II Ca 179/15

(1)z udziałem M. J.

(1)o podział majątku wspólnego na skutek apelacji uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 29 maja 2014 roku, sygn. akt I Ns 337/10 postanawia: I. oddalić apelację; II. zasądzić od M. J.

(1)na rzecz E. J.

(1)kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Sygn. akt II Ca 179/15 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni E. J.

(1)wniosła o podział majątku wspólnego jej i uczestnika M. J.

(1). * Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim: I. stwierdził, iż w skład majątku wspólnego E. J.

(1)i M. J.

(1)wchodzi:

1. a)prawo własności nieruchomości położonej w M. przy ul. (...) , oznaczonej jako działka nr (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Radzyniu Podlaskim prowadzona jest księga wieczysta nr (...),
2. b)prawo własności ruchomości w postaci: 1. samochodu osobowego marki O. (...) o nr rej. (...), rok prod. (...), 2. garnków marki Z. (...) sztuki, 3. sprzętu gospodarstwa domowego: miksera marki Z., prodiża, maszynki elektrycznej do mielenia mięsa marki Z., piekarnika elektrycznego, 4. suszarki stojącej, rozkładanej, do bielizny, 5. pościeli: 4 kołder puchowych, 2 poduszek puchowych, 2 poduszek z anilany, 6. 2 poszew na kołdry lnianych i 2 poszew na kołdry bawełnianych, 7. pralki automatycznej marki B., 8. 3 kocy dużych, 6 sztuk obrusów na stół, 4 sztuk narzut na łóżko, 9. 4 krzeseł drewnianych, 2 foteli, 3 dywanów, 10. lodówko-zamrażarki marki (...), 11. zastawu obiadowego na 12 osób, szklanek z dzbankiem na 12 osób, sztućców ze stali nierdzewnej na 12 osób, 12. lodówko-zamrażarki marki S., 13. kuchni gazowej marki (...), model E., 14. 2 wersalek, 15. mebli kuchennych z płyty wiórowej, 16. mebli pokojowych z płyty wiórowej, 17. dwóch taboretów; II. dokonał podziału majątku wspólnego w ten sposób, że: A. przyznał na wyłączną własność uczestnikowi postępowania M. J.

(1):

1. a)prawo własności nieruchomości położonej w M. przy ul. (...), oznaczonej jako działka nr (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Radzyniu Podlaskim prowadzona jest księga wieczysta nr (...),
2. b)prawo własności ruchomości w postaci: 1. samochodu osobowego marki O. (...) o nr rej. (...), rok prod. (...), 2. kuchni gazowej marki (...), model E., 3. 2 wersalek, 4. mebli kuchennych z płyty wiórowej, 5. mebli pokojowych z płyty wiórowej, 6. dwóch taboretów, B. przyznał na wyłączną własność wnioskodawczyni E. J.

(1): a) prawo własności ruchomości w postaci:

1. garnków marki Z. (...) sztuk,
2. sprzętu gospodarstwa domowego: miksera marki Z., prodiża, maszynki elektrycznej do mielenia mięsa marki Z., piekarnika elektrycznego,
3. suszarki stojącej, rozkładanej, do bielizny,
4. pościeli: 4 kołder puchowych, 2 poduszek puchowych, 2 poduszek z anilany,
5. 2 poszew na kołdry lnianych i 2 poszew na kołdry bawełnianych,
6. pralki automatycznej marki B.,
7. 3 kocy dużych, 6 sztuk obrusów na stół, 4 sztuk narzut na łóżko,
8. 4 krzeseł drewnianych, 2 foteli, 3 dywanów,
9. lodówko-zamrażarki marki B. ,
10. zastawu obiadowego na 12 osób, szklanek z dzbankiem na 12 osób, sztućców ze stali nierdzewnej na 12 osób,
11. lodówko-zamrażarki marki S., III. zasądził tytułem spłaty od uczestnika postępowania M. J.

(1)na rzecz wnioskodawczyni E. J.

(1)kwotę 179.475 zł, płatną w 3 ratach po 45.000 zł każda i w jednej racie w kwocie 44.475 zł, z których pierwsza płatna jest w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, zaś każda następna rata płatna jest po upływie 6 miesięcy od terminu płatności poprzedniej, z zastrzeżeniem odsetek ustawowych w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat; IV. nakazał ściągnąć od wnioskodawczyni E. J.

(1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim kwotę 2.220 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa; V. nakazał ściągnąć od uczestnika postępowania M. J.

