k.c., w myśl którego jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji administracyjnej, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. Cytowany przepis zawęził zatem odpowiedzialność do przypadków wydania orzeczeń, których niezgodność z prawem została stwierdzona we właściwym postępowaniu albo orzeczeń, co do których odrębne przepisy pozytywne nie przewidują obowiązku uzyskania takiego prejudykatu. W przypadku orzeczeń, których niezgodność z prawem musi zostać stwierdzona we właściwym postępowaniu rodzaj tego postępowania oraz charakter objętych nim orzeczeń przewidują przepisy art. 424 1 k.p.c. i art. 424 1a § 2 k.p.c.. Kontrolę orzeczeń sądów powszechnych z punktu widzenia ich legalności spełniają: skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz skarga kasacyjna. I tak skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od wyroków sądu II instancji kończących postępowanie w sprawie, gdy ich zmiana lub uchylenie w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz w określonych przypadkach wyroków sądu I instancji. Orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi kasacyjnej traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi. Sąd Okręgowy podkreślił, że kwestionowane przez powoda orzeczenia Sądu Najwyższego nie podlegają zaskarżeniu w drodze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - pierwsze kwestionowane orzeczenie to postanowienie z 11 kwietnia 2012 roku o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stosownie do art. 424 1a § 2 k.p.c. powinno być traktowane jak wyrok oddalający skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, - drugie to postanowienie z dnia 8 marca 2013 roku oddalające zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie, który odrzucił skargę o wznowienie postępowania o podział majątku wspólnego, gdyż przepis art. 424 1b k.p.c. nie stanowi i nie może stanowić podstawy dokonywania przez sąd powszechny oceny orzeczeń Sądu Najwyższego. Przyjęcie takiej możliwości całkowicie wypaczyłoby kontrolę instancyjną orzeczeń oraz rolę Sądu Najwyższego w wymiarze sprawiedliwości. Sąd Okręgowy zauważył, że przepis ten należy odczytywać łącznie z przepisami art. 424 1 i art. 424 1a k.p.c. i odwołał się do historii wprowadzenia tego unormowania nowelą do k.p.c. i k.c. z dnia 22 lipca 2010 roku (Dz. U. z 2010 r. Nr 155, poz. 1037). Wynika z tego, że art. 424 1b k.p.c. należy stosować wyłącznie do orzeczeń incydentalnych, niekończących postępowania w sprawie. A zatem nie odnosi się on do wszystkich orzeczeń, których swym zakresem nie obejmuje regulacja dotycząca możliwości wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W konsekwencji tego stanowiska Sąd Okręgowy uznał, że powód nie dysponuje roszczeniem odszkodowawczym wobec Skarbu Państwa, albowiem wyrok Sądu Najwyższego, jako obdarzony niewzruszalnym domniemaniem zgodności z obowiązującym prawem, nie podlega badaniu, a także ewentualnemu wzruszeniu podstaw jego wydania przez sąd powszechny. Sąd Okręgowy na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania powoda kosztami przegranego procesu. Od tego orzeczenia w całości apelację wniósł powód. W apelacji skarżący zarzucił Sądowi Najwyższemu, a nie Sądowi Okręgowemu, a naruszenie przepisów art.
i art. 398 9 § 2 k.p.c. Ponownie podkreślił, że „całkowitą winę za stan rzeczy objęty pozwem ponosi Sąd Najwyższy”. Wnosił o zmianę wyroku w pkt 1 i uwzględnienie powództwa w całości w kwocie 450.000,00 zł. Pozwany Skarb Państwa – Prezes Sądu Najwyższego reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w odpowiedzi na apelację wnosił o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest nieusprawiedliwiona. W ramach apelacji powód nie sformułował żadnych zarzutów procesowych w tym w szczególności nie podważał sposobu, w jaki Sąd I instancji ocenił zgromadzone w postępowaniu rozpoznawczym dowody oraz dokonał ich oceny prawnej, a które są podstawą kontrolowanego instancyjnie orzeczenia. Nie zarzucał Sądowi Okręgowemu również uchybień stosowania prawa materialnego. Ustalenia Sądu Okręgowego oraz ich ocena prawna są kompletne i dokonane prawidłowo, Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Sąd Okręgowy w szerokim wywodzie trafnie uznał, że w sprawie nie zachodzą podstawy odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Najwyższego. Warunkiem bowiem takiej odpowiedzialności co do pierwszego kwestionowanego orzeczenia - w świetle art.
