1 pkt 1-3 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie pozwoleń na przywóz konopi z krajów trzecich (Dz. U. Nr 24, poz. 198, ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2005 r.) z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 9 w związku z art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji w związku z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012; dalej: Traktat o funkcjonowaniu UE) i art. 17 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 507/2008 z dnia 6 czerwca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1673/2000 w sprawie wspólnej organizacji rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. Urz. UE L 149 z 7.06.2008; dalej: rozporządzenie nr 507/2008). Skarżący wniósł również o zbadanie zgodności § 4 ust.
1 pkt 1-3 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2005 r. z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Przedstawione w skardze zarzuty dotyczyły konstytucyjności przepisów regulujących obowiązki związane z importem nasion konopi nieprzeznaczonych do siewu, oznaczonych kodem CN 1207 99 91, oraz wysokość kary, jaką Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) nakłada w przypadku naruszenia tych obowiązków. Skarżący zarzucił naruszenie wolności działalności gospodarczej (art. 20, art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji), a także zasady rzetelnej legislacji oraz zasady proporcjonalności wyrażonej także w prawie unijnym (art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 9 Konstytucji w związku z art. 5 ust. 4 Traktatu o UE) przez art. 39a ust. 2 w związku z art. 39a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym, w zakresie, w jakim regulacja ta ustanawia karę administracyjną w sztywnej wysokości – 60% wartości celnej przywiezionych nasion konopi, objętych pozwoleniem na przywóz towarów rolno-spożywczych – wyłączając tym samym możliwość różnicowania przez Prezesa ARR wysokości tej kary w zależności od okoliczności sprawy. W ocenie skarżącego ustanowienie kary w sztywnej wysokości jest niezgodne również z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji. Brak dostosowania wysokości kary do okoliczności danej sprawy oznacza bowiem, jak podkreślił skarżący, że decyzja o jej nałożeniu nie ma charakteru indywidualnego rozstrzygnięcia, a sądy administracyjne nie sprawują realnej kontroli takich rozstrzygnięć. W skardze konstytucyjnej skarżący postawił również zarzut niekonstytucyjności § 4 ust.
1 pkt 1-3 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2005 r. W jego przekonaniu przepisy te naruszają art. 20, art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji w zakresie, w jakim określają zamknięty katalog „odpowiednich dokumentów”, o których mowa w art. 17 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia nr 507/2008, oraz nakładają obowiązek dokonania działań przewidzianych we wskazanym przepisie rozporządzenia nr 507/2008 bezpośrednio przez importera. Skarżący zarzucił również niezgodność zaskarżonych przepisów rozporządzenia z 2005 r. z art. 9 w związku z art. 91 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu UE i art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 507/2008. Wskazał ponadto, że upoważnienie zawarte w art. 8g ustawy o administrowaniu obrotem towarowym, na podstawie którego Minister Gospodarki i Pracy wydał rozporządzenie z 2005 r., jest zbyt ogólnikowe i nie zawiera wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, określa jedynie zakres spraw przekazanych do uregulowania. W przekonaniu skarżącego oznacza to, że zakwestionowane przepisy rozporządzenia z 2005 r. zostały wydane niezgodnie z delegacją ustawową, a zatem są sprzeczne z art. 91 ust. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 7 października 2014 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze z powodu jej braków formalnych. Trybunał w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutów niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia z 2005 r. Zasadniczą przesłanką odmowy przekazania skargi do merytorycznej kontroli w tym zakresie było nieprzedstawienie przez skarżącego argumentacji, która spełniałaby wymogi określone w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Skarżący zakwestionował zgodność z ustawą zasadniczą § 4 ust.