(1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim kwotę 2.295 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa; VI. w pozostałej części obciążył każdego z uczestników kosztami postępowania związanymi z jego udziałem w sprawie. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 12 lipca 1988 roku wnioskodawczyni E. J.

(1)zawarła związek małżeński z uczestnikiem M. J.

(1). Małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 19 listopada 2009 roku, sygn. akt III C 3754/08, który uprawomocnił się w dniu 11 grudnia 2009 roku. Po zawarciu małżeństwa wnioskodawczyni i uczestnik zamieszkali u rodziców wnioskodawczyni. Mieszkali tam przez okres około 2 lat. Przed zawarciem małżeństwa M. J.

(1)otrzymał od rodziców umową darowizny nieruchomość rolną położoną w T., gmina M., oznaczoną jako działki o numerach (...) oraz nieruchomość położoną w M. przy ul. (...) oznaczoną jako działka nr (...). Na działce nr (...) przy ul. (...) wnioskodawczyni i uczestnik wybudowali dom drewniany, do którego przeprowadzili się po około dwóch latach budowy. Wartość tego nakładu na nieruchomość stanowiącą majątek odrębny uczestnika postępowania M. J.

(1)wynosi 33.000 zł. Po zamieszkaniu w drewnianym domu wnioskodawczyni i uczestnik postanowili wybudować na działce dom murowany. Prace nad budową domu zaczęły się około 1991 roku. Prace związane z budową trwały kilka lat i do czasu separacji faktycznej wnioskodawczyni i uczestnika budynek murowany nie został wykończony. Do chwili rozwiązania związku małżeńskiego znajdował się on w stanie surowym zamkniętym, bez instalacji. Budowany był on systemem gospodarczym. W pracach związanych z budową pomagali ojcowie wnioskodawczyni i uczestnika postępowania. Rodzice uczestnika postępowania pomagali małżonkom finansowo przy budowie domu, przekazując część materiałów budowlanych na budowę domu. Wartość nakładu w postaci wybudowania budynku mieszkalnego w stanie surowym zamkniętym, bez instalacji, wynosi 314.100 zł. Wnioskodawczyni E. J.

(1)na początku małżeństwa pracowała w sklepie (...) jako ekspedientka. Uczestnik M. J.

(1)zajmował się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Około 1996 roku wnioskodawczyni rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na handlu obwoźnym artykułami spożywczymi. W tym celu wnioskodawczyni i uczestnik postępowania nabyli samochód dostawczy izoterma L. oraz przyczepę izotermiczną marki N. (...). Wnioskodawczyni w 2002 roku otrzymała rentę ze względu na stan zdrowia i zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej. W tym czasie uczestnik M. J.

(1)rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu tartaku obwoźnego do cięcia drewna. Wnioskodawczyni E. J.

(1)otrzymywaną rentę gromadziła na rachunku bankowym w (...) Banku (...) Spółce Akcyjnej Oddział w M.. W dniu 22 grudnia 2008 roku wnioskodawczyni wypłaciła z tego rachunku zgromadzone pieniądze w wysokości 38.200 zł. Umową darowizny z dnia 2 sierpnia 1991 roku wnioskodawczyni i uczestnik otrzymali prawo własności nieruchomości położonej w M. oznaczonej jako działka nr (...) o powierzchni 0,0322 ha, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim prowadzi księgę wieczystą nr (...). Wartość tej nieruchomości wynosi 30.000 zł. W trakcie trwania małżeństwa wnioskodawczyni E. J.

(1)oraz uczestnik M. J.

(1)nabyli prawo własności ruchomości w postaci: samochodu osobowego marki O. (...) o nr rej. (...), rok prod. (...), 4 sztuk garnków marki Z., sprzętu gospodarstwa domowego: miksera marki Z., prodiża, maszynki elektrycznej do mielenia mięsa marki Z., piekarnika elektrycznego, suszarki stojącej, rozkładanej, do bielizny, pościeli: 4 kołder puchowych, 2 poduszek puchowych, 2 poduszek z anilany, 2 poszew na kołdry lnianych i 2 poszew na kołdry bawełnianych, pralki automatycznej marki B., 3 kocy dużych, 6 sztuk obrusów na stół, 4 sztuk narzut na łóżko, 4 krzeseł drewnianych, 2 foteli, 3 dywanów, lodówko-zamrażarki marki B., zastawu obiadowego na 12 osób, szklanek z dzbankiem na 12 osób, sztućców ze stali nierdzewnej na 12 osób, lodówko-zamrażarki marki S., kuchni gazowej marki (...), model E., 2 wersalek, mebli kuchennych z płyty wiórowej, mebli pokojowych z płyty wiórowej, dwóch taboretów. W chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej uczestnik postępowania posiadał ruchomości w postaci samochodu osobowego marki O. (...) o nr rej. (...), kuchni gazowej marki (...), model E., 2 wersalek, mebli kuchennych z płyty wiórowej, mebli pokojowych z płyty wiórowej i dwóch taboretów. Wnioskodawczyni E. J.

