W ocenie Sądu, nie budzi także wątpliwości, iż na tym (...) Spółka (...) jest monopolistą naturalnym. Spółka nie spotyka się bowiem na nim z żadną konkurencją, a oferowane przez nią usługi nie posiadają bliskich substytutów. Tym samym, w świetle art. 4 pkt 10 uokik, niewątpliwie powód zajmuje na ww. rynku pozycję dominującą. Natura dostarczanych usług oraz względy techniczne decydują o tym, że w analizowanym przypadku konkurencja wielu przedsiębiorców jest w zasadzie niemożliwa albo niezmiernie utrudniona. Sąd w pełni podziela stanowisko pozwanego Prezesa UOKiK, co do tego, że w niniejszej sprawie powód dopuścił się nadużycia pozycji dominującej, poprzez narzucanie odbiorcom nieuczciwych cen. Stwierdzenie istnienia powyższej praktyki wymaga łącznego wykazania trzech ustawowych przesłanek, mianowicie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.