w brzmieniu obowiązującym przed dniem 7 lipca 2013 roku a mającym zastosowanie w sprawie (art. 2 ustawy z dnia 10 maja 2013 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2013 roku, poz. 654) stanowił, że po przekazaniu sprawy z elektronicznego postępowania upominawczego, przewodniczący wzywa powoda do usunięcia braków formalnych pozwu oraz uzupełnienia pozwu, w sposób odpowiedni dla postępowania, w którym sprawa będzie rozpoznana – w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia wezwania. W przypadku nieusunięcia braków formalnych pozwu sąd umarza postępowanie. Zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. pozew powinien zawierać dokładnie określone żądanie, a zatem w przypadku, gdy żądaniem tym jest skapitalizowana kwota odsetek, powód powinien wskazać sposób jej wyliczenia, tj. od jakiej kwoty, za jaki okres i według jakiej stopy procentowej odsetki te zostały naliczone. W przeciwnym razie żądanie nie jest dokładnie określone, gdyż nie wiadomo, jak zostało wyliczone i jakiego okresu dotyczy, co nie tylko uniemożliwi w razie sporu ocenę jego zasadności, ale również w przyszłości granic powagi rzeczy osądzonej czy częściowego zaspokojenia (skoro nie będzie wiadomo, co do jakich odsetek i za jaki okres żądanie zostało uwzględnione bądź oddalone, a następnie – zaspokojone). Nie ma znaczenia, czy z pozwem wystąpił pierwotny wierzyciel czy nabywca wierzytelności. Te same uwagi należy odnieść do należności zbiorczo określonych jako różnego rodzaju koszty, co do których należy wskazać, jakie opłaty, prowizje i inne składniki składają się na ich sumę. Takie braki formalne pozwu powinny być uzupełniane zgodnie z art. 130 § 1 i § 2 k.p.c., a w razie ich nieuzupełnienia co do któregoś z żądań, powinno dojść do częściowego zwrotu pozwu (w niniejszej sprawie – umorzenia postępowania) – tylko w zakresie niedokładnie określonego żądania, natomiast nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania o zapłatę pozostałych żądań, dokładnie określonych. Podkreślić należy, że dokładne określenie żądania powinno nastąpić w pozwie bądź w piśmie uzupełniającym braki, natomiast nie może być tak, aby Sąd na podstawie przedłożonych umów czy dokumentów próbował ustalić, o jakie należności może chodzić. Nie można przyjąć, że okoliczność ta mogłaby być badana jedynie w merytorycznym rozstrzygnięciu. Jeżeli bowiem nie byłby to brak uniemożliwiający nadania biegu sprawie (tzn. rozstrzygnięcie o żądaniu), a mogący najwyżej skutkować oddaleniem powództwa, rodziłoby się w takim razie pytanie, co do czego Sąd pierwszej instancji orzekłby o niezasadności żądania, jeśli np. nie miałby wiedzy, jakich odsetek powód zażądał, a w razie wytoczenia kolejnego powództwa o te same odsetki, na jakiej podstawie przyjąłby, że zachodzi powaga rzeczy osądzonej, skoro równie dobrze można by twierdzić, że w nowym pozwie powód żąda innych odsetek niż te, których wcześniej dochodził, a tylko ich skapitalizowana kwota jest identyczna. W niniejszej sprawie zawodowy pełnomocnik powoda zgodnie z dyspozycją przywołanego wyżej art.
w brzmieniu obowiązującym przed dniem 7 lipca 2013 roku został wezwany do dokładnego określenia żądań poprzez wskazanie, w jaki sposób została wyliczona kwota kapitału oraz jakich rat kapitałowych, od którego miesiąca i w jakiej wysokości powód dochodzi, jak również do wskazania, od jakiej kwoty, za jakie okresy i według jakiej stopy procentowej naliczane były odsetki w kwocie 2.477,55 zł oraz jakie należności, z jakiego tytułu i w jakich kwotach składają się na dochodzoną kwotę 361,15 zł z tytułu kosztów – w terminie dwóch tygodni pod rygorem umorzenia postępowania. Pomimo prawidłowego wezwania powód nie określił dokładnie żądania w zakresie dochodzonych: - odsetek umownych w kwocie 449,26 zł (nie wskazano, od jakiej kwoty lub kwot naliczono te odsetki i według jakiej stopy procentowej, gdyż podano wyłącznie stopę procentową w dniu udzielenia kredytu), - odsetek karnych w kwocie 46,40 zł (nie wskazano, od jakiej kwoty lub kwot naliczono te odsetki i według jakiej stopy procentowej oraz za jaki okres), - odsetek ustawowych w kwocie 1.173,39 zł (nie wskazano, od jakiej kwoty lub kwot naliczono te odsetki i za jaki okres, gdyż nie