(1)wyprowadzając się od uczestnika postępowania zabrała ze sobą ruchomości w postaci: 4 sztuk garnków marki Z., sprzętu gospodarstwa domowego: miksera marki Z., prodiża, maszynki elektrycznej do mielenia mięsa marki Z., piekarnika elektrycznego, suszarki stojącej, rozkładanej, do bielizny, pościeli: 4 kołder puchowych, 2 poduszek puchowych, 2 poduszek z anilany, 2 poszew na kołdry lnianych i 2 poszew na kołdry bawełnianych, pralki automatycznej marki B., 3 kocy dużych, 6 sztuk obrusów na stół, 4 sztuk narzut na łóżko, 4 krzeseł drewnianych, 2 foteli, 3 dywanów, lodówko-zamrażarki marki B., zastawu obiadowego na 12 osób, szklanek z dzbankiem na 12 osób, sztućców ze stali nierdzewnej na 12 osób, lodówko-zamrażarki marki S.. Ponadto wnioskodawczyni i uczestnik postępowania w trakcie trwania małżeństwa byli właścicielami ruchomości w postaci: tartaku obwoźnego do cięcia drewna, samochodu dostawczego izoterma L., przyczepy izotermicznej marki N. (...), lady chłodniczej/zamrażarki, zamrażarki skrzyniowej, lodówko-zamrażarki, samochodu osobowego marki P. (...), rok prod. (...) i udziału 1/2 części we własności samochodu osobowego marki O. (...), rok prod. (...). Ruchomości w postaci samochodów osobowych zostały zabrane i zbyte przez wnioskodawczynię, zaś pozostałe ruchomości zostały zbyte przez uczestnika postępowania M. J.

(1). Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dowodów ustalił powyższy stan faktyczny. Sąd Rejonowy obdarzył wiarą dowody z dokumentów, gdyż ich autentyczności i rzetelności nie kwestionował żaden z uczestników postępowania. Sąd pierwszej instancji obdarzył wiarą dowód z opinii biegłego z zakresu szacunku ruchomości i nieruchomości J. (...), uznając ją za rzetelną i wyczerpującą. Sąd Rejonowy dał wiarę zeznaniom świadków H. M. (k. 73v-74), Z. M. (k. 74), K. I. (k. 74v), G. S. (k. 74v), E. J.

(2)(k. 82) i R. S. (k. 83), natomiast nie dał wiary zeznaniom świadków J. W. (k. 82v-83) i D. W. (k. 291-291v) w tej części, w której dotyczyły pomocy udzielonej uczestnikowi M. J.

(1). W ocenie Sądu Rejonowego nie jest wiarygodne aby rolnicy w latach dziewięćdziesiątych XX wieku udzielali uczestnikowi pomocy finansowej w rozmiarach pozwalających na wybudowanie domu. Jest powszechnie wiadome, że w tamtym okresie w rolnictwie istniały problemy finansowe. Także później rodzice uczestnika postępowania nie mogli zgromadzić takich środków finansowych z pracy w okrojonym gospodarstwie rolnym, gdyż jego znaczna część została darowana dzieciom, a matka uczestnika otrzymywała tylko świadczenie emerytalno-rentowe z KRUS. Także zeznania świadków H. P. (k. 200-201), M. J.

(2)(k. 290-290v), S. M. (k. 291v-292) i A. W. (k. 487v-488) nie zasługują na wiarę w takiej samej części, gdyż opierają się one jedynie na twierdzeniach zasłyszanych od uczestnika, a poczynione osobiście przez świadków obserwacje były sporadyczne. Sąd Rejonowy nie dał wiary zeznaniom świadka K. J. (k. 302v-303) w tej części, w jakiej dotyczą one zakupu przez niego samochodu O. (...), gdyż są one sprzeczne z dokumentem z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w B. stwierdzającym, iż współwłaścicielem tej ruchomości jest również wnioskodawczyni E. J.

(1). Oceniając ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy wskazał, że bezsporne jest, że w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość stanowiąca działkę nr (...). Do majątku wspólnego Sąd Rejonowy zaliczył również nakłady na nieruchomość położoną w M., oznaczoną jako działka nr (...), stanowiącą własność uczestnika M. J.

