Sygn. akt III AUa 518/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Zbigniew Gwizdak Sędziowie SSA Marek Żurecki SSO del. Maria Pierzycka - Pająk (spr.) Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 r. w Katowicach sprawy z odwołania A. K. (A. K. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o prawo do świadczenia przedemerytalnego na skutek apelacji ubezpieczonej A. K. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt VI U 1643/13
(33): „ niezbędne jest ujęcie w zakresie niniejszego rozporządzenia ustawowych systemów przedemerytalnych i zagwarantowanie w ten sposób zarówno równego traktowania i możliwości eksportowania świadczeń przedemerytalnych jak i przyznawania zainteresowanej osobie świadczeń rodzinnych i zdrowotnych, zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia, jednak zasada sumowania okresów nie powinna być włączona, jako że ustawowe systemy przedemerytalne występują tylko w bardzo ograniczonej liczbie Państw Członkowskich”. Z kolei po myśli definicji zawartej w art. 1 pkt X rozporządzenia nr 883/04 „określenie świadczenie przedemerytalne oznacza wszystkie świadczenia pieniężne inne niż zasiłek dla bezrobotnych udzielane pracownikom, którzy ograniczyli, zaprzestali lub zawiesili swą dającą wynagrodzenie pracę do emerytury lub do wcześniejszej emerytury, a których otrzymywanie nie jest uzależnione od tego, czy kwalifikują się do emerytury lub wcześniejszej emerytury”. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym było, że ubezpieczona wykazała staż składkowy i nieskładkowy w Polsce w liczbie 30 lat, 1 miesiąc i 18 dni, który jest wystarczającym stażem emerytalnym (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych), wobec czego nie było potrzeby sumowania jej okresów w Polsce z okresami za granicą do uprawnień w zakresie wnioskowanego przez nią świadczenia. Rozwiązanie ostatniego stosunku pracy nastąpiło w dniu 10 lutego 2012r., a więc w czasie obowiązywania rozporządzenia nr 883/04, zatem to rozporządzenie będzie miało zastosowanie w niniejszej sprawie. Art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U.UE L z dnia 30 kwietnia 2004r.), zatytułowany „Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń” stanowi: O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej oraz w świetle specjalnych wprowadzonych przepisów wykonawczych, zastosowanie mają następujące przepisy:
- a)w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa właściwego Państwa Członkowskiego, otrzymywanie świadczeń z zabezpieczenia społecznego i inny dochód ma pewne skutki prawne, odpowiednie przepisy tego ustawodawstwa mają zastosowanie także do otrzymywanych świadczeń równoważnych nabytych na podstawie prawodawstwa innego Państwa Członkowskiego lub dochodów osiągniętych w innym Państwie Członkowskim;
- b)w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa właściwego Państwa Członkowskiego, zaistnieniu pewnych okoliczności lub zdarzeń przypisywane są określone skutki prawne, to Państwo Członkowskie uwzględnia podobne okoliczności lub zdarzenia zaistniałe w każdym Państwie Członkowskiego tak jak gdyby miały one miejsce na jego własnym terytorium. W ocenie Sądu Apelacyjnego, cytowany wyżej art. 5b) ma zastosowanie do spornego w sprawie zdarzenia, tj. do rozwiązania z odwołującą stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie brytyjskiego pracodawcy. Prawo polskie nie może być tłumaczone w taki sposób, który prowadziłby do stawiania w gorszej sytuacji obywatela polskiego tylko z tego powodu, że skorzystał ze swobody przemieszczania i podjęcia pracy w jednym z państw Unii Europejskiej. Nieuznanie ziszczenia się przyczyny rozwiązania stosunku pracy - w postaci likwidacji zakładu pracy, w którym ubezpieczona była zatrudniona na terenie Unii Europejskiej - jako przesłanki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, byłoby sprzeczne z: - wymienionym wyżej art. 5b) rozporządzenia nr 883/04, - Dyrektywą 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. (Dz. U.UE z 30.04.2004r.) w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich, - Art. 2 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst skonsolidowany według Art. 2 Traktatu z Lizbony), a także z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości ugruntowanym na bazie w/w przepisu. Przepisy prawa polskiego regulujące przesłanki nabycia świadczeń przedemerytalnych (art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych) nie zawierają zastrzeżenia, że odnoszą się one tylko do okresów zatrudnienia i przyczyn jego zakończenia odbytych na terenie Polski. Przeciwnie, z odesłania w zakresie rozumienia przyczyn rozwiązania stosunku pracy do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy można wyprowadzić wniosek, że chodzi o zatrudnienie również poza granicami Polski, skoro ustawa ta w art. 1 ust. 3 stanowi, że ma zastosowanie do obywateli polskich poszukujących i podejmujących zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz za granicą u pracodawców zagranicznych. Natomiast odesłanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 29 tej ustawy sprawia wprawdzie, że przesłanka – przyczyna