Sygnatura akt III U 52/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 29 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Koninie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia – SO Elżbieta Majewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Alina Darul przy udziale po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. w Koninie sprawy Z. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o emeryturę na skutek odwołania Z. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 28.11.2014r. znak:(...)
(1), L. M. i R. T.. W ocenie Sądu treść dokumentów nie budziła wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistym przebiegiem zatrudnienia odwołującego w spornych okresach. W aktach osobowych odwołującego znajdują się pisma pracodawcy , w których w sposób szczegółowy określony został zakres czynności pracownika na poszczególnych stanowiskach. Z zakresu tych czynności wynika, że do podstawowych obowiązków ubezpieczonego na stanowisku referenta ds. zaopatrzenia i specjalisty ds. zaopatrzenia należało składanie zamówień i dokonywanie zakupów towarów oraz zaopatrywanie przedsiębiorstwa w potrzebne materiały a także kontrolowanie składanych zapotrzebowań i porównywanie ich ze stanami magazynowymi. Niewątpliwie odwołujący był też odpowiedzialny za odbiór materiałów, sprawdzenie go pod względem ilościowym i jakościowym i dostarczenie tego towaru do magazynu i w tym celu wyjeżdżał służbowo jednak nie miał w zakresie obowiązków wykonywania czynności załadunkowych i wyładunkowych. Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków jedynie w części. Sąd nie dał wiary tym zeznaniom w tej części , w której świadkowie wywodzili, że na stanowisku kierownika działu zaopatrzenia odwołujący wykonywał takie same obowiązki jak na stanowisku referenta i specjalisty ds. zaopatrzenia bowiem zeznania te pozostają w sprzeczności z treścią dokumentów określających zakresy obowiązków na tych stanowiskach. Nie budzi wątpliwości, że są to rodzajowo różne obowiązki, a jako kierownik ubezpieczony w większym stopniu zajmował się nadzorowaniem pracy Działu (...) i zatrudnionych tam pracowników oraz sporządzaniem dokumentów (planów, analiz, ustalaniem norm, zawieraniem umów). Sąd nie wyklucza , że jako kierownik także wyjeżdżał po towar z kierowcą , ale biorąc pod uwagę zakres pozostałych obowiązków , nie mógł wykonywać tego tak często jak na poprzednich stanowiskach. Nie sposób też przyjąć, że jako kierownik odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał ciężkie prace załadunkowe i rozładunkowe zamówionych i dostarczonych towarów bowiem kłóci się to z charakterem jego pracy (pracownik umysłowy) oraz doświadczeniem życiowym. Okazjonalne wykonywanie takich prac nie stanowi podstawy do uznania, że tego rodzaju praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z tego względu Sąd odmówił też wiarygodności zeznaniom świadka L. M. w części , w jakiej świadek ten wywodził, że odwołujący był pracownikiem fizycznym. Również zeznania świadka S. G. Sąd uznał za częściowo niewiarygodne także w części, w której świadek ten wywodził, że odwołujący wykonywał także prace kierowcy samochodu ciężarowego i sam tym samochodem kierował i załadowywał oraz rozładowywał towar. Zeznania te pozostają bowiem w sprzeczności z zeznaniami pozostałych świadków m.in. świadka S. J. , który stwierdził, że odwołujący nie kierował samochodem ciężarowym bo nie posiadał do tego uprawnień. Także w aktach osobowych brak jest informacji o posiadaniu takich uprawnień przez odwołującego, a sam odwołujący też tej okoliczności nie podnosił w odwołaniu. Sąd uznał zeznania świadków za wiarygodne tylko w części, w jakiej znalazły potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach osobowych oraz były zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w pozostałym zakresie odmówił im wiarygodności. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że zeznania świadków , gdy nie znajdują potwierdzenia w dokumentach pracowniczych, nie stanowią miarodajnego dowodu pracy w szczególnych warunkach. Nie jest dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w sytuacji gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne (tak m.in. wyrok SA w Łodzi z dnia 3.04.2013 r. sygn. III AUa 1267/12, wyrok SA w Lublinie z dnia 6.08.2014 r. III AUa 466/14). Sąd odstąpił od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania odwołującego bowiem ubezpieczony nie stawił się na termin rozprawy , na której dowód ten miał zostać przeprowadzony (pomimo pouczenia go o skutkach niestawiennictwa) i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. W myśl przepisu art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity, Dz.U.2013.1440-j.t) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego m.in. w art. 32 , jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Podkreślić należy, że wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk ustala się nadal w oparciu o przepisy dotychczasowe, pracownik, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 ze zm.). W myśl przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tymże rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy wskazane powyżej stwierdzane są w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach przez zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji. Świadectwo wystawiane jest według wzoru, stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, bądź też w świadectwie pracy ( § 2 ust. 2 rozporządzenia). W myśl przepisu § 4 powołanego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W załączniku do powołanego rozporządzenia znajduje się wykaz A, który określa prace w szczególnych warunkach uprawniające do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury w poszczególnych gałęziach przemysłu. W dziale VIII tego wykazu dotyczącym prac w transporcie i łączności pod pozycją 1 jako prace w szczególnych warunkach wymienione