(1)w postaci drewnianego budynku mieszkalnego oraz murowanego budynku mieszkalnego. Zostały one poczynione w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej wnioskodawczyni i uczestnika. Sporny był udział obu stron w powstaniu tych nakładów. Zgodnie z art. 43 § 1 k.r.io. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku (art. 43 § 2 zd.1 k.r.io.). W ocenie Sądu Rejonowego udziały wnioskodawczyni i uczestnika w majątku wspólnym są równe. Wprawdzie uczestnik M. J.

(1)podnosił, iż tylko on pracował przy budowie domów, tylko jego rodzice pomagali i tylko jemu ta pomoc była świadczona, jednakże twierdzeniom tym Sąd Rejonowy nie dał wiary. Niewątpliwie w tym czasie wnioskodawczyni nie pracowała na budowie na równi z mężczyznami, ale zajmowała się rodziną. Jak wynika z zeznań świadków H. M., Z. M., G. S. przy pracach budowlanych pomagały rodziny obu stron postępowania. Uczestnik M. J.

(1)nie udowodnił, iż pomoc była świadczona tylko jemu a nie obydwojgu małżonkom oraz nie wykazał, iż posiadał materiały budowlane pozwalające na wybudowanie domu w całości lub określonej części. Świadek R. S. zeznał, że ojciec uczestnika postępowania kupował materiały budowlane, jednak nie był w stanie wskazać, w jakim stopniu wystarczyły one do budowy domu. Sąd Rejonowy nie uwzględnił również żądań wnioskodawczyni E. J.

(1)przyznania jej większego udziału w majątku wspólnym z uwagi na skazanie uczestnika za przestępstwo popełnione przeciwko rodzinie. Okoliczność popełnienia przez uczestnika M. J.

(1)przestępstwa przeciwko rodzinie nie oznacza automatycznie, że nie przyczyniał się on do powstania majątku wspólnego, a w niniejszej sprawie nie można uznać, iż uczestnik postępowania przyczyniał się w mniejszym stopniu niż wnioskodawczyni do powstania majątku wspólnego. Oceniając wysokość nakładów na wybudowanie obu domów według stanu na datę ustania wspólności ustawowej Sąd Rejonowy nie uwzględnił wykonania instalacji w budynku murowanym, uznając, że brak jest dowodów na ich wykonanie w tamtym czasie. W konsekwencji Sąd Rejonowy przyjął wartość nakładu polegającego na budowie drewnianego budynku mieszkalnego na kwotę 33.000 zł, a wartość nakładu polegającego na budowie murowanego budynku mieszkalnego na kwotę 314.100 zł. Zaliczenie większości zgłoszonych ruchomości do majątku wspólnego nie było sporne. Sąd Rejonowy dał przy tym wiarę zeznaniom uczestnika w części dotyczącej ruchomości, jakie zabrała wnioskodawczyni wyprowadzając się ze wspólnego domu. Wnioskodawczyni przyznała też, że wypłaciła z rachunku prowadzonego na jej imię i nazwisko kwotę 38.200 zł. Sąd Rejonowy uznał również, że w skład majątku wspólnego wchodziły: tartak obwoźny do cięcia drewna i udział 1/2 części w samochodzie osobowym O. (...), rok prod. (...). Sąd Rejonowy nie dał wiary twierdzeniom uczestnika, że tartak stanowił własność jego rodziców, uznając je za gołosłowne i nie poparte innymi dowodami. Z uwagi na brak możliwości zweryfikowania stanu technicznego tartaku Sąd Rejonowy przyjął jego najniższą oszacowaną wartość – 10.000 zł. Z kolei ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Starostwa Powiatowego w B. Wydziału Komunikacji Oddziału (...) w M. (...) (k. 285) wynika, iż w chwili ustania wspólności ustawowej małżeńskiej wnioskodawczyni była współwłaścicielką samochodu O. (...). Sąd Rejonowy nie dał wiary zeznaniom uczestnika M. J.