podano i nie wykazano, kiedy umowa została wypowiedziana), - kosztów korespondencji w kwocie 124,75 zł, gdyż nie podano, z tytułu jakich konkretnie upomnień (z jakiej daty i w jakiej liczbie) powstać miały te koszty. Nieprawidłowo natomiast Sąd Rejonowy wzywał powoda do dokładnego określenia żądania w zakresie kapitału, gdyż w tym zakresie żądanie pozwu zostało należycie określone co do wysokości, inną rzeczą pozostaje natomiast ocena jego zasadności. Wobec tego, że powód, mimo prawidłowego wezwania, nie określił dokładnie żądań na łączną kwotę 1.793,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 czerwca 2013 roku, Sąd Rejonowy w tym zakresie powinien na podstawie art.
w brzmieniu obowiązującym przed dniem 7 lipca 2013 roku umorzyć postępowanie. Przepis ten miał charakter bezwzględnie obowiązujący i nie było możliwe dalsze procedowanie co do roszczeń, co do których braki formalne nie zostały uzupełnione w dwutygodniowym terminie. Skoro Sąd pierwszej instancji nie umorzył postępowania w tym zakresie, mimo, iż był do tego zobligowany, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. miał obowiązek to uczynić. Sąd drugiej instancji uchylając w tym zakresie zaskarżone orzeczenie co do istoty i orzekając formalnie, nie orzekł na niekorzyść apelującej strony powodowej, gdyż rozstrzygnięcie formalne nie pozbawia powoda możliwości wystąpienia z tymi żądaniami ponownie (po ich dokładnym określeniu), w przeciwieństwie do sytuacji, gdy są one prawomocnie oddalone i zachodzi wówczas powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.). Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne. Dotyczy to w szczególności ustalenia, że powód nie udowodnił, aby doszło do wypowiedzenia pozwanej umowy kredytu i z jaką datą, a wobec zaprzeczenia pozwanej okoliczność ta pozostawała sporna i wymagała dowiedzenia (art. 6 k.c.). Sąd Rejonowy oceniając ustalony stan faktyczny niezasadnie natomiast przyjął, że z uwagi na niewykazanie przez powoda, że umowa została wypowiedziana i jak zostały zarachowane wpłaty pozwanej, roszczenia powoda co do kapitału i odsetek umownych w kwocie 808,50 zł nie mogą zostać uznane za zasadne. Sąd Rejonowy nie przeanalizował bowiem należycie postanowień umowy kredytu, które dotyczą tych wierzytelności (k. 29). Mianowicie kredyt został udzielony pozwanej w kwocie 3.807,11 zł (kapitał) i miał być spłacony w 36 równych ratach od 21 czerwca 2007 roku do 21 maja 2010 roku. Widoczne jest, że mimo niewykazania przez powoda, że doszło do skutecznego wypowiedzenia kredytu, w dacie wniesienia pozwu wymagalne były już wszystkie raty. Kwota odsetek umownych, wynoszących 17 % w stosunku rocznym, w okresie kredytowania wynosiła 1.079,17 zł. Raty miesięczne zawierały w sobie kapitał, odpowiednią część odsetek i opłatę za obsługę kredytową wynoszącą 0,30 % kwoty udzielonego kredytu, ale nie więcej niż 15 zł, doliczaną do każdej raty (co daje w niniejszej sprawie kwotę 11,42 zł). Widoczne zatem jest, że rata kapitałowo-odsetkowa, po odjęciu od niej opłaty za obsługę kredytową, wynosiła 135,73 zł miesięcznie. Znając wysokość odsetek umownych i kwotę kapitału do spłaty, jak również mając na uwadze postanowienie umowy, że wszystkie raty mają być równe, wbrew wywodom Sądu pierwszej instancji możliwe było rachunkowe ustalenie wysokości kwot kapitału i kwot odsetek przypadających na każdą z rat (np. przy pomocy kalkulatora rat). Sąd Okręgowy ustalił, że wysokość tych rat kształtowała się następująco: Numer raty Część kapitałowa raty Część odsetkowa raty Wysokość raty 1 81.79 53.93 135.72 2 82.96 52.77 135.73 3 84.13 51.60 135.73 4 85.32 50.41 135.73 5 86.53 49.20 135.73 6 87.76 47.97 135.73 7 89.00 46.73 135.73 8 90.26 45.47 135.73 9 91.54 44.19 135.73 10 92.84 42.89 135.73 11 94.15 41.58 135.73 12 95.49 40.24 135.73 13 96.84 38.89 135.73 14 98.21 37.52 135.73 15 99.60 36.13 135.73 16 101.01 34.72 135.73 17 102.44 33.29 135.73 18 103.90 31.83 135.73 19 105.37 30.36 135.73 20 106.86 28.87 135.73 21 108.37 27.36 135.73 22 109.91 25.82 135.73 23 111.47 24.26 135.73 24 113.05 22.68 135.73 25 114.65 21.08 135.73 26 116.27 19.46 135.73 27 117.92 17.81 135.73 28 119.59 16.14 135.73 29 121.28 14.45 135.73 30 123.00 12.73 135.73 31 124.74 