dotycząca zakładu pracy, winna być rozumiana m.in. jako rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami Kodeksu Pracy w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników (art. 2 ust. 1 pkt 29a ustawy), jednak ani w tej przyczynie dotyczącej zakładu pracy, ani w pozostałych wskazanych w podpunktach od b-d art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy wyżej cytowanej nie wskazano, że przyczyny te mogą dotyczyć tylko polskich pracodawców i że niemożliwe jest wykazywanie tych przyczyn, gdy do rozwiązania stosunku pracy doszło u pracodawcy na terenie państw Unii Europejskiej. Nie sposób zaakceptować dokonanej przez organ rentowy wykładni art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych negującej zasadę swobodnego przepływu pracowników przez odniesienie przesłanki nabycia tego świadczenia w postaci przyczyny rozwiązania stosunku pracy tylko u pracodawców polskich. Skoro organ rentowy uznał, że ubezpieczona będąc obywatelką polską wykazała, że wykonywała pracę na terenie Unii Europejskiej (w Wielkiej Brytanii) oraz, że do rozwiązania stosunku pracy z brytyjskim pracodawcą doszło z przyczyn leżących po stronie tego pracodawcy – tj. z analogicznych przyczyn jak wymienione w ustawie z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a nadto spełniała wszystkie pozostałe przesłanki z art. 2 ust.1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych, to nieuprawnione jest stanowisko organu rentowego, a w ślad za nim Sądu Okręgowego o braku prawa ubezpieczonej do wnioskowanego świadczenia, zwłaszcza w ustalonym stanie faktycznym, w którym bezspornym pozostawało, że ubezpieczona wykazała 30 lat, 1 miesiąc i 18 dni okresu uprawniającego do emerytury w Polsce i nie zachodziła potrzeba sumowania tych okresów z okresami jej zatrudnienia za granicą. Należy jeszcze zauważyć, że Sąd I instancji podzielając stanowisko organu rentowego co do braku prawa ubezpieczonej do świadczenia przedemerytalnego odwołał się jedynie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2012r. I UK 202/11 oraz Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30.10.2012r. III AUa 2390/11. Jednak Sąd zupełnie nie zauważa, iż organ rentowy nie kwestionował i nie podważał okoliczności, że do rozwiązania stosunku pracy ubezpieczonej u zagranicznego pracodawcy doszło z przyczyn analogicznych jak wymienione w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a jedynie odnosi tę przesłankę nabycia świadczenia przedemerytalnego - w postaci przyczyny - rozwiązania stosunku pracy, tylko do pracodawców polskich. Ponadto Sąd I instancji pomija, że przywoływany wyrok Sądu Najwyższego zapadł w innym stanie faktycznym i prawnym, albowiem Sąd Najwyższy czynił rozważania w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. zgodnie z którym świadczenie przedemerytalne nie było objęte koordynacją zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej, w odwrotności do rozpoznawanego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, do którego miały zastosowanie przepisy rozporządzenia nr 883/04 z dnia 29 kwietnia 2004r. Nadto stan faktyczny objęty przywoływanym wyrokiem Sądu Najwyższego dotyczył zatrudnienia na terenie Islandii, która nie była członkiem Unii Europejskiej. Podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30.10.2012r. III AUa 2390/11 został wydany w innym stanie faktycznym, w którym istotną okolicznością sporną był brak wykazania przez wnioskodawcę 40-letniego stażu emerytalnego przy pominięciu okresu pracy u zagranicznego pracodawcy. Tak więc chodziło o zasadę sumowania okresów (art. 66 rozporządzenia nr 883/2004), która w rozpoznawanej sprawie nie musiała być stosowana, albowiem ubezpieczona wykazała staż emerytalny w Polsce 30 lat, 1 miesiąc i 18 dni – czyli wystarczający staż nie wymagający sumowania go z okresem pracy za granicą. Nadto, co istotne, uwaga Sądu Apelacyjnego skupiła się na niespełnieniu przez wnioskodawcę przesłanki przyznania świadczenia emerytalnego w postaci wymaganego 6-miesięcznego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych Sąd Okręgowy powołując się na wyżej cytowane orzeczenia pominął natomiast stanowisko i poglądy zaprezentowane przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 września 2013r. III AUa 264/13 LEX nr 1381465, który został wydany w bardzo zbliżonym stanie faktycznym do rozpoznawanego. Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd Apelacyjny uznał, że ubezpieczona spełniła wszystkie przesłanki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, co czyni jej apelację a także jej odwołanie od zaskarżonej decyzji uzasadnionymi. Dlatego Sąd Odwoławczy na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzją organu rentowego i przyznał ubezpieczonej prawo do wnioskowanego świadczenia od dnia następnego po dniu złożenia wniosku, a więc od dnia (...) Nadto Sąd zasądził od organu rentowego na rzecz apelującej kwotę 30 złotych – tj. kwotę jaką poniosła z tytułu opłaty od apelacji przy zastosowaniu art. 98 k.p.c. /-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA Z. Gwizdak /-/ SSO del. M. Pierzycka-Pająk Sędzia Przewodniczący Sędzia ek