(1)w tej części, w której dotyczą zabrania przez wnioskodawczynię środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku w (...) oraz zabrania euro w gotówce. Brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, iż wnioskodawczyni miała środki finansowe w postaci euro. Z kolei z pisma (...) Bank S. A. w W. (k. 155, 196-197) wynika, że wnioskodawczyni nie zgromadziła na rachunku w (...) żadnych środków pieniężnych. W ocenie Sądu Rejonowego w skład majątku wspólnego nie wchodzą ciągnik rolniczy (...)oraz sprzęt rolniczy: glebogryzarka, pługi, brony, opryskiwacz, wóz konny, gdyż zostały one darowane uczestnikowi razem z gospodarstwem rolnym przed zawarciem małżeństwa. Sąd Rejonowy nie uwzględnił w podziale majątku wspólnego ciągnika „samoróbki” oraz agregatu prądotwórczego, stodoły z bali, desek sosnowych i dębowych, grzejników aluminiowych, regału pokojowego, ostrzałki do piły z uwagi na brak możliwości dostatecznego określenia właściwości tych rzeczy i ich wyceny. Sąd Rejonowy nie zaliczył do składników majątku wspólnego samochodu osobowego marki S. (...), gdyż uczestnik nie udowodnił, iż został on nabyty przez wnioskodawczynię w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej. W skład majątku wspólnego nie wchodzi również samochód osobowy V. (...), gdyż pojazd ten został zbyty przed ustaniem wspólności ustawowej małżeńskiej. Łączna wartość nieruchomości, nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika, ruchomości oraz zabranych przez wnioskodawczynię oszczędności wynosi 448.190 zł. Udział każdego z byłych małżonków w majątku wspólnym wynosi 224.095 zł. Sąd Rejonowy przyznał wnioskodawczyni E. J.

(1)zabrane przez nią ruchomości oraz zaliczył na wartość jej udziału wartość samochodu osobowego marki P. (...) i udziału w samochodzie osobowym marki O. (...), co dało łącznie kwotę 6.420 zł. Wraz z wypłaconymi przez wnioskodawczynię oszczędnościami daje to kwotę 44.620 zł. Pozostałe ruchomości znajdują się lub znajdowały się we władaniu uczestnika M. J.

(1). Sąd Rejonowy przyznał uczestnikowi również prawo własności nieruchomości – działki nr (...). Wraz z nakładami poczynionymi z majątku wspólnego wartość przyznanych uczestnikowi postępowania M. J.

(1)rzeczy znajdujących się w jego władaniu albo przez niego zbytych po ustaniu wspólności wynosi 403.570 zł. Wartość ta jest o 179.475 zł większa od należnego uczestnikowi udziału. Sąd Rejonowy zasądził tę kwotę tytułem dopłaty od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni, przy czym kwotę tę rozłożył na 3 raty po 45.000 zł każda i jedną ratę w wysokości 44.475 zł, z których pierwsza płatna jest w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, zaś każda następna rata płatna jest po upływie 6 miesięcy od terminu płatności poprzedniej, z zastrzeżeniem odsetek ustawowych w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat. W ocenie Sądu Rejonowego taki sposób płatności umożliwi uczestnikowi zebranie odpowiednich środków finansowych i nie narazi go na nadmierne obciążenie, zaś dla wnioskodawczyni będzie to realny dopływ pieniędzy. Należy zauważyć, iż uczestnik przez okres trwania postępowania korzystał z nakładów poczynionych na jego nieruchomość. Na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy orzekł o kosztach postępowania, które w niniejszej sprawie obejmują opłatę od wniosku w kwocie 1.000 zł oraz koszty opinii biegłego z zakresu szacunku ruchomości i nieruchomości J. (...) w kwocie 3.640 zł. Sąd Rejonowy obciążył uczestników tymi kosztami po połowie, a ponieważ wnioskodawczyni E. J.

(1)uiściła na poczet opłaty od wniosku kwotę 100 zł, nakazał ściągnąć od niej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim kwotę 2.220 zł. Uczestnik postępowania M. J.

(1)uiścił zaliczkę w kwocie 25 zł, toteż Sąd Rejonowy nakazał ściągnąć od niego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim kwotę 2.295 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa. W pozostałej części Sąd Rejonowy obciążył każdego z uczestników kosztami postępowania związanymi z jego udziałem w sprawie. * Apelację od tego postanowienia wniósł uczestnik M. J.

(1), zaskarżając postanowienie Sądu Rejonowego w części, a mianowicie:

1. w pkt I. w części, w której Sąd Rejonowy nie orzekł, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzi kwota 38.200 zł wypłacona przez wnioskodawczynię z rachunku prowadzonego na jej nazwisko,
2. w pkt III, w części zasądzającej od uczestnika M. J.

(1)na wnioskodawczyni E. J.

(1)kwotę przekraczającą wartość ustalonego w pkt I. postanowienia majątku wspólnego stron,

1. w pkt IV. i w pkt V. w całości. Uczestnik zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:
2. obrazę art. 212 § l i § 3 k.c. wynikającą z zasądzenia od uczestnika M. J.

