– Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284), p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 29 lipca 2013 r. skarżący zakwestionował zgodność art.
Kodeks postępowania karnego (Dz. U., Nr 89, poz. 555 ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284; dalej: konwencja). Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Skarżący złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa określonego w art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U., Nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej: k.k.), a polegającego na niedopełnieniu obowiązków przez funkcjonariusza Policji prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawie domniemanego pobicia skarżącego, które to postępowanie zostało umorzone postanowieniem z 29 kwietnia 2011 r. i zatwierdzone postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Wschód (dalej: Prokurator) z 6 maja 2011 r. (sygn. akt 2 Ds. 455/11). Postanowieniem z 30 listopada 2012 r. (sygn. akt 2 Ds. 1301/12) Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn określony art. 231 § 1 k.k. z powodu braku znamion czynu zabronionego. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie do Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieście w Krakowie Wydział XIV Karny. Postanowieniem z 11 kwietnia 2013 r. (doręczonym skarżącemu 19 kwietnia 2013 r.) Sąd rejonowy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący twierdzi, że zakwestionowany przepis narusza konstytucyjne prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd. Według skarżącego „na postawie art.
organ prowadzący postępowanie przygotowawcze ma prawo umorzyć postępowanie także w przypadkach dotyczących domniemanych przestępstw osób pełniących funkcje organów prowadzących postępowanie przygotowawcze, w sprawach pokrzywdzonych składających zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dotyczących owych osób, prowadzących „pierwotne” postępowanie przygotowawcze wobec pokrzywdzonego”. Zdaniem skarżącego oznacza to „sytuację, w której organ prowadzący postępowanie przygotowawcze występuje jako iudex in causa sua” . W związku z tym występuje „zasadna wątpliwość co do standardów takiego postępowania pod kątem wnikliwości, równości stron postępowania, a w efekcie sprawiedliwości prowadzonego postępowania”. Skarżący podnosi także, że zakwestionowany przepis narusza art. 13 konwencji. Naruszenie to – jego zdaniem – polega na „(choćby hipotetycznym) pozbawieniu obywatela prawa do skutecznego wniesienia środka odwoławczego od decyzji organu państwa »oceniającego« czy doszło do naruszenia praw i wolności przez funkcjonariusza tegoż państwa”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest środkiem służącym ochronie konstytucyjnych praw lub wolności, którego wniesienie zostało uzależnione od spełnienia licznych przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w przepisach ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Złożenie skargi jest zatem dopuszczalne tylko w sytuacji, w której naruszenie konstytucyjnych praw lub wolności wynika z rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisu, którego konstytucyjność skarżący kwestionuje. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK to skarżący jest zobowiązany do wskazania aktu normatywnego, którego zastosowanie w jego sprawie wywołało skutek, oceniany przez niego jako naruszenie praw podmiotowych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Trybunału nie każdy przepis przywołany w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stanowi podstawę orzeczenia, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Kwalifikację tę spełnia tylko ta norma, która determinuje treść orzeczenia w ten sposób, że wkracza ono w sferę praw lub wolności określonych w Konstytucji (zob. postanowienia TK z 9 października 2002 r., SK 13/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 73 i 13 listopada 2007 r., SK 40/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 137 oraz wyrok TK z 12 stycznia 2010 r., SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1). W uzasadnieniu postanowienia z 11 kwietnia 2013 r. (będącego ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie o sygn. akt 2 Ds. 1301/12) Sąd rejonowy przywołał kwestionowany przepis w celu uzasadnienia, że znamię czynnościowe przestępstwa określonego w art. 231 § 1 k.k., polegające na przekroczeniu uprawnień bądź niedopełnieniu obowiązków, nie zostało wypełnione. Zdaniem sądu „przekroczenie uprawnień wymaga wykazania, że podjęte przez sprawcę zachowanie nie wchodziło w zakres jego kompetencji, ale równocześnie także wskazania na powiązanie formalne lub merytoryczne z tymi kompetencjami”. Dla sądu „oczywiście niesłusznym jest przyjmowanie, że funkcjonariusz Policji wydając postanowienie o umorzeniu dochodzenia o czyn z art. 157 § 1 k.k. przekracza swoje uprawnienia, ponieważ uprawnienie do wydania takiego postanowienia wynika bowiem wprost z art.
z art. 325a § 1 k.p.k.”. Z przywołanego fragmentu postanowienia sądu jednoznacznie wynika, że kwestionowany przez skarżącego przepis był jedną z podstaw ostatecznego orzeczenia w jego sprawie. Jednakże – wbrew temu, co twierdzi skarżący – w treści zaskarżonego przepisu nie można dopatrywać się źródła naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności wskazanych w skardze. Przepis ten nie upoważnia bowiem organów prowadzących postępowanie przygotowawcze do umorzenia postępowania w sprawie domniemanego przestępstwa określonego w art. 231 § 1 k.p.k., z czym skarżący wiąże naruszenie przysługujących mu praw. Takie postępowania przyjmują postać śledztwa, na co wskazuje art. 309 pkt 2 k.p.k. stanowiący, że śledztwo prowadzi się w sprawach o występki – gdy osobą podejrzaną jest sędzia, prokurator, funkcjonariusz Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Natomiast art.
stanowi, że „[P]ostanowienia o wszczęciu dochodzenia, odmowie wszczęcia dochodzenia, umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw, umorzeniu dochodzenia oraz o jego zawieszeniu wydaje prowadzący postępowanie”. Z treści tego przepisu wyraźnie wynika, że odnosi się on tylko do dochodzeń. Co istotniejsze w uzasadnieniu ostatecznego orzeczenia został on powołany nie w celu uzasadnienia podjętej formy rozstrzygnięcia dokonanego w sprawie skarżącego (perspektywa procesowa) tylko w celu wykazania, że nie zostały spełnione merytoryczne przesłanki postawienia sprawcy zarzutu popełnienia przestępstwa (perspektywa materialno prawna). Powyższe ustalenia pozwalają przyjąć, że między treścią zarzutu a zaskarżonym przepisem nie ma związku. Zdaniem Trybunału skarżący kwestionuje możliwość odmowy wszczęcia śledztwa przez organ prowadzący postępowanie także w przypadkach dotyczących domniemanych przestępstw osób pełniących funkcje organów prowadzących postępowanie przygotowawcze. Zaskarżony przepis dotyczy jednak zupełnie innej kwestii – umarzania dochodzeń (nie śledztw) i został użyty w zupełnie innej funkcji – nie jako podstawa procesowa wydania rozstrzygnięcia tylko jako podstawą materialno-prawna wskazanego w skardze jako ostateczne rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny przypomina również, że w trybie skargi konstytucyjnej niedopuszczalne jest badanie zaskarżonego przepisu z umowami międzynarodowymi. Zgodnie bowiem z treścią art. 79 Konstytucji podstawą skargi może być wyłącznie naruszenie przez zaskarżone przepisy konstytucyjnych wolności lub praw. Zgodnie z językową wykładnią tego przepisu podstawą kontroli w trybie skargi konstytucyjnej mogą być wyłącznie postanowienia Konstytucji (zob. np. wyrok TK z 6 lutego 2002 r., SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2 oraz postanowienie TK z 31 maja 2005 r., sygn. SK 59/03, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 61). Zatem nie może nią być art. 13 konwencji W związku z powyższym – na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 i w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o TK – Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.