81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził nadto, że zasada wyrażona w art. 8 ust. 1 ustawy o z.f.ś.s. w zakresie, w jakim wymaga zastosowania kryterium socjalnego indywidualnie do każdego z uprawnionych, nie doznaje żadnych wyjątków. Nawet regulamin ZFŚS nie może zmienić tej zasady Sąd Okręgowy podzielił również pogląd zawarty w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 marca 2011r. (III AUa 541/10, OSA 2012 nr 3, poz. 5), iż pracodawca wydając pracownikom bony towarowe o jednakowej wartości wypłaca pracownikom świadczenie dodatkowe nie mające charakteru świadczenia z funduszu świadczeń socjalnych, skutkujące obowiązkiem zapłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Sporne świadczenia nie miały charakteru socjalnego, gdyż ich otrzymanie nie wiązało się z zastosowaniem przez płatnika kryterium socjalnego z art. 8 ust. 1 ustawy o z.f.ś.s. W konsekwencji świadczenia te oznaczają przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., który to przychód stanowi podstawę wymiaru składek zgodnie z art. 18 ust.
w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. 1998 r. Nr 161, poz. 1106 ze zm.). Dochodząc do powyższych wniosków Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, zaś o kosztach procesu postanowił na zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., przy zastosowaniu stawek zastępstwa procesowego określonych w § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Wyrok ten zaskarżył w całości apelacją płatnik - Przedsiębiorstwo (...) Spółka z o.o. w K. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: - art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez przyjęcie, że organ rentowy jest uprawniony do badania zasad przyznawania świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, w tym tzw. kryterium socjalnego, podczas gdy ustawa z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w art. 8 ust. 3 uprawnienia kontrolne przyznała jedynie związkom zawodowym; - art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych przez przyjęcie, że przepis ten formułuje jedno kryterium socjalne, na które składa się łącznie sytuacja życiowa, rodzinna i materialna pracownika, podczas gdy wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że ustawodawca we wskazanym przepisie posłużył się nie jednym kryterium socjalnym lecz trzema różnymi kryteriami, które nie pozostają względem siebie w koniunkcji, a ich relacja polega na wzajemnym uzupełnianiu się; - § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe przez bezpodstawne uznanie, że te świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych były wypłacane wbrew ustawie i regulaminowi i nie mogą być uznane za świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne oraz powinny być przyjęte do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne mimo, iż skarżący wypłacał je zgodnie z obowiązującymi przepisami, jak i obowiązującym w zakładzie regulaminem oraz w porozumieniu z przedstawicielami związków zawodowych działających w przedsiębiorstwie, w oparciu o kryterium średniego wynagrodzenia brutto pracowników z trzech ostatnich miesięcy. Apelujący zarzucił nadto naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 386 § 4 k.p.c., przez nierozpatrzenie istoty sprawy polegające na pominięciu przez Sąd pierwszej instancji merytorycznych zarzutów powoda co do braku legitymacji organu rentowego do przeprowadzania kontroli w zakresie prawidłowości stosowania przez zakład pracy kryterium socjalnego przy podziale świadczeń z z.f.ś.s.. W świetle tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji ZUS przez przyjęcie, że wypłacone ubezpieczonym świadczenia, w postaci dofinansowania do urlopu wypoczynkowego oraz bonów towarowych, zakwestionowane przez organ rentowy nie stanowią podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia - przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował właściwe prawo materialne. Przedstawił szczegółowe i wnikliwe rozważania prawne. Przywołał ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych odnośnie tego, jakie świadczenia wypłacone pracownikom mogą być uznane za świadczenia socjalne, a jakie nie i jakie konsekwencje na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych wywołuje nieuznanie wypłaconych świadczeń za świadczenia socjalne. Sąd Apelacyjny podziela powyższe ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji. Spór w niniejszej sprawie dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników (podlegających, z mocy art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i z