(1)tytułem dopłaty kwoty 179.475 zł w sytuacji, gdy zgodnie z treścią tego przepisu tytułem dopłaty winna być zasądzona jedynie kwota wynikająca ze składu majątku wspólnego stron ustalonego w pkt I. postanowienia,

1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego materiału dowodowego wynikającą z pominięcia w pkt I. orzeczenia kwoty 38.200 zł, pobranej przez wnioskodawczynię z rachunku prowadzonego na jej imię i nazwisko,
2. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść postanowienia, a mianowicie art. 321 § l k.p.c., wynikającą z zasądzenia od uczestnika M. J.

(1)na rzecz wnioskodawczyni E. J.

(1)kwoty 179.475 zł w sytuacji, gdy wnioskodawczyni (str. 4 protokołu rozprawy z dnia 15 maja 2014 roku) i jej pełnomocnik (str. 8 protokołu rozprawy z dnia 15 maja 2014 roku) wnosili o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty 145.000 zł. Uczestnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez:

1. a)ustalenie w pkt I. postanowienia, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzi również kwota 38.200 zł pobrana przez wnioskodawczynię z rachunku prowadzonego na jej imię i nazwisko,
2. b)zasądzenie w pkt III. postanowienia od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwoty 4.750 zł dopłaty pieniężnej tytułem wyrównania udziałów stron w majątku wspólnym,
3. c)zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kosztów postępowania za obie instancje według norm obowiązujących. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestnika nie jest zasadna. Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia faktyczne za własne. Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował również w sprawie przepisy dotyczące podziału majątku wspólnego, aczkolwiek należy zwrócić Sądowi Rejonowemu uwagę, że poza art. 43 k.r.io. nie przywołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia żadnych innych przepisów prawa materialnego i procesowego mających zastosowanie do podziału majątku wspólnego. Na podstawie odesłania zawartego w art. 46 k.r.io. i w art. 567 § 3 k.p.c. do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku (art. 1035 k.c. i nast. oraz art. 680 k.p.c. – art. 689 k.p.c.), zaś w oparciu o kolejne odesłania z art. 1035 k.c. i art. 688 k.p.c. odpowiednie zastosowanie mają również przepisy o zniesieniu współwłasności (art. 211 k.c. i nast. oraz art. 617 k.p.c. – art. 625 k.p.c.). W sprawie o podział majątku wspólnego między byłymi małżonkami sąd z urzędu, na podstawie art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c., ustala skład i wartość majątku wspólnego byłych małżonków. Z dniem 20 stycznia 2005 roku doszło do zmiany przepisów k.r.io. o małżeńskich stosunkach majątkowych. Stosownie jednak do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 roku, Nr 162, poz. 1691) jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe małżonków podlegały wspólności ustawowej, składniki majątków istniejące w tym dniu zalicza się do majątku wspólnego albo do majątków osobistych. Z tego względu zastosowanie do majątku wspólnego uczestników mają przepisy k.r.io. w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 stycznia 2005 roku. Zgodnie z art. 31 k.r.io. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa), obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności: pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków. Sąd ustala skład majątku wspólnego według stanu z chwili ustania wspólności małżeńskiej, zaś jego wartość według cen z chwili dokonywania podziału. Rozliczeniu podlega całość stosunków majątkowych między małżonkami według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej, natomiast podziałowi podlega stan czynny masy majątkowej w chwili dokonywania podziału. Przy jego dokonywaniu nie uwzględnia się tych wspólnych składników majątkowych, które w czasie trwania wspólności ustawowej lub po jej ustaniu zostały zużyte zgodnie z prawem, natomiast uwzględnia się, ale tylko w ramach rozliczeń, tj. rachunkowo, składniki majątkowe, które zostały bezprawnie zbyte, zniszczone, zużyte lub roztrwonione przez jedno z małżonków. W tym wypadku, przy podziale majątku wspólnego ich wartość podlega zaliczeniu na poczet udziału przypadającego drugiemu małżonkowi Podział majątku wspólnego obejmuje w zasadzie jedynie aktywa, nie rozciąga się natomiast na pasywa. Zgodnie z treścią art. 43 § 1 k.r.io. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku (§ 2). Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Uznając tego rodzaju żądanie za nieuzasadnione sąd pierwszej instancji powinien oddalić zgłoszony w postępowaniu wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym i nie jest wystarczające odniesienie się do tego zagadnienia w uzasadnieniu orzeczenia. Jeżeli nie daje się przeprowadzić podziału fizycznego w taki sposób, żeby wartościowo odpowiadał on udziałom małżonków, wynikłe z tego tytułu różnice wyrównuje się przez dopłaty pieniężne (art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c., art. 623 k.p.c. i art. 212 § 1 k.c.). Zgodnie z art. 212 § 3 k.c. w przypadku ustalenia dopłat sąd oznacza termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek. Przepis art. 212 § 3 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 46 k.r.io. pozwala na rozłożenie dopłaty na raty na okres do dziesięciu lat. W myśl art. 567 § 1 k.p.c. w postępowaniu o podział majątku Sąd Rejonowy rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi. Podstawę materialnoprawną roszczenia w przedmiocie rozliczenia wydatków i nakładów stanowi art. 45 § 1 k.r.io., zgodnie z którym każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty. Może także żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. W świetle przedstawionych wyżej unormowań zarzuty apelacji należy ocenić jako niezasadne. Skoro Sąd Rejonowy ustalił, że określone przedmioty należące do majątku wspólnego (środki pieniężne pobrane przez wnioskodawczynię w kwocie 38.200 zł oraz ruchomości w postaci: tartaku obwoźnego do cięcia drewna, samochodu dostawczego izoterma L., przyczepy izotermicznej marki N. (...), lady chłodniczej/zamrażarki, zamrażarki skrzyniowej, lodówko-zamrażarki, samochodu osobowego marki P. (...) i udziału 1/2 części we własności samochodu osobowego marki O. (...)) w chwili podziału majątku wspólnego nie istnieją (gdyż zostały bezprawnie zużyte – w przypadku pieniędzy bądź zbyte – w przypadku ruchomości), nie mógł zaliczyć ich do składników majątku wspólnego, a tylko rozliczył je rachunkowo. W szczególności Sąd Rejonowy uwzględnił rachunkowo kwotę 38.200 zł zaliczając ją na udział wnioskodawczyni, a zatem należna od uczestnika dopłata uwzględnia fakt, że wnioskodawczyni bezprawnie pobrała całą tę kwotę, która wprawdzie pochodziła z jej dochodów, ale należała do majątku wspólnego. Błędnie też skarżący wywodzi, że wysokość dopłaty powinna zostać ustalona tylko na podstawie wartości składników majątku wspólnego wymienionych w punkcie I. zaskarżonego postanowienia, skoro jednocześnie zawierała ona w sobie rozliczenie wartości przedmiotów bezprawnie zbytych bądź zużytych przez małżonków po ustaniu wspólności ustawowej, które należały do majątku wspólnego, ale obecnie już nie istnieją, a zatem nie mogą być przedmiotem podziału wprost (nie mogą zostać przyznane jednemu z małżonków). Jednocześnie orzekając o dopłacie Sąd Rejonowy uwzględnił w jej kwocie również ustaloną kwotę nakładów z majątku wspólnego uczestników postępowania na majątek osobisty M. J.

