Ts 246/12

126/2/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 26 listopada 2013 r. Sygn. akt Ts 246/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.C. w sprawie zgodności: art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W sporządzonej przez adwokata skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 października 2012 r. (data prezentaty), M.C. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), rozumianego w ten sposób, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu ustaje w dniu, w którym dowiedział się on o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, a w konsekwencji siedmiodniowy termin na przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upływa siódmego dnia od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu, z art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą: 2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Wa 1451/10) oddalił skargę skarżącego na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 23 lipca 2010 r. (nr PA-IIb-4089/3521/10). Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 10 października 2011 r. Skarżący został pouczony o terminie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r., ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. 2.2. W dniu 8 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wymienionego wyżej wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lutego 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 1451/10) odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny – Izbę Ogólnoadministracyjną w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II OZ 314/12) oddalającym zażalenie skarżącego. 2.3. Postanowieniem z dnia 15 maja 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 1451/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku tego Sądu z dnia 11 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Wa 1451/10). W uzasadnieniu postanowienia sąd podniósł, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2011 r. upłynął 9 listopada 2011 r. W związku z tym, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej z 8 lutego 2012 r. nie został przywrócony, skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem ustawowemu terminowi. Pismem z 29 maja 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 1451/10), które Naczelny Sąd Administracyjny – Izba Ogólnoadministracyjna oddalił postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OZ 555/12). 3. Zdaniem skarżącego norma wywodzona z art. 87 § 1 p.p.s.a. kształtuje procedurę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób, który uniemożliwia osobom, dla których ustanowiono pełnomocnika z urzędu, skuteczne wniesienie środka zaskarżenia, a w konsekwencji narusza konstytucyjną zasadę równości w związku z prawem do sądu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 36 ust. 1 w związku z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga odpowiada określonym przez prawo wymogom, a także czy postępowanie wszczęte na skutek wniesienia skargi podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. 2. Kwestionowany w niniejszej sprawie art. 87 § 1 p.p.s.a. był już – we wskazanym przez skarżącego zakresie normatywnym – przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją. W wyroku z dnia 25 lipca 2013 r. o sygn. SK 17/12 Trybunał Konstytucyjny, rozpoznawszy połączone skargi konstytucyjne: 1) M.P. o zbadanie zgodności art. 87 § 4, art. 87 § 1, art. 86 § 1 w związku z art. 88 w związku z art. 177 § 1 i art. 178 p.p.s.a. w zakresie, w jakim wyinterpretowana z nich norma stanowi podstawę do odrzucenia przez sądy administracyjne skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego w sytuacji, w której pełnomocnik został ustanowiony po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zaś podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej było przyjęcie, iż termin, w jakim pełnomocnik z urzędu jest zobowiązany sporządzić skargę kasacyjną wynosi 7 dni, gdyż łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu winien on dopełnić czynności dla której uchybiono terminu (skargi kasacyjnej), zaś termin ma być liczony od dnia udzielenia pełnomocnictwa, z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 oraz art. 78 w związku z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji; 2) M.N. o zbadanie zgodności:

1. a)art. 87 § 1 w związku z art. 88 p.p.s.a., rozumianych w ten sposób, iż za ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przyjmuje się moment doręczenia na piśmie pełnomocnictwa pełnomocnikowi przydzielonemu z urzędu skarżącemu, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 oraz art. 2 Konstytucji,
2. b)art. 177 § 1 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 oraz art. 2 Konstytucji,
3. c)art. 177 § 1 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji – orzekł, że „art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, 1101 i 1529), rozumiany w ten sposób, że – w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 tej ustawy, na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W pozostałym zakresie – na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK – Trybunał umorzył postępowanie. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 sierpnia 2013 r. pod poz. 1004 i zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji ma moc powszechnie obowiązującą. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał stanął na stanowisku, że nadawanie art. 87 § 1 p.p.s.a (i pozostającym z nim w związku art. 86 § 1, art. 87 § 4, art. 88, art. 177 § 1 i art. 178 p.p.s.a.) takiej treści, jaką nadały mu sądy orzekające w sprawach skarżących inicjujących postępowanie w sprawie SK 17/12, powoduje nadmierne i nieuzasadnione skrócenie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez ograniczenie go do siedmiu dni. Utrudnia to, a wręcz uniemożliwia, realizację prawa strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu do kontroli przez sąd drugiej instancji wydanego w jej sprawie orzeczenia sądu pierwszej instancji. Jest to nieakceptowalne na gruncie takich konstytucyjnych wartości jak rzetelna procedura oraz sprawiedliwość proceduralna. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wad takich jest pozbawiony inna interpretacja wskazanych przepisów p.p.s.a. – mianowicie, w myśl której przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma realną możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, i od tej chwili – zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a – pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu powinno być wniesione do sądu w ciągu siedmiu dni. Czas na złożenie skargi kasacyjnej nie może być jednak dłuższy niż trzydzieści dni, liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu. Norma prawna o takiej treści nie narusza prawa strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu do rzetelnej procedury i do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, a przeciwnie – podmiotowi zmuszonemu do korzystania z prawa pomocy gwarantuje efektywnie czynienie użytku z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnął zatem, że zakwestionowane w skargach konstytucyjnych przepisy p.p.s.a. nie naruszają wymagań określonych w art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, jeżeli będą rozumiane w sposób wskazany w sentencji wyroku. 3. Zgodnie z art. 39 ust. l pkt l ustawy o TK Trybunał umarza na posiedzeniu niejawnym postępowanie, jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne lub niedopuszczalne. Taki stan rzeczy ma niewątpliwie miejsce, gdy zaskarżony przepis prawny był już przedmiotem kontroli jego zgodności z Konstytucją w innej sprawie (zob. np. postanowienia TK z dnia: 3 października 2001 r., SK 3/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 218; 25 listopada 2002 r., SK 30/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 88 oraz 26 marca 2002 r., P 3/02, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 22, s. 298). Trybunał Konstytucyjny stoi przy tym na stanowisku, że konieczność uwzględniania określonej w ustawie o TK przesłanki zbędności wydania orzeczenia uwidacznia się na każdym etapie postępowania inicjowanego skargą, czyli również w ramach wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 36 w związku z art. 49 ustawy o TK (zob. np. postanowienia TK z dnia 3 września 2007 r., Ts 94/06, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 75 oraz 21 stycznia 2009 r., Ts 356/08, OTK ZU 2/B/2009, poz. 146). Z tego też powodu należało – na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 in principio ustawy o TK – odmówić nadania dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej z powodu zbędności orzekania. 4. Jednocześnie trzeba podkreślić, że brak rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w wyroku w sprawie SK 17/12 w zakresie zgodności zaskarżonego przepisu z art. 32 ust. 1 Konstytucji nie stoi na przeszkodzie odmowie nadania skardze dalszego biegu. Zasada równości wobec prawa ma bowiem charakter niesamoistny, co oznacza, że każdorazowy zarzut jej naruszenia musi zostać powiązany z konstytucyjnym prawem podmiotowym jednostki (zob. postanowienie pełnego składu TK z dnia 24 października 2001 r., SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). W analizowanej skardze zarzut dyskryminacji odnosi się do prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Skoro jednak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r. orzekł, że art. 87 § 1 p.p.s.a. – w rozumieniu wskazanym w sentencji tego orzeczenia – jest zgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji, to ocena ta przesądza także o zbędności orzekania w zakresie zarzutu naruszenia zasady równości odnoszonej do praw wywiedzionych z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.