mocy art. 11 pkt 1 i art. 12 pkt 1 tej ustawy, ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu) oraz podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.). Organ rentowy ustalił nową, wyższą podstawę wymiaru tych składek, wliczając do niej świadczenia wypłacone zainteresowanym pracownikom z ZFŚS z naruszeniem regulacji ustawowych. Zgodnie z art. 18 ust. 1 w związku z art. 20 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U z 2015r. poz. 121), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód, o jakim mowa w art. 4 pkt 9 i pkt 10 tej ustawy. Stosownie do powołanego wyżej punktu 9 art. 4 - użyte w ustawie określenie przychód oznacza przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium, wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy. W myśl art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. W świetle art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 361) za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Zatem wartość bonów towarowych uzyskanych od pracodawcy oraz dofinansowanie do wczasów stanowią przychód pracownika w rozumieniu art. 12 ww. ustawy. Wyłączenia z podstawy wymiaru składek wynikają z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U Nr 161, poz. 1106 ze zm.), zawierającego zamknięty katalog przychodów niestanowiących podstawy wymiaru składek. Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 19 tego rozp., nie stanowią podstawy wymiaru składek świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Z niespornych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że u płatnika składek - (...) spółki z o.o. w K. istniał Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS). Regulamin ten (w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie) w pkt I wskazywał osoby uprawnione do korzystania z ZFŚS, w pkt II wymieniał świadczenia, na sfinansowanie lub dofinansowanie, których mogą być przeznaczone zgromadzone w nim środki, zaś w pkt. III i IV określał m.in. zasady i warunki przyznawania świadczeń socjalnych. W pkt. IV ppkt. 1 - 3 wskazano, że działalność socjalna w zakładzie prowadzona jest w oparciu o zatwierdzony plan roczny (ppkt 1). Kwalifikacja wniosków dokonywana była przez służbę socjalną w uzgodnieniu z organizacjami związkowymi (ppkt 2), przyznanie osobom uprawnionym świadczeń z Funduszu należało do decyzji kierownika zakładu pracy uzgodnionej z zakładowymi organizacjami związkowymi (ppkt 3). Z treści przywołanego regulaminu nie wynika, by zawierał on jakiekolwiek postanowienia stwierdzające wprost, że pracodawca ma obowiązek ustalać sytuację życiową, rodzinną i materialną osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. Nie ustalono również jakichkolwiek reguł odnoszących się do sposobu ustalania przez pracodawcę takiej sytuacji u osoby uprawnionej. Przypomnieć zaś należy, że art. 8 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) wymaga, by pracodawca w regulaminie, uzgodnionym z zakładowymi organizacjami związkowymi, ustalił między innymi warunki korzystania przez osoby uprawnione z usług i świadczeń finansowanych z zakładowego funduszu (dalej - Fundusz). Treść art. 8 ust. 1 ustawy uzasadnia przy tym tezę, że pracodawca nie może ustalić tych warunków według wybranych przez siebie kryteriów, z pominięciem naczelnej zasady wyrażonej w tym przepisie, tej mianowicie, że przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu zostało uzależnione wyłącznie od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. Jest to tzw. kryterium socjalne, którego przyjęcie przez ustawodawcę oznacza, że jest wykluczone przyznawanie ulgowych usług i świadczeń z Funduszu ogółowi zatrudnionych w tej samej wysokości, według zasady „każdemu po równo”. Doświadczenie życiowe pokazuje zarazem, że jest mało prawdopodobne, by dwie osoby uprawnione pozostawały w jednakowej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej, a tylko taka (lub bardzo zbliżona) pozwalałaby na przyznanie świadczeń w tej samej wysokości. Tym bardziej więc możliwość taką należy wyłączyć, gdy uprawnionymi jest kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt osób. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 2001r., I PKN 597/00, OSNP 2003 nr 14, poz. 331). Skoro środki z Funduszu mają łagodzić różnice w poziomie życia pracowników i ich rodzin oraz wyrównywać sytuację bytową, socjalną pracowników, to muszą istnieć obiektywne i sprawdzalne kryteria oceny tej sytuacji. Ustawa o z.f.