w zw. z art. 417 k.c. jest istnienie prejudykatu, o którym mowa w art. 424 1 § 1 k.p.c. lub w art. 424 1a k.p.c. Przy czym chodzi o prejudykat w postaci orzeczenia Sądu Najwyższego, który stwierdzi naruszenie prawa przez sąd powszechny. Nie jest możliwe ani dopuszczalne kwestionowanie zgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Najwyższego na drodze postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarga ta - podobnie jak skarga kasacyjna - nie przysługuje od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy. Wynika to wprost z regulacji art. 424 1a § 1 i § 2 k.p.c. Co do drugiego postanowienia Sądu Najwyższego z wydaniem którego skarżący wiąże wyrządzenie mu szkody to trafnie Sąd Okręgowy zważył, że na przepis art. 424 1b k.p.c. nie może stanowić podstawy dokonywania przez sąd powszechny oceny orzeczeń Sądu Najwyższego. Postanowienie Sądu Najwyższego dotyczące oddalenia zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie o podział majątku jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie. W sytuacji, gdy orzeczenie wydane zostało przez Sąd Najwyższy nie przysługuje od niego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Nie jest też możliwa kontrola tego orzeczenia przez sąd powszechny na podstawie przepisu art. 424 1b k.p.c., gdyż ten dotyczy jedynie orzeczeń niekończących postępowania w sprawie. Apelujący nie wskazywał na jakiekolwiek uchybienia Sądu I instancji, podnosił, że Sąd Najwyższy naruszył przepis art.
(oczywiście powód chciał się powołać na art.
k.c.) i z tego uchybienia wywodzi odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa. Kategoria „bezprawności judykacyjnej” z art.
jest węższa od bezprawności z art. 417 § 1 k.c., która obejmuje każdą obiektywną sprzeczność działania bądź zaniechania władzy publicznej z przepisami prawa. Przepisy art. 424 1b w związku z art.
nie dają samodzielnej podstawy sądowi powszechnemu do oceny orzeczenia Sądu Najwyższego w sytuacji, gdy strona skorzystała z prawa wniesienia skargi kasacyjnej i Sąd ten rozstrzygał merytorycznie o skardze. Po pierwsze dlatego, że art. 424 1b k.p.c. nie ma zastosowania w przypadkach, o których mowa w art. 424 1a k.p.c., albowiem ten ostatni przepis zrównuje orzeczenia Sądu Najwyższego z prejudykatem, o którym mowa w art. 424 1 § 1 k.p.c. Po drugie dlatego, że wykładnia art. 424 1b k.p.c. dokonana przez Sąd pierwszej była poprawna. Należało przede wszystkim odnieść jego treść - w ramach logicznego wnioskowania i dedukcji - do poprzedzających go przepisów art. 424 1 § 1 i § 2 k.p.c. oraz art. 424 1a k.p.c. Przy wsparciu o reguły wykładni systemowej, o rudymentarnym znaczeniu, z odwołaniem się do "historii" tego unormowania, poprzedzonego przywołanym przez Sąd Okręgowy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. (Sk 77/06), jego istotna treść oznacza, że chodzi w nim o inne, niż wskazane w powołanych wyżej przepisach (poprzedzających art. 424 1b) prawomocne orzeczenia, od których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie przysługuje, a więc orzeczenia incydentalne, niekończące postępowania, wydawane zarówno w postepowaniu procesowym, jak i nieprocesowym oraz w postępowaniu egzekucyjnym (także klauzulowym) – dla porównania postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2010 roku, sygn. akt II CNP 76/10, publ. LEX nr 707862. Ustawodawca nie przewidział możliwości dochodzenia odszkodowania bądź zadośćuczynienia za niezgodne z prawem orzeczenia Sądu Najwyższego. Wykluczył dopuszczalność badania legalności takiego orzeczenia obdarzając je niewzruszalnym domniemaniem zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym. Nie ma w polskim systemie prawnym podstawy umożliwiającej ocenę orzeczenia Sądu Najwyższego i odpowiedzialność za brak zgodności takich orzeczeń z prawem. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny uznając apelację powoda za bezzasadną orzekł na zasadzie art. 385 k.p.c. jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. Sytuacja życiowa powoda stanowi szczególnie uzasadniony wypadek pozwalający Sądowi nie obciążać powoda w ogóle kosztami. Powód ma 65 lat, cierpi na wile chorób, wymaga pomocy innych osób w codziennych czynnościach, a otrzymywane przez powoda zagraniczne świadczenie emerytalno-rentowe jest zajęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Tarnowie.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.