10.99 135.73 32 126.51 9.22 135.73 33 128.30 7.43 135.73 34 130.12 5.61 135.73 35 131.96 3.77 135.73 36 133.86 1.90 135.76 Umowa kredytu określała również kolejność zarachowania, a mianowicie wskazywała, że wszystkie wpłaty mają być zarachowywane następująco: kapitał z najdawniej wymagalnej raty wraz z odsetkami umownymi i opłatą za obsługę kredytową przypisaną do danej raty, następnie kapitał kolejnej wymagalnej raty wraz z odsetkami umownymi i opłatą za obsługę kredytową przypisaną do danej raty, kapitał kolejnej niewymagalnej raty wraz z odsetkami umownymi i opłatą za obsługę kredytową przypisaną do danej raty, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, koszty monitów i windykacji. Oznacza to, że wszystkie wpłaty w pierwszej kolejności miały być zaliczane na kolejne raty kredytu i tak – wobec niewykazania wypowiedzenia kredytu – należało zarachować wszystkie wpłaty pozwanej przyznane przez powoda (łączne kwoty 1030,60 zł i 577,03 zł – k. 22v-23). Tym samym konsekwentnie zaliczając sumę tych kwot na kolejne raty należało stwierdzić, że pozwana spłaciła 10 pierwszych rat w całości i jedenastą ratę w zakresie kapitału, odsetek umownych oraz tylko w nieznacznej części jedenastą ratę w zakresie opłaty za obsługę kredytową (co do kwoty 0,40 zł). Z przedstawionego wyżej rozliczenia wynika zatem, że niespłacony pozostał kapitał zawarty w pozostałych ratach w łącznej kwocie 2.840,34 zł, a skoro powód dochodzi w tym zakresie kwoty niższej, to roszczenie należało uwzględnić w całości. Sąd Rejonowy wprawdzie prawidłowo odwołał się dokonując oceny prawnej do ustawy o kredycie konsumenckim i postanowień umowy kredytu, jednakże dokonał zbyt pobieżnej i częściowo wadliwej wykładni postanowień umowy. Podobnie w całości, na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c. należało uwzględnić żądanie przez powoda kwoty 808,50 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty niespłaconego kapitału za okres od dnia 31 maja 2011 roku do dnia 27 czerwca 2011 roku. Niewątpliwie w tym okresie niespłacony kapitał pozostawał już wymagalny, a zatem powodowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w jego zapłacie. Na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c. oraz art. 482 § 1 k.c. powodowi należą się też dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty niespłaconego żądanego kapitału (2.634,05 zł) oraz od skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie (808,50 zł) – od dnia wniesienia pozwu. Za niezasadne należy uznać żądanie przez powoda zapłaty kwoty 45,20 zł z tytułu zaliczki komorniczej poniesionej przez pierwotnego wierzyciela. Apelujący odwołuje się do postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kraśniku Jerzego Drąga z dnia 27 maja 2013 roku, sygn. akt (...) wywodząc, że Bank (...) S. A. był następcą prawnym (...) Banku S. A. Należy jednak zwrócić uwagę, że z postanowienia tego (k. 39) wynika, że w toku egzekucji wyegzekwowano od dłużniczki na rzecz wierzyciela kwotę 45,20 zł na poczet zwrotu wniesionej zaliczki. Tym samym nie było podstaw do zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda tej kwoty jako należności ubocznej, skoro została ona już zaspokojona. W żaden sposób z kolei powód nie wykazał zasadności żądania zapłaty opłaty administracyjnej w kwocie 114,20 zł (tj. nie wykazał, z jakiego postanowienia umowy ten obowiązek zapłaty miałby wynikać). Ostatecznie, na skutek częściowego uwzględnienia apelacji, powództwo zostało uwzględnione w 64,31 % (co do kwoty 3.519,55 zł z żądanej kwoty 5.472,75 zł, nie wliczając w to dalszych odsetek ustawowych od dnia wniesienia powództwa). Koszty procesu przed Sądem pierwszej instancji wyniosły 1.269 zł po stronie powoda (opłata od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w stawce minimalnej 1.200 zł), zaś po stronie pozwanej – 1.200 zł (wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata w stawce minimalnej 1.200 zł). Pozwana powinna ponieść 64,31 % sumy tych kosztów, co dało kwotę 1.587,81 zł, a tym samym, na podstawie art. 100 k.p.c. powinna powodowi zwrócić różnicę pomiędzy kosztami należnymi a poniesionymi, tj. kwotę 387,81 zł. Analogicznie, na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. należało