1 pkt 1-3 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2005 r. w zakresie, w jakim przepisy te wyłączają możliwość wykonania obowiązków potwierdzających dokonanie czynności zmieszania nasion konopi z innymi ziarnami, do celów żywienia zwierząt, za pomocą protokołów zmieszania i protokołów strat oraz wyłączają możliwość dokonania zmieszania przez inny podmiot niż importer. W odniesieniu do zarzutu naruszenia wolności działalności gospodarczej (art. 20, art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji) Trybunał stwierdził, że skarżący nie wskazał, które przesłanki określone w art. 22 Konstytucji i w jaki sposób zostały naruszone. Ponadto Trybunał uznał, że sformułowane zarzuty w najmniejszym stopniu nie uprawdopodabniały niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia z 2005 r., co przesądzało o konieczności odmowy nadania skardze dalszego biegu na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK. Dodatkowo Trybunał zaznaczył, że merytoryczna kontrola skargi była niedopuszczalna z uwagi na brak uzależnienia sytuacji prawnej skarżącego od orzeczenia co do zgodności z Konstytucją kwestionowanej regulacji. W decyzji z 2 grudnia 2010 r. (znak: RRrrro-029/58/5438/10) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że dokumenty złożone przez skarżącego wpłynęły do Agencji Rynku Rolnego (dalej: ARR) 27 października 2010 r., termin na ich złożenie upłynął zaś 24 sierpnia 2010 r. Organ zauważył również, że przedstawione protokoły zmieszania nasion konopi z innymi ziarnami oraz protokoły strat nie są dokumentami, które zgodnie z rozporządzeniem z 2005 r. importer ma obowiązek złożyć dla wykazania, że nasiona te zostały poddane działaniom odpowiadającym celowi ich importu. Mając zatem na uwadze treść decyzji wydanej w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę, Trybunał podkreślił, że nałożenie kary wynikało nie tylko z podnoszonej w skardze kwestii przedstawienia przez skarżącego dokumentów, które nie zostały wskazane w zaskarżonej regulacji jako potwierdzające wykorzystanie nasion konopi zgodnie z przeznaczeniem, ale również z faktu, że skarżący dokumenty te złożył po terminie. Oznaczało to, że nawet gdyby Trybunał orzekł – stosownie do żądania przedstawionego w skardze – o niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia z 2005 r., nie miałoby to wpływu na sytuację prawną skarżącego. Trybunał przypomniał, że skarga konstytucyjna nie stanowi actio popularis. Mimo iż rozstrzygnięcie w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi wywiera skutki erga omnes, to jednak w szczególności dotyczy podmiotu, który wniósł skargę. Konsekwencją tego jest konieczność faktycznej ochrony konstytucyjnych praw i wolności skarżącego w przypadku zasadnego i skutecznego podważenia kwestionowanego przepisu. Niespełnienie tej przesłanki w rozpoznawanej sprawie przesądziło o odmowie nadania skardze dalszego biegu we wskazanym zakresie. Ponadto, Trybunał – odnosząc się do zarzutów niezgodności § 4 ust. 2 oraz § 7 ust. 1 i 3 pkt 2 rozporządzenia z 2005 r. z art. 9 w związku z art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji w związku z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu UE i w związku z art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 507/2008 oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji – stwierdził, że kontrola kwestionowanych przepisów w tak wyznaczonym zakresie jest niedopuszczalna i na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 49 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK odmówił przekazania skargi do merytorycznej kontroli. W odniesieniu do zarzutów naruszenia wolności działalności gospodarczej (art. 20, art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji) przez art. 39a ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym – w zakresie, w jakim przepisy te określają karę pieniężną w sztywnej wysokości (60% wartości celnej nasion), a tym samym wyłączają możliwość jej indywidualizacji – Trybunał uznał, że skarga nie spełnia wymogów art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Trybunał przywołał dotychczasowe orzecznictwo dotyczące kar administracyjnych i podkreślił, że samo ustanowienie takiej kary