ś.s. w art. 8 ust. 1 stanowi, że przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. W ust. 2 - zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, z uwzględnieniem ust. 1 oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo z art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów. Zatem także ustawa nie wskazuje, w jaki sposób pracodawca ma ustalić sytuację życiową, rodzinną i materialną osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. Oznacza to, że pracodawca ma swobodę, na podstawie jakich danych powyższą sytuację ustali. Może zatem dokonać tego na przykład w oparciu o wysokość średniego dochodu na jednego członka rodziny. Ten sposób oceny sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej jest akceptowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jako usprawiedliwione kryterium oceny tej sytuacji, gdyż jest to obiektywnie czytelny i miarodajny sposób oceny zasadności ubiegania się o świadczenie z Funduszu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2008r., II PK 156/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 96). Pracodawca ma także swobodę w doborze instrumentów, przy pomocy których ustali sytuację socjalną (życiową, rodzinną i materialną) osób uprawnionych. Może tego dokonać np. przez zobowiązanie ubiegającego się o świadczenie pracownika do złożenia oświadczenia, bądź wniosku, w którym znajdą się wszystkie niezbędne informacje dotyczące sytuacji rodzinnej, życiowej i materialnej tego pracownika, czyli takie informacje, które pozwolą pracodawcy, w zgodzie z ustawą i regulaminem Funduszu, ustalić sytuację życiową, rodzinną i materialną. Ważne jest, aby przed przyznaniem świadczenia z Funduszu, pracodawca rzeczywiście uzależnił samo przyznanie świadczenia, a następnie jego wysokość, od sytuacji socjalnej pracownika. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że pracodawca przed przyznaniem spornych świadczeń z ZFŚS, tj. bonów towarowych oraz dofinansowania do wypoczynku nie wiedział, bo nie badał i nie ustalił, jaka jest sytuacja życiowa, rodzinna i materialna pracowników, którym te świadczenia przyznał. Jak prawidłowo wskazał Sąd Okręgowy, przy przyznawaniu pracownikom w latach 2009 - 2011 bonów o jednakowej wartości z okazji Świąt Bożego Narodzenia i Ś. Wielkanocnych oraz dofinansowania do wypoczynku letniego w jednakowej wysokości, płatnik składek nie otrzymał, ani też nie żądał od beneficjentów podania informacji umożliwiających przeprowadzenie indywidualnej analizy sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej każdego z tych pracowników. Podejmując decyzje o przyznaniu spornych świadczeń pracownikom pracodawca kierował się tylko jednym kryterium, a mianowicie tym, w jakiej wysokości uprawnieni (podzieleni na 3 grupy z uwagi na przekroczenie progu osiąganych dochodów) uzyskiwali wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy łączącego ich z (...) w K.. W ramach tej samej grupy wszyscy pracownicy otrzymywali sporne świadczenia z Funduszu w takiej samej wysokości. Taki wniosek wypływa wprost z zeznań świadków M. C., J. P. i G. G.. Sumując, płatnik składek, wbrew postanowieniom art. 8 ust. 2 ustawy o z.f.ś.s., nie przewidział w regulaminie zasad dotyczących sposobu ustalania położenia socjalnego osób uprawnionych do świadczeń z Funduszu, zaś decyzja o ich przyznaniu w praktyce oparta była na podziale pracowników na trzy grupy uposażonych, w zależności od wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia. W piśmiennictwie podkreśla się, że ustawodawca wprowadzając w art. 8 ust. 1 ustawy uwarunkowanie sytuacją życiową, rodzinną i materialną uprawnionego nie dokonał hierarchizacji kryteriów. Kryterium sytuacji życiowej ma najczęściej charakter nagły i przemijający, o dużej wyjątkowości, czego nie można przypisać stanowi rodzinnemu i materialnemu, mającym z reguły charakter długotrwały. Doniosłości ustawowych kryteriów należy poszukiwać w istocie poszczególnych świadczeń, np. dofinansowanie do wczasów uzależnione bywa z reguły od sytuacji materialnej, a przydział paczek świątecznych od sytuacji rodzinnej (liczby posiadanych dzieci). Wszystkie kryteria odnoszą się jednak do konkretnej jednostki i jej rodziny (vide: „Kryteria socjalne a dystrybucja środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych” P. P., Monitor Prawa Pracy 2010r. Nr 12). Analizując zarzut skarżącego w kwestii uczynienia przez płatnika zadość kryterium materialnemu stwierdzić należy, że choć w ogólnym pojęciu kryterium socjalnego mieszczą się trzy poszczególne kryteria, wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy o z.f.