(1)w postaci dwóch domów: drewnianego i murowanego, wybudowanych na jego nieruchomości. Wprawdzie co do zasady rozstrzygnięcie o nakładach powinno zostać zamieszczone osobno w sentencji postanowienia, jednakże łączne rozliczenie tych nakładów z dopłatą należną z podziału majątku wspólnego nie rzutuje na prawidłowość wyliczenia ostatecznej kwoty należnej wnioskodawczyni od uczestnika. Wyliczenia rachunkowe Sądu Rejonowego w tym przedmiocie, oparte na opinii biegłego R. Z. co do wartości ruchomości, nieruchomości i nakładów, są prawidłowe. Nietrafnie skarżący też wywodzi, że Sąd pierwszej instancji nie powinien zasądzać tytułem dopłaty (z rozliczeniem nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty) kwoty wyższej niż wskazywana przez wnioskodawczynię i jej pełnomocnika. Skoro bowiem Sąd Rejonowy z urzędu ustala skład i wartość majątku wspólnego podlegającego podziałowi, w braku ugody bądź zgodnego wniosku uczestników postępowania zobowiązany jest do dokonania podziału majątku wspólnego zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym do zasądzenia dopłaty wynikającej z prawidłowego rozliczenia wartości składników majątku wspólnego, niezależnie od tego, jakie wartości wskazywali uczestnicy postępowania. Podobnie, w przypadku nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty, zgodnie z art. 45 § 1 k.r.io. sąd ma obowiązek z urzędu i niezależnie od inicjatywy stron ustalić wartość tych nakładów. Jest to sytuacja jakościowo odmienna od nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, gdyż o tym drugim roszczeniu sąd orzeka wyłącznie na wniosek i w granicach zgłoszonego żądania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2008 roku, sygn. III CZP 148/07, OSNC 2009/2/23 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 roku, sygn. I CSK 323/11, Lex nr 1164719). Z tego względu błędnie skarżący wywodzi, że Sąd Rejonowy był w tym zakresie związany żądaniem wnioskodawczyni i wskazywaną przez nią wartością nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika (art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy w pełni natomiast podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego co do tego, że nakłady te w całości pochodziły ze środków z majątku wspólnego uczestników postępowania, a darowizny i pomoc od krewnych obojga uczestników były czynione na rzecz ich obojga, gdyż z myślą o założonej przez nich rodzinie i w celu zaspokojenia potrzeb tej rodziny (niezależnie od tego, że budynki były wznoszone na nieruchomości stanowiącej majątek osobisty uczestnika). Tytułem przykładu można wskazać wypowiedź E. J.