w określonej wysokości nie przesądza o jej niekonstytucyjności. Przypomniał również, że kary administracyjne mieszczą się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej, co oznacza, że orzekanie o nich jest oderwane od konieczności stwierdzenia winy i innych okoliczności sprawy. Trybunał zaznaczył przy tym, że ustawodawca nie jest nieograniczony w nakładaniu sankcji. Skarżący nie przedstawił jednak argumentacji, która uprawdopodabniałaby niekonstytucyjność regulacji art. 39a ust. 1 i 2 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym, co przesądzało o konieczności odmowy nadania skardze dalszego biegu na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 49 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Trybunał uznał za oczywiście bezzasadny zarzut naruszenia przez zakwestionowaną regulację ustawy o administrowaniu obrotem towarowym art. 10 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji. W odniesieniu zaś do niezgodności art. 39a ust. 1 i 2 tej ustawy z art. 2 oraz z art. 9 Konstytucji w związku z art. 5 ust. 4 Traktatu o UE stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna. W dniu 20 października 2014 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W jego przekonaniu Trybunał nieprawidłowo ocenił zarzuty sformułowane w skardze konstytucyjnej. Skarżący wskazał przede wszystkim, że Trybunał nie uwzględnił „zakresu przedmiotowego regulacji. (…) [D]rastyczne konsekwencje w postaci kary w wysokości [60%] wartości przewidziane są za działania i zaniechania dot. surowca, który nie zawiera żadnych niebezpiecznych związków (…) i stanowi w zasadniczej części karmę dla gołębi”. Skarżący podkreślił, że kwestionowane ograniczenia zostały wprowadzone w rozporządzeniu, które – co wskazywał w skardze – jest sprzeczne z prawem unijnym. W przekonaniu skarżącego zaskarżone regulacje uniemożliwiają de facto wyprodukowanie karmy dla zwierząt. Zgodnie z tymi przepisami zmieszanie nasion konopi z innymi ziarnami musiałoby bowiem nastąpić u importera, co w praktyce oznaczałoby to, że miałby on zmuszać producentów karmy do ujawnienia tajemnicy handlowej dotyczącej składu mieszanki. W ocenie skarżącego wymogi wprowadzone w zakwestionowanych przepisach stanowią nieuzasadnioną ingerencję w swobodę działalności gospodarczej – „i to na poziomie rozporządzenia, a nie ustawy”. Skarżący wskazał przy tym, że Trybunał niezasadnie podzielił przedstawioną w skardze argumentację na dwie części – naruszenie wolności działalności gospodarczej oraz pozostałych przepisów ustawy zasadniczej i prawa unijnego. Tymczasem – jak podkreśla skarżący – sformułowane w skardze zarzuty były wzajemnie powiązane, a ich istotę stanowiło naruszenie swobody działalności gospodarczej przez przepisy, które nie mają rangi ustawowej i zostały wydane bez stosownego upoważnienia oraz wbrew przepisom unijnym. Ponadto, zdaniem skarżącego, nieuzasadnione jest zawarte w postanowieniu o odmowie nadania skardze dalszego biegu stanowisko dotyczące przekroczenia terminu do złożenia dokumentów. W przekonaniu skarżącego skoro protokoły zmieszania nasion oraz protokoły strat nie zostały wskazane w § 7 ust. 3 rozporządzenia z 2005 r. jako dokumenty, które potwierdzają przeznaczenie nasion konopi do celów żywienia zwierząt, to termin określony w § 7 tego rozporządzenia protokołów tych nie dotyczył. Według skarżącego postanowienie z 7 października 2014 r. jest błędne także w odniesieniu do zarzutu niekonstytucyjności art. 39a ust. 1 i 2 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym. Skarżący podkreślił, że jego wolności i prawa narusza brak indywidualizacji kary w zależności od stopnia naruszenia obowiązków importera nasion konopi. W tym zakresie skarga zawierała argumentację jurydyczną, do której jednak – jak zaznacza – Trybunał się nie odniósł. Skarżący wskazał ponadto, że kara określona w art. 39a ust. 2 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym jest nadmiernie represyjna (w sprawie skarżącego wyniosła 99 796,80 zł za sprowadzenie paszy dla gołębi). Mając na uwadze przedstawione zarzuty, skarżący wniósł o uwzględnienie zażalenia i przekazanie skargi do merytorycznej kontroli. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.