ś.s., to w żadnym razie podział pracowników na trzy grupy uposażonych nie wypełnił kryterium materialnego w rozumieniu przywołanej normy. W istocie pracodawca nie dokonał bowiem żadnej indywidualizacji. Choć podzielił ogół pracowników na trzy grupy, to nadal pozostał przy elemencie grupowości, a nadto nie poznał rzeczywistej sytuacji materialnej uprawnionych, gdyż sytuacja materialna pracownika zależy także od innych czynników, poza wysokością jego wynagrodzenia. W tym miejscu podnieść należy, że Sąd Apelacyjny nie podziela poglądu wyrażonego przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 12 lutego 2013r., III AUa 1421/11, na który to w treści apelacji powołał się skarżący. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu organ rentowy nie ma uprawnień do ingerencji w zasady przydziału bonów, to jest w badanie sytuacji materialnej, rodzinnej i osobistej pracowników. Zdaniem tego Sądu, problem ów ustawa o z.f.ś.s. uregulowała odmiennie i uprawnienia kontrolne przyznała jedynie związkom zawodowym. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Przywoływany tu wielokrotnie przepis art. 8 ustawy w ust. 3 przewiduje wprawdzie prawo do występowania przez związki zawodowe do sądu pracy z roszczeniem o zwrot Funduszowi środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie należnych środków na Fundusz, lecz takie uprawnienie przyznane przez ustawodawcę związkom zawodowym nie oznacza ograniczenia uprawnień kontrolnych ZUS, legitymizowanych treścią art. 83 oraz art. 86 i nast. ustawy systemowej. W myśl art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: ustalania wymiaru składek i ich poboru. Zgodnie zaś z art. 86 ust. 1 i 2 ww. ustawy, kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek przeprowadzają inspektorzy kontroli Zakładu. Kontrola może obejmować w szczególności prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład. Jak wskazano wyżej, w myśl art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy systemowej oraz art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne jest uzyskiwany przez ubezpieczonego przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym. Wypłata świadczeń z Funduszu która, wbrew istocie tych świadczeń, w rzeczywistości stanowić ma uzupełnienie otrzymywanego wynagrodzenia, wpływa bezpośrednio na wysokość wynagrodzenia, a co za tym idzie na podstawę wymiaru należnych składek. W ramach realizacji celu badania rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek, a więc i ewentualnego uszczuplania wysokości składek przez płatnika, organ rentowy ma kompetencje do kwestionowania postanowień regulaminu z.f.ś.s., które pozostają w kolizji z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa (tak m.in. Sąd Apelacyjny w Gdańsku z dnia 8 listopada 2012r., III AUa 1307/12, LEX nr 1236157). Ma również prawo do badania rzeczywistego charakteru prawnego przyznawanych pracownikom świadczeń, jeśli materią regulaminową w ogóle nie objęto kwestii badania sytuacji uprawnionych. Dlatego też brak jest dostatecznych argumentów jurydycznych, aby uznać, że organ rentowy nie jest władny do dokonywania kontroli charakteru świadczeń wypłacanych jako socjalne, w tym i tego, czy przyjęte zasady wypłaty świadczeń nie stanowią obejścia ustawowego nakazu przewidzianego w art. 8 ust. 1 ustawy o z.f.ś.s. Z tego powodu nieuprawniony jest zarzut skarżącego, sprowadzający się do kwestionowania uprawnień organu rentowego co do zakresu kontroli świadczeń z ZFŚS i wynikającego z takiego rozumowania naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 386 § 4 k.p.c. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy upoważnia do konkluzji, że płatnik wypłacał swym pracownikom z Funduszu dodatkowe wynagrodzenie ze stosunku pracy. Wypłata i wysokość świadczeń nie były poprzedzone ustaleniami dotyczącymi sytuacji życiowej, materialnej i rodzinnej każdego pracownika, któremu te świadczenia wypłacono, zatem nie były to świadczenia ulgowe z Funduszu. Przywoływane zaś kryterium wysokości otrzymywanego wynagrodzenia nie sposób uznać za miarodajne wobec obowiązku ustalenia sytuacji socjalnej konkretnej osoby uprawnionej. Brak też podstaw by twierdzić, że sytuacja bytowa pracowników była identyczna, czy nawet zbliżona, pracodawca tego bowiem nie ustalał. W istocie zatem sporne świadczenia zostały wypłacone z Funduszu w sposób niezgodny z treścią art. 8 ust. 1 ustawy z 4 marca 1994r. o z.f.