(2)„Mój ojciec bratu i bratowej dał więcej niż mi” (k. 82) czy D. W. „Rodzice pomagali małżonkom jak byli razem” (k. 291v). Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, jedynie bowiem to może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Jeżeli wnioski wyprowadzone przez sąd orzekający z zebranego materiału dowodowego są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, ocena tego sądu nie narusza przepisu art. 233 § 1 k.p.c. i musi się ostać, choćby z materiału tego dawały się wysnuć również wnioski odmienne. Tylko wówczas, gdy brakuje logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, przeprowadzona przez sąd orzekający ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2005 roku, sygn. IV CK 122/05, Lex nr 187124). Skoro nie można przyjąć, aby krewni stron czynili darowizny i świadczyli pomoc wyłącznie na rzecz jednego ze współmałżonków, nie ma też istotnego znaczenia zarzut skarżącego, że zbyt daleko idzie Sąd Rejonowy uznając za powszechnie znane, że z uwagi na trudną sytuację w rolnictwie tego rodzaju darowizny nie mogły mieć miejsca. Wręcz przeciwnie, w realiach wiejskich z reguły rodzice – w miarę swoich możliwości – żyjąc skromnie starają się wspierać dzieci w takich zamierzeniach jak budowa domu. Jeśli chodzi o sprzedane przez uczestnika w 1996 roku działki o numerach (...) (k. 238-239), uczestnik uzyskał ze sprzedaży kwotę 1.500 zł a zatem nieznaczną w stosunku do wartości nakładów na budowę domu i brak jest dowodów, że rzeczywiście kwotę tę przeznaczył na budowę domu. Uczestnik nie wykazał też, jakie materiały budowlane i o jakiej wartości otrzymał od rodziców przed zawarciem małżeństwa a nie jako darowiznę dla obojga małżonków budujących dom w celu zaspokojenia potrzeb swojej rodziny. Sam uczestnik wskazywał, że środki na budowę domu pochodziły przede wszystkim z dochodów z jego pracy, także w Niemczech, a zatem niewątpliwie ze źródła należącego do majątku wspólnego. Na równi z zarobkami jednego z małżonków traktuje się starania o wspólne gospodarstwo domowe i wychowanie dzieci (por. art. 43 § 3 k.r.io.), a zatem okoliczność tego, że dochody osiągał przede wszystkim uczestnik, nie miałaby znaczenia dla zaliczenia czynionych nakładów do majątku wspólnego ani dla ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. Skarżący rozbierając jeden z tych nakładów bez porozumienia z wnioskodawczynią (drewniany budynek mieszkalny), powinien liczyć się z tym, że wnioskodawczyni będzie się mimo to należeć zwrot przypadającej na nią części wartości tego nakładu z majątku wspólnego na nieruchomość uczestnika. Sąd Okręgowy uznaje również za prawidłowe przyjęcie przez Sąd Rejonowy za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania art. 520 § 1 k.p.c. Skoro bowiem oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, w równym stopniu powinni ponieść koszty postępowania zmierzającego do podziału tego majątku. Apelacja uczestnika została w całości oddalona, toteż na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni zwrot kosztów postępowania odwoławczego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawczyni – adwokata w stawce minimalnej odniesionej do wartości przedmiotu zaskarżenia i do udziału wnioskodawczyni w majątku wspólnym. Z tych względów na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia. 1 Z uwzględnieniem sprostowania zaskarżonego postanowienia – k. 508. 2 Oczywista omyłka, opiniował R. Z.. 3 Oczywista omyłka, w sprawie opiniował R. Z..