zostały – ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że wnioskodawca ukończył 60 lat z dniem 26.04.2013 r., do dnia wejścia w życie ustawy tj. do dnia 1.01.1999 r., legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze łącznie 25 lat, 6 miesięcy i 13 dni, przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego i jednocześnie wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na tym funduszu na dochody budżetu państwa. Sporne więc w przedmiotowej sprawie było to czy wnioskodawca do dnia 1.01.1999 r. posiada co najmniej 15 letni okres pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy uznał za pracę w szczególnych warunkach okres zatrudnienia w (...) S.A. w K. od 1.06.1973 r. do 23.04.1974 r. oraz od 04.05.1976 r. do 31.08.1976 r. oraz okres odbywania służby wojskowej od 24.04.1974 r. do 31.12.1974 r. w wymiarze łącznie 1 rok, 10 miesięcy i 28 dni. Odwołujący domagał się zaliczenia do stażu pracy w szczególnych warunkach także okresu zatrudnienia w (...) w K.. Pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w szczególnych warunkach poświadczając , że w okresach wskazanych w tych świadectwach ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie. Podkreślić jednak należy, że świadectwo to nie ma wiążącego charakteru w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jest to dokument prywatny w rozumieniu art. 245 kpc, który stanowi jedynie dowód tego , że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w tym dokumencie. Jeśli zachodzą wątpliwości co do stwierdzeń zawartych w świadectwie to konieczne jest ich zweryfikowanie innymi dowodami , w szczególności dokumentami i dowodami osobowymi. Takie wątpliwości pojawiły się w związku z przedłożonymi przez ubezpieczonego świadectwami z dnia 09.09.2014 r., w których Prezes Zarządu (...) Sp. z o.o. w K. oświadczył, że stanowisko st. referent ds. zaopatrzenia, st. inspektor ds. zaopatrzenia, specjalista ds. zaopatrzenia i kierownik działu zaopatrzenia jest tożsame ze stanowiskiem robotnik magazynowy, a pracownik zatrudniony na tych stanowiskach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonuję ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie. W ocenie Sądu treść tego oświadczenia kłóci się z zakresem obowiązków powierzonych odwołującemu w spornym okresie bowiem brak jest w zakresie czynności obowiązku wykonywania jakichkolwiek prac załadunkowych i wyładunkowych. Także przesłuchiwani w sprawie świadkowie nie potwierdzili, by odwołujący wyłącznie wykonywał takie właśnie prace bowiem zajmował się zamawianiem towaru, jego odbiorem, jeździł po towar (głównie jako pasażer) i jedynie jak była taka potrzeba pomagał kierowcy przy załadunku tego towaru i jego rozładunku. Ponadto, jak wynika z karty stanowiskowej specjalisty do spraw zaopatrzenia odwołujący był zobowiązany do zaopatrywania Przedsiębiorstwa w różne materiały m.in. materiały elektryczne, instalacyjne, paliwa płynne ale także w odzież ochronną i narzędzia, nie wszystkie te materiały miały charakter materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących. Poza pomaganiem przy załadunku i rozładunku materiałów toksycznych i żrących odwołujący pomagał też przy załadunku innych towarów oraz wykonywał szereg innych prac, które nie oddziaływały szkodliwie np. jeździł do hurtowni (jako pasażer lub sam kierował samochodem typu (...)), składał zamówienia, dokonywał zakupów, kontrolował stan magazynu. Jako kierownik działu zaopatrzenia zawierał umowy z dostawcami, opracowywał plany zaopatrzenia, sprawozdawczość i analizy z działalności, ustalał normy materiałowe, upłynniał zapasy. Tego rodzaju prace nie są zaliczane do prac w szczególnych warunkach , których wykonywanie uprawnia do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury i nie zostały wymienione w powołanym wykazie. Nawet więc jeśli odwołujący w pewnym zakresie pracował przy ciężkich pracach załadunkowych i wyładunkowych oraz przy przeładunku materiałów sypkich , pylistych , żrących, parzących i toksycznych to nie robił tego w pełnym wymiarze czasu pracy. W orzecznictwie podkreśla się, że nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika, przez co tak zatrudniony nie spełniał koniecznego warunku dla uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych, jakim było stałe wykonywanie pracy szkodliwej w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na zajmowanym stanowisku pracy. Nie ma też znaczenia w przedmiotowej sprawie, że inny pracownik tego samego zakładu, zatrudniony na podobnym stanowisku nabył prawo do wcześniejszej emerytury bowiem każda sprawa o emeryturę ma charakter indywidualny i zależy wyłącznie od ustaleń poczynionych na podstawie materiału dowodowego w tej właśnie sprawie. Zauważyć też należy, że prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym stanowi przywilej i odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 i 24 u.e.r.f.u.s., a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo. Jako świadczenie szczególne, emerytura w wieku obniżonym wymaga zatem dowodów pewnych i jednoznacznie wskazujących na stałe, pełnowymiarowe wykonywanie pracy w warunkach, które wpływały na pogorszenie stanu zdrowia pracownika (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20.05.2014 r. III AUa 937/13, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20.05.2014 r. III AUa 2379/13). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie odwołujący nie wykazał by wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach przez okres co najmniej 15 lat i w związku z powyższym nie spełnił przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd oddalił odwołanie jako nieuzasadnione i na podstawie art. 477 14 § 1 kpc orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł w punkcie
- na podstawie art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c. oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U.
- 490-j.t). SSO E. Majewska