ś.s., a więc nie mogą one zostać uznane za świadczenia przeznaczone na cele socjalne w ramach ZFŚS w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. O ile zbliżona sytuacja materialna i rodzinna pracowników prowadzi do oceny, że przyznanie im świadczeń w tej samej wysokości nie narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, o tyle winna być ona rozpatrywana indywidualnie. Dodać przy tym trzeba, że postanowienia regulaminu wiążą pracodawcę oraz osoby uprawione w zakresie zakładowej działalności socjalnej. Przyznanie zaś świadczeń z pominięciem wymaganych ustawą kryteriów, nawet za zgodą organizacji związkowej, oznacza naruszenie przez pracodawcę art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2012r., I UK 140/12, OSNP 2013 nr 13-14, poz. 160). Rację ma skarżący, że u płatnika składek ustalenie regulaminu ZFŚS odbyło się przy udziale funkcjonujących w zakładzie pracy związków zawodowych. Niemniej jednak ustalanie postanowień regulaminu nie może być oderwane od podstawowej i bezwzględnie obowiązującej zasady przy rozdziale ulgowych usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, wyrażonej w art. 8 ust. 1 ustawy o z.f.ś.s., a nakazującej uwzględniać sytuację życiową, rodzinną i materialną osoby uprawnionej. Pracodawca może oczywiście wprowadzać do regulaminu także inne zasady, o ile nie kolidują one z kryterium socjalnym (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 marca 2013r., III AUa 1159/12, LEX nr 1313396). Przyjęty przez pracodawcę regulamin nie może jednak pozostawać w sprzeczności z przywołanym przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o z.f.ś.s., nawet jeśli związki zawodowe wyraziły zgodę na taką treść regulaminu. Jak trafnie wywiódł Sąd Okręgowy, wypłata bonów towarowych i dopłaty do wypoczynku nie mająca charakteru socjalnego kwalifikuje się jako przychód pracownika w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 14, poz. 176 ze zm.), który to przychód stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to przychód ze stosunku pracy. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że indywidualna pomoc z Funduszu może być dokonywana jedynie wówczas, gdy uzależnia się jej przyznanie od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika. Świadczenia przyznane pracownikom płatnika, w tym i zainteresowanym, nie były natomiast uzależnione od tej sytuacji ani na etapie przyznawania, ani na etapie ustalania wysokości, co oznacza, że świadczenia te trzeba ocenić jako świadczenia dodatkowe pracodawcy, a nie świadczenia z Funduszu, ze wszystkimi tego konsekwencjami prawnymi tak wobec pracowników, jak wobec płatnika składek i jednocześnie pracodawcy - jako przychód stanowiący podstawę wymiaru składek (art. 18 ust.
oraz art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Nie zachodzi tutaj wyłączenie przewidziane w § 2 ust. 1 pkt 19 wymienionego rozporządzenia (por. też wyroki Sądu Najwyższego z 16 sierpnia 2005r., I PK 12/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 182, z dnia 16 września 2009r., I UK 121/09, OSNP 2011 nr 9 - 10, poz. 133, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 października 2011r., III AUa 851/11, OSA 2011, nr 2-3, str. 82, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 29 marca 2011r., III AUa 541/2010, OSA 2012 nr 3, poz.5). Chybiony jest też apelacyjny zarzut naruszenia prawa materialnego § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998r. Przepis ten nie może być bowiem interpretowany z pominięciem treści art. 8 ust. 1 ustawy o z.f.ś.s. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w przywołanym wyżej wyroku z dnia 16 września 2009r., I UK 121/09,wyraził stanowczy pogląd, że jeżeli wypłata bonów towarowych nie ma charakteru socjalnego, gdyż nie wiąże otrzymania bonów z kryterium socjalnym, to bony należy uznać za przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, który to przychód stanowi podstawę wymiaru składek. Sąd Apelacyjny stanowisko to w pełni podziela. Podobna konstatacja dotyczy dopłaty do wypoczynku urlopowego, jako świadczenia ulgowego o indywidualnym charakterze. Dodać jeszcze należy, że źródło finansowania nie kreuje charakteru prawnego świadczeń, jeśli nie zostały one przyznane w ramach wymaganej procedury. Przyznanie świadczeń z konta Funduszu bez rzeczywistego zastosowania kryterium socjalnego oznacza naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych i takiego naruszenia płatnik się dopuścił. Mając na względzie powyższe Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., apelację Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oddalił. O kosztach procesu Sąd Apelacyjny orzekł stosownie do art. 98 § 1 k.p.c., w zw. z § 6 pkt. 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 490). \
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.