rozliczyć koszty postępowania odwoławczego, które po stronie powoda wyniosły 850 zł (250 zł opłaty od apelacji i 600 zł wynagrodzenia pełnomocnika – radcy prawnego w stawce minimalnej), a po stronie pozwanej – 676,89 zł (600 zł wynagrodzenia pełnomocnika – adwokata w stawce minimalnej i 76,89 zł zwrotu wydatków tego pełnomocnika związanych z dojazdem na rozprawę apelacyjną, przy czym nie było podstaw do podwyższenia tych wydatków o podatek VAT). Pozwana powinna ponieść 63,80 % z sumy tych kosztów (1.526,89 zł), co dało kwotę 974,15 zł, a zatem powinna zwrócić powodowi różnicę pomiędzy kosztami należnymi a rzeczywiście poniesionymi w kwocie 297,26 zł. Wobec faktu, że pełnomocnikowi powódki – adwokatowi reprezentującemu ją z urzędu w obu instancjach, w wyniku stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu, nie została przyznana żadna kwota w ramach kosztów procesu należnych powódce, na podstawie art. 29 ust. l Prawa o adwokaturze oraz § 19, § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 4 oraz § 2 ust. l – 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należało przyznać pełnomocnikowi pozwanej ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną w postępowaniu pomoc prawną w stawce minimalnej za każdą z instancji, podwyższone o podatek od towarów i usług, a także zwrot wydatków związanych z dojazdem na rozprawę odwoławczą, według zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych niebędących własnością pracodawcy (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 roku w sprawie w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy, Dz. U. z 2002 roku, Nr 27, poz. 271, ze zm.). W świetle powyższych wywodów jako niezasadne w pozostałym zakresie należało ocenić podniesione w apelacji zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym (art. 233 k.p.c., art. 232 k.p.c., art. 229 k.p.c.) oraz zasady rozkładu ciężaru dowodów (art. 6 k.c.). Pozwana w procesie przyznawała jedynie fakt istnienia umowy kredytu, zaprzeczyła natomiast jej wypowiedzeniu i wysokości zobowiązań. Na powodzie spoczywał zatem ciężar wykazania przelewu i wysokości zobowiązań pozostałych do zapłaty (a wcześniej – ich dokładnego określenia), w tym tego, że doszło do wypowiedzenia umowy kredytu i jak to rzutowało na wysokość należności. Z kolei pozwaną obciążał ciężar wykazania, że określone należności zostały przez nią zapłacone. W ten sposób kształtował się ciężar dowodu w niniejszej sprawie (art. 6 k.c.). Powód wprawdzie udowodnił istnienie umowy kredytu i przelew wierzytelności z niej wynikających, nie udowodnił jednak wypowiedzenia umowy kredytu, a żądania zapłaty należności ubocznych w znacznej części nie zostały dokładnie określone bądź wykazane. Bankowy tytuł egzekucyjny jak również wyciąg z ksiąg rachunkowych powodowego Funduszu, jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy, wobec pozwanej mają jedynie moc dokumentów prywatnych (art. 245 k.p.c.), czyli w istocie twierdzeń powoda o faktach w zakresie wysokości zobowiązań pozwanej i jeżeli nie są poparte innymi dowodami (dokumentami umowy, wypowiedzenia etc.), fakty nimi objęte nie mogą być uznane za udowodnione, jeżeli pozwana im zaprzecza. Sam fakt częściowej spłaty kredytu nie może zostać uznany za przyznanie wszystkich należności dochodzonych w niniejszym procesie – co do zasady i wysokości. Sąd Rejonowy dokonując zbyt pobieżnej oceny prawnej zgromadzonych dowodów nie naruszył art. 328 § 2 k.p.c., gdyż nie jest to równoznaczne z wadliwym sporządzeniem uzasadnienia w zakresie oceny dowodów, zwłaszcza, że wyraźnie wskazał, jaką moc dowodową mają dowody przedstawione przez powoda. Dodatkowo należy dodać, że uzasadnienie stanowi jedynie przedstawienie argumentów, którymi kierował się sąd wydając określony wyrok i jest sporządzane po jego ogłoszeniu, a zatem co do zasady ewentualne mankamenty konstrukcji uzasadnienia nie mają wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia, a tylko wyjątkowo zachodzić będzie nierozpoznanie istoty sprawy, gdy rażąco wadliwie sporządzone uzasadnienie nie pozwoli ocenić, o czym sąd orzekł, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej. Z tych względów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.